Vanaf 1 juli gelden strengere regels voor telemarketing in Nederland: bedrijven mogen consumenten en kleine ondernemers alleen benaderen als die vooraf toestemming geven. De vijf jaar oude uitzondering om bestaande of recente klanten toch te mogen bellen vervalt.

Nederlandse consumenten en kleine ondernemers krijgen vanaf 1 juli meer bescherming tegen ongewenste telemarketing. Toezichthouder ACM meldt dat dit komt door een wijziging van de Telecommunicatiewet. In juli 2021 was er ook een wijziging op dit gebied, maar die had een uitzondering. Daardoor mogen bedrijven nu nog wel mensen bellen met een commercieel aanbod als zij klant zijn of dat in de afgelopen drie jaar waren, legt een woordvoerder van de ACM uit aan Tweakers.

Vanaf 1 juli mogen telemarketeers ook die groepen klanten niet meer benaderen. Dit mag dan alleen nog als personen vooraf expliciet toestemming hebben gegeven. Bedrijven proberen nu nog snel toestemming te krijgen voor toekomstige telemarketing, ziet de ACM. De toezichthouder adviseert mensen om zorgvuldig af te wegen of zij dat wel willen.

Nog twee uitzonderingen

Er bestaat nog wel een uitzondering voor uitgevers van dagbladen, weekbladen en tijdschriften. Ook is er een uitzondering voor goede doelen en loterijen die hieraan geld geven. Deze drie soorten organisaties mogen ook na 1 juli nog bestaande of oude klanten benaderen zonder dat die vooraf toestemming hebben gegeven.

NLZiet biedt tv-kijkers een testkanaal waarmee ze het WK voetbal voor mannen met minimale latency kunnen streamen. Dit moet de kijkvertraging voor livewedstrijden verlagen van tientallen naar enkele seconden. Op het forum van Tweakers voelen mensen deze test al aan de tand.

Het testkanaal zit in de WK-omgeving van NLZiet, meldt de NOS. Het Nederlandse streamingplatform hanteert daar een kortere buffertijd. Dit moet voorkomen dat verschillende kijkers op verschillende momenten een beslissende actie zien. Gejuich van buren die met minder latency kijken kan de verrassing van een doelpunt wegnemen. De kleinere buffertijd geeft minder vertraging in het tv-kijken via NLZiet, maar kan wel meer haperingen geven bij slechte internetverbindingen.

Op het forum van Tweakers delen mensen positieve ervaringen met het testkanaal van NLZiet. Ten opzichte van het reguliere tv-signaal van Ziggo geeft de aangepaste stream sommige tweakers slechts enkele seconden vertraging. Apps voor streaming-tv kunnen soms wel tientallen seconden kijkvertraging geven, schrijft de NOS.

Microsoft en Amazon zijn met hun cloudaanbod zogeheten poortwachters en vallen dus onder de Europese wet DMA. Dat voorlopig standpunt neemt de Europese Commissie (EC) in na onderzoek van de EC en de Nederlandse toezichthouder ACM.

Microsoft Azure en Amazon Web Services (AWS) zijn de twee grootste clouddiensten in de Europese Unie, meldt de Nederlandse markttoezichthouder ACM. Daarmee zijn die twee Amerikaanse aanbieders een belangrijke toegangspoort tussen bedrijven en gebruikers in de digitale economie. Dat blijkt uit het gezamenlijke onderzoek van de ACM en de Europese Commissie. De Commissie oordeelt voorlopig dat Microsoft en Amazon moeten voldoen aan de regels van de Digital Markets Act.

De DMA legt verplichtingen op aan bedrijven die op digitaal gebied de grootste platformen bieden. Hun omvang geeft ze een machtige positie als zogeheten poortwachter. De EU-wet kan onder meer overstapmogelijkheden verplichten, zodat gebruikers makkelijk naar een – al dan niet kleinere – concurrent kunnen. Daarnaast verplicht de DMA dataportabiliteit, zodat gegevens niet vastzitten in systemen of platformen van grote aanbieders.

De twee techreuzen kunnen nu weerwoord geven op dit voorlopige standpunt. De Commissie neemt een definitief besluit na een periode van hoor- en wederhoor. Als de Commissie Microsoft en Amazon dan definitief aanwijst als poortwachters voor clouddiensten, moeten zij binnen zes maanden voldoen aan de verplichtingen van de DMA.

