Nederland krijgt komende tijd zeven grote datacenters

Nederland krijgt de komende tijd zeven grote datacenters erbij. Dat blijkt uit cijfers van de Dutch Data Center Association. Voor die locaties heeft de overheid al eerder vergunningen afgegeven en daardoor komen ze er.

Datacenters in Nederland (bron: DDA)

Van de grote datacenters komen er vier in de omgeving van Schiphol, twee in Amsterdam en een in Lelystad, meldt de NOS op basis van cijfers van DDA. Omdat bedrijven de vergunningen al hebben, kan de bouw van deze hyperscales doorgaan. De bouw geldt inmiddels als omstreden, vooral omdat ze veel stroom vragen en het stroomnet de afgelopen jaren vaak geen plek meer heeft voor nieuwe huizen en bedrijven. Datacenters nemen nu 5 procent van de stroomcapaciteit van Nederland in en dat kan komende jaren verdubbelen.

Er is veel te doen geweest over de datacenters. Bij het datacenter in Lelystad zou de gemeente onjuiste informatie hebben gekregen over het stroomverbruik, in Amsterdam gebruikte Microsoft een truc om de regels te omzeilen.

De vier aankomende datacenters in Haarlemmermeer komen omdat de Rijksoverheid enkele jaren geleden meende dat daar genoeg plek was. Nederland heeft diverse plekken waar meer plaats is voor datacenters. Naast het gebied rond Schiphol zijn dat de Wieringermeer in de kop van Noord-Holland en de Eemshaven in Groningen. Daarnaast zijn er talloze kleinere datacenters in Nederland verspreid over het land.

Reacties (324)

[Aalard99]

Het is eigenlijk te gek voor woorden. We zitten met tekort land, stikstof problemen, gigantisch energie probleem met het elektrische grid en toch wordt dit toch doorgezet. Wanneer zijn deze vergunningen afgegeven? Ik mag toch hopen dat deze zijn afgegeven voordat alle problemen met het grid bekend zijn geworden? Het is gewoon niet meer uit te leggen dat iemand die een huis bouwt geen elektra aansluiting krijgt maar deze datacenters wel een aansluiting krijgen.

[Baserk]

Het betreft niet alleen woningen die niet gebouwd kunnen worden. Wat betreft Amsterdam als voorbeeld; ook scholen en crèches worden getroffen. En voorzieningen als zwembaden.Of de gewenste electrificatie van het gemeentelijke wagenpark.

Dat mag allemaal een decennium later worden opgepakt, want 'mega Microsoft datacenter' heeft voorrang. Dit middels het truukje om het datacenter in 3 torens onder te brengen. Deze 3 torens hebben overigens wel één elektra-aansluiting.

De capaciteit op het stroomnet schiet nog zeker tien jaar tekort, waardoor de bouw van 30.000 huizen dreigt te worden vertraagd. Vijftig scholen en crèches kunnen niet worden gebouwd, nog eens vijftig niet opgeknapt, zwembaden worden niet verbouwd, het gemeentelijk wagenpark kan niet op stroom over.

D66-wethouder Steven van Weyenberg van Ruimtelijke Ordening verdedigde deze zomer in de gemeenteraad de komst van nog eens zes datacenters – waaronder de nieuwe Microsoft-hyperscale – waarover al langer gesprekken liepen of vergunningsaanvragen waren gedaan, zei hij. Dat hoort bij „behoorlijk bestuur”.

Het stemveeDe burger wordt simpelweg bij de neus genomen.

https://www.nrc.nl/nieuws/2026/01/26/in-amsterdam-komt-een-hyperscale-voor-microsoft-ondanks-het-verbod-op-hyperscales-a4918566

[Reactie gewijzigd door Baserk op 29 maart 2026 13:38]

[space1000]

Het probleem ligt bij de overheid. Eerst toestaan dat tennet electriciteitsnetten in Duitsland te laten kopen en daar gaan nu miljarden heen die beter hier geinvesteerd konden worden.

Dan zijn er allerlei overheden die proberen iets tegen te houden waar ze niet goed over nagedacht hebben (Amsterdam) en rekenen kunnen ze niet in Lelystad. Het is gewoon een falen van ambtenaren die niet goed snappen wat ze aan het doen zijn. Vervolgens wel allerlei regels voor de burgers opstellen die duur en lastig zijn.

