Silicon Strategies vertelt ons dat Intel de eerste maskers voor 0,065 micron productie heeft gemaakt. Het masker is een essentieël onderdeel van het procédé, want de 'schaduw' van het masker zorgt ervoor dat de bovenste laag van een wafer niet volledig beschenen wordt door het intense licht dat door de lenzen van de scanner geschenen wordt. Op de plaatsen waar het masker het licht doorlaat ontstaan zwakke plekken in het materiaal, die vervolgens met chemicaliën kunnen worden weggespoeld. De overgebleven "eilandjes" vormen na een aantal van deze stappen (lagen) de transistors. Het ontwerp voor een 0,09µ chip bestaat uit zo'n 200MB data, die tijdens de productie van het fysieke masker vertaald moet worden naar 22 tot 25 lagen, waarin totaal een biljoen beeldpunten zitten verwerkt. Een foutje zoeken is een hels karwei, en één set van deze maskers maken kost dan ook al snel 0,8 tot 1,3 miljoen dollar - en veel kostbare tijd.

De complexiteit van de maskers neemt natuurlijk toe zodra de transistors kleiner moeten worden, maar het probleem is nog iets groter dan dat. De golflengte van het licht dat uit de scanners komt wordt namelijk niet even snel kleiner als de processors. De transistors van 90 bij 50 nanometer die in het 0,09 micron procédé worden gebruikt, moeten bijvoorbeeld geëtst worden met licht dat een golflengte van 193nm heeft. Het is dus de taak van het masker om ervoor te zorgen dat het verschil gecorrigeerd wordt, wat niet bepaald een makkelijke opgave is. Er wordt zelfs gesteld dat het maken van de maskers vandaag de dag een grotere uitdaging is dan het ontwerpen van de chip.

Dat is dan ook de reden dat veel bedrijven het maken van maskers uitbesteden aan derden, maar Intel denkt dat zelfs deze specialisten zo'n 800 miljoen tot 1 miljard dollar aan R&D-budget tekort komen om het de komende jaren bij te houden. Daarom is het bedrijf van plan om het zelf in handen te houden. Dit kwartaal moet een speciaal testmasker af zijn om te beginnen met het evalueren van de kwaliteit van 0,065 micron transistors. Deze technologie moet immers al in 2005 klaar zijn voor massaproductie. Tevens streeft het bedrijf ernaar om in 2007 de eerste te zijn met operationele EUV-machine's, die gebruik maken van ultra-violet licht. EUV-technologie zal eerst ingezet worden voor 0,045 micron, en later ook voor 0,032 micron productie:

Intel, however, said it will keep making its own masks internally. Despite the high cost of making masks, the company says it has the money to keep funding its own mask-making efforts and thinks it has some competitive advantages to boot. These include an automated defect management system, a unique E-beam mask correction system, a streamlined supply chain and a close working relationship with the product groups.

Intel also plans to make its own EUV masks, starting with the 45-nm generation set to roll in 2007. At that point, the company will be worried less about K1 factor and the effects of optical proximity correction because the wavelength from the light source will again fall below device feature size. Rather, it will have to work hard to make sure it can make masks with 40 defect-free layers of molybdenum silicon used to reflect a chip's image, officials said.

Intel heeft dinsdag nieuwe software aangekondigd waarmee ontwikkelaars van programma's voor Linux hun producten beter kunnen afstemmen op de Xeon en Pentium 4 processoren. Volgende week zal het bedrijf de Linux versie van het pakket genaamd VTune presenteren op de dan te houden LinuxWorld conferentie. Het programma is er al in een versie die op Windows systemen draait, de Linux programmatuur wordt dan op afstand in de gaten gehouden. VTune zal de aandacht richten op delen van de code die veel resources, zoals bijvoorbeeld geheugen, gebruiken. De Linux versie van VTune zal in februari verkrijgbaar zijn en zal werken met verschillende versies van Red Hat. Een testversie met ondersteuning voor SuSE en UnitedLinux staat voor het komende kwartaal op de planning:

The Linux version of VTune, available in February, lags its Windows cousin in some ways. The Windows version has a graphical interface, works with more versions of Linux, and can monitor software running on Itanium processors. The Linux version will support Itanium computers later this year, McLaughlin said.

Intel's VTune software works with several versions of Red Hat's Linux. Intel is planning a test version later this quarter that will work with Linux from SuSE and its UnitedLinux business partners.

The Inquirer heeft wat meer informatie weten te bemachtigen over nVidia's chipset plannen voor de AMD Athlon 64. De chipset, die met de codenaam Crush K8G door het leven gaat, zal bestaan uit een northbridge met een GeForce4 MX-achtige grafische core en een AGP 8x slot. Een geheugencontroller is afwezig omdat de Hammer hier van huis uit al van is voorzien. Als southbridge zal voor een MCP-achtige oplossing worden gekozen met ondersteuning voor onder meer ATA133, USB 2.0, FireWire, netwerk en 5.1 geluid. De chipset lijkt dus veel op de huidige nForce2 chipset en als mogelijke naam zou nVidia volgens The Inquirer weleens voor nForce 64 kunnen kiezen.

nVidia heeft de A0-revisie van de core al in november naar verschillende moederbordfabrikanten opgestuurd en op AMDZone kunnen we lezen dat LeadTek een moederbord met deze 'Hammer-nForce' achter gesloten deuren ten toon stelde. Verwacht wordt dat nVidia in maart met de massaproductie begint zodat de chipset in grote getallen op de markt kan verschijnen, gelijktijdig met de verwachte introductie van de Athlon 64 in april. Over een SPP versie zonder geïntegreerde core is niks bekend.

