Equinix gaat datacenter bouwen dat 1,1 miljard liter drinkwater gaat verbruiken

Een nieuw datacenter in Amsterdam-Zuidoost van het Amerikaanse Equinix gaat jaarlijks 1,1 miljard liter drinkwater gebruiken om servers mee te koelen. Daarmee is de waterefficiëntie veel lager dan de datacenterbranche eerder beloofd had. Maar alternatieven passen niet in het ontwerp van het gebouw, stelt het bedrijf.

De 1,1 miljard liter drinkwater komt neer op ruim 1 procent van wat het regionale drinkwaterbedrijf Waternet jaarlijks oppompt, schrijft NRC. Ter vergelijking: de hyperscalers van Microsoft in Middenmeer, die vooral luchtgekoeld zijn, verbruiken jaarlijks krap 40 miljoen liter water.

Het waterverbruik van Equinix is daarnaast opvallend, omdat de datacenterbranche in 2021 nog beloofde dat ze vanaf 2025 geen datacenters met een score voor Water Usage Effectiveness (WUE) van meer dan 1 bouwt in gebieden met matige waterschaarste, zoals Amsterdam. De WUE-score is een internationale maatstaf voor waterefficiëntie. Maar het beoogde datacenter van Equinix in Amsterdam-Zuidoost heeft een WUE-score van 1,690.

Al dat drinkwater wordt nu nog niet gebruikt: het pand is nog in aanbouw. Uiteindelijk krijgt het datacenter van Equinix vier datacentertorens, met dertig 'open koeltorens' op het dak. Nu loopt het traject voor alleen de eerste van de vier torens, omdat er nog geen ruimte op het stroomnet is. In 2036 kan de rest van het complex worden aangelegd, wat volgens Equinix ook dan afhankelijk is van onder andere de capaciteit op het stroomnet.

Bij het ontwerp is gekozen voor hoogbouw tot 60 meter om zo veel mogelijk rekenkracht per vierkante meter te kunnen realiseren. Alternatieve koeltechnieken die minder water verbruiken, vallen af omdat ze meer ruimte vereisen. Bovendien is er minder stroom nodig voor de koeling van de servers wanneer er met water wordt gekoeld.

Michiel Eielts, Benelux-directeur van Equinix, zegt tegen NRC dat zuinig omgaan met drinkwater pas een paar jaar op de agenda staat. Toen de vergunning werd aangevraagd, was dit nog minder een onderwerp. Hij stelt verder dat hij het datacenter het liefst met afvalwater van andere bedrijven koelt, maar dat systeem bestaat niet in Amsterdam-Zuidoost. Wel werkt Equinix volgens Eielts in een parallel traject aan warmte-koudeopslag in de bodem, waarvoor ook een vergunning is afgegeven.

Vergunningen duren lang

Eielts benadrukt dat de procedures erg lang duren. Het vergunningstraject zelf duurt al vier à vijf jaar. Worden er tijdens het traject andere keuzes gemaakt, bijvoorbeeld duurzamere opties, dan moet de aanvraagprocedure opnieuw worden doorlopen. "Dan heb je zo weer anderhalf jaar erbij."

Amsterdam kan ondertussen weinig doen tegen het nieuwe datacenter. Sinds 2022 mogen bedrijven geen datacenters meer bouwen als die meer dan 70MW verbruiken en groter zijn dan tien hectare. Maar het datacenter van Equinix staat op een kleiner bouwperceel, waardoor het niet onder deze regels valt.

Verder kondigde Amsterdam eind 2023 een datacentermoratorium aan vanwege dreigende stroomtekorten. Maar het bouwplan van Equinix stamt van voor die tijd, waardoor Amsterdam het niet meer kan tegenhouden.

Update, 17.16 uur – In het artikel stond aanvankelijk dat het pand momenteel in aanbouw is, maar dat klopt niet. Het project loopt, maar bevindt zich nog in de vergunningsfase. Ook is aangepast dat het pand niet vanaf 2035, maar vanaf 2036 kan worden uitgebreid.

Een ander datacenter van Equinix in Amsterdam. Bron: Equinix

Reacties (707)

[NEK]

Dit is eigenlijk nauwelijks nog uit te leggen aan de normale mens. We hebben het hier niet over 1,1 miljard liter water, maar over 1,1 miljard liter drinkwater per jaar. Water dat eerst gewonnen, gezuiverd en geschikt gemaakt wordt voor menselijke consumptie, om het vervolgens op enorme schaal te gebruiken voor de koeling van servers. En het argument van Equinix is werkelijk verbijsterend: alternatieve koeltechnieken zouden meer ruimte innemen en daarom niet goed passen binnen het ontwerp van het gebouw. Sorry, maar dan is toch niet het drinkwater het probleem, maar het ontwerp van het gebouw?

Als je een datacenter ontwerpt dat alleen economisch of technisch optimaal kan functioneren door jaarlijks 1,1 miljard liter drinkwater te verbruiken, dan zou de conclusie moeten zijn dat je het ontwerp moet aanpassen. Niet dat de samenleving vervolgens maar voor tientallen jaren de consequenties van dat ontwerp moet accepteren. Nog opmerkelijker is dat de datacentersector in 2021 zelf heeft toegezegd vanaf 2025 in gebieden met matige waterschaarste geen nieuwe datacenters meer te bouwen met een Water Usage Effectiveness boven 1. Dit datacenter komt volgens het artikel uit op 1,690.

Wat is zo'n duurzaamheidsbelofte dan precies waard? En vervolgens lezen we dat Microsofts hyperscalers in Middenmeer, die grotendeels met lucht worden gekoeld, gezamenlijk nog geen 40 miljoen liter water per jaar gebruiken. Equinix komt hier op 1.100 miljoen liter. Dat verschil is zo gigantisch dat je moeilijk kunt volhouden dat dit simpelweg een onvermijdelijk gevolg is van het exploiteren van een datacenter. het meest frustrerende is misschien nog wel de bestuurlijke werkelijkheid erachter. Burgers wordt al jaren verteld dat drinkwater schaarser wordt, dat we korter moeten douchen, de tuin niet onnodig moeten sproeien en bewuster met water moeten omgaan. Tegelijkertijd kan 1 commercieel datacenter straks jaarlijks ruim 1 procent van de totale hoeveelheid drinkwater gebruiken die Waternet oppompt.

1 gebouw en waarom? Omdat een waterzuiniger alternatief niet goed binnen het oorspronkelijke ontwerp zou passen en een wijziging van dat ontwerp tot vertraging in de vergunningprocedure zou leiden. Dat is de wereld op zijn kop.

Een vergunningprocedure hoort geen vrijbrief te worden om achterhaalde technische keuzes tientallen jaren vast te leggen. Zeker niet wanneer omstandigheden ondertussen fundamenteel zijn veranderd en we inmiddels kampen met netcongestie, toenemende druk op de drinkwatervoorziening en steeds strengere eisen aan duurzaamheid. Technologische vooruitgang is prachtig en datacenters zijn noodzakelijk voor onze digitale infrastructuur. Maar juist van een miljardenindustrie mag je verwachten dat zij haar infrastructuur aanpast aan de grenzen van onze energie- en watervoorziening.

Niet dat onze energie- en watervoorziening zich moet aanpassen aan een datacenter omdat het oorspronkelijke ontwerp anders zo onhandig uitkomt.

[Quilt]

Ze hebben het zo ontworpen om een beperking op grondoppervlakte te omzeilen.
Uiteindelijk is het een evenwicht zoeken tussen drie designparameters: grondgebruik, stroomverbruik en waterverbruik.
Door de eerste twee te optimaliseren, schiet de derde parameter natuurlijk door het dak.

Misschien moet de watermaatschappij maar eens melden dat er een overmachtssituatie ontstaan is, door de maandenlange droogte, en dat nieuwe vraag niet langer ingevuld kan worden.

EDIT: Is dit de ruimtelijke onderbouwing? Ruimtelijke onderbouwing datacenter Equinix Laarderhoogtweg 51. Leuk fragment:
Datacenters staan bekend als grote waterverbruikers. De initiatiefnemer heeft dan ook als nadrukkelijke ambitie om op een duurzame wijze met het bedrijfswater om te gaan. Doelstelling is om het waterverbruik tot een minimum te beperken. Zo wordt het water voor de koeltoren gerecirculeerd en daarmee meerdere malen hergebruikt. Het gebruik van hemelwater in het bedrijfsproces wordt, naast het gebruik van leidingwater, als optie meegenomen.

[Reactie gewijzigd door Quilt op 17 augustus 2026 14:24]

[NMe]

Ze hebben het zo ontworpen om een beperking op grondoppervlakte te omzeilen.

Precies. Ze hebben een maas in de wet genomen om zo een vergunning te krijgen die het mogelijk maakt meer stroom te verbruiken en überhaupt een datacenter te kunnen bouwen, en de consequentie daarvan is dat ze naast veel meer stroom dan bedoeld in de wet óók nog eens meer water gaan gebruiken.

Maar hey, het volk lost het wel op door korter te douchen ofzo.

[Kastermaster]

Ik krijg ook echt zo'n 'kont tegen de krib' gevoel van dit nieuws. Wij als consumenten moeten allemaal op ons verbruik letten en deze megalomane projecten verbruiken water/stroom/resources alsof het niets is. Maar als je wat langer nadenkt hebben we ook dit aan onszelf te danken. Niet alles in de cloud doen, niet voor iedere simpele vraag AI gebruiken, en deze datacenters zijn veel minder nodig. Wees ook kritisch op je digitale resources. Maar goed, dan nog vind ik dit verbruik extreem en klinkt het behoorlijk overbodig allemaal.

[GameNympho]

Niet wij, de normale belastingbetaler, wij stemmen ook verdeeld, maar die werkgevers/ondernemers (+2 miljoen in NL https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-economie/bedrijven#A-U), die stemmen op wat? En welke partij heeft ons de afgelopen 20 jaar al de broekriemen aan laten trekken?

Vergis je dus niet wie je bedoelt.

Denk ook in waarom die Jetten gekozen is en door wie, studenten die hoopten op huizen, maar die de Jonge geeft andere signalen. Jetten zijn 0,000000000032% (misschien nog meer nullen achter de komma) met de CO2 En dan nu deze bedrijven, die het echt niet zo nauw nemen met de regels.


edit; link

[Reactie gewijzigd door GameNympho op 19 augustus 2026 00:36]

[The-Priest-NL]

De puinhopen van de VVD

[Tappone]

Was de VVD aan de macht in Amsterdam, waar dit speelt?

[Ryunoru]

Was de VVD aan de macht op nationale schaal, waaronder Amsterdam valt?

[Tappone]

Omgevingsvergunningen gaan via de gemeente, dat weet je best. Hoop ik.

[DrBreakalot]

En de gemeente mag de watervoorziening niet meerekenen in de vergunningaanvraag, want dat is een provinciale aangelegenheid

[batteries4ever]

Via regels van hogere overheden...

[The-Priest-NL]

En Amsterdam heeft 2 miljoen werkgevers?

Maar nee links de schuld geven is altijd zo makkelijk hé.

Maar dit is nogal offtopic dus ik laat het hierbij, misschien kan de poster nog aangeven welke partij bedoeld wordt.

[GameNympho]

Waar staat dat A`dam 2 miljoen werknemers heeft? Of verdraai je nu de woorden om iemand een schuld te geven over wat, realiteit? Sorry hoor, maar ik laat het hier bij, anders komen we in een discussie die nergens voor nodig is.

[The-Priest-NL]

Maar wel je tekst hierna aanpassen, right.

Hoe dan ook het gaat over Amsterdam en in je bericht gaat het over 2 miljoen ondernemers, mijn conclusie is dus dat je het landelijk trekt en werkgevers/ondernemers stemmen voornamelijk VVD.

Mijn gevolgtrekking is dus dat je de VVD bedoeld met

En welke partij heeft ons de afgelopen 20 jaar al de broekriemen aan laten trekken?

Kennelijk is dat tegen een paar zere benen.

[Reactie gewijzigd door The-Priest-NL op 19 augustus 2026 23:00]

[GameNympho]

Nee, duidelijk staat het er, wat toegevoegd is, niks anders, maar geloof wat je wilt.


Edit; En het klopt dat het de VVD was, die hadden nm 2,2 miljoen stemmen en daardoor de grootste partij.

[Reactie gewijzigd door GameNympho op 20 augustus 2026 00:10]

[moonlander]

Maar het kan beide, dat laten andere datacenters wel zien dat het veel efficiënter kan. Maar dit heeft met vergunningen, geld en macht te maken.

[dmantione]

Uiteindelijk zijn het marktkrachten, je kunt proberen mensen door ethisch bewustzijn hun gedrag te beïnvloeden, maar dat gaat hier niet werken. Overheden moeten hier op reageren door de spelregels te veranderen. De overheid verdient op dit moment zijn geld door menselijke arbeid te belasten. Als we menselijke arbeid kunnen vervangen door KI, waarom gaan we KI niet belasten? Waarom zitten er hele hoge belastingen op benzine? Dat stimuleert zuinig gebruik van benzine, maar is het niet slimmer om spilzuchtig omgaan met elektriciteit en water extra te belasten?

Uiteindelijk beïnvloedt dat de prijs van diensten (gratis chatbots) en zal dat weer het gedrag van de consument beïnvloeden.

[Draaksteker]

Je ontkomt er bijna niet meer aan; Google zoeken op je telefoon genereert volgens mij standaard al een AI-antwoord. Dát zouden ze moeten verbieden. Er gewoon altijd een bewuste extra klik van maken als je iets zoekt.

[Kastermaster]

Je kunt het wel uitschakelen voor zover ik weet. Maar daarvoor moet je wel een account hebben. Dus je data delen met Google. Wel slim. Je deelt dus sowieso je data met ze.

[dmantione]

Dat ontwerp heeft dus gefaald: De waterefficiëntie is lager dan beloofd. Moet dat het probleem van de samenleving zijn die dat extra water maar moet leveren, of moet dat het probleem van het bedrijf zijn dat terug naar de tekentafel moet?

[SpamLame]

Oh nee als je het zo stelt is het valt het watergebruik best mee /s
How about niet blussen , kost 0 liter drinkwater.

Gekkeigheid natuurlijk maar het gaat niet om evnt bluswerk.
Zoet water is schaars, kijk even naar de recente berichten van laagstaande/droogliggende rivieren.
Drinkbaar water wordt schaarser. Zie hiervoor bv https://www.rijksoverheid...watertekort-aan-te-pakken

En dan zou je de bouw door moeten laten gaan? Toegegeven dat de besluitvorming wellicht in een andere tijdsgeest gemaakt is, maar langs de lat van vandaag is dit in mijn ogen absurd.
Het verhaal vertelt niet wat ze met dat water doen als het geen nut meer voor hun heeft. Ik hoop dat bij wijze een boer langskomt voor irrigatie, maar vermoed lozen op oppervlakte water of riool.

Grijs of oppervlaktewater gebruiken klinkt dan al een stuk beter. Zou goed zijn als A'dam de vergunning in zijn huidige staat intrekt en samen met de aanvrager optrekt op zoek naar een duurzamere oplossing.
Geen idee of er een wachtrij voor aansluiting(verzwaring) op het drinkwaternet bestaat, zo niet is dit een mooie casus dit te introduceren.

[BobJung]

Koeltorens verdampen water voor koeling, dat gaat de lucht in. Een installatie die dat moet opvangen zal wel in de categorie meer bouwoppervlak passen en dat hebben ze niet.

[xaradine]

waarom geen zee water? waarom worden deze gebouwen niet gebouwd op de zeebodem?

dan vang je 2 vliegen in een klap....kost een hoop

[player-x]

waarom geen zee water?

Nog nooit gezien wat zoutwater met je installatie doet zeker, je hebt het dure 316L RVS en Inconel metalen (4x & 8x duurder dan staal) nodig om je systeem werkend te houden.

Je gehele koelsysteem wordt minimaal 5x duurder, plus nog vele andere hoofdpijnproblemen.

waarom worden deze gebouwen niet gebouwd op de zeebodem?

Hoewel in eerste instantie positief, Microsoft brengt onderwaterdatacenter na twee jaar weer naar boven, heeft MS het project gestopt, Microsoft confirms project Natick underwater data-center is no more.

[SED]

Eh..je koelt niet direct met zeewater maar via een warmtewisselaar. De techniek buj de servers en het interne leidingwerk blijft dus ongewijzigd.

[player-x]

Ja, dat weet ik, heb zelf 25j offshore gewerkt, maar nog steeds is imho zeewater een PITA om mee te werken als koelwater, alles roest en raakt verstopt.

Wij hadden aan boord twee warmtewisselaars, en elk half jaar kwamen ze die reinigen met 300 bar hogedrukreinigers om de junk eraf te krijgen, en dat was alleen maar voor koeling van onboard power, niet voor een enorm datacenter.

[xaradine]

sorry maar dan deugt het systeem niet als zij zulke dure materialen gebruiken. Het gaat om een datacenter wat wij totaal niet nodig hebben.

plus ons drinkwater is belangrijker dan deze toestand. In de toekomst word water straks het nieuwe goud in mijn ogen.....pfff het lijkt wel een film.

wij leren niet van de fouten op grote schaal.

[Wilglide]

En we weten het al lang nu:

https://www.thekurzweillibrary.com/the-limits-of-the-earth-part-1-problems

Zeer slechte politieke film zitten we in. Ook niet rechtvaardig.

Compute, rekenkracht is wel nodig, maar niet zo.

[lasermen]

Niet veel. Want je mag er geen brandbare materialen op zaal hebben. Daarnaast hebben de meeste datacenters hun eigen brandblus installatie dat gebruikt maakt van gas of nevel ingebouwd.

[mr.Millenarian]

Hoe verbruiken datacenters water? Verdampt het water? Kan het niet in een gesloten circuit rondgepompt worden zoals waterkoelers in PC's?

[wirrbeltier]

In dit geval zal het om een koeltoren gaan, zoals bij een energiecentrale. Kortom: Het drinkwater dient niet als medium voor de warmtetransport (zoals bij een PC met waterkoeling), maar wordt verdampt.

Dat maakt het mogelijk om enorm veel warmte af te voeren, zie wikipedia: Wikipedia: Koeltoren . Dat met relatief weinig extra stroomverbruik voor de koeling en redelijk simpele techniek. Het probleem is dat je ervoor bij deze schaal extreem veel water nodig hebt.

[xaradine]

waarom maken zij geen waterbassin ? eigen opslag enz

[smartsys]

Omdat je dan een hele berg extra grond nodig hebt om dat water in op te slaan. En die grond is er niet. Dat is al de reden dat dit monster gebouw 60 meter hoog wordt. Het zou een "klein" datacentertje worden, geen kolos. 60meter is echt HUGE.

