Tip de redactie

Nederlandse stemcomputers blijken onveilig

Door Martin Sturm, 5 oktober 2006 22:44173 reacties, bron: WVSCN

De actiegroep 'Wij vertrouwen stemcomputers niet', waar onder andere Xs4all-oprichter Rop Gonggrijp initiatiefnemer van is, heeft de huidige stemcomputers die in Nederland worden gebruikt onderzocht. Hieruit bleek dat deze apparatuur niet veilig genoeg is voor de komende verkiezingen.

Nedap TypeplaatjeDe actiegroep heeft via een gemeente de beschikking gekregen over een Nedap/Groenendaal ES3B-stemcomputer die momenteel in 90% van de Nederlandse gemeenten wordt gebruikt voor verkiezingen. Volgens Eén Vandaag is het onderzoek naar de veiligheid van de stemcomputer door 'Wij vertrouwen stemcomputers niet' het eerste onafhankelijke onderzoek in Nederland. De belangrijkste conclusie is dat de veiligheid van de stemcomputer voornamelijk gebaseerd is op het ontnemen van de fysieke toegang tot de stemcomputer doormiddel van inferieure sloten en 'security by obscurity'. Zodra een hacker bij de hardware kan, is het een koud kunstje om de verkiezingsuitslag te manipuleren, zo blijkt uit het onderzoeksrapport.

Dit toegang tot de hardware is ook een van de zwakste punten van de huidige stemcomputers. De hardware is namelijk afgesloten met een slot dat kan worden geopend met een standaard sleutel die door iedereen eenvoudig kan worden besteld bij sleutelleveranciers. Bovendien is deze sleutel voor alle stemcomputers in Nederland hetzelfde. Overigens is het slot ook eenvoudig te openen met een paperclip. Om serieuze verkiezingsfraude te plegen is het echter noodzakelijk om een flink aantal stemcomputers te manipuleren. Dit blijkt echter ook niet onrealistisch, omdat bijvoorbeeld in Rotterdam 400 stemcomputers in één ruimte zijn opgeslagen zonder cameratoezicht, bewakers of een alarmsysteem. Dit laatste is overigens niet conform de wet, die strenge beveiliging eist.

* Nedap ES3B

De Nedap-stemcomputer is gebaseerd op een standaard 68000-processor en voor het uitlezen van de stemcomputer wordt een Windows XP-programma gebruikt op een reguliere pc. Om tijdens de verkiezingen eventuele problemen met de stemcomputer op te lossen is er een zogenaamde 'maintenance mode' waarin het onder andere mogelijk is om het geheugen van de stemcomputer uit te lezen. Deze maintenance mode is normaliter alleen toegankelijk voor werknemers van Nedap en daarom beveiligd met een wachtwoord. Dit blijkt echter een zeer eenvoudig wachtwoord te zijn dat hardcoded in het systeem is opgeslagen. Dankzij deze maintenance mode bleek het redelijk eenvoudig te zijn om de werking van het apparaat te ontrafelen.

De actiegroep ontwikkelde Nedap PowerFraud waarmee het mogelijk is om vrijwel ongemerkt de verkiezingsuitslag te beïnvloeden. Hoewel door de regering wordt geclaimd dat het onmogelijk is om frauduleuze software te installeren tijdens de productie van de stemcomputer, omdat dan de kandidatenlijst nog niet bekend is, wordt door Nedap PowerFraud bewezen dat dit wel degelijk mogelijk is. De software kan een vooraf bepaald percentage stemmen naar een bepaalde partij laten gaan door eenvoudigweg te kijken naar de naam van een partij waar de 'gestolen' stemmen naar toe moeten, zodra de kandidaatlijsten worden ingevoerd. Door de duur van een verkiezing bij te houden kan de software ook testen of het om een echte verkiezing gaat of een testverkiezing. Verdere verbetering van Nedap PowerFraud zal detectie van frauduleuze software nog ingewikkelder maken, zo beweert de actiegroep. Onder andere door verbetere detectie van testverkiezingen en door de mogelijkheid om de werking van de software te beïnvloeden door de stemknoppen. Het vervangen van de stemsoftware is overigens vrij eenvoudig door het vervangen van een enkele EPROM-chip, dat mede door de lage kwaliteit sloten niet erg ingewikkeld is en binnen een minuut kan worden gerealiseerd.

* Mogelijke oplossingen

Een snelle oplossing voor de problemen met de stemcomputer is er niet, aldus de actiegroep. Het detecteren van onjuiste software is mogelijk door een hash van het geheugen te maken en deze te controleren. Dit is wel geïmplementeerd in de huidige stemcomputers, maar de manier van hashing is van zeer lage kwaliteit en daardoor eenvoudig te manipuleren. Het zou eventueel mogelijk zijn om door middel van een extern apparaat de inhoud van de EPROM's te controleren zonder deze te verwijderen. Fysieke beveiliging van de apparaten zou een goed begin zijn, maar dit kan niet voorkomen dat er fraude wordt gepleegd door 'insiders'. De bewakers die de apparaten moeten beveiligen zijn namelijk weer extra insiders die bovendien ruime mogelijkheden hebben om de stemapparatuur te manipuleren. Ook een zegel zou de fysieke beveiliging kunnen verbeteren, maar dit zegel moet wel van dermate hoge kwaliteit zijn dat 'vervalsing' goed te detecteren is. De regering heeft overigens eind september aangekondigd dat alle stemmachines een zegel zullen krijgen.

