Tip de redactie

Sun maakt ontwikkelsoftware open source

Door Harm Hilvers, 2 december 2005 23:539 reacties, bron: Sun Microsystems

Nadat eerder onder meer al de broncode van Solaris 10, Java Access Manager, Java System Application Server, JavaServer Faces en het Zettabyte File System is vrijgegeven door Sun Microsystems, is woensdag aangekondigd dat opnieuw van enkele stukken software broncode openbaar gemaakt zal worden. Het soft- en hardwarebedrijf wil op deze manier proberen zichzelf beter te positioneren als 'software platform of choice' tegenover onder meer IBM, BEA Systems en Oracle. Om dat ambitieuze doel te behalen, heeft Sun besloten het Java Enterprise System, Sun N1 Management Software en developmenttools, zoals Sun Studio 11, Sun Java Studio Enterprise 8 en Sun Java Studio Creator, open source te maken. Ook mag al deze software voortaan gratis gebruikt worden voor zowel het ontwikkelen als het in productie brengen van Java-applicaties. Het bedrijf hoopt namelijk dat bedrijven hierdoor eenvoudiger en sneller zullen overstappen op Sun-software en vervolgens een contract afsluiten met Sun voor de levering van allerlei ondersteunende diensten.

Verder is door Sun aangegeven dat de genoemde software samen met het Solaris-besturingssysteem, de ultra-thin client software SunRay en de securitysoftware Sun Secure Global Desktop Software geïntegreerd gaat worden in het gratis verkrijgbare Solaris Enterprise System. Het succes van Suns strategie om een deel van zijn softwareportefeuille gratis weg te geven, is nog onduidelijk. Solaris 10 en de opensourcevariant OpenSolaris zijn inmiddels 4,5 miljoen maal gedownload en dat wordt voornamelijk toegeschreven aan het feit dat het besturingssysteem vrij verkrijgbaar is. Hoe andere Sun-producten het doen ten opzichte van de periode dat er nog betaald moest worden voor de software is niet bekend. Wel is duidelijk dat deze strategie Sun vooralsnog geen zwarte winstcijfers heeft opgeleverd. In het eerste kwartaal van het financiële jaar 2006, dat eindigde op 25 september, bedroeg de omzet 2,73 miljard dollar; dat is 3,7 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. In vergelijking met Q1 vorig jaar is het verlies gedaald van 133 naar 123 miljoen dollar.

Reacties (9)


Duitse politie rolt warez-netwerk op

Door Arie Jan Stapel, 2 december 2005 22:3872 reacties, bron: The Register

De Duitse politie heeft in de stad Coburg vijf warez-servers met in totaal 6TB aan illegale films en computerspellen in beslag genomen. Het ging hierbij om een commerciële onderneming: de servers waren toegankelijk voor bedragen van tussen de 30 en 120 euro per maand. Ten tijde van het oprollen had het netwerk ongeveer 1200 abonnees. Een 26-jarige man werd gearresteerd en er werden huiszoekingen verricht in verscheidene Duitse steden, en ook in Zwitserland.

Volgens de Duitse anti-piraterij-organisatie GVU vormden de servers een zogenaamde 'top-server', waarvan er in Europa ongeveer 50 zijn. Op deze servers verschijnen films, muziek en computerspellen reeds korte tijd nadat ze uitgekomen zijn, vaak in goede kwaliteit. Het warez-netwerk had meer dan een jaar gedraaid, gedurende welke tijd er meer dan 130TB aan materiaal mee werd aangeboden. De gebruikers van het netwerk hangt eveneens vervolging boven het hoofd: de Duitse justitie heeft na het oprollen van FtpWelt, een ander warez-netwerk, vervolging ingesteld tegen meer dan 15.000 gebruikers omdat ze betaalden voor materiaal waarvan ze wisten dat het illegaal was.