Deze datacenters krijgen grote verdampers op het dak.
Ik denk dat een gesloten LUKO systeem op de daken waarmee je het koelwater door grote radiatoren pompt en met grote ventilatoren koelt een veel beter water rendement scoort. Alleen zit je met een uitdaging. Die verdampers zijn veel kleiner en verbruiken minder stroom. Met een LUKO moeten ze de bovenste verdieping opofferen én meer stroom verbruiken om water te besparen.
Dan worden de m2 prijs van het datacenter aanzienlijk hoger en wordt er minder verdiend.

[xaradine]

Dat grond hebben zij al ! Je bouwt een kelder waar de water wordt opgeslagen ....dus onder het gebouw.

[smartsys]

Was het allemaal maar zo simpel.
Het ontwerp van A tot Z voor deze gebouwen is al jaren klaar. Je kunt nu niet plotseling "even" en kelder met opslag voor een paar miljoen liter water inpassen. Dat had natuurlijk vanaf het begin al gemoeten, maar toen de opdracht gegeven werd om een gebouw te ontwerpen is niet bijgezet dat er een limiet zat aan het watergebruik.
Ze moeten dus eigenlijk van scratch af aan gaan ontwerpen en hoewel dat in theorie zou kunnen gaat dat jaren vertraging opleveren, meer kosten en inkomsten derving. Equinix gaat dat echt niet zelf betalen als ze nu alle vergunningen al hebben.
Je moet hier heel boos naar de gemeenste Amsterdam kijken. Die verplichten wel booteigenaren die normaal 100liter diesel per vaar seizoen verstookten om hun boot om te bouwen naar elektrisch, maar staan ondertussen wel dit soort bedrijven toe.
Meten met 2 maten noemen we dat in de volksmond. En lekker links blijven stemmen daar!

[xaradine]

Diesel drinken wij niet. Dit is drinkwater en daar moeten we zuinig op zijn. Dit is een buitenlands bedrijf wat niet veel banen opleveren. Dus het is al niet goed voor Nederland . Jij zegt dat zij de plannen niet kunnen veranderen? Dat kan wel! Net zoals onze regering gewoon gaat zeggen....jullie mogen dit monster niet bouwen in Nederland. Al die datacenters zuipen water of het niets is! En wij moeten zuinig en korter gaan douchen? Wie is hier nu gek?

En dat Amsterdam stukje....daar zit toch die Halsema die kan ik niet serieus nemen.....

Ik snap jouw punt....

[Reactie gewijzigd door xaradine op 21 augustus 2026 11:17]

[Draaksteker]

Stroom moeten ze dan zelf opwekken hiervoor. Zonnepanelen tegen de zijkanten, windmolens op het dak, hometrainers met dynamos achter hun bureaus. Boeit ons dat nou, ze lossen het maar milieuvriendelijk op hoor. Anders zou je businessmodel eigenlijk helemaal niet moeten mogen bestaan.

[Centurion183]

Ja dat gebeurd ook, ik weet niet of dat overal gebeurd. Verdampen gebeurd op hete dagen lees ik.

Dit systeem is dus omstreden omdat ze verdamping gebruiken.

[Jeffoz]

Adiabatische koeling heet dat. Het is juist niet omstreden omdat het zeer efficiënt is en milieuvriendelijk.

[Centurion183]

Het nuttigt reliëf veel water, daarom is het omstreden lijkt mij.

[Draaksteker]

Gaat het daardoor uiteindelijk ook niet eerder regenen? Zomaar een vraag hoor.

[Centurion183]

Neu, denk het niet. De hoeveelheid die verdampt is dan klein tov van wat er vanaf de grond en zee verdampt.

[kiang]

Dat zou een closed loop zijn. De criminele sociopaten vinden dat echter te duur en gebruiken een open loop: water wordt verdampt of gedumpt eens het te warm is om nog apparatuur met te koelen.

[mraix]

van 40 miljoen liter naar 1100 miljoen liter is geen verticaal / horizontaal factor.

is gewoon moedwillig s***t hebben aan verantwoordelijk ontwerp,

De ruimte op het dak is kennelijk te beperkt voor de koel elementen. en/of koel techniek die niet verticaal kan, terwijl het gebouw wel verticaal gaat.

De samenleving, wij dus, gaan betalen voor deze zakkenvullerij.

Lijkt mij dat Equinix een briefje moet krijgen dat aansluiting van de volgende 3 torens uitgesteld moet worden tot nader order, geen stroom helaas. Dus richting 2080 of zo.

[logisch]

Even advocaat van de duivel: Koelen met water is veel energie-efficienter dan met lucht, het is dus een keuze tussen efficient met water omgaan en efficient met (elektrische) energie omgaan. Afgelopen weken was de droogte een hot topic, maar een gebrek aan elektriciteit is een nog veel groter maatschappelijk probleem dat 24/7 en 365 dagen per jaar speelt (nog los van de klimaateffecten op de lange termijn van meer elektriciteit gebruiken). Met meer geld (onder andere betaalt door Equinix, ze krijgen dat water niet gratis) kunnen we onze drinkwater voorziening en maatregelen tegen o.a. verzilting verbeteren, er spoelen bijv. nog steeds gigantische hoeveelheden zoet water ongebruikt de zee in.

[dmantione]

Dat is een valse tegenstelling: Niemand suggereert dat Equinix maar ouderwetse luchtkoeling moet installeren. Er zijn voldoende goede koelsystemen met een gesloten waterlus.

[logisch]

Die vatte ik (onzorgvuldig) samen in de noemer "lucht", je zult immers het water in het gesloten systeem moeten afkoelen. Het was beter geweest als ik expliciet koelen m.b.v. koeltorens had afgezet tegen andere koelmethodes, hetzelfde punt blijft wel staan.

[dmantione]

Het punt suggereert dat andere koelsystemen aanzienlijk minder efficiënt zijn en dat betwist ik: Er zijn vele manieren om een gesloten systeem te koelen. Je kunt denken aan actieve of passieve radiatoren, warmtewisseling met oppervlaktewater, hergebruik van de warmte voor gebouwen, zwembaden e.d. En ja, er zijn ook manieren die wel veel energie kosten, zoals warmtepompen.

[logisch]

Er zijn veel alternatieven waar je aan kunt denken, alleen in de praktijk werken ze niet of minder goed. Heel kort:

Radiatoren: schaalgrootte maakt energie-efficient gebruik onhaalbaar (in vergelijk met koeltorens)
Warmtewisselingen oppervlaktewater: Ecologische bezwaren, afvoertemperatuur te hoog.
Hergebruik warmte: zou mooi zijn maar veelal een utopie om vraag/aanbod op elkaar af te stemmen, waardoor efficiëntie keldert.

Misschien dat je een voorbeeld hebt van een groot datacenter dat gekoeld wordt met een systeem dat qua energie-efficiëntie vergelijkbaar is met een koeltoren?

[dmantione]

Geen probleem, ik ontwerp van beroep supercomputers, dus heb wel wat koelsystemen gezien. Een leuke is die van het Zwits nationaal computercentrum. Water wordt daar 3 keer gebruikt: Water hoog in de bergen wordt afgetapt en de energie van de zwaartekracht wordt benut om elektriciteit op te wekken. Vervolgens gaat het water van de elektriciteitscentrale naar CSCS en wordt het gebruikt om supercomputers te koelen. Vervolgens gaat het naar een lokaal zwembad.

In het Zweeds nationaal supercomputercentrum wordt koud water geleverd door de stadsverwarming van Linköping en de stadsverwarming betaalt het NSC voor het warme water dat ze terugkrijgen. De Tetralith, inmiddels alweer 8 jaar oud, is door mij ontworpen.

In het supercomputercentrum van Wenen stond een door mijn werkgever geleverde supercomputer op basis van oliekoeling (niet door mij ontworpen). Koeling door passieve radiatoren op het dak. Een halve megawatt aan warmte werd gekoeld door ongeveer 3kW aan pompen.

[logisch]

Heel interessant, bedankt voor de voorbeelden. Het zijn allemaal supercomputers en geen hyperscale datacenters. Ik ga er vanuit dat je zelf wel snapt waarom ze geen van allen toepasbaar zijn voor het datacentrum in kwestie. Het gaat wel om iets meer dan een halve megawatt aan warmte zullen we maar zeggen.

[dmantione]

Amsterdam heeft inderdaad geen gletser op een berg nee. Het heeft wel een andere natuurlijke rijkdom, het IJ. Ingenieurs gaan pas innoveren als je ze beperkingen oplegt. Ik zou in dit geval iets zeggen als: 50.000 kuub per jaar max, daar moeten de ingenieurs het mee doen. 't is al meer water dan Microsoft gebruikt tenslotte. Je zult zien dat er opeens geïnnoveerd gaat worden.

[logisch]

Fair, maar dat zou je dan wel moeten koppelen aan een max elektriciteitsverbruik wat mij betreft. Ik vrees dan wel dat datacenters al snel niet meer rendabel zijn, en in tegenstelling tot veel mensen vind ik het wel van belang dat we ook in Europa voldoende datacenters hebben. Maar dat we ergens aan knoppen moeten draaien onderschrijf ik zonder meer. Wat mij betreft wel liever volgens het model: meer verbruiken is meer betalen dan een model met een maximum. Ook voor (een deel van) de capaciteit van het elektriciteitsnet.

[dmantione]

Ja, de kunst bij innovatie is wel beperkingen stellen, maar niet zoveel beperkingen dat iets onmogelijk wordt. Als auto's in 1980 aan de huidige milieunormen hadden moeten voldoen, dan zouden ze niet meer gemaakt worden: De technologie was toen simpelweg nog niet in staat auto's zo te maken zoals we ze vandaag maken. Je moet dergelijke rekencentra dus zowel beperkingen aan elektriciteit als waterverbruik opleggen en die mogen best streng zijn, maar wel van dien orde dat technische oplossingen realistisch zijn.

[logisch]

Ja eens; wat volgens mij nog wel een belangrijk verschil is tussen de supercomputers die jij bouwt en deze datacenters is het economische model erachter. Deze datacenters concurreren direct voor prijs/compute met (heel veel) andere datacenters, waarbij het vaak voor de klant redelijk inwisselbaar is welk datacenter ze gebruiken. Dat maakt dat beperkingen die kosten verhogen al snel resulteren in een onhaalbaar verdienmodel. Ik stel me voor (maar correct me if I'm wrong) dat bij supercomputers uiteraard ook de prijs/compute van groot belang is, maar dat de opdrachtgever binnen een bepaald budget gewoon de beste optie wil gegeven de lokale beperkingen, ook als dat er in resulteert dat de prijs/compute wat hoger ligt dan bij een instituut 100km verderop.

[dmantione]

Dat klopt: Het is in veel gevallen overheid en overheden zijn niet gebonden aan de markt, die willen de wetenschap in hun controlegebied ondersteunen. Overheden vinden de ecologische voetafdruk belangrijk en kijken binnen hun territorium wat de beste vestigingsplaats is, maar ook de beschikbaarheid van personeel is een belangrijke factor: Een HPC-systeem vereist een heel ander type beheerder dan een kantooromgeving. Er is eigenlijk altijd wel een universiteit in de buurt waar een supercomputer gebouwd wordt.

Rekenkracht op een supercomputer wordt in rekening gebracht, maar ook vaak gesponsord. Als je op de Nederlandse nationale supercomputer wilt rekenen kun je dat uit je eigen onderzoeksbudget betalen, maar je kunt bij NWO subsidie aanvragen en als je onderzoek belangrijk genoeg wordt bevonden, krijg je de rekenkracht gesubsidieerd.

Er wordt ook gekeken naar de efficiëntie van de software: Voordat je op een grote supercomputer mag rekenen, moet je veelal eerst op kleinere systemen aantonen dat jouw software de rekenkracht efficiënt weet te benutten.

[smartsys]

Ik vraag me af om het IJ 365x24x7 te gaan gebruiken om datacenters te koelen. Het is uitwisseling van warmte. Je gaat dus het IJ verwarmen. Dat water is een ecosysteem. Zelfs 1 datacenter zal lokaal al veel effect hebben op de watertemperatuur en ook alles wat daarin leeft. Hoe warmer het water, hoe minder zuurstof. Boven de 20 tot 25 graden is het snel te laag. In de zomer wordt dat water zonder datacenters al bijna die temperatuur, laat staan wat er gebeurd als je 1 of meer datacenters hun warmte daarop zou gaan laten lozen.
Weet wel dat 1 datacenter genoeg restwarmte produceert om 20.000 tot 30.000 huishoudens van warmte te voorzien.

Ik denk dat aansluiten op de stadswarmte systemen in Amsterdam een betere oplossing is en die stadswarmte systemen verder uitbreiden.

[dmantione]

Het is geen gekke gedachte, ik denk dat je berekeningen zou moeten uitvoeren om zinnig te bepalen hoeveel warmte je daar kwijt kan. Omdat water via het Noordzeekanaal richting Noordzee gaat is er denk ik best wel wat mogelijk maar 700 megawatt is nogal niet wat. Het is overigens ook niet gezegd dat het afgeven van 700 megawatt aan de atmosfeer zonder gevolgen blijft voor de omgeving. Hergebruik van warmte is het allerbeste natuurlijk en dit project heeft de schijn dat daar weinig werk van gemaakt is: Men lijkt simpelweg het koeltruukje wat men in de V.S. past te proberen dupliceren in Amsterdam.

[batteries4ever]

... en? Denk dat afvalwarmte van een datacentrum minder fijn zwemt als water van een supercomputer? Ja het is veel meer, dus je kan er hele wijken van verwarmen.

[logisch]

Het punt is dat zoiets alleen efficient werkt als je de warmte consistent kwijt kan. Als je het gebruikt om wijken mee te verwarmen dan kan je die warmte alleen op bepaalde tijden in de wintermaanden kwijt, voor de rest van de tijd zit je dan opgescheept met een minder efficient systeem. En dat nog met allerlei voorbehouden, zoals dat je op de goede plek zit, waar een bestaand warmtenet ligt, dat geen langetermijn afspraken heeft met een bestaande leverancier van hitte/energie, waar jij wel een lange termijn contract mee kunt afsluiten inclusief leveringgaranties etc etc.

Hoe meer hitte je kwijt moet, hoe minder opties er zijn om dergelijke constructies te laten werken. En als je het alleen voor een deel van de hitte zou doen dan moet je parallele system gaan bouwen, wat de kosten weer enorm verhoogt (en dan heeft het maar een beperkt effect op de totale efficiëntie van het systeem).

[dmantione]

Allemaal waar, maar ik denk dat we bij deze schaalgrootte niet zomaar voor de meest makkelijke oplossing kunnen gaan, dat doe ik al niet als ik supercomputers ontwerp, laat staan bij hyperscale-omgevingen. Als het kan wil je als ingenieur de meest eenvoudige oplossing, maar die leidt in dit geval tot onacceptabele situaties. Variabele vraag en aanbod moet je zien als een uitdaging, maar je krijgt daarvoor terug dat warmte ook geld waard is, dus ook kan helpen in om bedrijfsvoering economisch rendabel te mkaen. Het zorgt wel voor extra complexiteit, want je hebt systemen nodig die zich aan de situatie kunnen aanpassen, maar dat zijn zaken waar we als ingenieurs voor opgeleid zijn.

[batteries4ever]

OK, maar hier in Duitsland, ik dacht ook in Nederland, worden deze warmtenetten overal aangelegd. Het is waar dat dat niet "werkt" in de zomer, maar het schijnt de moeite waard te zijn...

[smartsys]

Volgens mij heeft Amsterdam ook (deels) een stadsverwarmingsnet. Volgens mij kun je daar gerust de warmte van een datacenter in lozen al heb ik wel twijfels of het water warm genoeg is om echt bij te dragen. Misschien zou je het in een retourleiding kunnen opnemen om minder te hoeven bij verwarmen?

[Boxman]

Ze hebben dus gekozen voor een passieve radiator die dmv verdamping wordt gekoeld. Het feit dat ze hier enorme torens voor nodig hebben zegt al genoeg over de haalbaarheid van passief met lucht.

Even voor de orde-grootte, het geheel verbruikt 0.7TW. Die elektra wordt vrijwel geheel in warmte omgezet die afgevoerd moet worden.

Oppervlaktewater verwarmen moet je niet willen. Dat heeft giga gevolgen voor het leven in die rivieren, ook stroomafwaarts.

Ik denk dat kostentechisch je inderdaad flink meer elektra (ook weer CO2 etc) nodig hebt om die boel actief te koelen dan wat ze nu gaan doen dmv verdamping.

[dmantione]

Uiteraard heeft oppervlaktewater een eindige capaciteit waarbij je alle aandacht moet hebben voor het leven in het water. Oppervlaktewater wordt evenwel op veel plaatsen in Europa met succes toegepast om te koelen en Amsterdam heeft een water, het IJ, met een enorme warmtemassa. Gebruik maken van de natuurlijke rijkdommen van een gebied is een beter idee dan eerst drinkwater bereiden en het vervolgens verdampen.

Als dat geen optie is, dan ik zou ik simpelweg stellen 1,1miljard liter drinkwater kan simpelweg niet punt. Het bedrijf heeft proberen de randjes van de regelgeving op te zoeken, maar het is nog steeds geen recht om 0,7TW middenin een grote stad te mogen verstoken, de regelgeving bedoelde precies het tegenovergestelde te bereiken. Equinix zal de boel dan kleiner moeten maken.

[HandyLumberjack]

Het is inderdaad bizar dat er 70 MW aan warmte midden in Amsterdam geloosd mag worden, omdat het steeds heter in steden wordt. En er gelijktijdig een politieke discussie heerst of particuliere airco's wel wenselijk zijn omdat ze het hitte-eilandeffect zouden versterken.

[Reactie gewijzigd door HandyLumberjack op 17 augustus 2026 20:44]

[smartsys]

Dat recht hebben ze dus blijkbaar wel en dat hebben ze gekregen van de Gemeente Amsterdam. Diezelfde gemeente die autorijden en bezit ongeveer als halsmisdaad ziet en er alles aan doet om dat onmogelijk te maken. Diezelfde gemeente geeft zonder blikken of blozen een vergunning om 3 torens van 60m hoog in een laagbouw wijk te laten bouwen, 0,7TW aan elektrische energie te consumeren, om die energie vervolgens aan warmte in die omgeving te lozen en hier ook nog 1 miljard liter drinkwater voor te gebruiken.
We hebben het wel eens over meten met 2 maten, nou hier is een school voorbeeld.
Je woning moet van het gas af, je diesel auto moet wel, maar dit mag wel.