Een ander probleem dat de actiegroep aan het licht bracht is de mogelijkheid om doormiddel van een eenvoudige scanner en een TomTom-navigatieapparaat te detecteren op welke partij op een bepaald moment wordt gestemd. Deze detectie kan plaatsvinden op een afstand van maximaal 25 meter van de stemcomputer. De detectie is mogelijk dankzij elektromagnetische golven die de stemmachine uitzendt. Deze elektronische 'lekkage' wordt veroorzaakt door de controllers die het display van de stemcomputer aansturen. Volgens de actiegroep is het verrassend dat er geen eisen worden gesteld aan de elektrische straling die het apparaat produceert.

De conclusie van de actiegroep is dat de huidige stemcomputers onveilig zijn om een democratische gang van de verkiezingen te waarborgen. De problemen liggen echter vooral bij de eisen die de overheid stelt aan de stemapparaten, aangezien de Nedap-stemmachines aan alle eisen voldoen die de overheid stelt. Overigens is Nederland niet het eerste land waar de problemen met stemcomputers aan de orde worden gesteld. Ierland, die dezelfde stemcomputers gebruikt, heeft al besloten om voorlopig het gebruik van de stemcomputers te staken als gevolg van vergelijkbare bevindingen door veiligheidsexperts in dat land. Nedap stelt in een reactie op zijn site dat de betrokkenen die het onderzoek hebben gedaan, constateren dat de stemmachine precies doet wat hij moet doen. Volgens Nedap zou de naam van de actiegroep dan ook moeten worden veranderd van 'Wij vertrouwen stemcomputers niet' in 'Wij vertrouwen mensen niet'. Op de vraag of de stemmachines te manipuleren zijn, reageert Nedap met de opmerking 'alles is te manipuleren'.

* Nedap Chess

Om te bewijzen dat de stemcomputers in Nederland gewoon 'standaard computers' zijn, onwikkelde de actiegroep een schaakspel voor het systeem. Dit initiatief werd ook gemotiveerd door een opmerking van de directeur Jan Groenendaal van het bedrijf Groenendaal dat de software voor de stemcomputers heeft ontwikkeld. Hij stelt in een persbericht (PDF) over de actiegroep: 'De bewering dat je met onze stemmachine ook kunt schaken zou ik graag eens gedemonstreerd zien. [...] Wij begrijpen dat er bezwaren kunnen zijn tegen inzet van op normale PC's gebaseerde stemmachines [...] onze stemmachine is echter een zgn. Dedicated Special Purpose Machine, d.w.z. uitsluitend gemaakt om mee te stemmen en verder niets.' Nedap Chess is inmiddels realiteit en dankzij de vele knoppen op een vlakke plaat is het zelfs mogelijk om met normale schaakstenen te schaken. De grootste uitdaging bleek om 'Tom Kerrigan's Simple Chess Program', de software waarop Nedap Chess is gebaseerd, in het geheugen van 16KB te krijgen. Wel geeft de actiegroep toe dat door de beperkte rekencapaciteit de schaakprestaties van de stemcomputer niet al te hoog zijn.

Nedap Chess

Reacties (173)

Lees meer

Advies: 'Schaf stemcomputers af'
Advies: 'Schaf stemcomputers af' Nieuws van 27 september 2007
Quebec doet stemcomputers in de ban
Quebec doet stemcomputers in de ban Nieuws van 26 oktober 2006

Meer details over nVidia's G80-gpu verschenen

Door Hielko van der Hoorn, 5 oktober 2006 21:23103 reacties, bron: DailyTech

DailyTech heeft meer informatie gepubliceerd over de specificaties van de GeForce 8800 GTX en de GeForce 8800 GTS die in de tweede week van november geïntroduceerd zullen worden. De GeForce 8800 GTX en GTS zijn gebaseerd op de G80-core en zijn volledig compatible met DirectX 10. De GeForce 8800 GTX is het topmodel van de serie met een core die op 575MHz geklokt zal worden en 768MB geheugen op 1,8GHz. Tezamen met een 384-bit brede geheugenbus zal dit resulteren in een bandbreedte van 86GB/sec. De GeForce 8800 GTS is het lager geklokte familielid en neemt de plaats in die voorheen gereserveerd was voor de GT-modellen. De GeForce 8800 GTS zal in het bezit zijn van een core met een 500MHz kloksnelheid, 640MB geheugen op 1,8GHz en een 320-bit geheugenbus waardoor de bandbreedte op 64GB/sec komt te liggen. De breedte van de geheugenbus is bij beide kaarten opmerkelijk aangezien het geen macht van twee betreft.

nVidia logo (60 pix)Een ander opmerkelijk gegeven is het verschil in kloksnelheid tussen de unified shaders en de rest van de core. De GeForce 8800 GTX die standaard op 550MHz zal lopen krijgt de beschikking over 128 shaders met een kloksnelheid van 1350MHz en de GTS-variant die op 500MHz zijn werk doet is uitgerust met 96 unified shaders op 1200MHz. De kaarten zullen high dynamic-range (HDR) plaatjes kunnen tekenen met een precisie van 128-bit, een verdubbeling ten opzichte van de huidige generatie. Daarnaast ondersteunt de G80 16x anti-aliasing, een feature die tot op heden alleen gebruikt kan worden met een SLI-opstelling. Hoeveel energie de kaarten zullen gebruiken is nog onbekend, maar het verbruik zal waarschijnlijk niet mals zijn gezien de aanbeveling van nVidia om een 450W-voeding te gebruiken voor een systeem met één GeForce 8800 GTX-kaart en een voeding van 800W voor een systeem met twee GeForce 8800 GTX-kaarten.