GVU logo

Reacties (72)


Microsoft overweegt versnelde distributie van patch

Door René Wichers, 2 december 2005 17:4348 reacties, submitter: Atmosphere, bron: eWeek

Dinsdag 13 december is het weer patchdag voor de Microsoft-klanten, maar momenteel zit de softwaregigant met een lek in zijn maag waarvoor de pleisters mogelijk eerder zullen worden verspreid. Microsoft heeft het bericht nog niet officieel bevestigd, maar de nood lijkt hoog: nadat vorige week door onder andere de Britse site ComputerTerrorism bekendgemaakt was dat er een fors gat in de beveiliging van Internet Explorer was ontdekt, is er malware opgedoken die gebruik van de exploit maakt. 'Een naar stukje software', aldus Alex Eckelberry van antivirusbedrijf Sunbelt Software. 'Je hoeft alleen een besmette site te bezoeken en je hebt een trojan te pakken die de controle over je machine weggeeft.' Zelfs volledig gepatchte systemen zijn kwetsbaar, en Microsoft heeft daarom bekendgemaakt dat het bedrijf overweegt om een tussentijdse update uit te brengen, een zogenaamde 'out-of-cycle'-patch. Microsoft is uiteraard niet blij met de situatie. Het bedrijf meldde al eerder dat de publiciteit rond het lek hackers in de kaart zou kunnen spelen - hoewel de softwaremaker het lek al in mei van dit jaar boven zou hebben gekregen, en de afdeling kurkenstoppen dus ruim de tijd heeft gehad.

Lekken dichten: vergelijking houding Microsoft en ComputerTerrorism
Vergelijking van de opvattingen van Microsoft (links) en ComputerTerrorism over het bewuste lek

Reacties (48)


Halfgeleidermarkt 2005: Intel groeit snel, AMD in top tien

Door Jack Leenders, 2 december 2005 16:5120 reacties

Op basis van voorlopige cijfers 'voorspelt' marktonderzoeker iSuppli dat Intel de grootste chipbakker ter wereld blijft en fors groeit, terwijl concurrent AMD eveneens terrein verovert en de top tien binnenstapt. Het gaat hierbij niet om de productie en afzet van cpu's alleen, maar alle soorten halfgeleiders, waaronder ook chipsets en geheugenchips. Intel handhaaft niet alleen zijn koppositie, maar vergroot de voorsprong op de rest; het concern zou dit jaar de grootste omzettoename onder de top tien van siliciumverwerkers laten zien, te weten 14,4 procent. iSuppli verwacht dat Intel op de halfgeleidermarkt een aandeel van 15,1 procent zal behalen, bij een jaaromzet van ruim 35 miljard dollar. Daarmee is de chipgigant maar liefst tweemaal zo groot als de nummer twee Samsung, en ruim driemaal zo groot als Texas Instruments. De rangschikking in de top drie bleef daarmee ongewijzigd.

Halfgeleidende (semiconduc)torretjesAMD zou opklimmen naar een negende positie in de ranglijst, komende van een elfde plek. Andere stijgers in de top tien van de chiphitparade zijn Philips Semiconductors (van 9 naar 8), STMicroelectronics (van 6 naar 5) en Toshiba (van 7 naar 4). De grootste omzetverliezers in de top tien zijn NEC (-12,2 procent), Infineon (-8,7 procent), Sanyo Electric (-8,5 procent) en Renesas Technology (-7 procent). iSuppli ziet Japan stukje bij beetje terrein verliezen. Het totale marktaandeel van halfgeleiderproducenten uit het land van de rijzende zon daalde tussen Q2'03 en Q4'05 van 27,3 naar 23,4 procent. Dit staat in een schril contrast met de 3,6 procent stijging in dezelfde periode die het marktaandeel van alle chips uit het Pacifisch/Aziatisch-gebied laat zien. De Japanners kampen dus met een probleem, en iSuppli raadt hen dan ook aan eens goed na te denken over de te varen koers.