Bij dit bericht van The Inquirer mogen trouwens een hoop vraagtekens worden gezet. Volgens DigiTimes zou de Crush K8 uit een enkele chip bestaan. Een foto van een prototype moederbord met de Crush K8 van nVidia bevestigd dit. De huidige MCP en MCP-T zou namelijk makkelijk met een AGP 8x slot kunnen worden uitgebreid. Voegen we echter het een en ander bij elkaar, dan zou het dus wel eens kunnen zijn dat de AGP 8x inderdaad op de southbridge wordt ondergebracht en er een aparte northbridge komt met een GeForce4 MX core die via een HyperTransport link met de rest communiceert.

Heise Online, de site van de uitgever van het Duitse c't magazine, heeft de eerste benchmarks van een 4-way Opteron-configuratie gepubliceerd. In de SAP R/3 Sales & Distribution Benchmark (SAP SD) versloeg het vierkoppige Opteron-monster de concurrentie, bestaande uit 4-way Itanium, Itanium 2, Alpha 21264, Pentium III Xeon en Xeon MP machines, met groot gemak. En dat terwijl de Opteron op een kloksnelheid van slechts 1,6GHz liep. De Opteron wordt waarschijnlijk in maart geïntroduceerd op kloksnelheden van 1,4GHz en 1,6GHz. Als de speculaties juist zijn, zullen echter vlak daarna snellere 1,8GHz en 2,0GHz versies verschijnen.

SAP SD is een typische zakelijke transactie-test, waarbij bewerkingen zoals het invoeren en het corrigeren van bestellingen worden uitgevoerd in een database. Het platform waarop de benchmark werd gedraaid was SAP R/3, IBM DB2 en 64-bit Linux. De maatstaf voor de testresultaten is het aantal gebruikers dat door de testconfiguratie in een bepaalde tijd bediend kan worden. De 4-way Opteron-server slaagde er in eerste instantie in om 550 SD-gebruikers in gemiddeld 1,9 seconden te bedienen. Intussen is de grens van 600 SD-gebruikers al gepasseerd. Helaas vertelt Heise ons niet onder welke geheugen- en storage-configuraties de systemen werden getest. De resultaten in de onderstaande grafieken dienen derhalve met enige voorzichtigheid in beschouwing genomen te worden:

Update: Inmiddels zijn er meer en betere SAP SD resultaten van de Itanium 2 en de Xeon MP boven water komen drijven. Deze nieuwe resultaten zijn in oranje afgebeeld. De grijsgekleurde resultaten zijn afkomstig uit pagina 17 van dit document op de HP-site.

Belangrijk is om op te merken dat er naast verschillen in de hardware configuraties ook verschillen zijn in de gebruikte besturingssystemen en database-software. De Itanium 2-score van 470 SD-gebruikers werd behaald op een combinatie van Windows Advanced Server en SQL Server Enterprise Edition 64-bit. De score van 600 SD-gebruikers werd bereikt op een combinatie van HP-UX en Oracle 9i. In een toevoeging op het oorspronkelijke artikel van Heise Online meldt Andreas Stiller dat HP reeds een prestatiewinst van 28 procent heeft geboekt op 1,3GHz prototypes van de Madison core. Madison is de opvolger van de huidige McKinley-Itanium 2 core. Het resultaat van de 8-way Xeon MP-configuratie werd gehaald met vergelijkbare software als de Opteron-configuratie, namelijk IBM DB2 op Linux. Andreas Stiller verwacht dat een volledig geoptimaliseerde quad Opteron in de buurt zal komen van de 8-way Xeon MP score. Zie voor meer informatie over de benchmarks ook het commentaar van Johan de Gelas op de frontpage van Ace's Hardware.

	SAP SD 2 tier, 4-way
	IBM xSeries 440 (8-way Xeon MP 2,0GHz)	690
	HP rx5670 (Itanium 2 1GHz)	600
	AMD Opteron 1,6GHz	600
	HP ProLiant DL580 (Xeon MP 2,0GHz)	476
	HP rx5670 (Itanium 2 1GHz)	470
	HP AlphaServer ES45 (Alpha 21264C 1GHz)	420
	IBM xSeries 440 (Xeon MP 1,6GHz)	312
	HP ProLiant DL580 (PIII Xeon 900MHz)	240
	HP ProLiant DL590 (Itanium 800MHz)	200