Reacties (103)

Lees meer

Nvidia's Cuda-systeem nader bekeken
Nvidia's Cuda-systeem nader bekeken Nieuws van 28 februari 2007
'ATi's R600 verstookt 250W'
'ATi's R600 verstookt 250W' Nieuws van 18 september 2006
ATi's R600 en nVidia's G80 vertraagd
ATi's R600 en nVidia's G80 vertraagd Nieuws van 14 september 2006

Hackers opgeroepen veiligheid OLPC-laptop te testen

Door Harm Hilvers, 5 oktober 2006 21:1327 reacties, bron: Pocket-lint

Tijdens ToorCon 2006, een conferentie voor tophackers en securityprofessionals van over de hele wereld, heeft Ivan Krstic de aanwezigen opgeroepen om de OLPC-laptops aan een grondige hacksessie te onderwerpen. Volgens Krstic zullen de laptops aan zware veiligheidseisen moeten voldoen als ze eenmaal 'in the wild' worden vrijgelaten. Zo zullen de laptops volledig automatisch zogenaamde draadloze meshnetwerken met elkaar opzetten. Ook is het de bedoeling dat de laptops zonder tussenkomst van de gebruiker verbinding maken met dat netwerk, zodat onder meer software en applicatie-updates transparantly verspreid kunnen worden. Dit mechanisme zou echter ook gebruikt kunnen worden door kwaadaardige software om zichzelf te verspreiden. Om dat te voorkomen hoopt Krstic dat de OLPC-laptop voor de release al voorzien zal zijn van voldoende veiligheidsmaatregelen om problemen te voorkomen. De input van de ToorCon-aanwezigen is daarbij van harte welkom.

OLPC / $100 laptop

Reacties (27)

Lees meer


Physics-engine nVidia debuteert met G80-gpu

Door Hielko van der Hoorn, 5 oktober 2006 19:2343 reacties, bron: DailyTech

nVidia logo (60 pix)Tegelijk met de release van nVidia’s GeForce 8800-familie, naar verwachting halverwege november, zal nVidia ook de Quantum physics engine introduceren. De Quantum-engine zal gebruik maken van de shaders van de G80-gpu om natuurkundige berekeningen te versnellen. Veel details over de Quantum natuurkunde-engine zijn nog niet bekend, maar wel duidelijk is dat een SLI-opstelling geen noodzaak is om de natuurkundige berekeningen te kunnen versnellen. Het idee om natuurkundige sommetjes door de videokaart uit te laten voeren is niet nieuw. Eerder kondigde nVidia al aan dat de Havok-engine één videokaart van een SLI-opstelling zou kunnen gaan gebruiken voor het rekenwerk, en ook ATi wil de videokaart meer laten doen dan alleen het tekenen van plaatjes. Een populaire toepassing van de shaders op moderne videokaarten is momenteel het hardwarematig versnellen van het decoderen van (high-definition) videobeelden.

Reacties (43)

Lees meer

Intel koopt maker physicsengine Havok
Intel koopt maker physicsengine Havok Nieuws van 15 september 2007
'Nvidia werkt aan cpu'
'Nvidia werkt aan cpu' Nieuws van 19 oktober 2006
ATi introduceert 'stream computing'
ATi introduceert 'stream computing' Nieuws van 30 september 2006
Ook ATi springt op physics-trein
Ook ATi springt op physics-trein Nieuws van 24 maart 2006

Nieuwe Xbox 360 dvd-drive bemoeilijkt hackers

Door Hielko van der Hoorn, 5 oktober 2006 18:3154 reacties, bron: The Inquirer

The Inquirer bericht dat er een nieuwe versie van de Xbox 360 in omloop is gebracht waarbij het hacken van de dvd-drive aanzienlijk lastiger is geworden. Tot voor kort konden de meeste dvd-drives die gebruikt worden in de Xbox 360 relatief simpel van een nieuwe firmware voorzien worden waarna de drive de mogelijkheid kreeg om ‘backups’ van games af te spelen. De nieuwe dvd-drive, een Hitachi GDR-3120L, is echter uitgerust met een andere chip waardoor de drive niet meer hardwarematig in ‘ModeB’ gezet kan worden wat noodzakelijk is voor het flashen van de drive. Tevens is de firmware veranderd waardoor deze niet meer softwarematig kan worden uitgelezen en is de chip stevig vastgelijmd waardoor deze niet te verwijderen is zonder de dvd-drive te beschadigen. Hierdoor is het momenteel onmogelijk om ‘backups’ af te spelen op veel van de nieuwste Xbox 360-consoles, maar op Xbox-Scene laten hackers al weten er aan te werken om dit weer mogelijk te maken.

