Nvidia heeft boardpartners opgeroepen de komende GeForce RTX Super-videokaarten voorlopig nog niet te verkopen. Volgens bronnen van Videocardz heeft minimaal één fabrikant die kaarten al binnen, maar door de hoge geheugenprijzen wil Nvidia de release tijdelijk tegenhouden.

Videocardz zegt dat minimaal één boardpartner van Nvidia al een GeForce RTX Super-gpu in bezit heeft. Dat betekent dat de kaart méér is dan alleen een gerucht, maar de gpu's zijn nog niet officieel aangekondigd. Volgens Videocardz lijkt dat voorlopig ook niet te gebeuren. De gpu's staan on hold door Nvidia.

Dat heeft te maken met de geheugenprijzen, die nu compleet de pan uit vliegen. Het gaat dan om de prijs van 3GB-GDDR7-geheugenchips. De Super-serie gebruikt die modules in verschillende capaciteiten. Die 3GB-geheugenchips kosten tussen de zestig en zeventig dollar, stellen de bronnen van Videocardz. Dat kan betekenen dat de prijs van de Super-kaarten voor honderden dollars kan bestaan uit geheugen.

De prijs van 3GB-modules is bovendien veel hoger dan die van soortgelijke 2GB-modules, die maar zo'n twintig dollar zouden kosten. Bijna een derde van de kosten, tegenover slechts de helft van de prestaties dus.

Release weer uitgesteld

Wat dat voor de release van de RTX Super-serie betekent, is niet bekend. Volgens de bronnen van Videocardz zouden de configuraties van de Super-kaarten niet worden aangepast. De geplande RTX 5080 Super, 5070 Ti Super en 5070 Super zouden nog steeds worden geleverd met 24GB of 18GB geheugen. Mogelijk komen de kaarten dus wel pas later op de markt. Wanneer dat is, is niet duidelijk; het lijkt er niet op dat de geheugenprijzen snel gaan dalen.

Overigens zijn niet alleen de Super-modellen vertraagd. Ook de RTX 5050 met 9GB geheugen zou later verschijnen. Er gingen eerder al geruchten rond dat dat het geval is. In plaats van die kaart zou Nvidia overwegen de RTX 3060 opnieuw uit te brengen.

SpaceXAI heeft de broncode van Grok Build openbaar gemaakt. Grok Build, een programmeertool vergelijkbaar met Claude Code of ChatGPT Codex, is beschikbaar onder een Apache-licentie, maar gebruikers kunnen geen pullrequests indienen of issues aanmaken. SpaceXAI wil vooral inzicht geven in de code, na een privacyincident eerder deze maand.

XAI, of SpaceXAI, zoals het bedrijf inmiddels heet, zegt dat het de volledige code van de programmeertool openbaar maakt. De code is op GitHub gezet onder een Apache 2.0-licentie, maar gebruikers kunnen de code alleen bekijken en gebruiken. Het is niet mogelijk om zelf pullrequests te doen of om issues aan te dragen via GitHub. Ook is de commitgeschiedenis niet meegenomen in de code.

De codebase van Grok Build bestaat uit de zogenaamde agent-loop die bepaalt hoe Grok context verzamelt en antwoorden parset, tools zoals hoe commando's worden gedraaid, en de UI van de terminal-tool.

Door de tool opensource beschikbaar te maken, kunnen gebruikers het model ook lokaal draaien. Derde partijen kunnen ook de code gebruiken om eigen versies te maken van de tool.

Privacyincident

Grok Build verscheen in mei van dit jaar. Het is een programmeeragent voor de terminal en is een alternatief voor AI-agents als Claude Code. SpaceXAI wil door de code openbaar te maken het vertrouwen van gebruikers terugwinnen, zegt het bedrijf. Onlangs kwam een incident aan het licht. Een onderzoeker ontdekte dat Grok volledige repositories naar de cloud uploadde tijdens het gebruik. Dat probleem is inmiddels opgelost. Volgens SpaceXAI gebeurde dat omdat dataretentieopties standaard stonden ingeschakeld voor alle gebruikers.

TSMC gaat nog eens honderd miljard dollar investeren in chipfabrieken in de Verenigde Staten. De nieuwe fabs gaan chips op een 2nm-procedé maken, bevestigt het bedrijf tijdens de presentatie van zijn kwartaalcijfers.

TSMC-ceo C.C. Wei heeft dat volgens Amerikaanse media bevestigd tijdens de presentatie van zijn kwartaalcijfers. Ook het Amerikaanse ministerie van Handel bevestigt de investering.