Naar aanleiding van een uitspraak van een Amerikaanse rechter moet Microsoft binnen 120 dagen standaard Java gaan meeleveren met zijn besturingssystemen. Deze uitspraak deed de rechter vanwege het feit dat beide partijen niet tot een schikking konden komen na een eerdere uitspraak van de rechtbank. Dat de rechter een deadline heeft opgesteld, is te danken aan het feit dat Microsoft helemaal geen aanstalten maakte om de eerdere uitspraak ten uitvoer te gaan brengen. Dat deed de softwaregigant uit Redmond omdat het bedrijf eerst zijn .NET-software goed in de markt wil neerzetten, zodat bij de terugkeer van Java in Windows over een jaar de markt in principe al verdeeld is. Nu de rechter daar een stokje voor heeft gestoken, gooit het bedrijf het over de andere boeg door te beweren dat het erg moeilijk is om Java-software onder Windows te laten draaien. Hierdoor zouden bijvoorbeeld grote Windows-klanten in de problemen komen. In ieder geval zal Microsoft tegen het vonnis in beroep gaan, om zo in ieder geval weer tijd te winnen voor ondere ander haar .NET-software.

Toen onze collega's bij Sudhian wat PC3200 en PC3500 geheugenreepjes wilden testen op hoge FSB's kwamen ze tot een vervelende ontdekking. De AMD Athlon 2600+ die standaard op 333MHz FSB liep wilde niet hoger draaien dan 190-195MHz. Na enig zoeken liepen ze tegen een discussie aan op het forum van XtremeSystems. Hier werd gesuggereerd dat één van de L12-bruggen van de Athlon XP doorgesneden moest worden om hogere FSB's mogelijk te maken. Zo gezegd, zo gedaan. En inderdaad, na het modificeren van de Athlon waren bussnelheden van 200MHz niet langer een probleem. In plaats van 12,5 x 166MHz draaide de processor nu standaard op 12,5 x 133MHz. De FSB kon nu echter wel flink opgeschroefd worden, terwijl dat bij de ingestelde 12,5 x 166MHz niet mogelijk was. Dit is voor velen wellicht een interessante aanpassing, zeker aangezien PC3200 en PC3500 geheugen goed verkrijgbaar zijn:

The best way to ensure you do not cut deeper than you need to is to make a few cuts, stop, and test the CPU. If it boots (with default mobo settings loaded) to a 133 MHz FSB, you're done, if not, you've got a little more cutting to do. Remember to use the magnifying glass to properly place your cuts and be careful not to cut the adjoining bridges. This is a simple operation and actually won't take very long, but remember to be careful while you do it. [...] Still, I've got to say that running an AthlonXP (rock-stable) on a 400 MHz bus is pretty damn cool, and after all, you've got to do SOMETHING will all that PC3200 and PC3500 hanging around.

Bij Whirlpool News lezen we dat een aantal Australische internetproviders gevraagd is om bepaalde gebruikers, die zich met illegale zaken bezig hebben gehouden, af te sluiten. Door onder andere Napster/OpenNap, Aimster, Swapnut, Gnutella, AudioGalaxy, Hotline, iMesh, KaZaA, Morpheus/MusicCity, Grokster, Xolox, FTP-sites en IRC in de gaten te houden is het bedrijf MediaForce met een lijst IP-adressen gekomen van personen die illegaal films deelden met anderen. Uit naam van Warner Bros werd vervolgens aan de providers opgedragen om de bij deze adressen behorende klanten uit te sluiten, maar of hier ook op dergelijke wijze op gereageerd wordt is nog onduidelijk:

Australian ISP Managers were today hotly debating the topic of what to do in response to the demands. Some ISPs advocated warning or disconnecting users, while others were seeking legal advice to confirm their view that US companies had no jurisdiction in Australian law. [...] But the company [MediaForce] does not just monitor copyright violations, it encourages ISPs to block or restrict file sharing ports on their services. It also distributes 'decoy' files via file sharing networks which look like real music and video files, but are in fact garbled data.

Bij Nu.nl lezen we dat Bellen.com nu ook uitgebreid zal worden naar België. Al weer vier jaar geleden startte de Groningse Ben Woldring de site, die het mogelijk maakt om telefoonaanbieders met elkaar te vergelijken. Nog voordat de 17-jarige jongen zijn eindexamen gedaan heeft, wordt deze week al een buitenlandse versie van zijn website gelanceerd. De nieuwe variant zal op gelijke wijze de aanbieders van België met elkaar vergelijken, wat de nu al miljonair zijnde Woldring wellicht nog rijker zal maken:

Woldring bedacht vier jaar geleden de Nederlandse versie van de site, waarop gebruikers gemakkelijk kunnen uitrekenen welke telefoonaanbieder voor hem of haar de goedkoopste is. De site maakte de tiener uit het noord-Groningse dorpje Usquert euromiljonair.

Twee jaar geleden schreef Woldring al een biografie, waarvan er meer dan 10.000 exemplaren over de toonbank zijn gegaan. De jongen doet dit jaar eindexamen atheneum. In september gaat hij aan de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) economie studeren.