Voorlopige Top 25 chipbakkersmarktaandeel 2005 (bedragen in miljoenen $)
20042005BedrijfOmzet 2004Omzet 2005VerschilAandeelCumulatief totaal
11Intel$31.346$35.84914,4%15,1%15,1%
22Samsung Electronics$15.759$17.0968,5%7,2%22,3%
33Texas Instruments$10.225$11.1058,6%4,7%27,0%
74Toshiba$8.752$9.3637,0%3,9%30,9%
65STMicroelectronics$8.760$8.8711,3%3,7%34,7%
46Infineon Technologies$9.180$8.381-8,7%3,5%38,2%
57Renesas Technology$9.000$8.372-7,0%3,5%41,7%
98Philips Semiconductors$5.692$5.7140,4%2,4%44,1%
119AMD / Spansion$5.108$5.71111,8%2,4%46,5%
810NEC Electronics$6.503$5.710-12,2%2,4%48,9%
1011Freescale Semiconductor$5.519$5.6532,4%2,4%51,3%
1412Hynix Semiconductor$4.606$5.45918,5%2,3%53,6%
1313Micron Technology$4.649$4.8113,5%2,0%55,7%
1514Sony$4.299$4.80111,7%2,0%57,7%
1215Matsushita Electric$4.669$4.448-4,7%1,9%59,6%
1716Qualcomm$3.211$3.56411,0%1,5%61,1%
1617Sharp Electronics$3.488$3.419-2,0%1,4%62,5%
2118IBM Microelectronics$2.503$3.25530,0%1,4%63,9%
1819Fujitsu$2.840$2.9835,0%1,3%65,1%
1920Rohm$2.824$2.9093,0%1,2%66,4%
2221Broadcom$2.400$2.6259,4%1,1%67,5%
2022Analog Devices$2.606$2.485-4,6%1,0%68,5%
2323Sanyo Electric$2.295$2.101-8,5%0,9%69,4%
2924Nvidia$1.680$2.06322,8%0,9%70,3%
2625ATi Technologies$1.913$1.9924,1%0,8%71,1%
Overige bedrijven$67.423$68.5941,7%28,9%100,0%
Totale omzet$227.250$237.3344,4%100,0%-

Op basis van nog niet definitieve cijfers schat iSuppli dat de wereldmarkt voor halfgeleiders over het jaar 2005 met een stijging van 227,3 naar 237,3 miljard dollar een groei laat zien van 4,4 procent. Ook de industrieclub SIA laat gunstige chipverkoopcijfers zien, rapporteert The Inquirer, maar dan over de maand oktober. Er werd die maand in totaal voor ruim 20 miljard dollar aan halfgeleidende onderdelen verkocht, maar voor clubleden Intel en AMD is de maand minder rooskleurig geweest. In oktober doken de verkoopcijfers van beide processorfabrikanten omlaag. Volgens analisten van Handelsbanken SE kampte Intel met tekorten aan chipsets voor notebooks, terwijl die maand de gemiddelde verkoopprijs daalde van 110 naar 80 dollar. De totale omzet op het gebied van processors kwam uit op 3,481 miljard dollar, terwijl dat in september nog een riante 6,301 miljard dollar bedroeg. De omzet in dram-chips daalde eveneens, maar de flash-geheugenverkoop steeg flink, met name die van het type Nand-flash. Die chips lieten een omzetstijging van 95 procent op jaarbasis zien en als die trend zich doorzet, zal Nand-flashgeheugen dram voorbijstreven als het gaat om welk product het meeste geld in het laatje brengt. Nor-flashgeheugen daarentegen werd in oktober juist minder verkocht.

Reacties (20)

Lees meer

Infineon stoot geheugenafdeling af
Infineon stoot geheugenafdeling af Nieuws van 19 februari 2006

Nog altijd geen beslissing over xxx-domeinen

Door René Wichers, 2 december 2005 15:3239 reacties, bron: Reuters

De introductie van het .xxx-top level domain is opnieuw uitgesteld, bericht Reuters. De ICANN besloot eerder dat de invoering van .xxx-domeinen doorgang kon vinden, maar kwam daar onder druk van de Amerikaanse regering op terug. ICM, de organisatie die het nieuwe tld zou uitbaten, ging in augustus akkoord met een maand uitstel, maar zal voorlopig nog wat geduld moeten kweken: Paul Twomey, voorzitter van de ICANN, gaf aan dat er nog steeds op het rapport van een adviescommissie gewacht wordt. Die adviescommissie, die gevormd wordt door vertegenwoordigers van de Amerikaanse regering en 'andere overheden', heeft aangegeven dat meer tijd nodig is om de materie te bestuderen. Wanneer het advies gereed zal zijn, is niet duidelijk, maar een beslissing zal in elk geval niet vallen tijdens de ICANN-bijeenkomst die deze week in het Canadese Vancouver wordt gehouden.

Amsterdammertje
Mag straks ook niet meer.