Xbox 360 dvd-drive (Hitachi GDR-3120L - versie: 0078fk)

Reacties (54)


Google introduceert zoekmachine voor programmeurs

Door René Wichers, 5 oktober 2006 16:2538 reacties, bron: Google Labs

Google CodeSearch-logo Met Codesearch heeft Google opnieuw een experimentele dienst in het leven geroepen, ditmaal met programmeurs als doelgroep. Voor de codekloppers heeft Google diverse nuttige features bedacht, waaronder het filteren op bestandsnaam, het gebruik van POSIX-regular expressions en het filteren op bepaalde licentietypen. Uiteraard kan ook op taal geselecteerd worden, waarbij opvalt dat halfvergane fossielen en experimentele studentenpesters als Ada en LISP wel ondersteund worden, maar Delphi en Pascal ontbreken. Het valt te hopen dat die omissie rechtgezet is tegen de tijd dat deze zoekmachine het bètastadium verlaat, al zal dat, Google kennende, nog wel even duren. Verder zijn de diverse vormen van assembly op een grote hoop gegooid, zodat liefhebbers van een bepaald platform niet zonder enige behendigheid bij hun samples kunnen komen. Wie zijn eigen code aan de database wil toevoegen kan een eenvoudig formuliertje invullen, waarbij niet alleen tekstfiles, maar ook archiefbestanden en zelfs CVS'en en Subversion-repositories aangemeld kunnen worden. Het zoeken naar Hello\ world-software zal binnenkort dan ook ongetwijfeld meer resultaten opleveren dan de krappe vijfduizend die momenteel gevonden kunnen worden.

Reacties (38)


Top HP aangeklaagd om spionagezaak

Door Yoeri Lauwers, 5 oktober 2006 16:0316 reacties, bron: DailyTech

De eerste openbare aanklacht ten gevolge van de spionagezaak bij HP is een feit. De Californische openbaar aanklager heeft een klacht neergelegd tegen Patricia Dunn, Kevin Hunsaker en drie privédetectives. In de aanklacht wordt het vijftal beschuldigd van vier wetsovertredingen: ongeoorloofde toegang tot computergegevens, identiteitsdiefstal, het gebruiken van valse gegevens om vertrouwelijke informatie te verkrijgen en samenzwering. Patricia Dunn was op het moment van de feiten Voorzitter van de Raad van Bestuur bij HP, terwijl Hunsaker er de titel 'Senior Attorney and Ethics Director' droeg. Hij had dan ook de rechtstreekse leiding van het team dat door Dunn opgedragen was de medialekken op te sporen. Uit officiële documenten zou blijken dat Hunsaker op de hoogte was van de misleidende technieken die de privédetectives gebruikten om zich de informatie toe te eigenen.

Reacties (16)


SeniorenNet veroordeeld voor uitwisselen muziek

Door René Wichers, 5 oktober 2006 15:0459 reacties, submitter: YCF, bron: VRT

Senior avant-la-lettre Pascal Vyncke Pascal Vyncke, oprichter en beheerder van SeniorenNet, is veroordeeld tot een dwangsom van duizend euro per dag als hij niet voorkómt dat er nog langer muziek door de bezoekers verspreid wordt. De Belgische rechter wees daarmee vonnis ten gunste van auteursrechtenwaakhonden Sabam en IFPI, die over de site hadden geklaagd. Vyncke houdt vol dat SeniorenNet geen podium voor muziekuitwisseling is, laat staan dat de website een actieve rol speelt in de verspreiding van copyrighthoudend materiaal. Justitie zag dat anders: met name de hulp bij het uitwisselen die de oudere medemens op de fora van SeniorenNet kan krijgen werd Vyncke aangerekend. Dat die assistentie deel uitmaakt van een veel breder aanbod aan computergerelateerde hulp ('U heeft een Linux op uw computer?') deed volgens de rechter dan weer niet ter zake. Ook dat bezoekers eerder geneigd zouden zijn om mp3's met het gejengel van hun kleinkinderen dan de nieuwste platen van Shakira of Justin Timberlake uit te wisselen, maakte geen indruk op de Belgische rechtbank.

Reacties (59)


Uitgelekte roadmap plaatst AMD 'K8L'-familie in H2 2007

Door Yoeri Lauwers, 5 oktober 2006 14:1948 reacties, submitter: EaS

HKEPC heeft een AMD-roadmap opgespoord waaruit blijkt dat de K8L-architectuur in de tweede helft van 2007 zijn intrede zal doen over de gehele linie van AMD-chips. De eerste K8L-cpu, de quadcore Altair, zal in het derde kwartaal geïntroduceerd worden in twee smaken en op 65nm gebakken worden. De Athlon 64 FX met F+-schoeisel, die het 4x4-platform zal ondersteunen, richt zich op tweakers die op zoek zijn naar optimale prestaties, terwijl de X4 voor AM2+-sockets de mainstreammarkt moet bedienen. Deze Altair-chips zullen een kloksnelheid van 2,7 tot 2,9GHz meekrijgen en voorzien zijn van 512KB L2-cache per rekenkern. Het energieverbruik van deze chips zal, in verhouding tot de andere K8L-processors, overigens niet mals zijn met een verwachte TDP van 125W. Deze Altair-processors zullen Intels Yorkfield moeten bekampen. Intel zal zijn chips, gebakken op 45nm, eveneens in Q3 2007 presenteren. De kloksnelheid van de Intel-chips zal echter beduidend hoger liggen - 3,46 tot 3,73GHz - en de Yorkfields zullen voorzien zijn van twee maal 6MB L2-cache.