In een bericht op Yahoo wordt geschreven dat de opvolger van de Itanium 2 is uitgesteld. Het gaat dan over de 0,09 micron Montecito core, een vrij drastische herziening van de IA-64 architectuur, die onder andere gebruikt maakt van Alpha-technologie. Omdat volgens Intel de vraag van klanten naar een processor met twee cores sterker is dan verwacht, is besloten om de Montecito naast 12MB L3 cache ook een tweede core mee te geven. De ontwerpers hebben daarvoor echter extra tijd nodig, en de tot nu toe in 2004 geplande release kan dus niet meer worden gehaald. In plaats daarvan zal er volgend jaar een verbeterde versie van Madison worden uitgebracht. Madison is de 0,13 micron versie van de huidige Itanium 2, die deze zomer zal verschijnen. De verbeterde Madison zal hoger geklokt zijn en waarschijnlijk over 9MB L3 beschikken. Hieronder een tabel waarin de huidige feiten en geruchten op een rijtje zijn gezet, nieuwe info schuin gedrukt:

Intel spokeswoman Barbara Grimes attributed the delay in Montecito to the " fundamentally different design" the chip required to accommodate two computing cores. Intel hadn't expected to introduce this high-performance feature in Montecito, she said.

It is "a very significant advantage (and) it will provide a great deal of extra performance," Ms. Grimes said. "It just takes some extra effort."

	Naam		Technologie		Snelheid		L3		Release
	Itanium (Merced)		0,25µ		800MHz		4MB (extern)		2001
	Itanium 2 (McKinley)		0,18µ		1GHz		3MB (on-die)		2002
	Itanium 2 (Madison)		0,13µ		1,5GHz		6MB (on-die)		2003
	Itanium 2 (Deerfield)		0,13µ		?		?		2003
	Itanium 2 (Madison 2?)		0,13µ of 0,09µ?		>1,5GHz		9MB (on-die)		2004
	Itanium 3? (Montecito)		0,09µ, 2 cores		2GHz?		12MB (on-die)		2004/2005
	(Chivano)		0,065µ, 2 cores		?		?		2005/2006

DigiTimes meldt dat Acer in het tweede kwartaal van dit jaar 's werelds eerste Tablet PC introduceert met een TFT LCD scherm van 14,1 inch. Acers eerste Tablet PC, de TravelMate C100, is inmiddels meer dan 35.000 keer over de toonbank gegaan en had een schermgrootte van 10,4 inch. Concurrenten zijn ondertussen al met 12,1 inch versies op de markt gekomen, maar omdat de prijzen van die schermen dicht bij die van 14,1 inch displays liggen zou het bedrijf meteen daarop zijn overgestapt. De productiekosten liggen aan het eind van het jaar nog maar 100 tot 200 dollar hoger liggen dan die van laptops, zo verwacht Acer, en de Tablet PC zal een belangrijk onderdeel gaan vormen van het productenaanbod:

Acer expects Tablet PCs to contribute 20% of its IT product sales by the fourth quarter of 2003. The company also projects 60-65% of its PC product sales to come from notebooks this year, with convertible-screen Tablet PCs accounting for about 15% of Acer’s notebook shipments for the full year but 30% in the fourth quarter, sources predicted.

According to Jin Wong, Acer’s president of IT product business, the production cost of a Tablet PC will drop to only US$100-200 more than a comparable notebook in the second half of the year. He expects industry-wide Tablet PC sales to reach 10 million units per year within two to three years, accounting for 25-30% of the notebook market.

Het is goed mogelijk dat de Hammer-processors van AMD eerder dan verwacht hun opwachting zullen maken. Volgens DigiTimes hebben bronnen binnen de industrie gemeld dat AMD's nieuwste generatie processors al in april de markt op gaan. Dit zal in de eerste maand echter nog in kleine oplagen gebeuren - gedacht moet worden aan ongeveer 20.000 exemplaren. Dit getal zal geleidelijk worden opgevoerd tot ongeveer 300.000 stuks voor het tweede kwartaal, en 4.000.000 voor het vierde kwartaal. Desondanks zal de Hammer in 2003 slechts een aandeel van 40 procent in AMD's processoraanbod innemen, en zal de K7 nog het hoofdproduct zijn. De chipsetbakkers hebben in ieder geval hun werk al gedaan, en zitten er al een tijdje klaar voor:

For supporting chipsets, major chipset companies VIA Technologies, Silicon Integrated Systems (SiS) and ALi Corporation (formerly Acer Laboratories) all had products ready in 2002 to meet AMD's original launch schedule of the fourth quarter of last year. With the upcoming introduction of K8 processors, all three chipset designers are expected to start mass production immediately.

Op Computable kunnen we lezen dat Borland de strijd met Microsoft nog altijd niet heeft opgegeven, ook al heeft de softwaregigant zijn zinnen op Borland gezet. Mede door de recente overnames van de bedrijfjes Starbase, Boldsoft en Togethersoft door Borland heeft het bedrijf weer enkele troeven in handen tegen de softwarereus uit Redmond. De te volgen strategie tegen Microsoft zal als vanouds gericht zijn op tools en andere applicaties die het beheren en ontwikkelen van programma's eenvoudiger moeten maken. Borland zal zich hierbij vooral gaan richten op Java en .NET en erop aansturen dat hierbij alleen hun producten benodigd zullen zijn. Dat het bedrijf een goede kans maakt, blijkt wel uit dat Microsoft zeer geïnteresseerd is in Borland. Dit komt doordat IBM het bedrijf Rational voor hun neus heeft weggekaapt en Borland daarvoor een goed alternatief biedt.