De onafhankelijkheid van de ICANN staat al een tijd ter discussie, omdat de Verenigde Staten te veel macht over de organisatie van het internet zouden hebben. Het feit dat het Amerikaanse ministerie van handel toestemming voor het .xxx-tld moet geven, is vele criticasters dan ook een doorn in het oog. 'Als de ICANN aan de Amerikaanse druk toegeeft, is meteen duidelijk dat de Bush-regering bij machte én bereid is om zijn macht over de ICANN te misbruiken', aldus Milton Mueller van Syracuse University. Volgens hem hebben de VS de onafhankelijkheid van domeinregistratie te grabbel gegooid, en zorgen diverse Amerikaanse lobbygroepen ervoor dat er in Washington geen beslissingen kunnen worden genomen die tegen de heersende moraal in dat land ingaan.

Reacties (39)


Xbox 360 uitgebracht en uitverkocht

Door René Wichers, 2 december 2005 12:49159 reacties

De Xbox 360 is sinds hedenochtend half elf officieel uitverkocht. Microsoft Nederland wil niet bevestigen hoeveel consoles er over de toonbank zijn gegaan, maar de schatting dat het totale aantal op tienduizend stuks ligt, 'zit in de buurt'. Er zouden enkele duizenden pre-orderkits zijn verkocht, en de gelukkige bezitters van zo'n kitje krijgen hun exemplaar gegarandeerd uitgeleverd, aldus woordvoerder Paul Naber, die 'heel erg tevreden!' is. 'Normaal zijn Nederlanders een nuchter volkje, maar als je ziet dat er alleen in Den Haag al driehonderd man om middernacht hun spelcomputer kwamen afhalen, dan hebben we een hype bereikt waar we niet op gerekend hadden', zegt hij. 'Bij elke winkel waar we zijn gaan kijken stonden ruim voor openingstijd mensen in de rij - en dat waren in de meeste gevallen nog pre-orderklanten ook.' Ook voor de liefhebber zonder bestelling waren er enkele duizenden 'System Core'-consoles beschikbaar; de gepre-orderde Xbox 360's waren allemaal 'System'-versies, de duurdere versie met harddisk en draadloze controllers.

Onderdeeltjes van een Xbox 360-controller Naber verbaast zich wel over de geruchten dat Microsoft de tekorten gepland zou hebben: 'Die geruchten wil ik graag uit de wereld helpen. Als we er honderdduizend konden verkopen, zouden we dat graag doen.' Speculaties over het achterhouden van productiefaciliteiten en het kunstmatig hooghouden van de vraag deed hij af als complottheorieën: 'Hoge bomen vangen veel wind; zeker op het internet krijgt elk gerucht, goed of slecht, tegenwoordig de ruimte. Het is géén truc, we hebben er echt niet meer.' In december zullen nog enkele duizenden extra consoles het land binnenkomen, vertelt hij. Ook die gaan allemaal naar de klant, zegt hij, en even proeven we toch teleurstelling in zijn stem: 'Elke Microsoft-medewerker die er een wil hebben zal net als ieder ander naar de winkel moeten, want er is geen personeelsaanbieding. Dat zou ons tegen de vijfhonderd units kosten, en dat is domweg een te grote deuk in de voorraad.'

Xbox Live-logo Op het internet is de beschikbaarheid ook erg beperkt. Een enkele webshop heeft nog wel een paar Core-exemplaren; de premium-variant is bij de meeste winkels populairder en dus als eerste uitverkocht. 'Klanten zijn toch bang dat ze met de goedkope variant niet alles kunnen doen', aldus een telefonische verkoper. Diverse winkels klagen over idiote levertijden: 'We kunnen mogelijk pas op elf januari leveren', sombert een postorderbedrijf met honderdvijftig orders op zak. Naber bevestigt het beeld: 'De communicatie met webshops en postorderbedrijven verloopt via een distributeur, en die communicatie is niet optimaal geweest. Wij hebben daar helaas geen enkele zeggenschap over.' Volgens hem zijn er via het internetkanaal 'enkele honderden' Xbox 360's afgezet, waar er duizenden besteld zouden zijn. Ook de webshops die hun Microsoft-waar via de officiële kanalen betrekken kunnen echter al in december op 'enige' leveringen rekenen, belooft hij. Webshops die hun consoles uit het buitenland willen halen, gaan niet sneller zijn: 'Heel Europa zit momenteel al zonder.'