Als de volledige 80 MW netcapaciteit van een nieuw Equinix hyperscale datacenter niet naar het datacenter zou gaan maar naar woningen, dan praat je grofweg over de stroomvoorziening van ongeveer 280.000 huishoudens. Dat is meer dan alle woningen in een stad als Eindhoven. De vergelijking is wel simplistisch, omdat een datacenter een vrijwel constante belasting heeft terwijl woningen pieken en dalen kennen, en omdat netcapaciteit niet één-op-één tussen beide toepassingen uitwisselbaar is. Maar dit zet een en ander wel in een perspectief.

[dmantione]

"binnen de randjes van de wet" is iets anders dan "recht hebben op". Als Equinix recht had zou de gemeente stappen moeten zetten om het mogelijk te maken, dat is nu niet het geval. Equinix heeft een plan gemaakt dat de mazen van de wet opzoekt, dus zal zelf volledig binnen de beschikbare randvoorwaarden moeten blijven.

De gemeente Amsterdam heeft bovendien geen bevoegdheden om drinkwater toe te zeggen, dat is een provinciale aangelegenheid.

[d3burt]

Ik ga er van uit dat het koelwater in dit systeem verdampt, en niet wordt gecondenseerd in koeltorens. Ik heb tenminste geen koeltorens gezien in het plan, en ik kan me ook niet voorstellen dat daar ruimte voor is op een klein kavel.

[logisch]

Het zijn koeltorens waarin het water wordt verdampt. Uit het artikel: "met dertig 'open koeltorens'"

[demianmonteverd]

Denk dat d3burt dacht aan condensatie oplossingen.

[The-Priest-NL]

net zoals de gasbaten zijn gebruikt voor de winnings gevolgen in Groningen zeker

[m_huizinga]

Er is geen tekort aan elektriciteit. Er is een tekort aan netcapaciteit

[logisch]

Dat is een meer accurate manier om het tekort te beschrijven, terecht punt. Het één leidt (plaatselijk) wel tot het ander uiteraard, en het terugdringen van elektriciteitsverbruik heeft meer voordelen dan alleen het net ontlasten.

[SirQuack]

We betalen ook al miljarden per jaar aan de massa immigratie industrie.

Ja, en 124 miljard per jaar aan sociale zekerheid en de arbeidsmarkt, 119 miljard aan de zorg. Allemaal keileuke getallen uit de miljoenennota van dit jaar, maar echt niet relevant hier.

We hebben het hier over een for-profit bedrijf dat over de rug van waterbesparende burgers even het verbruik van 22,000 inwoners wegstookt (50m3 p.p., bron Vitens) om een Amerikaans bedrijf rijker te maken (oh ja, en dan nog een paar kuub voor die 4 werknemers die rondlopen door het pand voor beheer en beveiliging). Dan hebben we het niet meer over euro's, maar over de maatschappelijke impact van zoiets doms.

Lijkt mij dat de gemeente daar een voorbeeld mag nemen aan de Brabantse Provinciale Staten en de vergunning van Equinix hier zou moeten intrekken om milieu-impact.

[Jeffoz]

Buiten de vraag of dit wenselijk is. Hebben jullie weleens gekeken naar de industrieën met het meeste drinkwater verbruik? Dan staan datacenters gewoon op plek 10. Ik vind het altijd heel bijzonder dat onze focus zo ligt op datacenters terwijl de glastuinbouw hier in de zomer 5x zoveel gebruikt, en dan heb ik het nog niet over de rest van de top 10. Hoor je nooit wat over..

[Nosfera7u]

Kijk bijvoorbeeld eens hoeveel water een golfbaan of een voetbal club verbruikt, om eens een zijspoor te benoemen. Hoeveel water denk je dat Ajax gebruikt om zijn stadion en trainingsvelden te besproeien met drinkwater?

[Jeffoz]

Die heb ik niet opgezocht, maar de obsessie met datacenters in dit land is wel een beetje aan het doorslaan. Nou verbruikt dit ding echt teveel, net zoveel als de hele industrie dus daar kan je wat van vinden, maar we zouden iets breder moeten kijken met z'n allen.

[hoeksmarp]

Uiteindelijk is het een evenwicht zoeken tussen drie designparameters: grondgebruik, stroomverbruik en waterverbruik.

Je vergeet voor het gemak kosten? Dit is natuurlijk--kort door de bocht--een kostenbesparing voor Equinix. En waar komen die kosten terecht? Bij het waterbedrijf/overheid/burger.

[avlt]

Nog krankzinniger wordt het als je je realiseert dat een groot gedeelte van het immense stroomverbruik gebruikt wordt om 1,1 miljard liter voor menselijke consumptie geschikt drinkwater te laten verdampen? Omdat het niet laten verdampen van dat water niet binnen het ontwerp past ?

Bizar dat dit niet meer tegen te houden zou zijn. Het minste wat we kunnen doen is een zeer progressief tarief toepassen. Alles boven de miljoen liter een euro per liter en boven de 10 miljoen naar 10 euro per liter? Ik denk dat dan het ontwerp wel aangepast kan worden.

[roelst1]

Als ze het niet zouden laten verdampen, zou het watergebruik nog vele malen groter zijn. Juist het verdampen van het water is wat zo ontzettend veel warmte onttrekt van het system. Als ze dat niet zouden doen, zouden ze ruim 10x zo veel water moeten verbruiken.

In cijfers: 1mL water verdampen vanaf kamertemperatuur kost ongeveer 2400 joule aan energie. 1mL water opwarmen van 25 graden naar 80 graden kost 230 joule (aannemen dat ze geen kokend water een rivier in willen pompen).

[DrBreakalot]

Als ze gewoon minder stroom verbruiken hoeven ze dat water ook niet te verdampen. Stekker eruit

[logisch]

Ik ben benieuwd in hoeverre je post ironisch is bedoeld; de overdadige samenvattingen van wat al in het artikel staat en de schijnbare keuze om het deels met behulp van een LLM te schrijven zijn wellicht bedoeld om het dilemma (toenemend belang van, met name niet-Amerikaanse, datacenters) extra naar voren te brengen?

[NEK]

Ironisch genoeg ga je nauwelijks in op de inhoudelijke kern Datacenters zijn noodzakelijk (met een grote maar) daar gaat de discussie niet over. De vraag is waarom we in hemelsnaam 1,1 miljard liter drinkwater per jaar en een WUE van 1,690 moeten accepteren, terwijl veel waterzuinigere koeltechnieken bestaan, simpelweg omdat die niet goed binnen het gekozen ontwerp zouden passen. En dat wij als burgers onze tuinen geen water mogen geven en dat boeren geen water mogen geven voor voedselproductie??? Dat lijkt me een veel interessantere discussie.

[logisch]

De keuzes die Equinix maakt zijn gebaseerd op economische redenen (logisch want bedrijf) en wat past binnen de bestaande regelgeving en mogelijkheden. In Nederland betekent dat dat je moet optimaliseren voor elektriciteitsverbruik, er is namelijk een enorme schaarste aan ruimte op het net (en we willen i.v.m. het klimaat energieverbruik terugdringen). Er is ook een schaarste aan drinkwater, maar dat probleem speelde tot recent eigenlijk alleen in zeer uitzonderlijke gevallen, de meeste jaren is/was er geen schaarste en daarom bestond er ook nog geen regelgeving over.

Toekomstig beleid zou zich moeten richten op efficient waterverbruik, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat koelen met (veel) water het meest energie-efficiente is. Wellicht dat je bijv. kunt sturen met de waterprijs voor datacenters, op die manier kunnen ze bijdragen aan het verbeteren van onze drinkwatervoorziening.

[NEK]

En precies daar wringt het voor mij want kennelijk krijgt de natuur pas economische waarde zodra schaarste zich laat vertalen in regelgeving of een hogere waterprijs en zolang drinkwater goedkoop genoeg is en de schade aan natuur en grondwater niet volledig in de kostprijs zit, is overmatig verbruik blijkbaar een rationele bedrijfskeuze en misschien is dat nu juist het probleem: de natuur is economisch kennelijk pas interessant wanneer het rendabel wordt om haar te beschermen.......

[logisch]

Drinkwaterverbruik binnen onze capaciteit is niet per definitie schadelijk voor de natuur, alleen als er sprake is van schaarste. En ja, op die momenten is het een kwestie van keuzes maken, waarbij efficient waterverbruik beloond zou moeten worden en de natuur geen onevenredige schade toegebracht zou mogen worden. Dat doe je met behulp van wet- en regelgeving. Hoe zou je het anders willen doen?

[roelst1]

Het technische argument zal wel wat genuanceerder zijn dan "het past niet binnen het ontwerp van het gebouw", maar toch kan ik er weinig begrip voor hebben. Het is allemaal volgens het boekje gedaan, maar dit is gewoon ronduit asociale bedrijfsvoering. Het toont nul respect naar de lokale politiek, de omgeving en andere bedrijven in de regio.

De regering mag wat mij betreft hier ook een mening over gaan hebben. Dit soort achterhaalde vergunningen moeten ingetrokken worden.

[PilatuS]

Het technische argument is puur geld, meer niet. Huidige AI chips verbruiken zo enorm veel energie per vierkante centimeter chip dat luchtkoeling niet voldoende is. In plaats van dat ze dan een closed loop waterkoeling systeem bouwen gebruiken ze liever drinkwater, want dat is goedkoper.

Mijn PC heeft een closed loop waterkoeling systeem en dat werkt prima. Nadeel is dat het duurder is en meer onderhoud nodig heeft. Het kan prima zonder al dat drinkwater, maarja dan wordt het duurder.

Ik kan mij niet voorstellen dat ik hier de hele dag de kraan open heb om mijn PC te koelen. Dat zou compleet gestoord zijn. Alleen op een schaal die een miljoen keer groter is, dan moet het opeens maar wel, want goedkoper. Complete waanzin om geen closed loop waterkoeling te gebruiken op welke schaal dan ook.

[logisch]

Hoe waanzinnig het is ligt eraan wat schaarser is, water of elektriciteit. En hoeveel je van elk nodig hebt. Jouw closed loop systeem verbruikt in ieder geval extreem veel meer elektriciteit dan wanneer je constant een stroompje vers leidingwater door je computer zou laten lopen, en de koeltorens (die werken met verdamping) van dit datacenter zijn daar een verbetering van qua energie- en waterverbruik.

Mensen die voor datacenters zijn en zich tegelijk bovengemiddeld zorgen maken over het klimaat zouden het complete waanzin (moeten) vinden om datacenters met een closed loop waterkoeling te koelen.

[Reactie gewijzigd door logisch op 17 augustus 2026 16:00]

[PilatuS]

Extreem veel meer energie is onzin vergeleken met de chips zelf.

Tijdens gamen doet mijn PC iets van 400W totaal. Pompen en fans is misschien 20W totaal. Ook voor een datacenter is closed loop maar een heel klein deel van het totale verbruik.

AI verbruikt belachelijk veel energie, met of zonder drinkwater veranderd daar vrijwel niets aan.

edit:
Ik zie dat je het extreme energie verbruik maar even snel weg ge-edit hebt. Lekker bezig...

[Reactie gewijzigd door PilatuS op 17 augustus 2026 16:20]

[logisch]

De chips zelf verbruiken een shitload aan energie, maar de koeling van datacenters is significant minder efficient dan de cijfers die jij voor je pc geeft. Dat komt o.a. doordat jij je huis verwarmt met 400W tijdens gamen, maar daar klaarblijkelijk weinig last van hebt. De warmte die datacenters produceren moet daarentegen afgevoerd worden zonder dat de ruimte het kookpunt bereikt.

Daarom gaat het bij datacenter niet zoals bij jouw pc om 5%, wat al een behoorlijk percentage is, maar eerder naar de 30%. Zie o.a. https://datacenter.uptimeinstitute.com/rs/711-RIA-145/images/2024.GlobalDataCenterSurvey.Report.pdf

Dat betekent overigens niet dat Equinix niet voor andere methoden had kunnen en/of moeten kiezen in dit geval, mijn reactie ging vooral in op de claim dat het complete waanzin is om geen closed-loop koeling te gebruiken op welke schaal dan ook.

Microsoft besteedt er veel aandacht aan, in ieder geval in hun communicatie, interessante read (waarin elektriciteitsverbruik overigens wel opzichtig onderbelicht wordt): Inside Microsoft’s two-decade push to cut water intensity while scaling for growth - The Official Microsoft Blog

-reactie op edit: ik heb dat helemaal niet weggehaald? Staat gewoon nog in mijn originele reactie.

[Reactie gewijzigd door logisch op 17 augustus 2026 16:53]

[dmantione]

Jouw closed loop systeem verbruikt in ieder geval extreem veel meer elektriciteit

O ja, waarom dan? Het is nu enkel een pompje dat het water circuleert. Bij een open lus zou eveneens een pompje nodig zijn?

[logisch]

Je vergeet de fans, plus het feit dat de pompen die het waternet op druk houden wel wat efficiënter zijn dan het pompje in je waterkoelingsysteem thuis (je hebt verder thuis geen pompje nodig uiteraard).

[dmantione]

Nou nee, ventilatoren zijn een keus, je kunt ook voor convectie kiezen. Convectie is in het geval van warmwaterkoeling vrij realistisch koelmiddel, water van zo'n 50"C levert behoorlijk wat convectiecirculatie op.

[logisch]

Het ging hier over het systeem voor de pc van Pilates (die zelf aangeeft fans te gebruiken). Daarnaast is convectiecirculatie juist een manier om minder/geen pomp nodig te hebben maar zoals gezegd is dat een andere discussie.

[m_huizinga]

Ik heb hier en daar gezocht naar welke additieven in die closed loop systemen aan het water is toegevoegd en je zult het al raden: PFAS houdende additieven. Alle bedrijven die op de zwarte lijst zouden moeten staan bij het bevoegd gezag zijn betrokken, Chemours, 3M, Cargill, Shell enz. Drijfveer is geld omdat AI pusht naar oplossingen. Er wordt niet gekeken waar die vloeistof heen moet als deze moet worden vervangen. Let op dit is het volgende aankomende PFAS schandaal dat ze in het riool lozen.

[demianmonteverd]

Bij het in gebruik nemen spoelt men alles door en dan krijg je de PFAS in je omgeving. Dat kan best anders, maar dat is nog steeds niet opgelost. Tijdens onderhoud krijg je ook nog allerlei rommel natuurlijk nog.

[alaintje]

Ik werk in de industrie. en PFAS houdend is echt niet per se nodig. Is gewoon economisch het goedkoopste. Anders heb je meer/vaker onderhoud en wellicht 1-2% minder capaciteit wat je initeel dus extra moet inkopen. Wat er in een closed loop vaak moet is anti-fouling.

Maar het zal reuze mee vallen met zo'n strak gesloten systeem (wat denk ik dus continu gevoegd wordt met kraanwater, waaruit demi water wordt gemaakt).

Als je dan over koeltorens spreekt zul je vaak een anti-schimmel moeten toepassen, wat ook niet pfas houden is/hoeft te zijn. Maar dat zit in zijn eigen loop.

Alle stoffen zijn niet goed voor het (Water) millieu, maar het is dan ook de bedoeling dat deze niet in het water terecht komen.

[Heidistein]

Maar zo werkt het niet. Ze gebruiken water om te verdampen in die koeltorens. En dat verdampingsproces "kost" warmte, waardoor het netto kouder wordt.

Het is niet zo dat ze water door de servers jagen en dan dat weggooien, het wordt verdampt. En het is compleet mesjogge en niet van deze wereld dat je dat met drinkwater gaat lopen doen.

[kiang]

Het technische argument zal wel wat genuanceerder zijn dan "het past niet binnen het ontwerp van het gebouw"

Nope, dat is simpelweg wat Equinix tegen de NRC zegt.

Dit zijn sociopaten die denken dat villains uit 90s cartoons een groot voorbeeld zijn.

[mraix]

het boekje houdt geen rekening met asociale zakkenvullers en parasieten.

[Delgul]

Kan iemand mij uitleggen waarom er überhaupt water moet worden verbruikt? We kunnen toch ook gesloten systemen bouwen? Of op zijn minst ongezuiverd oppervlaktewater?

[kiang]

Het is goedkoper. Dat is de enige reden.

[TheMak]

Het kost energie om water te verdampen. Dus dat koelt af. Vergelijk met zweten. Als je het daarna gaat condenseren ddan komt er juist weer energie vrij. Dat is warmte. Dus je moet de damp laten wegwaaien om echt vsn de warmte af te zijn.

[Delgul]

Ik snap hoe verdamping werkt. Maar goed het gaat dus om een besparing van energie door warmte te lozen op ons oppervlakte water en via productie van waterdamp. Dat is natuurlijk prima te bestrijden zonder iets aan de water prijs te doen. Verplicht meten wat er in en uit gaat en bij welke temperatuur. In minus uit is verdamping en we weten wat het aan energie kost om een liter water te verdampen. En ook wat het kost om die een graad op te warmen. Die energie maal de kWh prijs voor electra afrekenen en ik denk dat het snel klaar is met die fratsen...

[Reactie gewijzigd door Delgul op 18 augustus 2026 07:26]

[TheMak]

Voor de overheid is het probleem dat ze niet achteraf regels mogen verzinnen dus ze moeten voor elke frats vooraf een regel verzinnen.

[dvds82]

een progressief, gestaffeld watertarief kan economisch prikkel geven om anders te ontwerpen. Basisbehoefte goedkoop en zo gestaffeld duurder maken.

[divvid]

graag wel exponentieel dan

[logisch]

Dat zou inderdaad een manier van sturing kunnen zijn, al zou ik niet differentiëren op basis van volume. Dat is in de praktijk een boete op efficiëntie, want dan krijg je dat iedereen overal meerdere kleine fabrieken/datacenters etc. gaat bouwen ipv grote. Beter zou zijn om te sturen op basis van industriesoort en/of efficiëntie van gebruik vs output.

[Ryunoru]

Wel grappig dat je hier argumenteert voor efficiëntie, maar in andere reacties Equinix verdedigt wanneer een ander deze bekritiseert voor het uiterst inefficiënt gebruik van drinkwater.

[logisch]

Ik ben ook dan ook absoluut voor efficiënt waterverbruik, en voor efficiënt energieverbruik. Ik vind het wel van belang om een probleem van meerdere kanten te benaderen en de belangenafweging zuiver te houden. Als ook bij een flink hogere waterprijs zou blijken dat een dergelijk koelsysteem het meest economische efficiënt is dan kunnen we hopelijk de extra inkomsten gebruiken om ons waternet robuuster en duurzamer te maken. Voor zover ik weet dekt de prijs van drinkwater slechts gedeeltelijk de daadwerkelijke kosten, dat zou je voor dit soort toepassingen meer naar break-even moeten brengen.