C|Net schrijft dat de omzetresultaten van Apple over het eerste fiscale kwartaal (oktober, november, december) voldaan hebben aan de verwachtingen die men had. De omzet bedroeg 1,47 miljard dollar, wat een verlies van 8 miljoen dollar opleverde. Een jaar eerder bedroeg de omzet in dit kwartaal nog 1,38 miljard dollar, maar toen resulteerde dit in een nettowinst van 38 miljoen dollar. Exclusief een aantal herstructureringskosten en een paar boekhoudkundige veranderingen zou er sprake zijn van een winst van 11 miljoen dollar. Voor het tweede fiscale kwartaal, het eerste kwartaal van 2003, wordt verwacht dat de omzet ongeveer gelijk zal blijven:

In October, Apple had forecast that it would post "a slight profit for the quarter before nonrecurring items," with revenue "up slightly" from the $1.44 billion in sales from the preceding quarter. However, some analysts were looking for sales of $1.5 billion or more. The company said it shipped about 743,000 Macintoshes during the quarter, roughly even with a year earlier.

For the current quarter, Apple projected that it would show roughly similar results to those posted for the December period. "Looking ahead to the second quarter of (fiscal) 2003, we expect revenue to be relatively flat with the December quarter, and expect a slight profit for the quarter," the company said in a statement.

Het gaat goed met Yahoo, zo kunnen we lezen bij persbureau Reuters. Het afgelopen kwartaal heeft het bedrijf winst gedraaid, waar men een jaar eerder nog in de rode cijfers belandde. In totaal kwam er bij de internetgigant 46,2 miljoen dollar meer binnen dan er werd uitgegeven, op een totale omzet van bijna 286 miljoen dollar. Hiervan werd ongeveer zestig procent omgezet door de marketingafdeling. Ook gedurende de komende periode wordt verwacht dat Yahoo goede zaken zal doen. De positieve cijfers komen onder meer voort uit de geïntroduceerde betaaldiensten, die boven verwachting goed lopen:

Despite weakness in the ad market, Yahoo has seen success recently as it shifted toward paid search listings. Yahoo's revenue from personal ads, related listing services and Internet connections grew 120 percent to $89.4 million. The segment, which includes the broadband Internet access Yahoo offers in conjunction with SBC Communications Inc. SBC.N , is expected to grow 30 percent in 2003. That growth is expected to include an expansion of Yahoo broadband beyond the 13 mostly Western states served by SBC.

"As we go outside (SBC's region) and as we go to others, we want to provide the best Yahoo services to as many customers as we possibly can," Chief Executive Terry Semel told Reuters.

Total paying subscribers for the year rose to 2.2 million. The company passed its goal of 2 million by early December.

De mannen van 3dcenter hebben een lang artikel geschreven waarin wordt vooruitgeblikt op de mooie dingen die de grafische chipmarkt ons in 2003 hopelijk zal brengen. Men wijst er eerst wel even op dat de sommige informatie afkomstig is van speculaties en dat de lezer dus voorzichtig moet zijn met het trekken van snelle conclusies. Om het geheel nog een beetje binnen proporties te houden wordt de vooruitblik trouwens wel beperkt tot de verwachtingen binnen het desktopsegment. Over mobiele chips en workstation GPU's wordt dus niet gerept.

1e Kwartaal

Het eerste wat op stapel staat dit jaar is de Radeon 9100 van ATi. Zoals bekend betreft het hier geen nieuwe GPU, maar zal de Radeon 9100 niets anders zijn dan een Radeon 8500 in een nieuw jasje. Hiervan heeft ATi nog aardig wat voorraden liggen, die men wil proberen kwijt te raken door de kaarten te herpositioneren binnen het eigen marketing model. Voor een prijs van ongeveer €100 hoopt het bedrijf aan de onderkant van de markt nog wat potentiële kopers te vinden.

3dcenter verwacht dat nVidia's GeForce FX begin februari in de schappen zal liggen. Allereerst zal men komen met een GeForceFX 5800 en een 5800 Ultra, waarvan de cores op respectievelijk 400MHz en 500MHz werkzaam zullen zijn. Hoewel de geheugenbus van de Geforce FX met 128bit half zo breed is als die van de ATi Radeon 9700Pro - en de totale theoretische bandbreedte daarom 24 procent kleiner is - denkt 3dcenter dat het Ultra-model door een efficïenter gebruik van de bus gecombineerd met de hogere kloksnelheid de troefkaart van ATi toch makkelijk achter zich moet kunnen laten. Men zegt dat de gewone 5800 in prestatie ongeveer gelijk zal blijken te zijn. De eerste benchmarks zullen dit moeten uitwijzen.