In Amerika, waar de console vorige week werd geïntroduceerd, zijn de eerste mods inmiddels opgedoken. Een week bleek net genoeg voor een custom paint job, een blacklight of wat nieuwe ledjes, en ook voor extra harde-schijfruimte is al een oplossing verzonnen - en een enkeling kon niet kiezen en pakte zijn Xbox 360 meteen op alle fronten tegelijk aan. Of de schaarste de Nederlandse casemodders voorlopig tot voorzichtigheid zal nopen, moet nog maar blijken. Dat niet iedereen de langverwachte console in de zak van Sint of onder de kerstboom zal aantreffen, lijkt wel zeker, maar de echt wanhopigen kunnen inmiddels, zelfs in onze eigen Vraag & Aanbod-rubriek, op jacht naar de advertenties van speculanten die aan het tekort een zakcentje over proberen te houden.

Flink gemodde Xbox 360

Reacties (159)

Lees meer

'Infineon oorzaak Xbox 360-tekorten'
'Infineon oorzaak Xbox 360-tekorten' Nieuws van 16 februari 2006
Bug resette Xbox 360-scoreborden
Bug resette Xbox 360-scoreborden Nieuws van 3 januari 2006
Free60 richt Linux-pijlen op Xbox 360
Free60 richt Linux-pijlen op Xbox 360 Nieuws van 29 november 2005
Xbox 360 maakt debuut in de woestijn
Xbox 360 maakt debuut in de woestijn Nieuws van 22 november 2005

Adwaremaker 180solutions klaagt Zone Labs aan

Door Yoeri Lauwers, 2 december 2005 11:3770 reacties, bron: News.com

Het softwarebedrijf 180solutions, dat eerder zelf het slachtoffer van een rechtzaak werd en mede het uiteenvallen van het Consortium of Anti-Spyware Technology vendors veroorzaakte, heeft nu zelf een klacht neergelegd bij de rechtbank omdat Zone Labs de 180solutions-software ten onrechte als 'high risk' zou bestempelen. Volgens het adwarebedrijf schendt een dergelijk label de reputatie van de software, waardoor een potentiële partner van 180solutions toch niet met het bedrijf in zee wilde gaan, en waardoor vele gebruikers van de software de programma's van hun computer verwijderd hebben. De adwareverspreider is al langer bezig om een positiever imago te creëren, maar blijft door verschillende antispywaregroeperingen onder vuur genomen worden. In de klacht wordt specifiek melding gemaakt van Zango en 180search Assistant, die volgens Zone Labs een potentiële bedreiging voor de veiligheid en privacy van de gebruiker kunnen zijn.

Spyware & AdwareDeze beweringen zijn volgens 180solutions onjuist en daarom eist het bedrijf een schadevergoeding en de onmiddellijke stopzetting van deze classificatie. Spyware-expert Eric Howes is echter van mening dat 180solutions een perfect doelwit is voor antispywarebedrijven aangezien er nog steeds heel wat 'onethische en zelfs illegale' software van het bedrijf in omloop is. Zone Labs baseert zijn stelling op het feit dat de software zou proberen om muisbewegingen en toetsaanslagen te achterhalen en bij te houden. Volgens 180solutions is dit echter een verkeerde aanname omdat wel gebruikgemaakt wordt van een Windows-bibliotheekbestand waarmee dit mogelijk is, maar waaruit Zone Labs onterecht afleidt dat deze functies ook werkelijk gebruikt worden.

Reacties (70)


'Compatibiliteit DirectX 10 met oudere versies via emulatie'

Door Yoeri Lauwers, 2 december 2005 10:17124 reacties, bron: Softpedia

Nadat eerder bekend werd dat de Windows Graphics Foundation onder de naam DirectX 10 door het leven zou gaan, schrijft Softpedia nu dat deze api toch niet backwards compatibel zou zijn met vorige DirectX-versies. Wel zou deze compatibiliteit met behulp van emulatie bewerkstelligd worden. Volgens Microsoft zal DirectX 10, dat samen met Windows Vista gelanceerd zal worden, veel sneller kunnen werken door de nieuwe structuur. Compatibiliteit met DirectX 7, 8 en 9 is volgens de ontwikkelaars echter niet nodig aangezien deze versies niet compatibel met Vista zullen zijn, beweert Softpedia. Om games van de huidige generatie toch nog te kunnen spelen, zal in een softwarelaag voorzien zijn die de oudere versies van de grafische api emuleert, maar logischerwijze zal dat prestatieverlies tot gevolg hebben.