[dreadnougt]

Klinkt volslagen onuitvoerbaar. Maar wel eenleuk onderwerp voor een profielwerkstuk op de havo.

[logisch]

Dat zou nog weleens mee kunnen vallen, het is niet alsof je dit voor elke bakker op de hoek zou moeten doen. Je begint bij de 100 grootverbruikers, en bij datacenters zou je dan de waterprijs per m3 kunnen laten afhangen van Water Usage Effectiveness (WUE) score bijvoorbeeld.

[TheMak]

Ik zou een statiegeld ststeem invoeren. Dus dat gebruijt water terug komt.

[Linke-soep]

Dit is inderdaad niet meer uit te leggen. De overheid komt met allemaal postbus 51 filmpjes om er voor te zorgen dat we niet te lang douchen of te veel water gebruiken voor in de tuin waardoor ik hier mijn meerjarige planten en jonge bomen mag vervangen. Maar een datacenter, geen probleem hoor.

Ik vraag mij af hoe die gemeente in Amsterdam, grotendeels al jaren bestaande uit GroenLinks en PvdA hier ooit akkoord op heeft gegeven.

Typisch weer een geval van; do as we say, don't do as we do.

[Boxman]

Dat komt simpelweg omdat er bij die 8.4 miljoen huishoudens véél meer besparing is te halen dan bij een datacenter.

Laten we voor het gemak even ervanuit gaan dat in elk huishouden elke dag 1 persoon douchet (zijn er natuurlijk meer maar a la). Als iedereen de douche 6 seconden eerder uitzet (dat is 1 liter water), bespaar je op jaarbasis 8.400.000 × 365 = 3 miljard liter water.

Allemaal 6 seconden korter douchen = 3 van deze datacentra aan drinkwater bespaard.

Maar ja, grote nummers zijn eng, dus zorgt een titel als deze al vrij snel voor paniek.

[killingdjef]

Gaat natuurlijk niet op al iedereen al die 6 secondes heeft ingeleverd... Of als mensen om de dag douchen... Of als ze om de dag douchen -en- 6 secondes ingeleverd hebben.

Wat ik probeer te zeggen, op een gegeven moment is er niks meer te halen. En dan wordt 2 secondes op alle huishoudens gemiddeld, best uitdagend voor maar 1 datacentrumpje

[Boxman]

Wat een raar argument? Het is puur illustratief om de boel in perspectief te zetten, met name omdat 6 seconden echt he-le-maal niks is vergeleken met de gemiddelde doucheduur momenteel. Iedereen kan die 6s vandaag nog toepassen.

Het punt is dat bij de huishoudens veel meer besparing te halen is met veel minder moeite, dan bij dit datacentrum. Het artikel is geschreven op een manier die het heel erg groot laat lijken, maar het is in werkelijkheid dus gelijk aan 2 seconden douchen.

Maak jij net zoveel ophef over het feit dat mensen best 2 seconden korter kunnen douchen? Ik niet iig. Perspectief en proportie. De massale verontwaardigdheid is hier enigszins misplaatst en aangewakkerd door een ragebaity manier van artikelen schrijven die vooral de onderbuik aanspreekt en niet de feitelijke cijfers niet geheel oprecht framet.

[Reactie gewijzigd door Boxman op 17 augustus 2026 16:30]

[Ryunoru]

Maar dat doet niet iedereen en dat is vrijwel onmogelijk te handhaven. Dus dan kan je beter bij die asociale grootverbruikers kijken die nota bene DRINKWATER gebruiken om een datacenter te koelen.

[Boxman]

Volgens mij gaat echt iedereen aan het punt voorbij... het is letterlijk een druppel in een glas water, allebei. Je wint er netto gewoon vrijwel niks mee.

[Linke-soep]

Het gaat om drinkwater dat gebruikt wordt voor industriële doeleinden. 3 miljoen liter per dag had voor betere zaken gebruikt kunnen worden. Equinix had ook een filter installatie kunnen bouwen en water uit het IJ of het IJsselmeer kunnen halen. Misschien moet de overheid drinkwater voor dit soort doeleinden maar meer belasten met hoge accijnzen.

Tegenwoordig verbruiken de datacenters alleen al 1,5 procent van wat de Nederlandse huishoudens verbruiken. Dat is veel te veel.

[Reactie gewijzigd door Linke-soep op 18 augustus 2026 09:30]

[N1ckk]

Is zo'n 1% van de productiecapaciteit van Waternet op jaarbasis.

Overigens zijn de kosten per m3 drinkwater gelijk bij 1L als bij 1 miljard liter, maar ik denk dat er op een vaste aanlevering naar 1 plek meer marge zal zitten voor de drinkwaterclub. Dat is niet per sé negatief commercieel bezien voor deze publieke voorziening.

Overigens grote verandering op komst voor BoL van 2025 naar 26. Belasting op leidingwater gaat voor een gemiddeld huishouden dit jaar 2,8% omhoog (131,10€ per jaar). Echter, vanaf 50.000m3 zal 171x duurder worden - precies op tijd voor dit soort datacenters. Oftewel de rekening lijkt bij de (groot)gebruiker te komen, het enige kritiekpuntje is dat de staffel stopt bij 50.000m3 en deze club gaat 1 miljoen kub gebruiken.

[divvid]

kwestie van rekening sturen, die prijs staat vast niet in de vergunning. te beginnen met 1000 euro per kuub.....

[Benkam]

Helemaal mee eens.

Toevoeging: er wordt gesteld dat we er helaas niets meer aan kunnen doen (omdat Equinox slim de achterpootjes gevonden heeft). Dit is absoluut flauwekul. De overheid kan op elk moment zeggen dat door gewijzigde omstandigheden de vergunning wordt ingetrokken.

Dit is misschien niet 'netjes', maar dat is wat Equinox doet ook niet.

[stresstak]

Dit is misschien niet 'netjes', maar dat is wat Equinox doet ook niet.

Ik wilde het niet zeggen maar Equinix heeft het slim gespeeld. Gebruik maken van de regels, en het gebrek aan toekomstgericht verstand van de beleidsbepalers, geeft dit resultaat.
Zij kunnen er niks aan doen dat het water ons drinkwater is.

Vooralsnog gaan bedrijven niet totaal anders behandeld worden dan voorheen.

[Genosha]

Uit de berichtgeving van de NOS die wordt gedaan omtrent de bouw van dit datacenter kan je opmaken dat de beoordeling vooral gedaan is op basis van het energieverbruik. Het wordt niet met die woorden gezegd, maar er wordt echt wel duidelijk gemaakt dat dit datacenter een van de energiezuinigste is. En dat is ook niet heel onlogisch natuurlijk, als je er 1100 miljoen liter water tegen aangooit gaat er minder energie verloren aan de productie van warmte.

[BobJung]

Laat het boven het gemeentehuis van Amsterdam voor altijd regenen en onweren. Kan hier niet landelijk ingegrepen worden. Ik zal als Liberaal niet zo snel protesteren, maar waar kan ik tekenen tegen deze onverantwoordelijke actie. Als regio Amsterdam geen water meer uit de kraan dreigt te krijgen, sluiten we als eerste deze faciliteit. Neem maar op in het contract. Onze tuinders is Nederland ondergaan dit lot sinds een paar weken. Ons scheepverkeer ligt op zijn gat. De nieuwe waterweg moet ontdiept worden tegen verzilting. Heeft het Amsterdam bestuur zoveel boter op zijn hoofd!!!

[Boxman]

Stemmingmakerij. Je douchet ook met drinkwater. Met 8.4 miljoen huishoudens, ervanuitgaande dat daar dagelijks minstens 1 persoon douchet, kun je op jaarbasis al 3 miljard liter water besparen door 6 seconden korter te douchen.

Zes seconden, en dan bespaar je 3 van deze hele datacentra aan drinkwater.

Grote getallen zijn eng en met dit soort artikels maar moeilijk in perspectief te zetten, dat begrijp ik. Maar dan zonder verder onderzoek beweren dat dit een gigantisch maatschappelijk probleem is, gaat ook nergens over.

Die genoemde 1% is overigens regionaal, niet voor heel NL.

[Reactie gewijzigd door Boxman op 17 augustus 2026 15:46]

[demianmonteverd]

Snap je punt wel, maar het is te makkelijk. Je kunt het immers net ook omdraaien. Als ze dat DC niet bouwen kan iedereen die zes seconden blijven douchen. Als je een punt wil maken, dan kun je wellicht iets doen met hoeveel water we gaan besparen doordat dit DC ons efficienter gaat laten werken en we daarom meer naar het buitenland gaan op vakantie. Waardeloos voorbeeld, maar dat is omdat ik geen goed voorbeeld kan verzinnen, dat wil niet betekenen dat die er niet zijn natuurlijk.

[Boxman]

Ik bedoel ermee te zeggen dat de boel niet groter gemaakt moet worden dan het is. Ik zie 500 reacties als gevolg van een artikel die dit verbruik als zo exorbitant mogelijk probeert te framen, terwijl het slechts 1% van letterlijk de allerkleinste regionale waterleverancier van NL bedraagt.

[Ryunoru]

Wat een ontzettend onzinargument. Als iedereen al minder moet douchen om water te besparen, waarom moeten bedrijven dat niet ook doen dan? Het is niet het een of het ander. Bovendien is het niet haalbaar om iedereen mee te laten doen met het inboeten voor het asogedrag van datacenters.

Ook op regionale schaal is 1% gigantisch. Je kan wel doen alsof ik dit een eng getal vind maar dat verandert niets aan de feiten. En ook dan... we hebben het hier over DRINKwater. Terwijl er gewoon meer dan voldoende alternatieven zijn, die ook nog eens efficiënter zijn. Je kan dat niet verantwoorden.

[kiang]

"als alle 8 miljoen huishoudens dit doen is er geen probleem"

Tja, en als elke Nederlander mij 10 euro geeft ben ik rijk. Wat je zegt betekent helemaal niets, en je uitspraak "Zes seconden, en dan bespaar je 3 van deze hele datacentra aan drinkwater." klopt dan ook niet: "je" bespaart dat niet, het hele land die dit doet zou dit besparen.

Een normale douchekop gebruikt 6 liter water per minuut. 6 seconden is dus 0,6 liter water. 1x douchen per dag, dan kom je met jouw besparing aan 219 liter per jaar. Als "je" die datacentra wilt compenseren moet je dus ongeveer 5 miljoen jaar besparen om 1 jaar te compenseren. En dat gaat dus over 1 datacentrum.

[Boxman]

Mijn uitspraak klopt wel. We zijn met 17 miljoen in 8.4 miljoen huishoudens. Wat is 219 liter per jaar * 8.4 miljoen? 1.8 miljard liter water.

Ik ging voor mijn berekening even uit van 10 liter per min en 1 doucher per dag per huishouden. Onderaan de streep blijft het argument gelijk.

[Ryunoru]

Onderaan de streep blijft het een gigantische verspilling van drinkwater.

[kiang]

En als alle Nederlanders mij een beetje geld heeft ben ik heel erg rijk. Het is een domme opmerking waarmee je alles wat je maar wil kan proberen afschilderen als een zogenaamd minieme inspanning.

Onderaan de streep blijft het zo dat 1 enkel datacentrum in Amsterdam evenveel water zou verbruiken als tienduizend huishoudens. En dit is niet het enige datacentrum in ons land.

Dit is gewoon gigantisch veel water, het is absurd hoe hard je probeert iets dat zo krom is recht te lullen.

[kiang]

Jij bent degene die met emojis reageert op mensen die je op het objectieve feit wijzen dat dit een absurd gigantische hoeveelheid water is die verspild wordt.

Je hebt zelf geen enkel zinnig punt om te maken, want je moet glashard liegen om je leugen te proberen verkopen. Wat ja: het verbruik van 10.000 huishoudens verwoorden als "6 seconden douchen" is een hele slechte poging om de waarheid dusdanig te vervormen dat het gewoon een leugen is.

Als hier iemand gefrustreerd is, is het wel de persoon die moet gaan liegen omdat de waarheid blijkbaar zijn feefees krenkt.

[Reactie gewijzigd door kiang op 17 augustus 2026 19:26]

[TheMak]

Douchewater komt ook weer terug in het oppervlakte water via riool

[GameNympho]

Precies, het is te gek voor woorden, hoe deze bedrijven de randjes opzoeken en profiteren van onze infrastructuur en onkosten.

1,1 miljard Drinkwater, en wat doet de politiek/gemeentes? Nu zakken vullen, over 4 jaar zien ze wel verder of al ontslag genomen en voor die grote bedrijven werken.

Sorry hoor, we hopen altijd dat de politiek in ons land, beter weet en voor ons er is, maar weer blijkt, fuck de belastingbetaler en hoera voor deze datacenters

[kabelmannetje]

Dat is prima uit te leggen. Het heet gewoon corruptie als overheid weer eens een oogje dichtknijpen gaat.

[Erwin1967]

De vraag zou ook moeten zijn waarom we dergelijke datacenters, in buitenlandse handen, juist in het volle Nederland moeten hebben. Dit levert toch nauwelijks werkgelegenheid op maar wel een enorme druk op onze beperkte resources.

[Amadeus1966]

Geweldig, en wij moeten ons maar redden met 2 minuten douchen. Het gevoel wat er nu in mij opkomt is dat het nu minsten een kwartier soppen wordt.

[beeldbuijs]

Burgers die drie keer per dag lang douchen, gebruiken net zo goed veel water, alleen lijkt het dan niet zo veel. Het is een beetje hypocriet om te doen alsof dat iets totaal anders is. Tenslotte wordt dit datacenter bij wijze van spreken door alle Nederlanders gebruikt.

1,1 miljard liter is nog steeds maar 0,09% – pakweg 1 promille van het jaarlijkse Nederlandse verbruik aan leidingwater.

1,1 miljard / 18 miljoen = 61 liter per Nederlander per jaar dat naar dit datacenter gaat.

Een gemiddelde Nederlander gebruikt twee keer zo veel in één dag.

[sp00ky]

Hear hear! 👏

[Jonge286]

Dat alternatieve methoden meer ruimte in beslag nemen is eigenlijk een slap argument om te zeggen dat het te duur wordt. Vierkante meters in Amsterdam..... ik zou de vergunning intrekken want dit is inderdaad niet uit te leggen. Er zijn prima alternatieven maar kennelijk wordt er dan niet genoeg verdiend.

[Stefkesgts]

Je hebt 100% gelijk. Een dergelijk datacenter mag er gewoon niet komen. En de arrogante houding van de CEO is helemaal van de zotte. Vergunning intrekken. Doen ze bij de boeren toch ook.

[RedGolf]

Kan men niet beter zeewater gebruiken via warmtewisselaars?

ik heb uitgerekend dat ze dan wel 125m3 per uur aan moeten kunnen, maarja alles is mega aan dit project. Daarnaast kan men zeewater ook eerst ontzilten en vervolgens hergebruiken in een gesloten systeem.

Ik vind het wel triest te constateren dat ik een kapitaal moet uitgeven aan warmtepomp en thuisbatterij. Vervolgens moet ik spaarzaam met water omgaan terwijl mijn regenton al een paar weken leeg is en lees je dit.

Dit is niet uit te leggen en ikzelf heb dia AI niet nodig.

[Rogers]

We hebben de afgelopen dagen gezien dat ze vergunningen voor boeren kunnen intrekken, dus waarom zou dat hier niet kunnen? Die boeren waren zelfs al in bedrijf terwijl dit nog gebouwd moet worden.

[locke960]

Boeren kunnen zich geen dure advocatenbureaus veroorloven die de kleinste mazen in de wet opzoeken en vervolgens maximaal uitbuiten.

[GameNympho]

Gewoon geen schikkingen meer aannemen en de rechter een uitspraak laten doen, waar een strafmaat dan achter komt.

Collectief kan veel, vergis je niet. Maar ook de politiek met hun landsadvocaat kunnen veel en wie kent elke maas of andere interpretatie van een woord?

Ik denk daar zelf niet aan, ik denk met normale logica, maar politiek/gemeentes denken anders helaas.

[DrBreakalot]

Laten we wel zijn, hier heeft de landelijke overheid een wet voor aangenomen die expres zo lek is als een mandje.

Sinds 2022 mogen bedrijven geen datacenters meer bouwen als die meer dan 70MW verbruiken en groter zijn dan tien hectare.

Waarom daar 'en' staat in plaats van 'of' mag Joost weten

[dmantione]

Ik weet niet hoe de contracten zijn, maar het lijkt mij sterk dat Equinix onbegrensd water is beloofd. Het is dus net zo als bij beperking op het elektriciteitsnet: Zoveel water wordt eenvoudigweg niet geleverd, verregaande maatregelen als intrekken van de vergunning lijken mij hier niet nodig.

[kiang]

Gewoon de prijs aanpassen: alles boven de 200 kuub per jaar vele malen duurder maken. Alles boven de 10.000 kuub nog 10x duurder.

Veel plezier met je vergunning en je kutdatacentrum.

[GameNympho]

Politiek heeft hoeveel binnen geharkt om die boeren uit te kopen, wat is er van gebeurt en hoeveel was er nog in de pot en waar is dit heen?

Sorry hoor, liever 10 boerenbedrijven dan 1 data center.

[demianmonteverd]

De uitgekochte boeren hebben een goede prijs gehad, het heeft de samenleving erg veel geld gekost om dat te doen. Voor de rest, dit DC mag er best komen als het ons MKB van colocation gaat voorzien wat mij betreft. Maar men moet wel echt werk gaan maken van het waterverbruik. Dit kan niet in een land dat waarschijnlijk/mogelijk in de toekomst nog veel meer te stellen krijgt met droogte.

[Satangel]

Exact

Dit mag echt niet passeren, die uitleg (die naam eigenlijk niet waardig) die ze ook geven is hallucinant.