Gelijk speelveld creëren

Deze wetgeving moet een gelijk speelveld creëren voor alle digitale bedrijven, ongeacht hun omvang. "Zo krijgen kleine bedrijven meer groeikansen op digitale markten en hebben consumenten meer keuze in de digitale wereld", legt de ACM uit. In 2023 wees de EC Microsoft en Amazon al voor andere diensten aan als poortwachters onder de DMA. Dat ging toen om Windows en LinkedIn van Microsoft en de Marketplace en het advertentieplatform van Amazon. Microsoft gaf eind 2023 aan niet in beroep te gaan tegen deze DMA-aanwijzing.

Apple heeft de prijs van de MacBook Neo in Nederland en België met 100 euro verhoogd. Het goedkoopste model van Apple kostte 699 euro en kost nu 799 euro. Ook andere producten van Apple zijn duurder geworden door stijgende prijzen van geheugen en opslag.

Waar de 256GB-versie tot eerder op donderdag 699 euro kostte en de 512GB-variant met Touch ID 799 euro, kosten die nu 799 en 899 euro. Dat blijkt bij een vergelijking op de site van Apple met de site van voor de wijziging. Apple haalde de digitale winkel even offline om de prijzen aan te passen.

Ook de prijzen van iPads, MacBooks en Macs zijn hoger. De verschillen lopen op. Een iPad gaat van 389 euro naar 509 euro, terwijl een MacBook Pro van 1929 naar 2229 euro gaat. De gemiddelde prijsverhoging van de producten ligt rond de 20 procent. De prijzen van iPhones zijn ongewijzigd.

AMD heeft zijn Anniversary Edition van de populaire Ryzen 7 5800X3D uitgebracht. Die cpu verscheen voor het eerst in 2022 en was zeer populair onder gamers, maar de fabrikant haalde hem een paar jaar geleden van de markt. De processor kost omgerekend zo'n 372 euro inclusief btw.

Daarmee ligt de 5800X3D-adviesprijs een stuk lager dan het origineel, al was de cpu een paar jaar geleden voor fors minder geld te krijgen. In 2024 was hij te koop voor minder dan 300 euro. De Ryzen 7 5700X3D met alleen wat lagere kloksnelheden kostte zelfs minder dan 200 euro voordat die verdween.

Los van de prijs is de 5800X3D Anniversary Edition ongewijzigd. De cpu heeft nog steeds acht Zen 3-cores op maximaal 4,9GHz. De cpu heeft in totaal 100MB cache dankzij de 3D V-Cache. Die zorgt vooral in games voor fors betere prestaties: de X3D-processors van AMD staan al jaren bovenaan de Tweakers Gaming Prestatiescores voor cpu's.

Met de heruitgave van de 5800X3D krijgt socket AM4 opnieuw een opsteker. AMD introduceerde dat platform ongeveer tien jaar geleden al. Gezien de oudere socket zal deze cpu vooral een optie zijn voor mensen die al een AM4-moederbord hebben liggen. AMD kondigde de processor aan tijdens de CES en hij is vanaf nu te krijgen.

Google werkt aan de mogelijkheid om de Quick Settings voor Android ontoegankelijk te maken wanneer apparaten vergrendeld zijn. De zaklampfunctie blijft als enige van die settings bruikbaar op een vergrendeld toestel. Dit is zichtbaar in de code van een nieuwe bètarelease van Android 17.

Android 17 QPR1 Beta 5 leek vooral uit bugfixes te bestaan, maar de nieuwe proefversie brengt ook functionele veranderingen, meldt Android Authority. Het gaat om een functie die het besturingssysteem al geruime tijd mist: toegang tot de instellingen op het vergrendelscherm blokkeren.

Tegen diefstal

Gebruikers kunnen daarmee voorkomen dat onbevoegde gebruikers belangrijke zaken wijzigen, zoals mobiele of wifiverbindingen uitschakelen. Smartphonedieven kunnen dat misbruiken om een gestolen toestel meteen offline te halen, zodat antidiefstalsystemen het apparaat niet meer kunnen opsporen.

Gevoelige Android-functies, zoals Quick Share of de ingebouwde wallet, zijn al ontoegankelijk op een vergrendeld apparaat. De optie in de code van de bètarelease werkt nog niet. Het is onbekend of en wanneer Google deze vergrendeloptie uitbrengt.