TSMC bevestigt daarmee geruchten van eerder dit jaar. De van oorsprong Taiwanese chipfabrikant investeert honderd miljard dollar in fabs, of fabricagehallen, in de VS, specifiek nabij Phoenix in Arizona. Daar bouwt TSMC al een aantal grote fabs. Het bedrijf investeerde daar eerder al 165 miljard dollar en doet daar nu een schepje bovenop.

In Arizona heeft TSMC al zes fabs en twee packagingfaciliteiten staan, naast een onderzoekslaboratorium. Met de honderd miljard die het bedrijf nu investeert, komen er nog eens vier nieuwe fabs bij.

2nm-procedé

In de nieuwe fabs gaat TSMC voornamelijk chips produceren op een 2nm-procedé. Ook wil het bedrijf nieuwe packagingfaciliteiten bouwen. Nu is dat nog een klein deel van TSMC's omzet: zo'n drie procent van alle wafers die het bedrijf maakt, bevatten 2nm-chips. Ongeveer twee derde van de waferomzet komt nog van chips op een 5nm- of 7nm-procedé, zegt TSMC in zijn kwartaalcijferpresentatie.

De nieuwe investeringen zijn onderdeel van een langdurig plan van de VS om meer chipproductie naar dat land te halen. De vorige president, Joe Biden, begon in 2022 met de Chips Act, waardoor chipfabrikanten miljarden in subsidies konden krijgen om hun chipproducties in de VS uit te breiden.

Intel brengt de topmodellen van zijn Nova Lake-processors pas in de zomer van volgend jaar uit. VideoCardz zegt op basis van verkoopembargo's dat de versie met 52 cores pas tussen mei en september wordt geleverd. Intel brengt minder krachtige modellen begin volgend jaar uit. Intel hernoemt Nova Lake ook naar Core Ultra 400.

VideoCardz zegt dat de nieuwe vormgeving heeft bemachtigd van Intels komende generatie processors. Die staan nu nog bekend als Nova Lake, maar bij hun release heten ze Intel Core Ultra 400.

De site bemachtigde ook de nieuws- en verkoopembargo's voor de processors. Daaruit blijkt dat de modellen niet vóór 2027 uitkomen. Tot nu toe leek een release in 2026 al onwaarschijnlijk, maar er was nog een mogelijkheid dat Intel de modellen nog eind 2026 zou uitbrengen.

In plaats daarvan komt de versie met 28 cores tussen januari en maart volgend jaar uit. Tussen maart en april brengt Intel ook een K-variant van de NVL-S 28C voor overklokkers uit. Vanaf maart brengt Intel ook twee minder krachtige modellen met respectievelijk 16 en 8 cores uit.

Wie het krachtigste model uit de processorserie wil, moet nog langer wachten. Dat model heeft 52 cores, maar komt pas tussen eind mei en september van volgend jaar uit.

Nintendo heeft een gids online gezet met informatie over het vervangen van de accu's van de Joy-Con-controllers. De gids moet het voor gebruikers makkelijker maken om de accu's zelf te vervangen, maar Nintendo doet dat niet alleen uit eigen beweging. Europa verplicht het bedrijf om batterijen makkelijker vervangbaar te maken.

Nintendo heeft in heel Europa, waaronder in het Nederlands, een nieuwe ondersteuningspagina online gezet. Daarop staan instructies voor het vervangen van de accu's in de herziene Joy-Cons voor de originele Nintendo Switch. Dat zijn controllers met modelnummers HAC-015(-01) en HAC-016(-01). De instructies gaan dus niet over de Joy-Cons voor de Switch 2 of de eerste generatie Joy-Cons voor de originele Switch. Die laatste heeft namelijk geen vervangbare batterij.

De instructieset vermeldt welk gereedschap gebruikers nodig hebben om de accu's te vervangen, waaronder een pincet en plakband. Gebruikers hebben verder alleen een PH00-schroevendraaier nodig en geen speciaal gereedschap.

In de instructies staan verder dertien stappen met foto's en video's die laten zien hoe gebruikers de behuizing kunnen openschroeven en de accu kunnen verwijderen.

Nintendo zegt dat het een eigen batterijvervangingsset wil uitbrengen met al dat gereedschap en de juiste nieuwe accu. Die set komt later te koop. Gebruikers kunnen de accu ook vervangen als ze alleen een nieuwe accu hebben.

Amazon Web Services heeft een storing waardoor het verkeerde factuurbedragen toont in de AWS Billing Console. De omvang van het probleem is onduidelijk, maar gebruikers melden dat ze kosten van honderdduizenden tot miljarden euro's zien en schrikken daar, niet heel verrassend, behoorlijk van.