Verder noemt men in het artikel nog de buitenstaander Trident, die dit jaar toch eindelijk met hun XP4-serie zal moeten komen. Deze kaart werd immers afgelopen voorjaar al aangekondigd. Als Trident het eerste kwartaal niet haalt, zullen de specificaties van de kaart te laag zijn om zelfs nog maar enige betekenis te hebben in het low-cost segment van de GPU-markt. De XP4 zou in drie smaken verkrijgbaar moeten komen, maar beta-tests van die versies wezen al uit dat deze het allen al niet halen bij nVidia's GeForce 4 Ti-serie. Het is te hopen dat het bedrijf erin slaagt met de laatste drivers nog wat verbetering te verkrijgen, maar het feit dat we al een tijd niets meer hebben gehoord van Trident belooft niet veel goeds. Verder wordt er nog opgemerkt dat we naar verwachting aan het eind van de winter ook nog een AGP8x-variant van Matrox' Parhelia tegemoet kunnen zien, evenals een AGP8x-versie van de ATi Radeon 9000, die dan waarschijnlijk als Radeon 9050 of 9200 door het leven zal gaan.

2e Kwartaal

Zoals elke GeForce-uitgave zal ook de FX-serie voorzien zijn van enkele MX-varianten. Gebaseerd op het NV31-design zullen deze de directe concurrentie aan moeten gaan met ATi's Radeon 9500/Pro. Aangezien nVidia alle tijd heeft om deze variant zo te tweaken dat de Radeon 9500 zijn meerdere zal moeten erkennen, verwacht 3dcenter dan ook dat ATi haar RV350-serie op 0.13micron niet veel later uit zal brengen.

Van Matrox kan gezegd worden dat we de opvolger van Parhelia, nu nog code named 'Pitou' ook in de volgende lente zouden moeten verwachten. Harde specificaties van 'Parhelia 2' zijn echter nog niet vrijgegeven. Als het bedrijf er niet in slaagt de tegenvallende performance van Parhelia danig te verbeteren en tijdig te verschijnen met waardige 3D-prestaties, dan kan het bedrijf verdere activiteiten binnen de 3D-wereld wel op zijn buik schrijven. Hetzelfde geldt in feite voor S3, dat naar verwachting in Q2 met haar DeltaChrome chip naar buiten zal treden. Ondertussen zijn er al wat meer details van deze GPU bekend; zo zal hij voorzien zijn van acht pipelines en een 128bit brede bus, vergelijkbaar met de GeForce FX en de Radeon 9700 Pro. Door de lagere klokfrequenties (rond de 300MHz) en het waarschijnlijk minder efficiënte gebruik van de beschikbare bandbreedte, is het echter wel zeer twijfelachtig of deze de concurrentie met de modellen van nVidia en ATi aan kan.

Aan het eind van het tweede kwartaal kunnen we van ATi niet alleen de al genoemde RV350-architectuur verwachten; naast deze low-segment GPU heeft men ook nog R350 op stapel staan, die het antwoord op de GeForce FX zal moeten belichamen. De vraag is echter of de verschillen groot zullen zijn. R350 zal waarschijnlijk met hetzelfde fabricageproces als R300 worden geproduceerd, wat een beperkte kloksnelheid van de core met zich mee kan brengen. De vernieuwende kracht zal vooral moeten komen van het gebruik van DDR-II geheugen, die een zee van geheugenbandbreedte mogelijk moet maken. Desondanks zal de kloof tussen R350 en GeForce FX niet al te breed zijn. Samen met RV350, die een beter betaalbaar DirectX9-alternatief voor de Radeon 9500 (en GeForceFX MX) moet vormen, zou ATi dan vooral door gunstiger prijsstellingen de slag van nVidia op alle marktsegmenten moeten winnen.

In de schaduw van deze titanenstrijd blijft 3dcenter ook nog op de kleintjes letten . Naar verwachting ook nog in het tweede kwartaal zal PowerVR nog met een nieuwe Kyro-variant naar voren treden. Hiervan is nog weinig bekend, behalve dat hij zeker DirectX9-compatible zal zijn. Verder ziet men in deze periode misschien ook nog de Xabre 2 van SiS en een low-cost MS-variant van de S3 DeltaChrome op de markt worden gezet.

3e & 4e Kwartaal

Zoals we al eerder vernamen, kunnen we in de tweede helft van het jaar met de introductie van NV35 en NV34 alweer de opvolgers van NV30 en NV31 verwachten. Met NV35 zal moeten blijken hoeveel prestatiewinst nVidia uit het 0,13micron productieproces zal kunnen persen. NV34 moet de nieuwe troef tegenover RV350 in het lagere marktsegment worden, maar naar de specificaties hiervan durft 3dcenter al niet meer te gissen. Uiteraard zal ATi op zijn beurt weer niet stil kunnen blijven zitten, en wordt nog voor de jaarwisseling de core-generatie R400 in de schappen verwacht. Daarnaast zouden - hoewel we de huidig aangekondigde kaarten nog moeten zien verschijnen - zowel Trident als S3 al met opvolgers bezig zijn. Het gaat hier om de XP8, die vergelijkbare specificaties zou moeten krijgen als ATi's R350, en de DeltaChrome 2, al wordt daar niet al teveel meer van verwacht.