[Teigetje!]

Geld is het issue niet, het uitbreiden van zoiets als een elektriciteitsnet is naast een gigantische klus ook gewoon enorm tijdrovend. De procedures daarvoor duren gewoon erg lang. De mensen die een aansluiting van hun huis niet kunnen krijgen willen tegelijkertijd niet dat de benodigde hoogspanningsmast die dat kan oplossen, in hun achtertuin komt te staan. Nederlanders vinden allemaal dat het sneller en anders moet zolang ze er zelf maar geen last van hebben.

Daarbij lag de focus van het orgaan dat de planning daarvoor deed, op het beheersen van de netbeheerkosten voor de gebruikers. Uitbreiding kwam er dus alleen als die nodig was.

Combineer die 2 en besef dat de lijnen die nu worden aangelegd 10-20 jaar geleden als noodzakelijk werden geacht, net toen zonnepanelen populair werden maar de enorme groei niet werd voorzien. Ik denk zelf ook dat het alles te maken heeft met dat de politiek geen lange termijn visie meer heeft waar het land heen moet en dat er partijen zijn die vinden dat groene energie allemaal onzin is.

[Aalard99]

Ja precies, het is een landelijk probleem. Het ging in mijn reactie als een voorbeeld maar er zijn legio voorbeelden te noemen van een te vol energienet. Uiteindelijk zijn er maar beperkte resources (geld en mankracht) om dit probleem op te lossen. Het is gewoon niet uit te leggen dat de grote datacenters voorrang krijgen op huizen, bedrijven waarvoor het echt noodzakelijk is. Nog maar niet te spreken over de impact op stikstof, watergebruik, land dat niet meer voor landbouw of huizen ingezet kan worden.

[rob12424]

Is wel uit te leggen. Geld en semie corruptie (op papier niet corrupt, maar in de praktijk geen zuivere koffie)

Gelukkig hebben we de waterschappen nog.

Er zijn er bijvoorbeeld recent 2 gebouwde in de polder en die hadden een nieuw verdeelstation nodig. Probleem voor ze: waterschap: welke idioot gaat op het laagste punt in de polder een hoogspanningsstation aanleggen. Toen kregen ze dus geen vergunning daarvoor.

[vrijmark]

v Weyenberg heeft maar 1 standpunt en dat is van D66 die Nederland de afgrond in willen werken

[michelb76]

Lijkt me heerlijk leven om zo simpel in elkaar te steken dat je dit gelooft.

[MornixRS]

Ja maar echt he. Ik snap soms niet hoe mensen dit soort uitspraken uit de vingers krijgen.

[Xerpan]

Is geen kwestie van geloof, maar observatie.

[marq101459]

En die is zelden objectief.

[PausAdrianus6]

Weet 90% zeker dat jij net zulke simpele uitspraken doet over partijen waar jij het niet mee eens bent

[knollemans]

Goh, ik zie en lees een veel genuanceerdere reactie (en niet één standpunt) : Nederlandse politiek heeft spelregels geschreven, en daar heeft Microsoft een geitenpaadje omheen gevonden. Hij stelt dat lokale overheid moet handelen conform de spelregels die wettelijk zijn opgesteld. Dit laatste ben ik met hem eens. En wat D66 hier als partij mee te maken heeft, en waarom ze nederland in de afgrond willen werken met behoorlijk/voorspelbaar bestuur snap ik al helemaal niet.......

Vind wel de spelregels toendertijd dom opgesteld trouwens.

Had als overheid eerder regels ingesteld waarbij Tennet niet op basis van first come first serve aanvragen moet afhandelen, maar een prioriteit op basis van maatschappelijk nut. Had iedereen die maar een beetje geinteresseerd is in de energie en de rol in de maatschappij (zie Vaclav Smil) kunnen zien aankomen / op moeten reageren.