AMD logo (60 pix)Samen met de Altair zal ook de Antares het levenslicht zien. Dit is een dualcoreontwerp dat kloksnelheden vanaf 2GHz zal bieden en dat eveneens voorzien is van een halve megabyte L2-cache per core. De TDP's van deze Antares-cpu's beginnen al vanaf 35W voor de 2,0GHz- en 2,1GHz-versie. Modellen met kloksnelheden tussen 2,4GHz en 2,7GHz zullen een sticker met 'TDP65W' opgeplakt krijgen terwijl de snelste chips met hun kloksnelheden tot 2,9GHz een maximaal energieverbruik van 89W zullen kennen. In eerste instantie zullen overigens alleen de chips geklokt op 2,6 tot 2,9GHz gelanceerd worden. De langzamere processors zullen pas tegen het einde van het derde kwartaal beschikbaar worden. Ook op dit front heeft Intel concurrentie in de startblokken staan. De quadcore Kentsfield zal, samen met zijn serverbroertje Clovertown, al in de eerste helft van 2007 beschikbaar zijn en 4MB L2-cache aan boord hebben. Ook de Whitfield-chip beschikt over vier cores, maar deze serverprocessor zal met maximaal 16MB gedeeld cachegeheugen uitgerust worden.

In het laatste kwartaal van 2007 zullen de Sint en de Kerstman ons de Arcturus brengen. Deze chips vertonen heel wat overeenkomsten met de Antares uit Q3 2007, met als opvallendste verschil het ontbreken van de 2MB L3-cache. Met kloksnelheden van 2,1 tot 2,3GHz zal de Arcturus de Athlon 64 'Orleans' gaan vervangen en daarvoor vraagt hij maximum 65W. Tot slot is er nog de singlecore Spica, die uitsluitend voor het low-budgetmarktsegment bedoeld is. Singlecore chips zullen dus nog niet onmiddellijk tot het verleden behoren. Als budgetchip plant Intel de Allendale- en Millville-processors. De eerste vormt de basis van de eerder genoemde Kentsfields - twee Allendales worden gecombineerd tot één Kentsfield - en beschikt over 2MB cachegeheugen. De Millville is Intels singlecore chip met 1MB L2-cache.

Processorgeneratie Altair FX Altair Antares Arcturus Spica
Marktsegement Ultieme prestaties Prestatiegericht Mainstream Entry-level Budget
Kloksnelheid 2,7 - 2,9GHz 2,7 - 2,9GHz 2,0 - 2,9GHz 2,1 - 2,3GHz Onbekend
Cores 4 4 2 2 1
L2-cache 4 x 512KB 4 x 512KB 2 x 512KB 2 x 512KB Onbekend
L3-cache 2MB 2MB 2MB geen geen
Max TDP 125W 125W 35, 65, 59W 65W Onbekend
Socket F+ AM2+ AM2+ AM2+ AM2+
Lancering Q3 2007 Q3 2007 Q3 2007 Q4 2007 Q4 2007

Dat deze chips allemaal pas gepland staan voor de tweede helft van 2007, betekent niet dat AMD van plan is om zolang op zijn lauweren te rusten. Op de 'uitgelekte' roadmap is te zien dat de Athlon 64 FX-chips dit jaar nog een socket met de Opterons zullen gaan delen. De 'Athlon 64 FX 2-P'-familie zal namelijk Socket F-schoeisel krijgen en daarmee ook van het LGA-principe gebruik gaan maken. Volgende maand zullen drie nieuwe chips voor het 4x4-platform geïntroduceerd worden. De Athlon 64 FX-74, FX-72 en FX-70, allen gebaseerd op Socket F, zullen op respectievelijk 3GHz, 2,8GHz en 2,6GHz geklokt worden en voorzien worden van twee blokjes L2-cache van elk 1MB. De rekeneenheid van deze chips is gebaseerd op de Windsor-core en is goed voor een TDP van 125W.

AMD Athlon 64 X2 aankondigingOok het mainstream dualcore-gamma krijgt een update te verwerken. Eveneens in november zullen de Athlon 64 X2 6000+, 5600+ en 5400+ met kloksnelheden van 3GHz en 2,8GHz in de schijnwerpers gezet worden. De beide topmodellen van dit drietal zullen een dubbele L2-cache hebben met in totaal 2MB ruimte, terwijl de langzaamste telg uit dit gezin het met twee keer 512KB moet stellen. Aanvoerder 6000+ zal 125W weten te verstoken bij maximale belasting, terwijl zijn twee volgelingen met 89W genoegen nemen.