Conclusie

Zoals je hebt kunnen lezen gaan we op grafisch gebied naar alle waarschijnlijkheid weer een buitengewoon interessant jaar tegemoet, al moet nog maar blijken wat er van alle speculaties over gaat blijven. Afgelopen jaar hebben fabrikanten als nVidia en Trident al laten zien dat roadmaps maar relatief zijn, en daar zal in 2003 zeker geen verandering in komen. Ook het komende jaar zullen ATi en nVidia elkaar weer naar de kroon gaan steken, en interessant is het om te zien hoeveel 3d-kruimels er voor bedrijven als Matrox, PowerVR en S3 overblijven. Tenslotte kan 3dcenter toch de verleiding niet weerstaan om alvast om het hoekje van 2004 te kijken :

With 2003's graphics market nicely crowded, there are already some hints towards 2004's chips. Not in much technical detail, rather as rough schedules: there would be Trident's XP10 planned for the 2nd quarter of 2004, but lacking target specs. The same holds true for the S3 Destination, slated for the 2nd half of 2004. This successor to the current DeltaChrome is planned to support DirectX9 or even DirectX10 and will deliver four to five times the performance - at least according to S3 :-).

A true new architecture will show up in form of nVidia's NV40, slated for the third quarter of 2004. Looking at the far-off release, this should at least in theory already be a DirectX10 chip, even without knowing when DirectX10 will be ready. And finally, there is ATi's R500 looming on the horizon, with both target specifications (also eventually DirectX10) and precise schedule unknown.

De Amerikaanse muziekindustrie en haar technologische evenbeeld hebben een overeenstemming bereikt met betrekking tot het beschermen van het copyright en het bestrijden van de piraterij. De overeenkomst houdt in dat de RIAA niet meer zal aandringen op soft- dan wel hardwarematige maatregelen ter bescherming van het copyright. In plaats daarvan zal zij in samenwerking met de technologie-industrie haar inspanningen gaan richten op een campagne over de gevolgen van piraterij.

Met deze overeenkomst zijn niet alle betrokken partijen tevreden, aangezien de MPAA juist een groot voorstander is van de zogenaamde "locking-technologie". Het MPAA is de organisatie van onder andere alle grote filmmaatschappijen, Gateway en Verizon. Vandaar dat zij zullen blijven aandringen bij de overheid op maatregelen, waarmee copyrightschending kan worden voorkomen. De overheid zal in de toekomst waarschijnlijk wel moeten ingrijpen, doordat de private sector niet in staat is om de piraterij een halt toe te roepen. Of dit door techniek zal gebeuren of door andere opgelegde maatregelen zal de toekomst moeten uitwijzen, maar de Consumer Electronics Association (CEA) zal blijven strijden voor het recht op kopieën voor persoonlijk gebruik en denkt in de RIAA een sterke partner te hebben gevonden:

"We welcome the RIAA's apparent opposition to government mandates that would force consumer electronics manufacturers to insert controls into their products which would limit consumers' home recording and fair use rights," said CEA spokesman Gary Shapiro.

Bij AnandTech is een mooi artikel verschenen waarin beschreven wordt hoe men op uitnodiging van AMD eens rond heeft mogen kijken in Fab 30. Dit is de production plant van AMD waar hoofdzakelijk de productie plaats zal vinden van de Hammer processorlijn die we in de loop van dit jaar zullen mogen verwelkomen. Op de eerste twee pagina's van het verslag wordt ingegaan op de geschiedenis van de faciliteit en wat er zich nu precies allemaal afspeelt binnen de muren ervan. Men was trouwens aangenaam verrast bij AnandTech toen men door AMD werd uitgenodigd, want normaal gesproken is men bij AMD erg voorzichtig met het toelaten van mensen tot hun diepste geheimen.

Er wordt op de eerste pagina bewondering uitgesproken voor het mooie Dresden en hetgeen dat AMD daar voor de mensen betekent. Zo was men verbaasd toen er borden ontdekt werden die de weg naar AMD wisten te vertellen. Normaal gesproken is dat alleen van toepassing op bijvoorbeeld vliegvelden en pretparken. Verder wordt er notie gemaakt van de werkgelegenheid die AMD heeft gegenereerd. Het AMD Saxony Manufacturing GmbH heeft gezorgd voor tweeduizend banen meer in de omgeving. De naamgeving Fab 30 is trouwens door AMD afgeleid van het aantal jaren na de start van het bedrijf. In 1969 begon Advanced Micro Devices met de massaproductie en de faciliteit in het koude Dresden werd in 1999 aan het werk gezet. Dertig jaar na het prille begin dus. Men heeft trouwens stevig moeten investeren in het opstarten van Fab 30. Het schijnt dat er een bedrag van 2,3 miljard dollar nodig is om de plant aan de gang te krijgen. Hiervan zou 2 miljard al uitgegeven zijn en zal de resteren 300 miljoen in 2003 in de faciliteit gepompt worden.

Zoals eerder in dit bericht vermeld, zal Dresden de Hammers exclusief gaan produceren. Binnen de muren van het gebouw bevindt zich trouwens ook een design-afdeling waar men onder andere heeft gewerkt aan de ontwikkeling van de chipsets voor de Hammer processors. Wanneer de ontwikkeling van de serie chipsets met de typeaanduiding 8000 afgerond is, kan men het DDC (Dresden Design Center) voor andere doeleinden gaan benutten. Hiermee wordt vooral gedoeld op het ontwerpen van Personal Connectivity Solutions apparaten. Toen Fab 30 in 1999 werd opgestart, was het alleen mogelijk om te produceren met behulp van het 0,18 micron procédé. Aan het eind van dit jaar moet de plant echter compleet omgebouwd zijn en zal er alleen nog op 130nm gebakken worden. Op het moment van schrijven rollen er natuurlijk al gedeeltelijk 0,13 micron uit de oven.

