Soms zie je als journalist nieuws voorbijkomen dat zó juicy klinkt, dat je het meteen wil brengen. Als dan blijkt dat het nieuws toch niet zo heel nieuwswaardig is, moet je wel heel sterk in je schoenen staan om het toch te negeren. Dat deden we vorige week wel met nieuws over een 'NL-Alert bij een vol stroomnet', wat uiteindelijk toch wat anders leek te liggen.
Er zijn een paar onderwerpen waarvan je als redacteur weet dat ze heel goed gelezen gaan worden of waar veel reacties op komen – en soms beide. En om meteen de discussie voor te zijn: nee, daar sturen we niet op. Artikelen schrijven we niet omdát ze goed worden gelezen, maar, zoals we wel vaker in deze blogs hebben geschreven, als een bericht goed gelezen wordt kan dat een indicatie zijn dat er interesse in het onderwerp is.
En laten we ook eerlijk zijn: het is heel leuk om een artikel te schrijven dat fier bovenaan staat in onze dashboards. Daar mag je als redacteur best blij mee zijn, niets menselijks is zelfs journalisten vreemd.
Kliktoppers
Binnen het thema duurzaamheid zijn er veel onderwerpen die in bovenstaande categorie vallen. We noemen ze onderling wel eens gekscherend 'kliktoppers': artikelen waarvan we vooraf al weten dat ze heel veel worden aangeklikt. Netcongestie is zo'n onderwerp. Ons achtergrondartikel daarover uit 2024 was een van de bestgelezen artikelen van dat jaar en dat geldt ook voor veel nieuwsartikelen die we schrijven. Neem bijvoorbeeld dit artikel over hoe het stroomnet in Utrecht helemaal volzit, dat meer dan 350 reacties opleverde.
Een ander populair onderwerp is NL-Alert, het Nederlandse waarschuwingssysteem. Artikelen over hoe de overheid van plan is het luchtalarm uit te faseren ten faveure van NL-Alert krijgen zelfs vaak meer dan 400 reacties.
:strip_exif()/i/2008017012.jpeg?f=imagenormal)
Dus toen de NOS vorige week een artikel schreef over een waarschuwingssysteem voor burgers als het stroomnet te vol zou komen te zitten, leek de titel zich al direct te schrijven. 'NL-Alert bij netcongestie' is als een boterham met pindakaas en hagelslag: individueel al lekker genoeg, maar samen vormen ze een gouden combinatie.
'NL-Alert bij netcongestie'
We waren niet de eersten met dat idee. Het eerste dat we doen als we een artikel schrijven, is de originele bron opzoeken. De NOS schreef bijvoorbeeld: "Verantwoordelijk gedeputeerde Huib van Essen oppert het idee in een brief aan de Provinciale Staten", en verwees daarbij naar een artikel van RTV Utrecht, een regio-omroep waar de NOS ook een samenwerking mee heeft. Waar de NOS nog genuanceerd schreef ('een pushbericht vergelijkbaar met een NL-Alert'), schreef RTV Utrecht dat in de titel al wat stelliger op, al ging het in het artikel al om 'een soort NL-Alert'.
De term 'NL-Alert bij netcongestie' bleek daadwerkelijk in een brief van ambtenaren te staan
Het is aantrekkelijk mee te gaan in zo'n frame omdat we bij Tweakers weten dat zoiets goed wordt gelezen, maar je moet ook goed opletten of dat wel echt is hoe het zit. De term 'NL-Alert' bleek daadwerkelijk te zijn gebruikt door de betreffende gedeputeerde, of beter gezegd, door ambtenaren die nadachten over een probleem. Via een woordvoerder kregen we toegang tot de brief waarover RTV Utrecht sprak. Daar staat (op pagina 3): "Een ander voorbeeld is een soort NL-alert voor netcongestie waarmee je op postcodeniveau een sterk signaal afgeeft om het stroomverbruik te verminderen. Dit laatste heeft zich in het buitenland al bewezen."
Interessant, want dat is lang niet altijd hoe het gaat. Termen zoals deze zijn vaak zó catchy dat ze vaker wel dan niet bedacht lijken te zijn om een smeuïge titel te maken, maar hier kwam de term rechtstreeks van ambtenaren.
Nieuw(s)
Toch waren er een paar redenen om het nieuws alsnog niet te brengen. Ten eerste: het plan is helemaal niet nieuw. Jo-Annes de Bat, de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat liet op 21 april al in een brief aan de Tweede Kamer weten dat het ministerie van EZK deze optie onderzocht. Daarin staat:
"Ten slotte verkent EZK samen met netbeheerders de inzet van communicatie richting burgers bij acute situaties waarin storingen dreigen. (...) Daarbij wordt onder meer gekeken naar het inzetten en testen van spoedberichten of congestie-alerteringen, bijvoorbeeld via energieleveranciers, om burgers tijdig te informeren over dreigende stroomstoringen en hoe zij kunnen bijdragen om deze te voorkomen."
Het nieuws was dus helemaal geen nieuws, maar werd al gelijktijdig genoemd bij de aankondiging over de Utrechtse aansluitstop. Dat werd later in de Statenbrief aangescherpt naar 'een soort NL-Alert', met de volgende passage:
"Tegenover een hogere risicobereidheid staan mitigerende maatregelen om het effect van een risico te minimaliseren. Stel dat een strengere winter zich onverhoopt toch voordoet, dan moeten er maatregelen kunnen worden getroffen om te voorkomen dat het net overbelast raakt. Denk bijvoorbeeld aan afspraken over afschakelplannen om bepaalde sectoren op dit soort momenten de toegang tot het net te kunnen ontzeggen. Een ander voorbeeld is een soort NL-alert voor netcongestie waarmee je op postcodeniveau een sterk signaal afgeeft om het stroomverbruik te verminderen."
Concrete plannen of juist niet
De plannen bleken dermate vaag, dat erover schrijven meer eer zou geven dan logisch was
We hadden het nieuws in theorie alsnog kunnen brengen. We kijken bij het bepalen van actualiteit allereerst naar hoe oud de bron is, maar daarna ook naar hoe groot de kans is dat een lezer die kan hebben gelezen. Een nieuwsbericht dat al dagen op grote nieuwssites staat, is bijvoorbeeld niet nieuws, maar een bron van dagen oud die nergens is opgepikt kan alsnog nieuwswaardig zijn. En de kans dat lezers een Statenbrief of een Kamerbrief doorlezen, is klein.
Maar wat uiteindelijk de doorslag gaf, was hoe concreet de plannen eigenlijk waren. Niet, beaamde ook een woordvoerder van de Provincie. De plannen waren vrij vaag, het ging om een van de vele opties die onderzocht worden om een groot en complex probleem als netcongestie aan te maken, maar daarbij zijn er veel andere opties die eerder worden overwogen en waar ook serieuzer naar gekeken wordt. Zoals de woordvoerder het treffend zei: "Het zijn maar twee zinnen."
Veel meer informatie was er ook niet te geven, en daarmee had de ontwikkeling weinig nieuwswaarde. 'Provincie overweegt NL-Alert bij netcongestie' zou bijvoorbeeld technisch gezien kloppen, maar het zou te veel eer geven aan de plannen die amper plannen te noemen zijn. Daardoor moesten we een wel heel mooie titel toch maar laten liggen. Hoe jammer ook.