Athlon 64 FX-74 FX-72 FX-70 X2 6000+ X2 5800+ X2 5400+
Socket F F F AM2 AM2 AM2
Kloksnelheid 3GHz 2,8GHz 2,6GHz 3GHz 2,8GHz 2,8GHz
L2-cache 2 x 1MB 2 x 1MB 2 x 1MB 2 x 1MB 2 x 1MB 2 x 512KB
TDP 125W 125W 125W 125W 89W 89W

Met de introductie van de K8-L-architectuur stapt AMD overigens af van de vaste HyperTransport-snelheid. Voor de huidige chips werkt AMD met HT 1.0 op 800MHz en HT Link op 1GHz, maar met HT 3.0 komt daar verandering in. Deze communicatiebus ondersteunt snelheden tot 2,6GHz met een maximale datadoorvoer van 20,8GB per seconde, maar zal zich aanpassen aan de gebruikte processor. In de praktijk zal de HyperTransport 3.0-bus op drievierde van de processorsnelheid werken. Met een op 2,8GHz geklokte K8L-processor zal de HyperTransport-bus zich bijvoorbeeld terugschakelen naar 2,1GHz, wat zal resulteren in een maximale doorvoersnelheid van 16,8GB per seconde. Zowel ATi als nVidia hebben al aangekondigd deze nieuwe architectuur te gaan ondersteunen in hun chipsets. Van SiS en VIA is nog niet bekend of zij met HyperTransport 3.0 aan de slag zullen gaan.

Reacties (48)


Sony-topman onthult nieuwe details PS3

Door René Wichers, 5 oktober 2006 13:4290 reacties

Sony's PlayStation 3 is op de Createc-beurs in Tokyo uitgebreid gedemonstreerd. Dat leverde een aantal plaatjes op van de software waarmee de PS3 zijn rol van multimediacentrum moet gaan waarmaken, zoals de webbrowser, de 'Virtualizer'-software en de menustructuur, maar voorlopig staat de hardware nog even centraal. De console is namelijk het prototypestadium nog steeds niet ontgroeid, zo blijkt uit een interview met Sony America-topman Kaz Hirai. Die legt verder uit waarom de draadloze PS3-controller niet over een rumble-functie beschikt. 'Te duur', zo luidt de simpele verklaring: de kosten van én rumble én 3d-bewegingsdetectie zouden te hoog zijn, dus koos Sony voor de functie waar de gebruiker volgens Hirai het meeste baat bij heeft: 'Aan invoer heb je nu eenmaal meer dan aan feedback.' De controller, die de wel erg functionele naam 'Sixaxis' meekreeg, komt straks in Japan in de verkoop voor ongeveer 35 euro per stuk.

Sony PlayStation 3 (klein) Ook de afstandsbediening voor de Bluray-speler werd gesignaleerd, en die zal in het Aziatische land rond de 25 euro moeten opleveren. Een usb-adapter voor geheugenkaartjes, waarmee savegames van de vorige generaties PlayStation kunnen worden overgezet, zou een tientje gaan kosten. Verder lichtte Hirai het Europese uitstel toe: de topman stelde dat zijn bedrijf zich voorlopig wil concentreren op de Japanse en de Amerikaanse markt. Als de PlayStation 3 tegelijkertijd ook in Europa uitgebracht zou worden, zouden in alle drie de regio's grote tekorten ontstaan, en dat wil de fabrikant koste wat kost voorkomen. De console moet namelijk wel een succes worden, en daarvoor is het nodig dat er voldoende voorraad in de winkels ligt. De opmerkelijkste uitspraak van Hirai is wel dat de verspreiding van Bluray geen prioriteit voor Sony's Amerikaanse entertainmentdivisie SCEA is, zolang de PlayStation 3 de hitlijsten maar aanvoert. De vraag is of die opmerking bij zijn Japanse bazen in goede aarde zal vallen.

Sony Createc-vitrine met PlayStation 3 en controllers

Reacties (90)

Lees meer

'Goedkoop 3d-touchpad ontwikkeld'
'Goedkoop 3d-touchpad ontwikkeld' Nieuws van 2 februari 2007
'PlayStation 3 verbruikt 380W'
'PlayStation 3 verbruikt 380W' Nieuws van 3 november 2006
Yellow Dog Linux voor de PS3 klaar
Yellow Dog Linux voor de PS3 klaar Nieuws van 16 oktober 2006
Ebay verbiedt veiling preorder-PS3's
Ebay verbiedt veiling preorder-PS3's Nieuws van 16 oktober 2006
PS3 netwerk 'up and running'
PS3 netwerk 'up and running' Nieuws van 10 oktober 2006
Sony bevestigt Europees uitstel PS3
Sony bevestigt Europees uitstel PS3 Nieuws van 6 september 2006

Muziekdatabase Freedb toch verder na overname

Door René Wichers, 5 oktober 2006 12:2632 reacties, bron: Freedb

Begin juli leek het er even heel somber uit te zien voor de online muziekdatabase van Freedb. Onenigheid tussen de teamleden had tot gevolg dat oprichter Michael Kaiser aankondigde dat 'de stekker eruitgaat', maar inmiddels is bekend dat Freedb, dat werd opgericht om een niet-commercieel alternatief voor CDDB te bieden, wordt overgedragen aan het Duitse Magix AG. 'Nadat ik het einde aankondigde, ben ik door veel geïnteresseerden benaderd, en een overname was eigenlijk onvermijdelijk', zegt Kaiser nu op de website van het project. 'Freedb kan echter alleen worden overgenomen door een partij die werkelijk bij het project betrokken is, en die wil garanderen dat de database publiekelijk beschikbaar en vooral gratis blijft.' Die partij werd gevonden in het Duitse multimediabedrijf, dat brood op de plank krijgt met de verkoop van beeld- en geluidbewerkingssoftware.