Op de derde pagina begint men met het uiteindelijke verslag en men benadrukt aan het begin dat het verboden was om foto's te maken binnen de muren van Fab 30. AMD had hierop gehamerd en Anand was zo blij met de uitnodiging dat deze regel niet is overtreden. Men kreeg een rondleing door de Fab en dan met name door het gedeelte waar men zelden iets van verneemt: de Materials Analysis Labs. Er wordt gewezen op het belang van goede yields voor AMD en ter illustratie geeft men een voorbeeld. Wanneer de yields van de Fab in Dresden met tien procent zouden dalen gedurende acht uur, dan zou dit AMD een kostenpost van een miljoen dollar bezorgen. Tijdens de tour werd duidelijk hoe men bij AMD probeert de yields zo hoog mogelijk te krijgen en te houden.

De Materials Analysis Labs afdeling heeft twee hoofdtaken; het opsporen en het verhelpen van defecten in het productieproces. Het opsporen van de fouten brengt ons bij het Sample Preparation Lab silicon wafers onderzocht worden en dan klaargemaakt worden om door de MAL te worden geanalyseerd. De wafers gaan vergezeld van een papierwerk waarin exact staat welke test er veist worden. Dit alles om te zorgen dat er geen verlies optreedt met betrekking op de yields. Als de wafers in handen zijn van de engineers van het Sample Preparation Lab, worden ze bewerkt en kunnen er waar nodig aparte cores worden geisoleerd. Het gaat hier overigens niet altijd om wafers waar daadwerkelijk de processors uit voortkomen die in de winkel zullen liggen:

The wafers that make it to the Sample Preparation Lab aren’t necessarily made up of fully functional CPUs, in fact they are usually test structures. A test wafer is made up of a number of chips just like a mass production wafer, but instead of the chips being individual CPU cores the test wafer has a set of test structures printed on the wafer itself. The test structures can be lots of gates or an incredible amount of vias (vias are tiny wires that connect the various layers of a CPU) in order to stress the manufacturing process. Improving the yield on these test wafers directly improves the yield on producing actual CPUs, the test structures simply make for better test candidates.

Na de beschrijving van de bovenstaande productie- en testprocessen gaat Anand dieper in op de gang van zaken binnen de Materials Analysis Labs. Er wordt redelijk duidelijk beschreven hoe de verschillende afdelingen binnen deze divisie hun werk doen en de test die de wafers moeten doorstaan worden technisch duidelijk uitgelegd. Met name het gebruik van supermicroscopen wordt erg levendig verteld en ondanks het ontbreken van foto's, krijg je toch enig idee hoe het er aan toe gaat daar.

Fab 30 in Dresden was de eerste plaats waar gebruik werd gemaakt van Copper Interconnects. Dit was het geval bij de productie van de engineering samples van enige K6-2 processors. Deze chips zijn echter nooit op de markt verschenen en de techniek van Copper Interconnects werd pas echt booming toen de Thunderbird core er gebruik van maakte. Intel volgde pas met hun Pentium 4, maar waarschijnlijk had Intel deze technologie niet eerder nodig. Nadat men de eerste was met deze techniek, is men nu weer haantje de voorste in Dresden. Men gaat namelijk de SOI technologie toepassen en ook dat is niet eerder vertoond, aldus AnandTech. De Hammers zullen de eerst x86 processors zijn die van Silicon On Insulator technologie profiteren. Deze techniek zorgt ervoor dat een transistor minder stroom verbruikt en dus ook dat de processor koeler kan draaien. Dit heeft weer hogere kloksnelheden tot gevolg. Wanneer AnandTech verder ingaat op de invloed van SOI op de yields en de ontwikkelingstijd van de Hammer, komen er een aantal interessante dingen naar voren.

Wanneer Anand dieper ingaat op de details rondom Hammer, wil hij eerst benadrukken dat er in Dresden hoofdzakelijk wafers met Hammer cores gevonden kunnen worden en dat de eigenlijke Opteron en Athlon 64 systemen zich in de Verenigde Staten bevinden waar deze getest worden. Wanneer men vroeg naar een samenhang tussen de opgelopen vertraging en het productieproces, kreeg men een ontkennend antwoord te horen. Yields zouden niet het probleem zijn, want momenteel haalt Hammer dezelfde yields als de Athlon XP Thoroughbred. AMD schrijft de vertraging toe aan problemen met het design en de prestaties ervan. Toen men uiteindelijk tevreden was met de prestaties van het prototype, ging men verder met de uiteindelijke afwikkeling van het project. Dit antwoord klinkt logisch, aangezien het produceren van een 0,13 micron Hammer of het bakken van een 0,13 micron Athlon XP op zich weinig verschil met zich mee brengt. Nu alles klaar is voor vertrek heeft AnandTech in ieder geval vertrouwen in het Hammer-project.