Kan me bijvoorbeeld een punten waarderingsysteem voorstellen waarmee je je positie op de wachtlijst verkrijgt met weging tijdstip van aanvraag / toevoeging aan economie en welzijn Nederland / grootte van de aanvraag. Maar ja, dit soort wegingen worden door velen als "linkse overheidsbemoeienis" afgeschoten / geroeptoeterd. En korte termijn prefaleert boven strategische investeringen (tenzij er een commerciele lobby achter steekt).

Maar uw reactie vind ik ook niet van weldenkendheid getuigen. Heeft U een alternatief?

[scramados]

Tot 1 januari was het nog wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Nu zijn er voorrangsregels voor wie op het stroomnet wil aansluiten.

Als je nu dus een nieuwe aansluiting voor een huis aanvraagt krijgt die voorrang op een datacenter.

https://www.netbeheernederland.nl/artikelen/nieuws/nieuwe-prioriteringskader-acm-regels-voor-prioriteit-bij-vol-stroomnet

[Reactie gewijzigd door scramados op 29 maart 2026 11:03]

[Vexxon]

Dan heeft het vorige kabinet toch flink zitten slapen, de problemen waren ruimschoots bekend. Ze hebben er werkelijk niks aan gedaan

[vanaalten]

Dan heeft de bevolking toch flink lopen slapen toen ze destijds naar de stembus gingen en de populisten de macht gaven.

[542pEyes]

Mona Keijzer gaf aan deze plannen die het vorige kabinet had goedgekeurd niet meer kon stoppen(Bron AD)
Kabinet Rutte 4 is verantwoordelijk en in die periode waren er al problemen met de capaciteit van het stroomnet bekend.

[SpoekGTi]

Noem mij dan eens 1 kabinet in de afgelopen 30-35 jaar wat het wel goed heeft gedaan in de ogen van de burgers?

[vanaalten]

Ah… ik denk dat op elk kabinet wel kritiek te geven is, maar tegelijkertijd hebben we het echt niet slecht hier.

Mijn punt is vooral: makkelijk om kritiek op een regering te hebben, maar het is echt aan ons, de bevolking, om een regering te kiezen. Wijzen, maar vergeet niet ook in de spiegel te kijken.

[Arokh]

Ik ben heel erg tevreden met wat de Paarse kabinetten allemaal voor elkaar hebben gekregen. Dat waren economisch en sociaal en bestuurlijk uitermate succesvolle kabinetten, maar de LPF heeft dat met heel veel succes onjuist de geschiedenis herschreven. (met 'de puinhopen van 8 jaar paars'als belangrijkste wapenfeit, de puinhopen ze ze zelf hebben veroorzaakt zijn natuurlijk alsnog de schuld van iedereen behalve populisten)

[Mar9]

Toevallig 30-35 jaar? Allemaal rechtse kabinetten…

[DaBeetle]

Elk kabinet.

"de burgers" is namelijk geen eenduidige eenheid. Dat jij of ik het met veel zaken niet eens zijn betekent niet dat iedereen het er niet mee eens is.

Daarnaast worden besluiten op lokaal niveau verkloot, zoals in Lelystad.

[jjobar]

Je bedoelt Geen kabinet. Ieder kabinet van de afgelopen 30 jaar wist dat dit probleem zou ontstaan maar nooit is er aandacht aan besteedt in de politiek behalve politieke keuzes die nooit hebben bijgedragen aan het oplossen van het energie probleem

[ralph075]

Het is inherent aan het Nederlandse politieke stelsel dat een regering nooit kan waarmaken wat ze in verkiezingstijd beloven. Een kabinet doet ook geen beloftes in verkiezingstijd. Een kabinet is een verzameling politieke partijen, die in verkiezingstijd hebben uitgesproken waar zij aan willen werken. Er zal altijd samengewerkt moeten worden met andere politieke partijen en er zullen dus altijd concessies gedaan moeten worden. Over het algemeen doet een kabinet waar een meerderheid voor heeft gestemd, echter wel een verdeelde meerderheid. Gevoelsmatig lijkt het dan misschien dat geen enkel kabinet het goed doet. Maar ja, je hebt ook maar op een deel van het kabinet gestemd (als de partij waarop jij hebt gestemd überhaupt in het kabinet zit).