Puur aan zichzelf denken, niet aan de planeet. Zo'n dingen moeten echt gestopt worden

[dasiro]

• Maar alternatieven passen niet in het ontwerp van het gebouw, stelt het bedrijf
• Op dit moment bouwt Equinix alleen de eerste van de vier torens, omdat er nog geen ruimte op het stroomnet is
• Bovendien is er minder stroom nodig voor de koeling van de servers wanneer er met water wordt gekoeld
• Worden er tijdens het traject andere keuzes gemaakt, bijvoorbeeld duurzamere opties, dan moet de aanvraagprocedure opnieuw worden doorlopen

all sounds like a "you" problem

de enige reden waarom ze door willen blijven duwen is:

Sinds 2022 mogen bedrijven geen datacenters meer bouwen als die meer dan 70MW verbruiken en groter zijn dan tien hectare
...
Bij het ontwerp is gekozen voor hoogbouw tot 60 meter om zo veel mogelijk rekenkracht per vierkante meter te kunnen realiseren

omdat de wetgever dus zo dom is geweest om niet de vloeroppervlakte, maar de terreinoppervlakte te gebruiken en geen volledige opleverdatum te eisen, waardoor ze dit blijven misbruiken.

[Pasteis]

[...]

all sounds like a "you" problem

de enige reden waarom ze door willen blijven duwen is:


[...]

omdat de wetgever dus zo dom is geweest om niet de vloeroppervlakte, maar de terreinoppervlakte te gebruiken en geen volledige opleverdatum te eisen, waardoor ze dit blijven misbruiken.

Klinkt als een gebrek aan kennis vooral. Men dacht waarschijnlijk dat datacenters niet in hoogbouw variant bestonden.

[andreetje]

Doet me denken aan de wetgever die EV's uit China ging belasten waardoor we nu overstroomd worden met PHEV's uit China.

Beleidsmakers kunnen niet tippen aan de gewiekste markt.

[Zonique]

Bij boeren geldt dat een eenmaal afgegeven vergunning ook zo weer ingetrokken kan worden. Maar zelfs als Amsterdam de vergunning niet meer kan intrekken, kan het de rekening wel verhogen. Sterker nog, die gaat zelfs al omhoog.

De Belasting op Leidingwater kende jarenlang een plafond van 300 m³ per aansluiting. Gevolg: een fabriek met miljoenen kuub verbruik betaalde effectief zo'n honderd euro per jaar, terwijl huishoudens over elke kuub afrekenen. Per 2026 ligt het plafond op 50.000 m³, per 2027 verdwijnt het helemaal.

Voor dit datacenter, bij 1,1 miljoen m³:

• 2026: circa €22.000 aan BoL, twee cent per kuub
• 2027: circa €480.000, de volle 44 cent

Het kale watertarief is voor zakelijk en particulier gelijk (€1,18 bij Waternet). Het verschil zat dus vrijwel volledig in een belastingvrijstelling waarvan je je kunt afvragen of die er ooit voor deze sector bedoeld was.

Daar bovenop mogen waterbedrijven sinds kort differentiëren boven 100.000 m³ per jaar. Brabant Water verhoogt het grootzakelijke tarief met 25 procent over het hele verbruik. Waternet doet vooralsnog niets.

Daar zit volgens mij de meeste ruimte. Een stevige progressieve staffel, het liefst gekoppeld aan de WUE-score. Gesloten koelcircuits bestaan al decennia en werken prima, ze zijn alleen duurder in aanschaf. Zolang verdampen van drinkwater de goedkoopste manier blijft om warmte kwijt te raken, hoef je niet te verwachten dat er iets aan het ontwerp verandert.

Ik ben alleen wel benieuwd wat de politiek hier uiteindelijk mee doet. Vaak zit daar onwil, of anders een lobbygroep die het besluit een andere kant op duwt.

[beeldbuijs]

Relevante observatie. Het schijnt iets minder scheef te zijn dan 20 jaar geleden, maar tarieven die juist voor bedrijfsmatige grootverbruikers extreem gunstig uitpakken, zag je ook bij aardgas, elektriciteit, aardolieproducten zoals diesel etc etc. Vreemd natuurlijk, want juist bedrijven die materiaal en grondstoffen in bulk gebruiken, kunnen het verschil maken. Kunnen grote investeringen namelijk terugverdienen die in een huishouden geen schijn van kans maken.

[rejer]

Datacenterexpert en CEO van datacentercultiverder Enseva, Doug Sevey, stelt dat grootschalige datacenters prima kunnen draaien zonder miljarden liters water te verbruiken. Volgens hem is de claim van grote techbedrijven dat waterkoeling noodzakelijk is, voornamelijk een financiële afweging.

Zijn argumenten komen neer op het volgende:

• Alternatieve koeltechnieken bestaan al lang: Sevey wijst op zijn eigen datacenters (zoals in Hiawatha, Iowa) die al ruim 14 jaar operationeel zijn zonder ook maar één gallon water te verbruiken voor de koeling van de servers.
• Keuze voor goedkoop boven duurzaam: Datacenters kiezen voor open koeltorens of verdampingskoeling omdat dit de goedkoopste methode is om warmte af te voeren. Droge koeling (zoals gesloten luchtkoelsystemen) of geavanceerde vloeistofkoeling vereist duurdere apparatuur en leidt tot een wat hoger stroomverbruik.
• Kortetermijndenken: Techbedrijven pakken het directe financiële voordeel van goedkope waterkoeling, terwijl de maatschappelijke en ecologische kosten (zoals uitputting van het drinkwaternet) op de samenleving worden afgewenteld.

Waar bedrijven zoals Equinix stellen dat alternatieven fysiek niet in de hoogbouw van het ontwerp passen of te veel stroom eisen, stelt Sevey dus dat dit vooral een kwestie van prioriteiten en investeringen is: het kán technisch gezien anders, maar de sector kiest vanwege de kosten simpelweg liever voor het verbruik van goedkoop drinkwater.

https://www.businessinsider.com/data-center-owner-calls-out-google-project-iowa-palo-2026-6

Zo zie je maar weer geld is het probleem.

[Qtomb3D]

Iedereen heeft het over waterverbruik, stroomtekort, hoogte, moratorium, maar bijna niemand benoemt de vervuiling die deze 60‑meter datatoren veroorzaken. Terwijl dat juist één van de meest onderschatte problemen is.

Open koeltorens stoten wél vervuiling uit, zelfs met filters

Ja, Nederland heeft strenge regels.
Ja, drift‑eliminators voorkomen dat grote druppels wegwaaien.
Maar zelfs met alle verplichte filtering komt er nog steeds het volgende vrij:

• waterdamp met microdruppels
• restanten van biociden (tegen bacteriegroei)
• anti‑corrosiemiddelen
• anti‑kalkchemicaliën
• microplastics uit slijtage van onderdelen
• warmtevervuiling (lokale opwarming van de lucht)
• geluidsoverlast van ventilatoren en pompen

Dit is geen illegale vervuiling maar het is wel vervuiling.
En bij 6–8 koeltorens per toren op 60 meter hoogte wordt dat een regionale emissiebron.

Warmtevervuiling: een onderschat probleem

Koeltorens dumpen warmte in de buitenlucht.

Dat betekent:

• hogere lokale temperatuur
• meer hittestress voor omwonenden
• slechtere luchtcirculatie
• hogere energiekosten voor omliggende gebouwen
• extra belasting op stedelijke hitte-eilanden

Amsterdam-Zuidoost is al een warm gebied.
Deze toren(s) versterken dat.

Chemische belasting van de lucht (binnen wettelijke grenzen, maar niet nul)

Koeltorens gebruiken chemicaliën om:

• kalkvorming te voorkomen
• corrosie te remmen
• bacteriegroei te stoppen (Legionella!)

Zelfs met filtering komen microhoeveelheden in de lucht terecht.
Niet gevaarlijk voor acute gezondheid, maar wel slecht voor:

• Luchtkwaliteit
• Vegetatie
• Insecten
• Biodiversiteit

En dit gebeurt continu, 24/7.

Verlies van groene bufferzones

De bouwlocatie was deels:

• Groen
• Infiltratiegebied
• Natuurlijke koeling
• Biodiversiteit

Alles is verdwenen.

Er komt:

• beton
• staal
• hitte
• chemische koeltorens
• nul natuurlijke buffering

Dit versterkt zowel luchtvervuiling als hittevervuiling.

Verdamping = luchtvochtigheid + aerosolvorming

1,1 miljard liter per toren per jaar wordt verdámpd.

Dat betekent:

• hogere luchtvochtigheid
• meer mistvorming rond de torens
• meer aerosolvorming
• meer verspreiding van microdruppels

Dit is geen “rook”, maar het is wel luchtvervuiling in de vorm van vocht + chemicaliën.

De Equinix‑datatoren zijn niet alleen een water- en stroomramp. Ze zijn ook een luchtvervuilingsbron, een hittebron, een geluidsbron en een chemische emissiebron, zelfs binnen de wettelijke grenzen.

[MennoB85]

Waarom niet recirculatie? Water met een chiller koelen en weer opnieuw gebruiken..

[-=bas=-]

Laten verdampen van water op deze is veel eenvoudiger en goedkoper.
Bij deze hyperscalers gaat het enkel om de kosten zo laag mogelijk te houden en met list en bedrog komen ze daar in NL een heel eind mee.

[FreezeXJ]

Het is wel een list, maar geen bedrog, want deze vergunning is al oud, en toen was al dat verbruik nog geen probleem.

Dat de politiek (of eigenlijk de bevolking, en de politiek volgt) pas het afgelopen jaar is gaan inzien dat al dat verbruik wel een probleem is, en ook nog voor de burgers ook, is een fout die we al vaak genoeg gemaakt hebben: het vooruitschuiven van problemen tot je er echt niet meer omheen kunt. En dan zijn drastische maatregelen niet meer genoeg. Was iets met billen branden, en blaren enzo. En we hebben nog geen idee hoeveel meer kookplaten er voor stoel versleten worden. Want dat haalt de (social) media niet, tot er iemand die blaren voelt.

[Huuruun]

Ook 4-5 jaar geleden, zoals Equinix stelt, was dit allang bekend. Uit de samenvatting een rapport van het RIVM uit 2020 over de 'Staat drinkwaterbronnen':

In meer dan de helft van de 216 winningen in Nederland zijn nu, of in de nabije toekomst, problemen met de waterkwaliteit of de beschikbare hoeveelheid. In 135 van de winningen worden namelijk stoffen gevonden die dit ongezuiverde water vervuilen. Door de droogte van de laatste jaren is het minder vanzelfsprekend geworden dat er in sommige seizoenen genoeg water is. Ook zorgt de droogte ervoor dat de concentraties vervuilende stoffen hoger zijn. Hierdoor moeten drinkwaterbedrijven meer doen om er schoon drinkwater van te maken.

Op pagina 79 zie je in de tabel dat Noord-Holland het dichtste bij de maximaal vergunde capaciteit zit voor wat betreft drinkwater.

Op pagina 83 verder:

Er zijn wel regionale verschillen. In Drenthe en Limburg is sprake van een daling in het verwachte toekomstige drinkwaterverbruik, die wordt veroorzaakt door een teruglopende bevolking. In Utrecht en Flevoland en bij Waternet (Amsterdam), PWN (overig Noord-Holland) en Dunea (westelijk deel Zuid-Holland) is sprake van groei, terwijl de overige drinkwaterbedrijven een stabilisatie op het huidige niveau verwachten (van der Aa et al., 2015). Landelijk wordt ingezet op waterbesparing.

Met andere woorden. Het was ook toen al lang bekend. Wat bedoeld wordt is dat ze het niet boeide omdat er nog weinig aandacht voor was op / in (sociale) media. En nu wordt het gewoon als voldongen feit gepresenteerd.

[Morress]

1,1mld drinkwater zou per definitie een probleem moeten zijn. MKB's met een ruggengraat en verantwoordelijkheidsgevoel doen heel veel moeite om overal te minderen in verbruiken en dan komt er zo een bericht langs. Best wel treurig

[FreezeXJ]

Het probleem is niet die miljard liter water, het probleem is blijkbaar dat water niet op waarde geschat wordt. Als Equinix gewoon net als wij 1 euro per m3 moet afrekenen, dan is er toch niks mis mee? Mocht water echt schaars worden dan verwacht ik dat de prijs dat ook weergeeft. En dan bedoel ik dus voor iedereen, want stroom is ook schaarser voor consumenten (die 30 cent/kWh betalen) dan voor bedrijven (die quantumkorting krijgen). Water weet ik niet precies, bel maar naar Vitens voor meer info

[Thekilldevilhil]

Ik vind jouw redenatie persoonlijk vrij bizar, drinkwater als een vrije markt commodity open stellen is walgelijk. Dus nee, bedrijven moeten niet hetzelfde betalen als particulieren, maar meer asl het schaars is. Schoon drinkwater zou een basis recht moeten zijn, maar ben jouw voorstel kan een datacenter dus gewoon meer geld tegen het probleem aan gooien om huishoudens weg te concureren van schoon drink water?

Ik heb een veel beter idee. De eerste 200~250 kuub is voor particulieren te krijgen tegen een gereduceerd tarief (beetje douchen en drinken wat je wilt). Alles daarboven wordt je aangemerkt als groot verbruiker en mag je mee betalen aan de droogte problemen die we hier hebben.
Die 1.100.000.000 liter water is echt een bezopen hoeveelheid.

[Reactie gewijzigd door Thekilldevilhil op 17 augustus 2026 12:37]

[arjankoole]

De eerste 200~250 kuub is voor particulieren te krijgen tegen een gereduceerd tarief (beetje douchen en drinken wat je wilt).

Niet eens onhaalbaar. De overheid wil (dat is een advies, geen harde eis/gebod) dat je per inwoner vanaf 2035 (dacht ik, pin me er niet op vast) 'slechts' 100 liter, per persoon, per dag doet. Dat is voor mijn 3-persoons huishouden ongeveer 110 kuub per jaar.

Ons daadwerkelijk verbruik ligt de afgelopen 365 dagen op 87 kuub. Dus je hebt echt nog wel wat wiebelruimte bij normaal gebruik ook.

Ik zou 't qua waarde die jij neerlegt wel houden zoiets, en dan dus per persoon. En iemand die nierdialyse aan huis doet, mag daar overheen, want het is een medische noodzaak. (en pakt 120 liter per 4 uur)

[dmantione]

Exact, we zijn in Nederland gezegend met héél veel zoet water, het is één van de natuurlijke rijkdommen die dit land heeft, dus het zou raar zijn als we iedere inwoner aan een strak waterbudget onderwerpen, dat mag best vrij ruim genomen worden. Als je evenwel excessief spilzuchtig met water omgaat, zal lijkt mij een grootverbruiktoeslag (en dus geen korting) wel in de rede liggen, want ondanks dat we veel hebben, het is niet onbeperkt.

Net zoals als elektriciteit: Je wilt voorkomen dat mensen moeten gaan tellen hoe vaak ze de waterkoker aanzetten, als iemand evenwel excessieve hoeveelheden elektriciteit gaan gebruiken....

[demianmonteverd]

Het zou ook fijn zijn om wat ruimte te houden in de schattingen. Dit ook omdat we zien dat een zomer als deze je hele continent droog lijkt te koken.

[Argantonis]

Eens, al moet er dan wel een systeem komen waarbij enorme bedrijven niet alleen maar voor water betalen, het moet ook wel een beetje liggen aan wat het bedrijf verder oplevert voor de maatschappij. Helaas is dat vaak weinig, maar ze zijn toch nodig.

Het is nu nog wel zo dat datacenters echt een fractie van het water van de (ook onnodige) veeteelt gebruiken, vooral rund. Maar dat moet niet wegnemen dat er desnoods ook harde wetten kopen op bijv. waterverbruik per computation unit of wat dan ook.

[Kraay89]

Die grootverbruikerskorting op grondstoffen mag sowieso wel wat aan gebeuren. Kerosine in de luchtvaart. Industrieel stroomverbruik. Industrieel waterverbruik. Industrieel gasverbruik, noem maar op. gewoon accijnzen en belastingen doortrekken aub. Ik snap dat de kosten voor materiaal in bulk lager zijn, dat is marktwerking. Maar dat de accijnzen omgekeerd evenredig meeschalen is een keuze. Een slechte wat mij betreft...

[enver63]

Mijn +2 is misschien niet helemaal conform de regels van Tweakers, maar "list en bedrog" zijn wel een belangrijke aanvulling op het artikel.

Incompetente bestuurders zou ook een toevoeging kunnen zijn. Maar na 40 jaar voortschrijdende infantilisering van de overheid valt dat niet meer op.

[Reactie gewijzigd door enver63 op 17 augustus 2026 10:34]

[Huuruun]

Het is eerder het gevolg van opeenvolgende coalities en daarop gebaseerde regeringen die hebben ingezet op deregulering en vermarkting. Want al die bureaucratie zou de economie schaden. En nu zie je wat er van komt...

[enver63]

Absoluut waar. Maar voor mij is het hanteren van neoliberale dogma's een vorm van incompetentie, vandaar. Dat die incompetentie een gevolg is van infantilisering van de overheid is een stelling van de econoom Mariana Mazzucato.

Wat betreft de "bureaucratie die de economie zou schaden" is de doelstelling van de huidige regering om 500 regelingen per jaar te schrappen weer een slecht voorteken. Het gaat vast niet over het schrappen van belastingvoordelen voor grote banken bedrijven.

[JustFogMaxi]

Kosten lijkt mij, drinkwater in nederland kost geen drol.

[StefandeGroot]

Een ander probleem is ook dat een drinkwaterbedrijf ook alleen maar drinkwater levert. Het zou beter zijn als we hier een gescheiden systeem zouden hebben:

• drinkwater (zo schoon mogelijk) -> om te drinken
• schoon water (water wat minder schoon is) -> doorspoelen toilet, industrie

Dit voegt in feite een stap toe aan het zuiveringsproces door op "schoon water" een aantal zuiveringsstappen niet te doen.

Alleen geeft dit wel dat dan overal een gescheiden watersysteem moet komen. Dat kost natuurlijk veel qua aanleg. Iets wat in fasering bij vervangen bestaande leidingen wel uitgevoerd kan worden.

Maar om weer even terug te komen bij deze casus. Bij een gescheiden stelsel kan er onderscheid in prijs gaan komen. Waarbij de prijs bij industrie hoger mag liggen dan bij de consument. Zodat een datacenter dan vanzelf het minder schone water gaat gebruiken. Het zou natuurlijk ook beter zijn als ze het water wat ze gebruiken ook hergebruikt kan worden. Het water zal uiteindelijk warm zijn. Daar zijn ook weer genoeg toepassingen voor, zoals stadsverwarming.

[AndréBoom]

Ben ik helemaal met je eens Stefan. Maar als ik me niet vergis is dat in het verleden kortdurend toegepast in Leidsche Rijn. er werden echter (blijkbaar niet te voorkomen) fouten gemaakt met het binnenshuis aansluiten op de juiste leidingen. in sommige huizen werden bewoners ziek doordat het verkeerde water uit de kraan kwam en het goede drinkwater door de plee.