Freedb.org-logo 'Ik hoop dat de community Magix zal steunen zoals het ons ook altijd heeft gesteund', schrijft Kaiser, die 'een kritisch oogje in het zeil' zal houden, maar niet actief bij het project betrokken zal blijven. De naam van de kwade genius achter de Freedb-breuk, de Australiër Andrew Smith, schittert door afwezigheid in de lijst met bedankjes die onder de aankondiging van de overname staat. Kaiser is echter nog niet klaar met zijn voormalige collega: 'Over mijn gevoelens over de breuk binnen het Freedb-team heb ik het later nog wel eens op mijn blog.' Smiths Freedb2.org vertoont, drie maanden na de split, nog altijd een lege database. Dat er spoedig opnieuw een niet-commerciële database online zal verschijnen lijkt dan ook niet erg waarschijnlijk.

Reacties (32)


Nokia schuift op richting software en diensten

Door Harm Hilvers, 5 oktober 2006 12:2218 reacties, bron: InfoWorld

Gedurende de jaren negentig van de vorige eeuw hield Nokia zich met name bezig met het ontwikkelen van technologieën voor stem- en datacommunicatie, aldus Bob Iannucci, manager van Nokia's Research Center. In de nabije toekomst zal dat echter veranderen en zal Nokia zich steeds meer gaan richten op informatietechnologie als geheel en minder op 'echte' telecomproducten. Volgens Iannucci slaat Nokia daarmee een zelfde weg in als ook de computerindustrie heeft gedaan. Waar men zich in die markt voorheen vooral op hardware richtte, is nu een verschuiving te zien naar software, diensten en totaaloplossingen. Naast het ontwikkelen van telecomapparatuur zal Nokia zich daarom richten op mobiel internet, het ontwikkelen van software en diensten, en het aan zich binden van developers.

Het Finse bedrijf heeft afgelopen week aangekondigd om voortaan koppelingen naar de diensten van Flickr en Yahoo Mail in zijn software stoppen. Ook presenteerde het bedrijf dinsdag WidSets, Java-software die op telefoons gebruikt kan worden om allerhande widgets te laden en zo informatie weer te geven. Verder is de chief technology officer van Nokia kort geleden verhuisd naar New York, omdat het overgrote deel van de leiders in de telecomindustrie zich daar bevindt. Ook kan hij zo gemakkelijker contact leggen met mensen uit de entertainmentindustrie, aangezien Nokia zich steeds meer als lifestylebedrijf wil presenteren en muziek en film daarin een belangrijke rol in spelen. Tot slot kan Nokia hierdoor eenvoudiger in gesprek raken met investeerders uit Silicon Valley.

Reacties (18)


Financiële topman Apple weg na beursschandaal

Door René Wichers, 5 oktober 2006 11:3128 reacties, bron: Business Week

Naar aanleiding van de resultaten van het eigen onderzoek naar de wederrechtelijke verstrekking van aandelenopties, dat Apple vorige maand instelde, heeft topman Fred Anderson zijn ontslag ingediend. Voorman Steve Jobs, wiens jaarsalaris van één dollar wordt opgekrikt met inkomsten uit aandelen, blijkt van het antedateren van opties te hebben afgeweten, maar zou er zelf geen voordeel van hebben gehad. In totaal werden vijftien 'onregelmatigheden' aan het licht gebracht waarbij opties een verkeerde datum kregen om de waarde op te krikken; van expliciet verboden acties is echter niets gebleken. Apple gaat een aantal financiële verslagen uit de afgelopen jaren opnieuw uitbrengen om duidelijk te maken hoeveel geld er met de zaak gemoeid is.

Het nieuwe Apple logo Veel aandeelhouders zouden bezorgd zijn geweest dat de affaire Jobs zijn baan zou kosten, 'maar die kunnen nu opgelucht ademhalen', aldus Needham-analist Charles Wolf: 'Het opnieuw uitbrengen van verslagen laat zien dat er wel wat aan de hand is, maar op zich zal het bedrijf daar weinig schade van ondervinden.' Opvallend is wel dat het antedateren direct een aanvang nam nadat Jobs bij Apple terugkeerde. Jobs liet in een verklaring weten dat hij de praktijken 'betreurde' en bood zijn excuses aan de aandeelhouders en de werknemers aan. 'Dit past niet bij Apple', zei Jobs, die eraan toevoegde dat hij er alles aan zou doen om te zorgen om herhaling tijdens zijn bewind te voorkomen.

Het handelen van twee 'voormalige' topmensen, die niet met name worden genoemd, zou 'reden tot zorg' bieden. Of Anderson, die tot 2004 de post van Chief Financial Officer bekleedde, een van die twee is, is onduidelijk; zijn vertrek zou vooral bedoeld zijn om Jobs uit de wind te houden. 'Steve Jobs ís Apple', wist Piper Jaffray-analist Gene Munster. 'Aandeelhouders vinden deze zaak niet erg, zolang Jobs maar blijft. De financiële gevolgen nemen ze dan graag op de koop toe.' Volgens Munster heeft Jobs overigens wel degelijk geld aan het creatieve boekhouden overgehouden. De komende maanden zal moeten blijken of beurswaakhond SEC de conclusies van Apple's onderzoek onderschrijft. De SEC heeft momenteel meer dan honderd bedrijven in onderzoek die zich aan vergelijkbare 'problematische constructies' schuldig zouden hebben gemaakt.