[Reactie gewijzigd door ralph075 op 29 maart 2026 13:03]

[xaradine]

dus liegen zij of misleiden alles!

wat heeft de nut van stemmen dan?

en waarom gaan wij stemmen? als zij hun eigen politieke weg gaan?

en trouwens waarom ben ik gemint?

[m_snel]

Je kan het nooit goed doen voor iedereen.

Als u bijvoorbeeld tegen asielzoekers bent en ik wel begrijp dat je sommige mensen echt moet helpen dan is elke beslissing verkeerd. En in plaats van asiels kun je elk willekeurig onderwerp invullen.

[Sando]

en de populisten de macht gaven.

Bedoel je dan de populisten van de BBB en de PVV in de landelijke politiek? Of bedoel je de populisten van GroenLinks, PvdA en de SP die in de gemeenteraad samen met D66 Microsoft Westpoort hebben goedgekeurd? Want bijna overal zie je dat de partijen die nu tegen zijn, ook de partijen zijn die het een periode daarvoor hebben goedgekeurd.

De meeste problemen komen uit de bestuursperiode 2018-2022. De alarmbellen gingen zover ik me herinner pas rinkelen na de pandemie, dus na 2020. Persoonlijk vind ik dat je dit wel had moeten zien aankomen als je kolencentrales sluit, gasputten sluit, biomassacentrales worden geannuleerd, bedrijven niet meer zonder subsidie op zee windmolens willen bouwen, en je tegelijk iedereen aan de electrische auto, de warmtepomp en de airconditioner helpt. Maargoed probeer in een gemeenteraad maar eens zelfstandig na te denken. Niemand zal naar je luisteren, totdat er een rapport is van de netbeheerder waar je naar kunt wijzen.

Mocht je het kabinet bedoelen, dan is het woord populisme wat ambigu. Populisme is toch het versimpelen van complexe problemen tot emotioneel aansprekende slechte oplossingen? Dat komt links en rechts voor. De populisten van de SP, GL en PvdA zaten niet in het kabinet.

Het onklaar maken van gasputten zodat je er zelfs in geval van nood niet bij kunt, of het compleet stoppen met kernenergie zoals in Duitsland waardoor de bruinkoolmijnen 30 jaar langer open blijven, of het afschaffen eigen risico terwijl de zorg op de begroting al ondraagbaar is (SP PvdA), of grote bedrijven alles laten betalen terwijl er nu al bedrijven weggaan (SP GroenLinks PvdA), of kinderopvang gratis maken terwijl je nu al 12+ maanden moet wachten en een land als Zweden er 50 jaar over gedaan heeft om de capaciteit/locaties/werknemers op te bouwen (SP GroenLinks PvdA), dat zijn allemaal populistische ideeën, maar niet per se rechts.

[bilgy_no1]

Nee, dat zijn politieke keuzes. Niet elke (al dan niet achteraf gezien) domme politieke keuze is meteen 'populisme'.

Populisme is vooral het reduceren van de problemen in het land tot een eenvoudige oorzaak, meestal in de vorm van een al dan niet bestaande elite (van "wereldwijde Joodse Schaduwregering" of "De EU" tot "De Miljardairs") en een eenkennige oplossing (zoals "I alone can fix it" of "macht aan het proletariaat"). Het is vooral een stijl van politiek voeren, waarbij je het volk eerst heel boos maakt om de macht te kunnen veroveren.

[pietvelleman]

je zegt: "Het is vooral een stijl van politiek voeren, waarbij je het volk eerst heel boos maakt om de macht te kunnen veroveren."

Volgens mij zijn er twee tactieken die populisten hanteren: het volk heel boos òf heel bang maken. En zowel links als rechts zijn daar heel goed in. Wat je zegt: ze reduceren het probleem en komen daardoor ook met eenvoudige oplossingen.

En het gevolg van al het populisme is dat dit kabinet (of het vorige) de schuld krijgt - en iemand als Mona Keijzer gevraagd wordt om zich te verantwoorden. Zoals je hieronder ook in veel Tweaker-reacties leest.