AWS bevestigt dat op een ondersteuningspagina. Het probleem ontstond in de nacht van donderdag op vrijdag Nederlandse tijd en speelt nog steeds. AWS zegt het probleem nog te onderzoeken.

Veel details zijn er niet bekend over het probleem. Amazon zegt zelf dat er 'incorrecte factuurinformatie in de Billing and Cost Management Console' in AWS verschijnt.

Het gaat niet om een paar tientjes. Onder een bericht van de klantenservice op X schrijven sommige gebruikers dat ze honderdduizenden tot zelfs een biljoen dollar zien. Er staat dan ook bij hoe groot de stijging van die factuur is ten opzichte van eerder. Dan gaat het om een stijging van miljarden procenten.

Downtime

Dat stelt wellicht ook weer gerust, omdat zo'n stijging komisch absurd is. Toch lijken veel gebruikers er in ieder geval flink van te zijn geschrokken. Van de andere kant is de kans ook groot dat sommige organisaties direct belangrijke diensten hebben uitgeschakeld uit voorzorg, wat voor gemiste inkomsten en downtime kan leiden.

Het probleem zit overigens niet alleen in de AWS-console. Verschillende tweakers melden dat ze ook waarschuwingsmails hebben gekregen van Amazon. Een tweaker toont bijvoorbeeld een screenshot van zo'n mail waarin het maandbudget met twee miljard dollar zou zijn overschreden.

ING moet duidelijk maken welke privacyafspraken het met Google heeft gemaakt over Google Pay. De Consumentenbond en een stichting eisten dat bij de rechter, die hen gelijk geeft. ING zegt dat het afspraken met Google heeft gemaakt, maar maakte nooit bekend welke.

De rechtbank in Amsterdam zegt dat ING 'volledige openheid moet geven over de bepalingen die gaan over de manier waarop gegevens van rekeninghouders zullen worden verwerkt'. Dat gaat, met andere woorden, om de afspraken die ING heeft gemaakt met Google over het gebruik van Google Pay.

Daar draait de zaak om. ING besloot in 2024 als laatste grote Nederlandse bank te stoppen met een eigen betaaldienst. Via Mobiel Betalen in de ING-app konden klanten contactloos betalen. De bank faseerde de dienst uit en stapte over op Google Pay. Dat zou 'sneller, gemakkelijker en net zo veilig' zijn als ING's eigen functionaliteit.

Om Google Pay aan te bieden, moest ING met Google samenwerken. Daarbij moesten de bank en het techbedrijf afspraken vastleggen over het gebruik van gebruikersdata. ING zei goede afspraken te hebben gemaakt met Google, maar wilde die niet delen.

Gang naar de rechter

Eerder dit jaar stapten de Consumentenbond en de Stichting Benadeelden in Actie naar de rechter. Zij eisten dat ING die afspraken wel openbaar zou maken. Dan zouden de organisaties kunnen controleren of die inderdaad de privacy van klanten goed beschermen.

Daar gaat de rechter in mee. Eerst onderzocht de rechter wie verantwoordelijk is voor de verwerking van betaalgegevens: Google, ING of beide partijen. Volgens de rechter zijn beide partijen verantwoordelijk.

Verantwoordelijkheid

Dat is een relevante vraag, want het antwoord bepaalt of ING een zorgplicht heeft. "De zorgplicht van ING kan meebrengen dat zij garanties bedingt ten behoeve van haar rekeninghouders om te voorkomen dat een verwerking van door haar verstrekte gegevens voor een ander doel zou plaatsvinden", zegt de rechtbank. "Het gaat hier immers om persoonsgegevens die zeer privacygevoelig zijn."

Dat 'andere doel' zou in dit geval zijn dat Google betaaldata gebruikt voor het profileren van gebruikers.

Rechter gaat mee met Consumentenbond

De Consumentenbond en de stichting krijgen nu dus de gegevens van ING. De bank heeft al toegezegd die te sturen als de rechter dat zou opleggen.

De Consumentenbond zegt blij te zijn met de uitspraak. "We zijn blij dat de rechter niet meegaat in het geheimzinnig gedoe. ING moet gewoon verantwoording afleggen", zegt directeur Sandra Molenaar.

De Consumentenbond eiste overigens ook dat ING moest stoppen met het aanbieden van Google Pay. Dat hoeft de bank van de rechter dan weer niet.