Carmageddon - Een DirectX 3a-spel
Voor het spelen van een spel als Carmageddon (DirectX 3a) zal men aangewezen zijn op emulatie.

Reacties (124)


Mark Russinovich getuige-deskundige in DRM-zaak Sony

Door René Wichers, 2 december 2005 09:3946 reacties, submitter: ronaldvr, bron: Washington Post

Nadat Sony bakzeil haalde en cd's met de omstreden XCP-beveiliging van de markt haalde, scherpten advocaten van consumentenorganisaties de messen. De zogenaamde 'class action suit' die in New York werd voorbereid is inmiddels een landelijk proces, zodat Sony BMG namens alle Amerikaanse consumenten kan en zal worden aangeklaagd. Het juridische team dat deze civielrechtelijke zaak heeft aangespannen, heeft zich inmiddels versterkt met Mark Russinovich, de man die het bestaan van Sony's 'root kit' aan het licht bracht. In een commentaar stelt Russinovich dat hij 'zeker wilde weten dat een duidelijk signaal aan Sony en hopelijk de andere maatschappijen werd afgegeven'. Russinovich' expertise wordt van harte verwelkomd door het team van advocaat Scott Kamber, die hem omschreef als 'zonder gelijke, als het aankomt op geloofwaardigheid en kennis op het gebied van het Windows-besturingssysteem'.

Mark Russinovich Ondertussen heeft ook de strafrechtzaak in Texas navolging gevonden: de openbare aanklager van de staat New York is met een onderzoek naar Sony BMG begonnen. De gewraakte cd's, die voor de Amerikaanse markt bedoeld waren maar ook via parallelle import op de Europese markt terecht zijn gekomen, lijken Sony nog niet ontmoedigd te hebben: vorige week maakte de platenmaatschappij nog bekend dat het ook in Australië platen met DRM gaat verkopen. 'Mensen moeten leren dat drie kopietjes van een cd genoeg is', aldus een Sony-vertegenwoordiger. De concurrentie wrijft zich alvast in de handen: 'De toekomst van muziek ligt bij breedband en downloaden', aldus Andy Gershon, directeur van V2, de platenmaatschappij van onder meer Moby en de Stereophonics. 'Over DRM daarbij heb ik nog nooit klachten gehoord, maar elke keer dat iemand het op een cd probeert aan te brengen, mislukt dat jammerlijk'.

Reacties (46)


OSDL onderzoek: e-mail belangrijk voor Linux-adoptie

Door Yoeri Lauwers, 2 december 2005 09:2970 reacties, bron: ZDNet

Volgens een onderzoek van de Open Source Development Labs staat of valt het Linux-besturingssysteem op de desktop met de beschikbaarheid en het gebruiksgemak van e-mailprogramma's. Uit de Desktop Linux Survey 2005 zou namelijk blijken dat het gebrek hieraan een belangrijke reden zou zijn voor het niet echt doorbreken van Linux op de desktop, naast mindere beschikbaarheid van applicaties en ondersteuning in het algemeen. De OSDL roept nu dan ook alle softwarebedrijven op om met een sterke mailclient voor Linux te komen, waarmee de concurrentie met het, op het Windows-platform, razend populaire Outlook en Outlook Express kan aangegaan worden.

Een van de bestaande Linux-mailprogramma's is Novells Evolution, dat niet alleen in mailfuncties voorziet maar ook als kalender, takenlijst en adresboek functioneert en bovendien met Microsoft Exchange-servers kan verbinden. Alternatieven zijn er echter weinig, aldus de OSDL. Er is echter wel een lichtpunt aan de horizon, met de ontwikkeling van Lightning. Dit project heeft als eerste doelstelling het integreren van een volwaardige kalenderapplicatie in Mozilla's Thunderbird-mailclient. Opvallend zijn overigens de redenen waarom de ondervraagden voor Linux kozen: licentiekosten en de 'total cost of ownership' zijn daar de belangrijkste genoemde redenen, terwijl veiligheid slechts door een beperkt aantal gebruikers aangehaald werd.

Lightning screenshot (thumbnail)

Reacties (70)