Andere oplossing hier zou zijn dat het gebruikte koelwater, dat waarschijnlijk door het stromen door de koelleidingen niet meer geschikt is als drinkwater, via een speciaal leidingnet terug te voeren naar de drinkwaterzuiveringsinstallatie om samen met ander nog te zuiveren water weer geschikt kan worden gemaakt voor de drinkwaterconsumptie.
Groet, André

[EliteGhost]

Drinkwaterbedrijven (in ieder geval PWN en Evides) leveren wel degelijk verschillende "kwaliteiten" water. De leidingen voor dit water liggen niet overal, voornamelijk naar locaties met bedrijven die veel water gebruiken dat niet van drinkwaterkwaliteit hoeft te zijn.

In plaats van een volledige zuivering gaat dit water alleen door een voorzuivering en kan vervolgens naar bepaalde bedrijven worden gepompt.

[Wouterie]

Klopt als een bus. Ondanks al het gepiep van de verschillende instanties en leveranciers, is drinkwater verschrikkelijk goedkoop.

[Tom35]

5-6 euro per m³ is toch niet goedkoop zou ik denken, voor een modaal gezin is dit een 600€ per jaar...

[Wouterie]

Ik weet niet waar jij woont, maar hier is het €1,23 (tot 100.000 m3) per m3 voor bedrijven. Waar ze natuurlijk dik overheen gaan, maar goed, dat zal nooit veel schelen. Consumenten betalen €1,34 per m3.

[arjankoole]

Ik weet niet waar jij woont, maar hier is het €1,23 (tot 100.000 m3) per m3 voor bedrijven. Waar ze natuurlijk dik overheen gaan, maar goed, dat zal nooit veel schelen. Consumenten betalen €1,34 per m3.

ik betaal 0,38 per m3. Ik denk dat er bij jou ook waterschap belasting inzit?

[Wouterie]

Klopt, daar zitten wat heffingen bij.

[arjankoole]

5-6 euro per m³ is toch niet goedkoop zou ik denken, voor een modaal gezin is dit een 600€ per jaar...

ik betaal 19 euro per maand voor m'n 3-persoons huishouden. we verbruiken 87m3 per jaar. Dat komt neer op 0,38 euro per m3.

als ik de waterschapsbelastingen erbij optel kom ik meer in de buurt, maar dan maak je een hele kromme vergelijking voor 2 hele verschillende dingen. Het kan natuurlijk zijn dat het bij jou in 1 rekening zit.

[nnndoh]

Net zo goedkoop als een netflix abonnementje. Je eerste levensbehoefte kost geld. mocht je in de armoede zitten, geen water

[Wouterie]

Open koeltorens zijn veel goedkoper. Het is jammer dat waterdamp nog niet is meegenomen als broeikasgas, want het heeft best een impact op de omgeving.

Welkom in Nederland: We hobbelen weer hopeloos achter de feiten aan.

[Mathijs Kok]

Het is jammer dat waterdamp nog niet is meegenomen als broeikasgas,

Kan natuurlijk zijn omdat waterdamp geen broeikasgas is. Als je Nederland verwijt achter de feiten aan te lopen (valt best wel mee) moet je je eigen feiten wel op een rijtje hebben. Dat maakt de discussie een stuk nuttiger.

[pbk]

https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/broeikasgas-waterdamp/

"Broeikasgas waterdamp

Het belangrijkste broeikasgas is waterdamp. Waterdamp werkt als een versterkingsmechanisme bij temperatuurveranderingen."

[Reactie gewijzigd door pbk op 17 augustus 2026 10:45]

[doltishDuke]

Het is alleen geen fossiel broeikasgas en die toevoeging neemt men meestal wel (foutief) aan bij die definitie.

Edit: overigens zit je bij het gebruik van (artesisch) grondwater wel een beetje op de grens van de definitie wel of niet fossiel. Het uitputten van artesische bronnen gaat in de komende decennia nog een heel groot probleem worden, zeker met dit soort achteloze acties.

[Reactie gewijzigd door doltishDuke op 17 augustus 2026 12:04]

[pbk]

Klopt, maar het was voor mij alleen een reactie op @Mathijs Kok die stellig beweerde dat waterdamp geen broeikasgas is. Dat klopt niet.

[Morress]

Klopt!


Maar als we allemaal een paar minuten ons adem inhouden compenseren we dat prima!

[stresstak]

Maar als we allemaal een paar minuten ons adem inhouden compenseren we dat prima!

Moeten we allemaal aan de apneu (?)

[EliteGhost]

Waterdamp is wel degelijk een broeikasgas.

[Wouterie]

Ik zie dat je al een paar reacties hebt gekregen. Waterdamp is wel degelijk een broeikasgas en nog een vrij prominente ook. Kijk maar eens in de stedelijke gebieden wat de invloed van waterdamp is.

Maar fijn dat je zelf al doorhad dat een discussie niet zo nuttig is als je de feiten niet op orde hebt.

[911GT2]

Dit is ook mijn vraag. Iedere PC werkt toch op een gesloten systeem. Dat is toch een kwestie van opschalen?

[Martinspire]

Ze claimen ruimtegebrek

[enver63]

Ze claimen ruimtegebrek

Want het mocht (van Equinix zelf) niet groter dan 10 hectare, omdat er dan strengere regels gelden. Dus je hebt gelijk dat ze dat 'claimen', en dat het geen fysieke beperking is.

[mac1987]

Dan is dat hun probleem en een beperking die ze zichzelf opleggen en zelf een oplossing voor hebben te vinden. Als er te weinig ruimte is, installeren ze maar minder server racks, zodat zowel benodigde ruimte als koelcapaciteit teruglopen. Maar dit vergt dat er ergens externe motivatie is, en uit het artikel maak ik op dat er geen enkele eis of voorwaarde is rondom verbruik, dus die kans hebben de heren en dames politici vergooid.

[enver63]

Helaas heb je volkomen gelijk. Om nog maar te zwijgen over corruptie bij het toestaan van data centers.

[Videopac]

De beschikbare ruimte was al bekend: geen nieuw argument.

[catfish]

In het artikel staat dat het "open" koeltorens zijn, dus ik veronderstel dat het gaat om verdampers. Vandaar meer waterverbruik en minder elektriciteitsverbruik.

[laurxp]

Kijk eens naar het formaat van de radiator van je PC. Dat is voor ~200W. Stel je nu eens voor hoe groot een radiator voor 80.000.000W zou zijn, en plaats dat op het dak van een reguliere flat: dat past gewoon niet.

Een reguliere radiator werkt inderdaad prima, maar alleen als je daar genoeg ruimte voor hebt. Equinix wil hier een mega-datacenter op een postzegel neerzetten, en dat kan alleen met andere manieren van koelen - zoals via het verdampen van héél veel water.

[SuperDre]

Maar dat ding hoeft toch niet alleen op het dak, kan toch ook aan de zijkant van het gebouw. Ze gaan al de hoogte in om zo een bepaalde wetgeving te omzeilen die draait om platte hectares.

[GameNympho]

Ze hebben zelf de keuze, luchtkoeling, waterkoeling, dampkoeling, oliekoeling en rara welke ze kiezen.

Tuurlijk snap ik dat men op de onkosten kijkt, maar betaal dan gewoon de normale prijs zoals een ieder moet doen en niet lobbyen om een voordeeltje te halen, zeker als buitenlands bedrijf op onze gronden.

Want als ik 100 liter meer verbruik, krijg ik geen korting als particulier en belastingbetaler, die dit in NL betaald hebben, maar een bedrijf wel, terwijl die de 100/1000/10.000/1.000.000 fout meer gebruiken en geen cent aan onze infra betaald hebben.


edit typo meerfout

[Reactie gewijzigd door GameNympho op 19 augustus 2026 14:46]

[Adion]

Het artikel lijkt nergens te vermelden over welke periode het gaat. Het word wel vergeleken met wat waternet per jaar produceert, maar nergens staat of die 1 miljard liter eenmalig is tijdens de opbouw, per jaar, of over de ganse verwachte levensduur van het datacenter...

[slaay]

Even gekeken naar het artikel op nrc.nl en daar staat:

"Als alle torens er staan, gaat het datacenter jaarlijks 1,1 miljard liter drinkwater gebruiken om de servers in de onderliggende verdiepingen mee te koelen, ruim 1 procent van wat het regionale drinkwaterbedrijf Waternet jaarlijks oppompt."

[T.C]

het woord “jaarlijks” lijkt te impliceren dat dit niet eenmalig is maar ieder jaar weer.

[enver63]

In de eerste zin staat "jaarlijks", dus dat lijkt mij dan per jaar. Misschien heeft Tweakers dat later toegevoegd.

[laurxp]

Omdat een chiller véél groter is dan een verdamper, en daardoor fysiek niet past op het dak van hun datacenter-flat. En ze zijn "gedwongen" om een flat te bouwen omdat er een stop is op datacentra "die meer dan 70MW verbruiken en groter zijn dan tien hectare": deze verbruikt 80MW, maar is door gebruik van hoogbouw kleiner dan 10ha, en mag dus neergezet worden.

[arnem_]

Andere datacenters gebruiken bijvoorbeeld kyotowheels om het waterverbruik te verminderen. Die zijn welliswaar groot, maar passen ook best in hoogbouw. Ik las dat de eigenaar het bouwproces in gang heeft gezet toen het verspillen van gezuiverd drinkwater nog niet zo'n publiek issue was (ongekuiste mening hierover is weggevallen).

Volgens mij is het gewoon de afweging geweest maximaal aantal kW per m2 grondoppervlak. De rest kan het verder uitzoeken.

[Reactie gewijzigd door arnem_ op 17 augustus 2026 12:06]

[starfight]

Ze zullen wel passen in hoogbouw, maar dan moeten ze hun plannen weer aanpassen, en dat kost geld, en dat willen ze niet uitgeven, want het is goedgekeurd as-is

[WhatsMyUsername]

Geld.

[Uhuruburu]

Of zet er een 150 meter hoge koeltoren naast. De buitenkant ervan kan dan als digital bilboard 24/7 reclame voor Equinix maken. Denk in mogelijkheden! /s

[Robtimus]

Die neemt ruimte in, dat willen ze natuurlijk niet. Dan moet het datacenter kleiner worden, want ze kunnen er niet zomaar grond bij verzinnen.

[GameNympho]

want ze kunnen er niet zomaar grond bij verzinnen. In de "cloud"

[stresstak]

Of zet er een 150 meter hoge koeltoren naast.

Er zijn grenzen aan de hoogte ivm Schiphol

[jip_86]

alternatieven passen niet in het ontwerp van het gebouw, stelt het bedrijf

Doordat we de hoogte zijn ingegaan hebben we geen ruimte meer voor koeling.

[hvwees]

Ik begrijp het werkelijk niet.

In de tijd dat ik nog in een datacenter werkte was de koeling ook met water, tenminste als een gesloten circuit dat uiteindelijk aan de lucht wordt afgegeven.

Dit was daar gewoon een gesloten systeem, net zoals je CV installatie thuis maar dan een grotere schaal. Misschien af en toe eens bijvullen, maar daar gingen geen miljoenen liters drinkwater doorheen.

Watertemperatuur was 12° en als de buitentemperatuur onder de 12° zakte, dan werd het retour water door chillers geleid zodat het met de buitenlucht werd gekoeld ipv met de koelinstallatie.

[Kapotlood]

Hoe werkt zoiets? Als het bouwplan van voor 2023 is, dan geldt de belofte van Equinex ook van voor die tijd. Bij het niet nakomen van die belofte zou het bouwplan ook heropend moeten kunnen worden toch?

Een misser van ruim 60% boven het beloofde verbruik is niet mals, zeker niet nu de overheid steeds harder roept dat we een watertekort (dreigen te) hebben... dan kan een gebroken belofte zoals deze niet bepaald geaccepteerd worden lijkt me.

[Skywalker27]

Ik ben bij de voorganger geweest van dit gebouw. Wij wouden eerst ook zulke koeling. Indirect adiabatische koeling. en hoe hoger de buiten temperatuur hoe meer water er verbruikt wordt. Het kan dus zijn dat de berekeningen zijn aangepast voor de hogere temperaturen die komen gaan. Maar als dit met conventionele koeling moet gebeuren dan hebben ze drie keer zoveel elektriciteit nodig het is echt kiezen tussen twee kwaden.

[Deido]

De insteek van kiezen tussen kwaden doet het lijken alsof er geen alternatieven zijn.

Die zijn er wel maar commerciële bedrijven met winstoogmerk zien daar te weinig marges, dan kunnen ze investeerders niet strikken. En duidelijk blijkt dat de Nederlandse overheid totaal niet secuur omgaat met de bescherming van de duurzaamheid binnen technologische bouwprojecten.

Het zijn ook telkens weer Amerikaanse bedrijven die we Europa binnen laten voor dit soort praktijken en dan wel als overheid van de daken blijven roepen “we moeten digitaal soeverein zijn” ik ben er mooi klaar mee, we gaan Nederland actief naar de klote en helpen en dan over 20 jaren vragen hoe dat nou kan.

[batteries4ever]

Denk je dat Nederland dit slechter doet dan andere landen? Ik zie datacenters overal ter wereld uit de grond gestampt worden.

[Deido]

Ik denk dat het niet gaat over of we het slechter doen, ik denk dat alle landen hier strenger in mogen zijn. Maar ieder land wilt deze partnerships wel aangaan en dat gaat vaak gepaard met landen die tegen elkaar opbieden, wie geeft de meeste voordelen, zoals een beschikbaar windpark inzetten voor een datacenter (hij is al af, klaar voor gebruik!) dat klinkt natuurlijk wel aantrekkelijker dan wat België of Duitsland ten tijde bood.

Drie keer raden wie mee mocht betalen aan de bouw die windparken, met de belofte dat deze ingezet werden voor huishoudens.

[Reactie gewijzigd door Deido op 17 augustus 2026 13:28]

[Kama]

De overheid heeft een limiet gesteld op het oppervlakte van datacenters, maar had er niet op gerekend dat men datacenter flats gingen bouwen. Enerzijds dus dom van de overheid, maar anderzijds kun je ook stellen dat (buitenlandse) datacenterbouwers het geen drol interesseert wat de bevolking wil en alle mazen in de wet opzoekt.

Onvoorstelbaar dat dit gebouwd wordt overigens. Ik zou als ik Amsterdammer was flink stampij maken hierover.

[Borundil]

Dat laatste gebeurt dan gelukkig ook: https://www.at5.nl/artikelen/239466/whatsappgroep-tegen-nieuw-datacenter-amsterdam-zuidoost

Als buurman van dit datacenter ben ik ook absoluut niet blij. Er zijn plannen van de gemeente Amsterdam om in de nabijheid een nieuwe stadswijk te bouwen. Ik vraag me af hoe dit verenigbaar is met schaars water en stroom: https://www.parool.nl/amsterdam/nieuwe-stadswijk-met-zeker-5500-woningen-in-zuidoost-dit-zijn-de-plannen-voor-bedrijventerrein-holterbergdistrict~beaf0687/.

[arjankoole]

de stroom is niet schaars. Dat datacentrum komt met een eigen aansluiting op het hoogspanningsnet , waar geen problemen zijn.

Bij jou op het laagspanningsnet zijn wel problemen, maar niet dat de stroom schaars is. Er is teveel en het gebruik is te groot. Daarom zit het laagspanningsnet op veel plekken vol.

Schaarsheid qua drinkwater is er ook niet direct, maar we moeten wel oppassen met dit soort excessieve fratsen. Een datacenter wat zo maar even veel meer drinkwater opslorpt dan een groter datacenter een paar kilometer naar het noorden, kan natuurlijk nooit.

als ze zouden koelen met havenwater zou niemand hard gaan roepen, maar drinkwater is wel even een ding.

[FreezeXJ]

Een bedrijf heeft ook alleen maar rekening te houden met wetten en aandeelhouders, de rest volgt daaruit. Als wij wel protesteren, maar de klanten van Equinix gewoon ruimte blijven huren gaan ze maximaal water pompen, om maar zoveel mogelijk servers te gebruiken. Pas als wij ofwel de wet aanpassen, ofwel ergens de aandeelhouders treffen verandert er iets.

Hoe raak je die aandeelhouders? Simpel: door de winst omlaag te halen. Dat kan door duurder drinkwater (of stroom), door klanten weg te pesten, of door betere alternatieven te bieden. Voor het gebouw gaan staan met een groot bord gaat niet helpen (en geweld etc is illegaal dus dat doen we ook niet).

[JBVisual]

Ik ben het compleet met je eens, wel vind ik dat deze taak ook grotendeels bij de overheid ligt.
Een belangrijke factor is ook gewoon dat bedrijven gewoon met elkaar concurreren, dat ze dus kiezen voor een betaalbare oplossing neem ik ze niet direct kwalijk.

Een belangrijke factor vind ik ook dat “afspraak is afspraak”, die bedrijf overschrijdt de regels met 60% wat gewoon niet kan. Dat ze dan een andere methode moeten kiezen is pech voor hun. (Als dit ten koste gaat van beschikbare ruimte)
Hier mag de overheid/gemeente best hun poot stijf houden.

Anderzijds ben ik wel van mening dat datacenters waar een vergunning voor afgegeven is, deze er gewoon mogen komen zolang ze zich aan de opgegeven waardes van de vergunning houden.
Als de overheid achteraf afspraken gaat wijzigen dan neemt de betrouwbaarheid om nog te investeren enorm af. (Wij als burgers zullen het ook niet pikken als we een stuk land kopen en voorbereiding treffen om een huis te bouwen, en achteraf de regels aangepast worden)
Het zou prima zijn om met zwaarwegend belang de afspraak wel aan te kunnen passen, maar dan moet je de gedupeerde wel schadeloos stellen.

[Calypso]

Het is geen populair standpunt, maar ik ben van mening dat veranderde omstandigheden moeten kunnen leiden tot het intrekken/veranderen van de vergunningen.

En ja, daar kan mogelijk een compensatie van de overheid voor nodig zijn - maar het kan niet zo zijn dat als we als gemeenschap geconfronteerd worden met een "nieuwe realiteit" we geen mechanisme hebben om - zeker wanneer er nog geen schop in de grond gegaan is - invloed te hebben om te zorgen dat er aan de nieuwe realiteit kan worden voldaan.

[stresstak]

Het zou prima zijn om met zwaarwegend belang de afspraak wel aan te kunnen passen, maar dan moet je de gedupeerde wel schadeloos stellen.