Crimson Desert krijgt ondersteuning voor cross-saves. Spelers kunnen hun speelsessie dan op het ene platform zoals een console opslaan en op bijvoorbeeld de pc weer verder spelen. Dat werkt nu op alle platforms behalve macOS.

De update zit in versie 1.14 van de game. Gebruikers kunnen die patch installeren en daarna hun spelvoortgang op meerdere platforms opslaan. Uitgever Pearl Abyss heeft een hulppagina met een faq op de site gezet.

Cross-saves werken op de PlayStation en XBOX, en op de pc via Steam en de Epic Games Store. Voor macOS is er momenteel geen ondersteuning. Die ondersteuning volgt later, zegt Pearl Abyss.

Om cross-saves te gebruiken, moeten gebruikers op alle platforms inloggen met hun Pearl Abyss ID. Spelers kunnen met dat account inloggen op alle platforms, dus niet op een maximum aantal.

Nederlandse gemeenten blijken nog steeds regelmatig gevoelige gegevens van burgers per ongeluk online te zetten. De NOS deed daar onderzoek naar en vond onder andere burgerservicenummers in bijvoorbeeld online bezwaarschriften.

De NOS keek naar raadsinformatiesystemen van gemeenten en zocht daarin op termen als 'burgerservicenummer' en naar cijfercombinaties. Daaruit blijkt dat Nederlandse gemeenten zeker 255 keer bsn's online hadden staan, maar ook namen, adresgegevens, e-mailadressen en telefoonnummers. Door die manier van zoeken is het ook niet duidelijk hoe groot het probleem precies is; waarschijnlijk is dat groter dan wat de NOS heeft gevonden.

Die informatie komt onder andere uit documenten die gemeenten online zetten in het kader van de Wet open overheid of omdat dat verplicht is bij vergunningstrajecten. De documenten die de NOS vond, gaan onder andere over bezwaren van burgers tegen azc's of andere gemeentelijke besluiten. Burgers moeten daar meestal persoonsgegevens voor achterlaten.

Openbaar, maar dan wel anoniem

Gemeenten moeten in de meeste gevallen bezwaarschriften openbaar maken. Daarbij moeten ze persoonsgegevens juist wel anonimiseren. Dat gebeurt regelmatig niet. Dat komt bijvoorbeeld door menselijke fouten. Gemeenten gebruiken en publiceren miljoenen documenten, waardoor zulke fouten sneller kunnen ontstaan.

De NOS ontdekte ook dat sommige gegevens al meer dan tien jaar online staan. De meeste documenten die de NOS vond, kwamen uit 2016 en 2017. Dat is een jaar vóór de AVG in werking trad en het bewustzijn toenam en er meer regels kwamen voor het publiceren en anonimiseren van gegevens.

De Europees ogende wachtwoordmanager Passwork lijkt Russisch te zijn, blijkt uit onderzoek van meerdere Nederlandse media. Onder meer Europese overheden, havens en een Nederlandse zonneparkbeheerder gebruiken de software.

Dat blijkt uit onderzoek van Investico, samen met NU.nl en De Groene Amsterdammer. Ook het Belgische De Tijd deed mee aan het onderzoek. Dit onderzoek richtte zich op Passwork, een wachtwoordmanager die zich presenteert als Europees en gevestigd is in Spanje.

Hoewel Passwork zich als Europees presenteert, lijkt het bedrijf Russisch te zijn. Het bedrijf werd in 2014 opgericht in Rusland, maar nadat Rusland Oekraïne binnenviel, werd het ondergebracht bij een brievenbusmaatschappij in Spanje. Het bedrijf is daarnaast ook in Rusland actief en wordt onder meer gebruikt door de geheime dienst FSB en door het ministerie van Defensie.

Een onderzoeker van Instituut Clingendael zegt dat Rusland daarmee veel inzicht heeft in de software. Om in Rusland een licentie te krijgen voor gebruik in de militaire sector, moeten bedrijven veel inzage geven in hun werking.

Geen bewijs van misbruik

Er zijn geen aanwijzingen dat Passwork gecompromitteerd is of dat Rusland toegang heeft tot wachtwoorden of andere data. Wel waarschuwen verschillende experts voor de risico's. Wachtwoorden kunnen in theorie worden gestolen doordat de makers een achterdeur moeten inbouwen. Ook als klanten de dienst zelf hosten, moet de software toch verbinding maken met servers van Passwork.

Het is ook onduidelijk hoe groot Passwork precies is. De media ontdekten dat onder andere een Nederlandse beheerder van zonneparken de software gebruikt. Daarnaast bleken ook Franse havens, Ierse en Duitse overheidsorganisaties en universiteiten er gebruik van te maken.