De Android- en iOS-versies van Guild Wars Reforged zijn uitgekomen. Daarmee is het spel voor het eerst op smartphones te spelen. De game is gratis met advertenties, maar spelers moeten bepaalde campagnes los kopen. Gamers kunnen hun pc-voortgang meenemen naar smartphones.

De ontwikkelaar zegt de interface en besturing te hebben aangepast voor smartphones, met onder meer touchscreenknoppen. Voor zover bekend is de gameplay verder gelijk. Het spel is gratis en zonder advertenties voor mensen die de Windows-versie al hebben gekocht en hun ArenaNet-account koppelen. Die spelers kunnen hun voortgang dan meenemen naar de smartphoneversie, zonder extra kosten. Spelers kunnen de Mobile ID's alleen niet aan Steam-accounts koppelen.

Nieuwe spelers kunnen Guild Wars Reforged gratis spelen, maar zien dan tijdens laadschermen reclame. Advertentievrij spelen kan met een eenmalige aankoop van 6,99 dollar. Voor de Factions- en Nightfall-campagnes moeten spelers ook betalen. Die kosten eveneens elk 6,99 dollar. De Eye of the North-uitbreiding kost 9,99 dollar en het Bonus Mission Pack kost 5,99 dollar.

Guild Wars Reforged verscheen eind vorig jaar en is een vernieuwde versie van de originele Guild Wars uit 2005. Reforged bevat onder meer verbeterde graphics, audio en een verbeterde gebruikersinterface. Deze game kost op pc 19,99 euro.

Nintendo maakt bekend dat er een nieuw Technology Development Center komt in Kyoto, waar het hoofdkantoor ook al staat. Hier wil het bedrijf onderzoek doen naar zowel hardware als software. Het gebouw moet in maart 2029 klaar zijn.

In het Technology Development Center komen kantoorruimte en 'de functies en faciliteiten die vereist zijn voor toekomstig onderzoek en ontwikkeling', zegt Nintendo. Het gaat onder meer om ontwikkelservers. Het bedrijf zegt er met het Center voor te zorgen dat klanten 'meer redenen krijgen om Nintendo te kiezen voor uniek, gezinsvriendelijk entertainment'.

Het gebouw komt op een kavel van 6084 vierkante meter en krijgt negen verdiepingen en een kelder. Het Center wordt 68 meter hoog en krijgt een totale vloeroppervlakte van 49.306 vierkante meter.

Nintendo kocht het terrein in 2022 van de stad Kyoto. Toen sprak het bedrijf nog van 'Corporate Headquarters Development Center, Building No. 2 (tentative name)', maar het heeft nu besloten het gebouw een iets inspirerendere naam te geven. Daarbij laat Nintendo ook een render van het centrum zien.

De Europese Unie gaat waarschijnlijk de Warner Bros.-overname door Paramount goedkeuren. Dat zeggen ingewijden tegen de Financial Times. Paramount moet mogelijk wel bepaalde concessies doen in ruil voor die goedkeuring.

De partijen onderhandelen nog over de exacte concessies, schrijft de Financial Times op basis van twee anonieme bronnen. Mogelijk moet Paramount uit een joint venture met concurrent Universal Pictures stappen. De twee bedrijven distribueren samen films in verschillende internationale markten. De bronnen benadrukken daarbij dat er nog geen definitief besluit is genomen.

Europese goedkeuring is een van de laatste obstakels voor de overnamedeal. De Verenigde Staten gaven daar eerder deze maand al toestemming voor. De EU moet voor 7 juli beslissen. Ze kan de deal dan goedkeuren of een diepgaander onderzoek starten.

Strijd met Netflix

Paramount sloot in februari een overeenkomst met Warner Bros. en betaalt daarvoor 111 miljard dollar. Aan die deal ging een maandenlange strijd met Netflix vooraf; die streamingdienst zou Warner Bros. eigenlijk overnemen, maar na een vijandig bod en een reeks biedingen ging het bedrijf uiteindelijk toch met Paramount in zee.

Na de overname komen verschillende film- en mediabedrijven in handen van Paramount, dat onder leiding staat van David Ellison, de zoon van Oracle-baas Larry Ellison. Daarmee haalt het merken als HBO en CNN binnen, naast de filmstudio's van Warner Bros.

Nothing heeft het uiterlijk van de Phone 4b onthuld, een nieuwe smartphone die onder de 4a-serie moet vallen. Die aankondiging is opvallend, omdat Nothings budgetmerk CMF recent nog zei een toestel te schrappen vanwege de gestegen geheugenprijzen.