De gedupeerde schadeloos stellen.. Zoals in Groningen, pluimveehouders in Brabant, boerenbedrijven die zichzelf moeten opheffen.
Ja, we weten hoe het gaat met 'schadeloos' stellen.

[willieverhoef]

Onbewust, wordt dit Amerikaanse bedrijf wel meer afhankelijk van Nederland. Een groot datacenter is alleen rendabel bij genoeg Europese klanten en grote klanten hebben ook invloed op de leverancier.

[Deido]

Waarom denk je dat die datacenters alleen Europa dienen? van wat ik begreep (onder andere uit het Lubach item van jaren terug). Is dat het juist ook veel voor backups en redundancy wordt gebruikt voor Afrika, Azië en Noord-Amerika. Wellicht heb ik dat verkeerd, maar dat was wel mijn veronderstelling

[demianmonteverd]

Een van de hyperscalers verkocht ook capaciteit aan het ministerie van defensie van Israel.

[Nilvo]

Wat gegevens ter vergelijking:

Middenmeer, Microsoft:

112.000 m2 perceel, 1.17 TW vermogen en ca 84 miljoen liter waterverbruik.

Amsterdam zuid-oost, Equinix:

15.000 m2 perceel, 0,78 TW vermogen en 1.1 miljard liter waterverbruik.

Beide gebruiken verschillende koeltechnieken, luchtgekoeld vs verdamping. Het is wat dat betreft afwegen tussen grondgebruik, energiegebruik en waterverbruik.

Enerzijds is waterverbruik niet direct erg, het is circulair, komt als neerslag terug en blijft dus in het systeem. Anderzijds zitten de meeste waterbedrijven tegen hun vergunningslimiet en mogen dus niet meer leveren, ook al willen en kunnen ze wel. Het Nederlandse waterverbruik is sinds 1988 praktisch gelijk gebleven terwijl de industriële productie is verdubbeld en de bevolking met meer dan 3 miljoen inwoners is toegenomen. Wat dat betreft zijn we zuiniger geworden per hoofd van de bevolking. Juist die vergunningslimieten zijn de reden dat je de drinkwaterleveranciers hoort klagen over watertekorten.

Ter info, het produceren van 1.1 miljard liter drinkwater kost ongeveer 0,5 GWh (0,0005 TWh) per jaar. Energetisch is er dus beperkt nadeel aan koeling door verdamping.

Wat mij betreft is Amsterdam een erg onzinnige plek om een datacentrum te bouwen en is de verkeerde afweging gemaakt. Midden in de polder of midden tussen de kassen met een groter oppervlak lijkt mij beter op zijn plaats.

[GrooV]

Als het in neerslag terug komt dan zou ik toch maar eens het weer van de afgelopen maanden terug kijken. Volgens mij is alles wat er in Europa verdampt is niet meer terug gekomen

[SomerenV]

Het water dat verdampt gaat de lucht in, beweegt vervolgens naar onder andere de zee, en door de koelere lucht daar wordt het weer opgenomen door de zee. Daardoor verwarmt de zee, stijgt het water weer op, dat gaat richting land en daar hebben we in het najaar 'plezier' van. Zo werkt het ongeveer volgens mij.

[DdeM]

Niet alleen hebben we er 'plezier' van, het helpt ons ook niet om het drinkwater probleem in de zomer tegen te gaan, want ondanks dat er jaarlijk gemiddeld steeds meer neerslag valt, hebben we toch weer op meerdere plekken tekorten.

[arjankoole]

Niet alleen hebben we er 'plezier' van, het helpt ons ook niet om het drinkwater probleem in de zomer tegen te gaan, want ondanks dat er jaarlijk gemiddeld steeds meer neerslag valt, hebben we toch weer op meerdere plekken tekorten.

Er is niet direct een drinkwater probleem in de zomer. Drinkwater wordt meestal uit de bodem gehaald (niet het grondwater, dat zit weer veel hoger). Een waterleiding bedrijf zei onlangs iets in de trend van dat we nu het regenwater uit de tijd van Rembrandt drinken. Zo lang doet dat regenwater er over.

Maar dat betekend niet dat we er niet heel zuinig op moeten zijn. Anders zitten we in nederland straks aan dezelfde ziekte als Amerika: drinkwater moet je in de supermarkt halen. (want nestle pompt de natuurlijke bronnen leeg)

[DdeM]

Het is echt heel verschillend waar een waterleiding bedrijf zijn water vandaan haalt, zo haalt pwn 75% van zijn water uit het ijsselmeer en maar 8% uit grondwater: https://www.pwn.nl/drinkwater/bronnen

Dat kan voor het bedrijf wat jij sprak natuurlijk anders zijn, maar dat gaat dus niet voor alle bedrijven op. (Maar als je in de buurt van 't Gooi woont dan zal je inderdaad water uit Rembrandt's tijd drinken)

[Reactie gewijzigd door DdeM op 17 augustus 2026 17:23]

[laurxp]

Het kómt wel terug, maar dan in een enorme wolkbreuk ergens in de winter. En dat zorgt uiteraard voor overstromingen, dus willen we het zo snel mogelijk naar zee afvoeren - waardoor er in de zomer weer een tekort is...

[Strike_2]

De reden dat ze in Amsterdam willen zijn is omdat de Amsterdam Internet Exchange een belangrijk knooppunt is van het wereldwijde internet en hoe dichter je erop zit, hoe sneller je kunt inspelen op nieuwe informatie. (Denk aan Trump, die toegang tot zijn suicidal media verkoopt op basis van snellere toegang).

Dat knooppunt zorgt ervoor dat veel tech bedrijven al in die buurt zitten en die willen allemaal uitbreiden, zonder dat de reactie tijd van hun platform omhoog gaat

[pegagus]

Voor elke meter dat je verder weg zit, moet je ook glasvezel in de grond stoppen. Die laatste mijl maakt qua snelheid niet meer uit, maar de hoeveelheid partijen waar je mee moet gaan dealen neemt navenant toe met de afstand tot AIE.Daarbij wordt je bedrijfsvoering ook kwetsbaarder naar mate je verbinding langer wordt.

[TheMak]

In Nederland gaan we beschaafd om met water. Ik kan mijn huis ook wel koelen met 2 miljoen liter water per jaar. Daar heeft niemand last van. Maar als iedereen dat doet wordt water onbetaalbaar. Het probleem is ook dat steeds meer water onbruikbaar wordt. Oa door medicijnen. Dus we pompen het elders vandaan. Maar dat houdt eens op.

[DdeM]

Enerzijds is waterverbruik niet direct erg, het is circulair, komt als neerslag terug en blijft dus in het systeem.

Als dit waar zou zijn zouden we juist géén problemen met de drinkwater voorziening moeten hebben, gezien er steeds meer neerslag valt: https://www.clo.nl/indica...ag-in-nederland-1910-2022

[dmantione]

Maar als dit met conventionele koeling moet gebeuren dan hebben ze drie keer zoveel elektriciteit nodig het is echt kiezen tussen twee kwaden.

Conventionele koeling als in airconditioning ja. Er zijn evenwel uitstekende technieken beschikbaar met een gesloten waterlus. Vrij makkelijk implementeerbaar is warmwaterkoeling: De servers met water tot 50"C koelen, je kunt het water dan met passieve radiatoren koelen. Alleen de elektriciteit van je pompen is dan nodig en je waterverbruik is nihil.

Een andere categorie is immersiekoeling: Servers onderdompelen in olie. Wederom heb je dan enkel passieve radiatoren nodig om de olie koel te houden.

Dus nee, hoog waterverbruik is technisch volstrekt onnodig, als je het mij vraagt is het één van de meest idiote manieren om verantwoord met de omgeving om te gaan. Je vervangt het ene milieuprobleem door het andere.

[DdeM]

Uiteindelijk vervang je altijd het ene milieuprobleem met het andere want zelfs als je een compleet gesloten systeem hebt moet de geproduceerde warmte ergens heen en dat is uiteindelijk de buitenlucht en ook dat heeft een negatief milieu effect.

[dmantione]

Nee, ik heb die berekening tijdens mijn informatica-opleiding moeten maken (beroepsethiek was een vak waarvoor je daadwerkelijk examen moest doen). De hoeveelheid warmte die wij als mensheid produceren valt volstrekt in het niet bij het broeikaseffect: CO2 is het probleem, niet de warmte van het verstoken van brandstoffen.

[DdeM]

Dat de hoeveelheid warmte die mensen produceren in het niet valt bij het broeikaseffect betekend niet dat het geen negatief milieu impact heeft, zeker niet op lokaal niveau zoals dit onderzoek aantoont: https://asmedigitalcollection.asme.org/sustainablebuildings/article/7/2/024501/1233035/Data-Center-Waste-Heat-as-an-Emerging-Urban

[dmantione]

Natuurlijk kan warmte lokaal een probleem vormen, zoals een elektriciteitscentrale die een rivier opwerkt, maar dat is allemaal zeer lokaal en gaan als mensheid al heel lang goed om met dat soort kwesties; het is het argument dat het oplossen van een milieuprobleem altijd een nieuw milieuprobleem veroorzaakt waar ik niet akkoord mee ben.

Uiteindelijk ademt zelfs een muis CO² uit, het is alleen niet van de omvang dat dat enig probleem veroorzaakt. Effectief milieubeleid is zorgen dat de invloed van je activiteit beperkt genoeg is dat je natuurlijke systemen niet verstoort, het betekent niet dat geen enkele menselijke activiteit mag plaatsvinden.

[Skywalker27]

Vind ik ook daarom hebben wij dit systeem niet toegepast.

[Olaf van der Spek]

en hoe hoger de buiten temperatuur hoe meer water er verbruikt wordt.

Waarom plaatsen ze datacentra niet in Scandinavie?

[laurxp]

Om dezelfde reden dat een supermarkt in een woonwijk staat, en niet midden op de Waddenzee: daar zitten de afnemers.

Nederland is een dichtbevolkt land met uitstekende internetverbindingen naar het buitenland. Wil je als internet-partij West-Europa bedienen, dan is Nederland zo ongeveer de ideale plek om je te vestigen. Verhuizen naar Scandinavië is alleen maar aantrekkelijk als latency geen enkele rol speelt - zoals bij een universitair rekencluster.

[Reactie gewijzigd door laurxp op 17 augustus 2026 11:27]

[Olaf van der Spek]

Wil je als internet-partij West-Europa bedienen, dan is Nederland zo ongeveer de ideale plek om je te vestigen.

Qua internetverbindingen misschien, maar qua beschikbaar ruimte, of een gebrek daar aan, lijkt mij NL niet ideaal, vanuit de burger gezien. Qua koeling ook niet, en we hebben ook geen overschot aan hydro- en wind-energie volgens mij.
Is het trekken van wat glasvezel naar Scandinavie zo'n nadeel / probleem?

[GrooV]

Ook kwa overzeese internetverbindingen zijn we niet meer relevant, dat schreef Tweakers al in 2021 review: Nederlandse zeekabels verouderen - Digitale sleutelpositie in gevaar. Inmiddels komen alle nieuwe kabels aan land in Ierland, VK, Belgie, Frankrijk, Spanje of Portugal. En dan nieuwe kabels die aangelegd worden die komen aan land in Den Haag of Groningen. Amsterdam is alleen nog interessant door de AMS-IX

[Reactie gewijzigd door GrooV op 17 augustus 2026 11:58]

[dmantione]

Op zich is het trekken van glasvezel naar Scandinavië niet zo'n probleem, ze hebben ook prima internetinfrastructuur in Scandinavië. Wat hier evenwel speelt, is dat Amsterdam het grootste internetknooppunt ter wereld is en Nederland ook de plaats is waar veel intercontinentale zeekabels aan land komen: Iedereen heeft zelf glasvezels naar Amsterdam en je kunt daarom betaalbaar goede verbindingen met iedereen hebben.

[Olaf van der Spek]

Verhuizen naar Scandinavië is alleen maar aantrekkelijk als latency geen enkele rol speelt - zoals bij een universitair rekencluster.

Als latency wel belangrijk is zou ik verwachten dat je voor bijvoorbeeld Duitsland en alles ten oosten daarvan ook gewoon in Duitsland kunt gaan zitten.
Waarom is het voor de NL burger handig om dat in Amsterdam te doen?

[JoeB2C]

Drie keer zoveel elektricitieit voor de koeling neem ik aan, en niet het hele datacenter? Wat is de fractie koeling in het totale verbruik, 5% ofzo?

[Olaf van der Spek]

Wat is de fractie koeling in het totale verbruik, 5% ofzo?

30 - 40% in het data center zelf, en mogelijk nog een veelvoud daarvan elders, in elektriciteitscentrales.

[laurxp]

Zeer zeker niet! Moderne grootschalige datacentra zitten daar vér onder.

Bedrijven als Google maken zulke cijfers publiek beschikbaar, en bijvoorbeeld hun datacenter in de Eemshaven heeft een PUE van 1.07, dus 6.54% van de energie gaat niet naar compute en is dus beschikbaar voor dingen als koeling, verlichting, en energietransport.

Het verbruik van koeling in het datacenter zal dus inderdaad niet ver van de 5% zitten.

[DdeM]

Optie drie, gewoon niet daar bouwen maar ergens waar je wel industriewater of afvalwater kan gebruiken.

[MissingDog]

of omkeren: laat de datacenterboer maar investeren in duurzame warmteafvoer, bijvoorbeeld door de restwarmte in een warmtenet voor het omliggende bedrijventerrein / woonwijk te distribueren.

[stresstak]

Woonwijk. Het was een bedrijventerrein en er komt nu een woonwijk.
Te hopen dat daar geen problemen met water en stroom gaan ontstaan.

Iemand zei ooit hier dat men datacenters niet in de hoogte ging bouwen.
Ik vind 60 meter best hoog.

[avlt]

Hoe kan dat? Ik hoor de hele tijd van bedrijven en nieuw te bouwen woningen die geen electriciteitsaansluitingen krijgen, of er een paar jaar op moeten wachten.
Terwijl dit soort datacenters gewoon aansluitingen krijgen waarmee ze gigantische hoeveelheden energie kunnen verstoken, zoals b.v. Microsoft die in Middenmeer ong. 1% van het totale Nederelandse energieverbruik verstookt. En een overheid die daar niets tegen (kan) doen?
En dan nu een nieuw te bouwen datacenter waarbij even lapidair vermeld wordt, o, ja, wij zijn van plan om even 1% van het totale regionale waterverbruik te gaan gebruiken.
Ik zou direct op de vergunning wijzen en de hele bouwvergunning intrekken.

[GrooV]

Dat komt omdat er geen energietekort is maar transport capaciteit schaarste, kort gezegd, we wekken het op waar we het niet nodig hebben en verbruiken het waar we het niet hebben.

Voor huishoudens wordt de stroom via het hoogspanningsnet naar het middenspanningsnet getransporteerd om uiteindelijk bij jou in de wijk op het laagspanningsnet te komen. Hier is dus veel transport en transformatoren voor nodig.

Wat die datacenters nu dus doen is rechtstreeks op het hoog of middenspanningsnet te prikken met een eigen verdeelstation. Google en Microsoft hebben bijvoorbeeld beide een eigen 150kV station met eigen grond kabels in de Middenmeer, aangesloten op het 150kV net van TenneT. Op dit soort aansluitingen kan je geen huizen aansluiten.

Daarnaast is landelijk verbruik ook geen goede maatstaf, verbruik wat in Noord-Holland door Microsoft gebruikt wordt zorgt niet voor een tekort in Zuid-Limburg. Bij dit soort aansluitingen is het belangrijker om te weten wat de impact op de omgeving is kwa capaciteit.

Overigens praten we bij aansluitingen niet over verbruik maar over capaciteit. Het is de capaciteit die we reserveren die voor schaarste zorgt.

edit: kleine toevoeging, het is best leuk om ff een half uurtje op de kaart van Hoogspanningsnet.com te struinen hoe het nu allemaal loopt kwa aansluitingen, hier zie je bijvoorbeeld de Middenmeer https://webkaart.hoogspan...ex2.php#13/52.7645/5.0154

[Reactie gewijzigd door GrooV op 17 augustus 2026 11:06]

[Olaf van der Spek]

Dat komt omdat er geen energietekort is maar transport capaciteit schaarste,

Geldt dat ook in bijvoorbeeld de winter, qua groene energie?

[GrooV]

Groene energie loopt via de inkoop (jij neemt een groene energie contract af, er kan nog steeds stroom uit het stopcontact komen dat uit een kolencentrale komt), dat staat los van de levering van de netbeheerders en dat hoeft zelfs niet eens tegelijk te zijn. Als er geen groene energie is of te weinig dan gaan de traditionele centrales harder draaien (gas vooral, dat kan snel schakelen), in principe is ons net daar op berekend. Verder maken de netbeheerders ook afspraken met de grote afnemers om hun verbruik te verminderen op tijden dat er minder beschikbaar is.

Hoe het precies in de energie handel zit weet ik niet, dat is weer een vak apart Misschien leuk voor een achtergrond artikel.

Daarnaast exporteren we als Nederland nog steeds heel veel stroom, https://nos.nl/artikel/26...troom-naar-het-buitenland er is dus wel degelijk nog ruimte.

[Olaf van der Spek]

Daarnaast exporteren we als Nederland nog steeds heel veel stroom, https://nos.nl/artikel/26...troom-naar-het-buitenland er is dus wel degelijk nog ruimte.

Dat is geen groene stroom..

[arjankoole]

[...]

Dat is geen groene stroom..

Dat is ook groene stroom. Een goede winderige dag met veel zon, en we rammen echt een hele bak stroom via de interconnects naar UK, B en D.

[Kapotlood]

Dat is in het verlengde ook waar ik een beetje tegen aan loop. Ik snap dat als de afspraak al enkele jaren terug is gemaakt, dat je daar niet zomaar onderuit komt, maar als vervolgens het bedrijf zelf de afspraak cq. belofte dusdanig breekt (een verschil van ruim 60% van wat is toegezegd), dan is dat in mijn ogen toch reden genoeg om nog eens kritisch naar de gemaakte afspraak te kijken. Of dat om water of elektriciteit gaat maakt in deze niet eens zoveel uit… een gebroken belofte moet bij normale contracten/overeenkomsten een reden zijn om die open te kunnen breken en opnieuw te bekijken lijkt me.

Dat dat niet gebeurt geeft me het gevoel dat het hier puur om de centen gaat, maar goed… het is maar een aanname, maar het zou me ook niet verbazen.