Reacties (28)


Overnamegeruchten nVidia jagen beurskoers omhoog

Door Yoeri Lauwers, 5 oktober 2006 11:22118 reacties, bron: Reuters

Geruchten over de acquisitie van nVidia door Intel, die al snel na de overname van ATi door AMD de kop opstaken, zijn nieuw leven ingeblazen. Analisten melden in een bericht van persagentschap Reuters namelijk dat geruchten de ronde doen dat Intel vannacht een overname bekend zal maken. Zoals het grote bedrijven betaamt aangezien het koersgevoelige informatie betreft, zijn zowel Intel als nVidia niet bereikbaar voor commentaar, maar voor de aandeelhouders brengen de geruchten in elk geval alleen maar positieve effecten met zich mee. De aandelen van nVidia stegen met 2,32 dollar tot 30,62 dollar nadat de geruchten weer op het web verschenen. Analist Bill Lefkowitz bevestigt dat er gespeculeerd wordt over een eventuele aankondiging van Intel waarin bekendgemaakt zal worden dat het nVidia aan zijn portefeuille toevoegt.

Andere analisten zijn dan weer van mening dat de prijs die voor nVidia betaald moet worden te hoog is om een overname realistisch te maken. Met een marktwaarde van om en bij de tien miljard dollar zou Intel bijna dubbel zo veel moeten betalen als wat AMD voor ATi moest neerleggen. Bovendien produceert Intel nu al grafische chips en zou de overname van nVidia dus minder effect hebben dan de koop van AMD, dat met de overname van ATi de grafische markt kon betreden. Het nieuws dat Intel nVidia alsnog zou overnemen, kan des te verrassender genoemd worden omdat gisteren nog aangekondigd werd dat de cpu-fabrikant tien miljoen dollar in PowerVR, dat zich bezighoudt met het ontwerpen van grafische chips voor video encoding en decoding, zou gaan investeren.

Reacties (118)


'Mediagebruik jongeren traditioneler dan gedacht'

Door Yoeri Lauwers, 5 oktober 2006 10:3657 reacties, bron: Emerce

Jongeren zijn niet altijd zo hip als vaak gedacht wordt, zo concluderen verschillende adverteerders naar aanleiding van een onderzoek over mediaconsumptie onder jongeren. Ook in deze leeftijdsgroep zijn namelijk RTL4 en Net 5 de populairste zenders en doen TMF en MTV het een stuk minder goed. Dit fenomeen zet zich ook online door: trends als online video, bloggen of 'hyven' nemen veel minder tijd in beslag dan het chatten via - het volgens de adverteerders ouderwetse, maar tien jaar geleden onbestaande - msn, 'ouderwets' e-mailen of doodgewoon surfen. Ruim viervijfde van de jongeren maakt dagelijks een praatje via msn. Dagelijks zijn jeugdige internetters ruim 2,5 uur online en hebben zij gemiddeld 113 contactpersonen in hun MSN-lijst.

Tiener aan de computerNaast de ruim twee uur die de 'jeugd van tegenwoordig' online spendeert, kijken ze gemiddeld een uur en veertig minuten per dag bewust naar de tv. Zelfs de 'ouderwetse radio' blijft relatief populair: 61 procent van de leeftijdsgroep tussen 15 en 24 jaar luistert regelmatig naar de radio. Ruim een vijfde van de jeugdige Nederlandse bevolking doet dat via internet, terwijl zestig procent ether- of kabelradio beluistert. Internetluistersessies duren overigens veel minder lang dan wanneer er op de traditionele manier geluisterd wordt. Aan hippe Web 2.0-toepassingen als YouTube en Hyves wordt niet eens dagelijks aandacht besteed, zo blijkt uit het onderzoek dat Newrulez uitvoerde onder 1300 jeugdige Nederlanders.

Vandaag schreef de Belgische krant Het Laatste Nieuws overigens over een doctoraalscriptie van Agnetha Broos, onderzoekster aan de faculteit Communicatiewetenschappen van de Katholieke Universiteit Leuven. Uit haar rapport blijkt dat lang niet alle jongeren even behendig zijn met de computer als vaak beweerd wordt. De digitale kloof gaapt niet alleen tussen oud en jong, maar ook tussen leeftijdsgenoten onderling, zo stelt Broos. Vooral meisjes zien er volgens haar tegenop om met de computer aan de slag te gaan. Die afkeer is veelal ingegeven door de schrik iets verkeerd te doen, wat weer voortkomt uit een gebrek aan zelfvertrouwen. Daarnaast zijn er de dag van vandaag nog steeds heel wat tieners die zowel thuis als op school niet de mogelijkheid hebben 'internetgewenning' op te doen. Scholen moeten daarom dringend meer aandacht besteden aan het bijbrengen van basisvaardigheden in deze tak van sport, zo besluit Broos.

Reacties (57)