De Nothing Phone 4b heeft net als de 4a de Glyph Bar om bijvoorbeeld notificaties te tonen. Het toestel heeft ook twee camera's en een flitser, maar mist de derde camera van de 4a. Nothing deelt nog geen details over de camera's van de 4b.

De achterzijde van de 4b is iets eenvoudiger en heeft een 'zachte, huidvriendelijke finish'. Nothing presenteert de 4b op 7 juli.

Nothings medeoprichter Evangelidis legt uit dat de b-serie onder de a-serie valt. Het gaat dus om een goedkoper toestel. Dat is opvallend; Evangelidis zei vorige week nog dat er dit jaar geen nieuw CMF-toestel uitkomt omdat de geheugenprijzen te sterk zijn gestegen. Het is niet duidelijk waarom Nothing dan wel een eigen goedkoper toestel kan uitbrengen en wat dit betekent voor de toekomst van CMF. Nothing heeft de prijs van de Phone 4b nog niet bekendgemaakt.

De preorders van Grand Theft Auto VI zijn van start gegaan. Daarbij heeft Rockstar de Europese prijzen van het langverwachte spel bevestigd. De game kost standaard 80 euro in Europa, terwijl de Ultimate-editie voor 100 euro over de toonbank gaat. GTA VI komt op 19 november uit.

De preorders van GTA VI zijn sinds vannacht live in de digitale winkels van PlayStation en XBOX. Ook in 'gewone' winkels kunnen klanten de game nu vooruitbestellen, al bevat de fysieke editie geen schijfje. In plaats daarvan levert Rockstar een downloadcode in het doosje, zo bleek eerder deze week al.

Rockstar liet eerder al weten dat GTA VI een adviesprijs vanaf 80 dollar krijgt. Het bedrijf sprak toen nog niet over de europrijzen, al lag het voor de hand dat die hetzelfde zouden worden. De Ultimate-editie met exclusieve content wordt dus 20 euro duurder.

Grand Theft Auto VI komt op 19 november uit voor de PlayStation 5 en XBOX Series X/S. Kopers ontvangen de fysieke editie van het spel een week eerder, zodat zij genoeg tijd hebben om de game te preloaden. Er is nog geen informatie over een pc-versie; Rockstar brengt die meestal een paar jaar later uit.

Twee Vlaamse ziekenhuizen melden problemen door oververhitting van een server in Parijs. Het Universitair Ziekenhuis Antwerpen stelt bepaalde zorg uit en het Gentse AZ Sint-Lucas voert helemaal geen operaties uit. Op de getroffen server staat het elektronisch patiëntendossier.

Volgens het UZA is de koeling inmiddels hersteld en start het ziekenhuis de systemen opnieuw op. "We hopen in de komende uren normaal operationeel te zijn." Spoedgevallen en dringende ingrepen gaan hier wel door, maar raadplegingen, geplande opnames en ingrepen worden uitgesteld of lopen vertraging op.

Het Gentse ziekenhuis leidt spoedgevallen om naar andere ziekenhuizen. Ook hier vinden geplande ingrepen op een later moment plaats. Bij beide ziekenhuizen gaat een deel van de zorg nog wel door, zoals consultaties, chemotherapie, nierdialyse en PET-CT-scans. De ziekenhuizen zeggen verder patiënten persoonlijk te informeren over de storing.

Anthropic claimt dat Alibaba aan een eigen Mythos-model werkt op basis van Claude-output. Mythos is een model dat kwetsbaarheden kan vinden in software. Anthropic uitte de beschuldiging enkele dagen voordat de VS besloot het gebruik van Mythos buiten de VS te verbieden.

Alibaba gebruikt volgens Anthropic distillation om zijn eigen AI-model te verbeteren. Bij distillation gebeurt de training van een AI-model op basis van de output van een geavanceerder model. Bedrijven stellen een chatbot van een concurrent en de eigen chatbot dezelfde vraag en onderzoeken waarom de concurrent met een beter antwoord komt.

Het Amerikaanse bedrijf beschuldigde Chinese concurrenten er al eerder van dat ze AI-modellen trainen op basis van Claude. Nu gaat het om de grootste 'aanval' tot nu toe, zegt Anthropic in een brief die Reuters inzag. De aanval vond plaats tussen eind april en begin juni, met ruim 28,8 miljoen gesprekken en bijna 25.000 'fraude'-accounts.