[mac1987]

Dan moet je als overheid in de overeenkomst of vergunning wel voorwaarden hebben opgenomen, inclusief aard van die voorwaarden en gevolgen indien die geschonden worden. Aan dat laatste lijkt het gezien de tekst in dit artikel te schorten. Als je een bedrijf een inschatting laat maken maar die inschatting geen onderdeel van de overeenkomst maakt, wordt het lastig (maar niet per definitie onmogelijk) om daar gevolgen aan te verbinden.

[Kapotlood]

Nu heb ik niet zo'n hele hoge pet op van overheid(sorganen) en heb het van zowel binnen als buitenaf direct meegemaakt, maar je mag met een dergelijke overeenkomst inderdaad wel verwachten dat er goede voorwaarden en afspraken in worden verwerkt. Ik kan me prima voorstellen dat er een bepaalde marge van verbruik in staat, maar >60% is erg gortig en zou toch een impact op de gemaakte afspraken moeten hebben zou je denken.

[Jemboy]

Nee, je kan een afspraak/contract niet éénzijdig opzeggen. Dat heeff iets te maken met "betrouwbare overheid". Jij zou ook niet willen dat de belastingdienst bv. 2 jaar later zegt dat je 5% extra belasting moet betalen over je inkomen van 2 jaar geleden....

De belofte voor watergebruik is door de branchevereniging gedaan. Maar we weten natuurlijk niet hoe. Wellicht hebben zij aangegeven "Hun best te gaan doen om....."
Hier heeft de overheid een steek laten vallen, door deze belofte niet keihard in wetgeving om te zetten. In Nederland laten we wel vaker eerst afspraken met bv. brancheverenigingen en pas als (na jaren) blijkt dat het niet werkt, gaan we er een wet van maken

[Wailing_Banshee]

Nee, je kan een afspraak/contract niet éénzijdig opzeggen. Dat heeff iets te maken met "betrouwbare overheid". Jij zou ook niet willen dat de belastingdienst bv. 2 jaar later zegt dat je 5% extra belasting moet betalen over je inkomen van 2 jaar geleden....

Oh? Gebeurt bijna dagelijks hoor. Wij hebben 7! jaar moeten wachten op de versterking (die uiteindelijk in 4 maanden, inclusief bouwvak, gereed was) omdat die "betrouwbare overheid" telkens de afspraken aanpaste. Maar bij ons bewoners kun je dat natuurlijk doen, maar zo'n groot bedrijf die letterlijk niets oplevert (behalve dan misschien wat huur van de grond) en alleen maar verbruikt, tja, die hebben natuurlijk dure advocaten dus daar kun je dat beter maar niet bij doen.

[Kapotlood]

Het gebeurt helaas wel vaker dat de overheid, gemeente of ander ambtenaren orgaan halverwege de spelregels aanpast, maar waar het vooral om gaat is dat Equinix nu zélf de afspraak niet nakomt, waarmee je dus 1-op-1 een houvast hebt om het contract open te breken… dat is namelijk in zo'n geval niet meer eenzijdig, er is al een partij (Equinix) die zich er zelf niet aan houdt ten slotte.

Sowieso zaak (voor deze partijen) om eens goed uit te zoeken wat er in de afspraak/het contract staat, en hoe er zo'n dergelijke afwijking invloed op heeft.

[postbus51]

Het is een vergeven vergunning ,als een provincie ineens een vergeven vergunning voor pluimveehouders in wil trekken voor stikstofregels die steeds weer worden aangepast word gewoon opgevoerd .Dan zou je de klok gelijk kunnen zetten dat in nederland er met meerdere maten gemeten wordt . Tja in amsterdam dus geen 5 min. maar in 1 minuut douchen ,en natuurlijk maar 2x koffie per dag

[Reactie gewijzigd door postbus51 op 17 augustus 2026 12:21]

[YGDRASSIL]

Ze komen hun belofte prima na. Dit ding wordt al gebouwd. De belofte is voor datacenters die na 2025 gebouwd gaan worden.

[Olaf van der Spek]

De belofte is voor datacenters die na 2025 gebouwd gaan worden.

Het is al "na 2025"..

[YGDRASSIL]

En ze bouwen al. Het gaat niet meer 'geebouwd worden'. Die belofte was overduidelijk niet voor dit datacenter bedoeld.

[Olaf van der Spek]

Wanneer is begonnen met de bouw? En de overige 3 torens gaan hier dus wel aan voldoen?

[YGDRASSIL]

Deze aanvraag is van voor de tijd van die waterbelofte. En die belofte is door de branchevereniging gedaan. Het is niet alsof iedere belofte van een branchevereniging bindend is voor alle leden, als deze jongens al lid zijn van de vereniging. En vertrouwen op een belofte doen we nooit met bouwvergunningen. Gemeente heeft het goedgekeurd.

[dmantione]

Er is geen juridisch automatisme, maar me sluit alleen een overeenkomst met een branchevereniging als de leden zich eraan verbinden. We kennen de contracten niet, maar voorlopig neem ik even aan dat de overheid niet zó dom is geweest.

[YGDRASSIL]

The Water Usage Effectiveness (WUE) van maximaal 1.0 is een vrijblijvende industriestandaard, niet een legaal bindende limiet.

[dmantione]

Er zijn heel veel standaarden die vrijblijvend zijn, maar in contracten bindend worden. Het nieuwsbericht spreekt over een expliciete belofte van de branchevereniging, dan concludeer ik als lezer dat er een bindende afspraak is gemaakt.

[YGDRASSIL]

En dat concludeer je dan incorrect denk ik want het is een vrijblijvende belofte.

"Equinix directly signed the Climate Neutral Data Centre Pact in January 2021. The Pact is a self-regulatory industry initiative, developed in cooperation with the European Commission, rather than itself being a statutory Dutch WUE limit."

[Smuey]

1.1 miljard liter is ongeveer het verbruik van 7500 huishoudens. Maar ik mag de planten in mijn tuin geen water meer geven omdat we een tekort aan drinkwater hebben... Het mag duidelijk zijn dat de beleidsmakers hier écht flink de mist in zijn gegaan. Waarom afgaan op beloftes en niet op harde afspraken, zwart op wit? Waarom laten we dit soort bedrijven überhaupt nog toe, zeker in stedelijke gebieden?

[Pasteis]

1.1 miljard liter is ongeveer het verbruik van 7500 huishoudens. Maar ik mag de planten in mijn tuin geen water meer geven omdat we een tekort aan drinkwater hebben... Het mag duidelijk zijn dat de beleidsmakers hier écht flink de mist in zijn gegaan. Waarom afgaan op beloftes en niet op harde afspraken, zwart op wit? Waarom laten we dit soort bedrijven überhaupt nog toe, zeker in stedelijke gebieden?

Het is niet de eerste keer. Terwijl het volgens mij heel simpel kan zijn bij verlenen van vergunningen:
1. Doe wat je beloofd of toezegt -> Nee? Vergunning per direct intrekken
2. Een vergunning kan altijd ingetrokken voorafgaand of tijdens realisatie ten behoeve van de maatschappij en haar uitdagingen (die expliciet aangemerkt zijn, zoals onze elektra(transport) & water tekorten).

Nu weet ik dat het lastig voor bedrijven om dan nog op een vergunning te vertrouwen, maar dat wil ik toch echt onder "bedrijfsrisico" en "een stuk terughoudender met je uitspraken zijn" scharen.

PS: kan een inwoner geen bezwaar maken op vergunningen?

[Reactie gewijzigd door Pasteis op 17 augustus 2026 09:58]

[n4m3l355]

Ik vraag me eigenlijk af hoe dit vergunning technisch verloopt. Ik kom zelf uit de bouw en bij bepaalde hoeveelheden qua water verloopt de vergunning via de provincie, dat is echt niet makkelijk en inderdaad dit duurt makkelijk jaren.

Dit weten zij net zo goed, voor een project van dit formaat hebben ze aparte advies bureau's die je daarin begeleiden. Die weten ook dat als water verbruik hoger ligt dan aangevraagd dat normaal de vergunning aangepast dient te worden. Hier wordt het echter rommelig, dan hoeft het nog niet per se te betekenen dat alles waar van nul begint, een wijziging kan soms heel snel verlopen. (Het zou zelfs kunnen dat ze opzettelijk te laag aanvragen om vervolgens een wijziging makkelijk door te voeren).

Blijft natuurlijk belachelijk dat dit kan. Als een project opeens niet meer haalbaar is, jammer toch? Dan probeer je het ergens anders, goedkoper, beter of zorg je dat je meer centjes hebt. Maar het kan toch niet zo zijn dat een bedrijf een miljard liter drinkwater opslurpt terwijl in het hele land nu al te korten zijn, laat staan in de toekomst wanneer het wellicht nog warmer wordt?

[Pasteis]

Ik vraag me eigenlijk af hoe dit vergunning technisch verloopt. Ik kom zelf uit de bouw en bij bepaalde hoeveelheden qua water verloopt de vergunning via de provincie, dat is echt niet makkelijk en inderdaad dit duurt makkelijk jaren.

Dit weten zij net zo goed, voor een project van dit formaat hebben ze aparte advies bureau's die je daarin begeleiden. Die weten ook dat als water verbruik hoger ligt dan aangevraagd dat normaal de vergunning aangepast dient te worden. Hier wordt het echter rommelig, dan hoeft het nog niet per se te betekenen dat alles waar van nul begint, een wijziging kan soms heel snel verlopen. (Het zou zelfs kunnen dat ze opzettelijk te laag aanvragen om vervolgens een wijziging makkelijk door te voeren).

Blijft natuurlijk belachelijk dat dit kan. Als een project opeens niet meer haalbaar is, jammer toch? Dan probeer je het ergens anders, goedkoper, beter of zorg je dat je meer centjes hebt. Maar het kan toch niet zo zijn dat een bedrijf een miljard liter drinkwater opslurpt terwijl in het hele land nu al te korten zijn, laat staan in de toekomst wanneer het wellicht nog warmer wordt?

Het zou natuurlijk ook van de zotte zijn als overheid, gemeente of provincies tegen de muur staan en niet ingrijpen als ze kunnen bewijzen dat vanuit maatschappelijk oogpunt het niet verstandig is dat het doorgaat.

Ook dit schaar ik gewoon onder de continuïteit en het voortbestaan van ons als land. Alleen ik hoor of lees nooit dat gemeentes echt fel er op terugkomen en tegenin gaan. Dat wordt pas gedaan als er maatschappelijk een hoop heisa gemaakt wordt.

[stresstak]

Het is niet de eerste keer. Terwijl het volgens mij heel simpel kan zijn bij verlenen van vergunningen:
1. Doe wat je beloofd of toezegt -> Nee? Vergunning per direct intrekken
2. Een vergunning kan altijd ingetrokken voorafgaand of tijdens realisatie ten behoeve van de maatschappij en haar uitdagingen

Zulke daadkrachtige ambtenaren hebben we niet, helaas.
Wel belangen, regeltjes en uitzonderingen.

[dmantione]

Ik zou er voorstander van zijn dat het waterbedrijf exact de hoeveelheid water levert volgens de oorspronkelijke plannen. Als het bedrijf zich op eerdere afspraken en vergunningen beroept, moet de overheid en het waterbedrijf dat ook gewoon doen. De rest moet het bedrijf zelf maar uitzoeken.

Het is werkelijk van de zotte dat een enkel gebouw 1% van het drinkwater gebruikt; als we op die manier water gaan gebruiken, dan hebben we een tweede Rijn nodig. Dit kan simpelweg zo niet.

[demonite]

En die 1e Rijn staat al zowat droog.

Hoe zou zo'n datacenter omgaan met droogte? Ik ben bang dat ze gewoon door blijven gaan ipv afschalen om hun waterverbruik tijdelijk te minimaliseren.

[dmantione]

In Noord-Holland wordt drinkwater gemaakt door water vanuit het IJsselmeer natuurgebieden in de duinen in te pompen en dan van de natuurlijke zuivering in de bodem gebruik te maken. De huidige droogte levert dan ook niet een onmiddellijk tekort aan drinkwater op, maar dat betekent niet dat onbeperkt drinkwater gemaakt kan worden: Die natuurgebieden hebben een eindige capaciteit en al het water dat eruit komt, is er ook ingepompt.

[arjankoole]

waternet is dat niet met je eens.

https://www.waternet.nl/n...rioden-dit-doet-waternet/

misschien dat PWN (noord holland noord) dat zo doet, maar ook die beheren waterwinning duinen bij Schoorl en Bergen, en dat water komt naar mijn weten echt niet uit het IJsselmeer.

[dmantione]

Dat waterinnamepunt bij Nieuwegein had ik moeten weten, want ik heb als klein jongetje veel in die buurt gespeeld. Maar volgens PWN komt het water in de duinen wel (deels) uit het IJsselmeer: https://www.pwn.nl/omgeving/bergen

[arjankoole]

ok ok, je hebt een punt. Hoewel er naar mijn smaak (en het smaakt, ik heb in PWN gebied gewoond) iets teveel stappen tussen IJsselmeer en infiltratie in Bergen zitten, maar je hebt wel gelijk.

[stresstak]

1.1 miljard liter is ongeveer het verbruik van 7500 huishoudens. Maar ik mag de planten in mijn tuin geen water meer geven omdat we een tekort aan drinkwater hebben...

Mag wel hoor. Het is nuttiger dan de auto wassen.
Pas wanneer je 100 liter per dag krijgt toegewezen moet je keuzes maken.

[arjankoole]

en 100 liter per persoon per dag is in praktijk heel goed te doen. (dat is de toekomstige streef consumptie in ons land).

ik zit er al ruim onder in ons 3 persoons huishouden. (ik mag ~109 kuub per jaar volgens die richtlijn, en doe net geen 87 kuub)

[stresstak]

ik zit er al ruim onder in ons 3 persoons huishouden. (ik mag ~109 kuub per jaar volgens die richtlijn, en doe net geen 87 kuub)

Mooi.
Maar badkuipen vullen, auto's wassen, kinderzwembaden vullen of douchen wordt een afweging.

[arjankoole]

dat is het voor ons nu ook niet.

ok, auto wassen doe ik niet aan huis, en kinderzwembaden ook niet. Douchen wel als je niet dagelijks een bad neemt kan dat ook makkelijk.

[Phosoup]

Na dit soort berichten ga je 'wees zuinig met water' toch niet meer serieus nemen als burger. Ik ben/was best zuinig met water, 40m3 voor tweepersoonshuishouden. Nu heeft de buurman de hele zomer een groot opblaaszwembad in de tuin, waarbij minstens 1x per week het water wordt vervangen. Ga ik ook maar kopen dan, het is toch maar een druppel op de gloeiende plaat wat ik verbruik, om de kosten hoef ik het niet te laten en het is best wel relaxed om op hete dagen onder een parasol in het water wat te hangen

[YGDRASSIL]

Je mag de planten in je tuin wel water geven. Dat zeggen ze elke paar dagen op het journaal. Want dat water komt vooral diep uit de grond en daar is geen tekort aan.

[maurict]

Kan iemand mij uitleggen waarom hier per se drinkwater voor wordt gebruikt en niet bijvoorbeeld rivierwater, slootwater of zelfs zeewater?

[Blokker_1999]

Zeewater kan niet vanwege het zout. Sloot- en rivierwater kan mogelijk te vervuild zijn, maar ook daar moet je weer kijken naar de totale impact op het lokale milieu. Want het opwarmen van het water zal ook gevolgen hebben voor het lokale ecosysteem. En dan heb je mogelijks nog het probleem, zoals we nu zien, dat een warme zomer voor te lage waterstanden zorgt om het betrouwbaar te blijven gebruiken.

[halofreak1990]

Menig electriciteitscentrale gebruikt oppervlaktewater voor de koeling. Dat kan een datacenter dus ook. Eigenlijk zou zo veel mogelijk industrieel gebruik van drinkwater verboden moeten worden. De burger moet ten alle tijden prioriteit krijgen

[goedt]

Eigenlijk zou zo veel mogelijk industrieel gebruik van drinkwater verboden moeten worden. De burger moet ten alle tijden prioriteit krijgen

Hier ben ik het volledig mee eens. maar

Menig electriciteitscentrale gebruikt oppervlaktewater voor de koeling. Dat kan een datacenter dus ook.

dit klopt niet. Elektriciteitscentrales en datacenters zijn hele verschillende bedrijven. Dat is een beetje alsof je zegt; max verstappen kan de F1 winnen, dus kan george clooney dat ook... nee.

[dmantione]

Het koelsysteem dat ze nu van plan zijn te bouwen kan niet op zout water werken, maar gesloten systemen, waarbij warmtewisselaars warmte afgeven van een interne waterlus aan extern zout water, zijn heel goed te ontwerpen.

[HenkEisDS]

Ik gok omdat dat water niet gegarandeerd vrij van ‘brokken’ is. In Frankrijk moesten deze week kerncentrales afschalen omdat er kwallen in het koelwater zaten.

ik vraag me wel af wat precies de definitie van drinkwater is. Is dat kraanwater, grondwater of oppervlaktewater?

[SunnieNL]

Kraanwater is het drinkwater. Grond- en oppervlakte water kan gebruikt worden om drinkwater van te maken.

[-=bas=-]

Drinkwater is veel schoner dan slootwater of zout zeewater.
Zuiveren kost ook veel geld.
Dat schuift Equinix liever af op Waternet waar een of andere manager een vette bonus kreeg voor het afsluiten van dit contract.
Kijk maar niet vreemd op als de waterrekening weer omhoog gaat zoals in de VS of andere landen.

[Urk]

Hoe ingewikkeld of duur is het eigenlijk om van zeewater drinkwater te maken...?

[goedt]

https://bfy.tw/UUFN

[SuperDre]

In Japan is er pas een installatie gestart die van zeewater drinkwater maakt, en tijdens dit proces ook nog stroom opwekt.. Las het toevallig dit weekend.

[maurict]

Het is in ieder geval duur. Ik weet dat in Israel een overgroot deel (zo'n 85%) van het drinkwater uit zout/brak water wordt gewonnen, dus het kan zeker op grote schaal.

[Sand0rf]

Volgens mij heeft dat te maken met de verontreinigingen in dat water waardoor de systemen kapot gaan.

Maar echt bizar dat dit wordt toegestaan.... Wij krijgen vanuit de overheid dat we zuinig met water moeten omgaan, maximaal 5 minuten douchen etc. en zo'n databoer mag meer dan een miljard liter gebruiken ondanks dat ze eerder hadden beloofd minder te gebruiken

[stresstak]

Wij krijgen vanuit de overheid dat we zuinig met water moeten omgaan, maximaal 5 minuten douchen etc.

Het is maar een advies. Zoals ga niet onder een boom staan bij onweer. Kijk uit bij oversteken. Niet met vreemde mannen meegaan (stel je eerst netjes voor).