Alibaba zou op deze manier sneller aan een eigen Mythos-model willen komen, claimt Anthropic in de brief. Anthropic verstuurde de brief op 10 juni naar een Republikeins en een Democratisch lid van de Senaat.

Amerikaanse regering blokkeerde Mythos

Later die week blokkeerden de Verenigde Staten Mythos en de openbare versie Fable vanwege de kans op misbruik van het model. Het verbod geldt alleen voor mensen van buiten de VS. Omdat Anthropic naar eigen zeggen niet kan controleren wat iemands afkomst is, heeft het de modellen voor iedereen ontoegankelijk gemaakt.

Het is niet duidelijk of de brief van Anthropic iets te maken heeft met het besluit. Het verbod volgde naar verluidt ook op een onderzoeksrapport van Amazon. De Amerikaanse president ziet Fable en Mythos inmiddels niet langer als een nationaal veiligheidsrisico, maar de modellen zijn nog steeds geblokkeerd.

John Carmack, toenmalig lead programmer bij id Software, erkent op sociale media dat hij bij de ontwikkeling van Quake ruim 30 jaar geleden fouten heeft gemaakt. De game was technisch te ambitieus en hij pushte mensen te hard. Carmack biedt Sandy Petersen ook zijn excuses aan, die hier recent over schreef.

"Er zijn een paar dingen uit de begintijd die ik achteraf gezien beschouw als fouten", begint Carmack zijn bericht. "Quake was op technisch vlak veel te ambitieus. We hadden al het geweldige multiplayer- en moddingwerk ook binnen een DOOM++-engine kunnen realiseren, zodat de ontwerpers een stabielere basis hadden in plaats van dat we het tapijt iedere keer onder hen vandaan trokken."

Quake gebruikte in plaats daarvan een nieuwe engine met toen innovatieve 3d-renderingtechnieken. Carmack zegt nu dat het beter was geweest als de opvolger van Quake 'volledige 6dof-omgevingen en -personages' had gekregen.

'Mensen putten uit als ze continu op start-upintensiteit werken'

In het bericht erkent Carmack ook dat hij 'iedereen te hard pushte'. "Ik zag niet in dat bedrijven die de start-upfase ontgroeien meer ruimte nodig hebben en dat mensen uitputten als ze continu op start-upintensiteit moeten werken."

"Een probleem waar ik geen verantwoordelijkheid voor accepteer, is dat we wilden dat leveldesigners niet alleen gamedesigners waren, maar ook goed keken naar de esthetiek." Hiermee bedoelt Carmack dat mensen die levels maken wat hem betreft niet alleen naar de gameplay moeten kijken, dus hoe leuk een level is om te spelen, maar er ook voor moeten zorgen dat de spelwereld er goed uitziet. "[Gamedesigner John, red.] Romero kon dat goed, wat onze verwachtingen schepte."

Carmack zegt dat de studio eerder designers en artists aan elkaar had moeten koppelen, 'maar er was ruzie tussen de designers en de designers die wel mooie levels konden maken, vonden het prima om de andere collega's in diskrediet te brengen'. Hierbij noemt hij geen namen.

Sandy Petersen: hoe Quake id Software ruïneerde

Hij sluit zijn bericht af met excuses aan Sandy Petersen. Deze gamedesigner plaatste eerder op dinsdag een bericht met de titel 'Hoe Quake id Software ruïneerde'. Hierin noemt hij Quake een 'verbluffend staaltje kunst, programmering en ontwerp', maar 'met een akelige prijs'. "We werkten lang en hard en ik denk dat het ons geestelijk brak." Petersens reflectie volgt kort op het 30-jarig jubileum van Quake.

Petersen merkt op dat na de release van Quake grote namen het bedrijf verlieten, waaronder John Romero, Shawn Green, Dave Taylor, Mike Abrash, American McGee en 'o ja, ik ook'. Sommigen vertrokken vrijwillig, anderen werden gedwongen ander werk te zoeken. "Ieder van ons had daarna een geweldige carrière in gameontwikkeling, dus we gingen duidelijk niet weg omdat het aan onze talenten lag."

"Als mijn theorie correct is en Quake id Software beroofde van belangrijke werknemers, was de game het dan waard? Ik zou absoluut van wel zeggen. Games zijn belangrijker dan gamebedrijven en Quake is een icoon van de gamingwereld. Maar man alive het lijkt erop dat het bedrijf zijn zaken wel beter op orde had kunnen hebben en dat het droomteam bij elkaar had kunnen blijven."