En dat terwijl de verguning is verleend door de Poviciale Staten. Met een huidige coalitie van: BBB, VVD, GroenLinks, PvdA

Lees voor de lol het nieuwe datacenter beleid van de Povincie voor 2025 - 2027 :
https://noordholland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/f12ad536-0299-46ca-8bbe-7222d305cb47

"De kern van de voorgaande Datacenterstrategie blijft overeind: in deze geactualiseerde datacenterstrategie continueert de provincie het clusterbeleid. De basis voor deze herijkte Datacenterstrategie is ook ongewijzigd: Noord-Holland is een aantrekkelijke vestigingslocatie voor datacenters en datacenters leveren een belangrijke bijdrage aan de provinciale, nationale en internationale economie en digitale infrastructuur."

Met een colatie van BBB, VVD, GroenLinks, PvdA kun je m.i. wel stellen: de burger heeft zitten slapen... Een bredere coalitie dan dat... ga je niet krijgen...

[Sando]

Populisme is vooral het reduceren van de problemen in het land tot een eenvoudige oorzaak

Dat zijn al mijn voorbeelden toch ook? Neem bijvoorbeeld de kinderopvang gratis maken om de arbeidsparticipatie van deeltijdvrouwen gelijk te kunnen trekken met mannen. Terwijl vrouwen zelf de deeltijdval als grootste obstakel noemen, en KDV's zelf de personeelstekorten als grootste obstakel noemen, en meer geld van de belastingbetaler die problemen niet oplost. Maar het klinkt zo simpel en het is makkelijk te zeggen dat opvang alleen voor de rijken is. Terwijl ouders een inkomstenafhankelijke bijdrage krijgen, en het CPB had al berekend dat het effect van het vervangen van de bijdrage met gratis opvang voor lage inkomens nihil is. Jokkebrokkerij en wij-versus-zij om stemmetjes te winnen, volgens mij is dit een voorbeeld van links-populisme.

Wikipedia: Er kan ook een onderscheid gemaakt worden tussen links- en rechts-populisme (...) Zo worden zowel de Nederlandse SP als de PVV [...] als populistisch bestempeld.

[bilgy_no1]

Dat is dus een maatregel waar jij het niet mee eens bent. Maar dat maakt het nog geen populisme. Dat gaat veel meer over het proces om aan de macht te komen, niet zozeer om wat je daar vervolgens mee doet.

[Sando]

Dan zijn we het met elkaar oneens. Ik vind het voldoen aan de definitie van populisme, en ik heb uitgelegd waarom.

Overigens klopt je redenatie niet: Ik ben het juist wel met die maatregel eens. Ik heb het niet nodig, en het wordt een puinhoop, maar ik zou er wel behoorlijk van profiteren. Ik heb al kids in het systeem zitten en broers/zusjes krijgen voorrang dus de wachtrij die gaat ontstaan heb ik geen last van. Ik kies bij het stemmen voor mijn eigen belang, dus voor mij is het prima.

Als een populistisch stom idee goed voor jou is, dan kan je er best vóór zijn en er tegelijk kritiek op hebben. "Oh wil je me €500 geven? Well who the hell am I to say no, right?" Het maken van non sequiturs doet iets met de betrouwbaarheid van je reacties.

[bilgy_no1]

De menselijke oorzaak van de huidige klimaatverandering is een keiharde realiteit, niet een of ander fictief complot. En als wetenschappers de huidige klimaattrends door rekenen is duidelijk dat de gevolgen rampzalig gaan zijn. Politici die daarop wijzen zijn niet direct populisten.

Wel populisme is: "de Globalisten willen iedereen onderdrukken en daarvoor hebben ze klimaatverandering bedacht. Dan moet jij nepvlees gaan eten en daar stoppen ze chemicaliën in om de gen pop te beheersen. Ik ga dat stoppen dus stem op mij!"

Of de andere kant op: "de miljardairs veroorzaken deze klimaatverandering expres, omdat daardoor 90% van de wereldbevolking zal uitsterven en zij daarna alle grondstoffen voor zichzelf hebben. Kom in opstand!". Maar dat is dus niet wat die partijen doen (en sowieso niet een geluid wat ik ergens hoor).

Boeren uitkopen is een maatregel die te maken heeft met het stikstof probleem. Daar kun je het mee oneens zijn, maar dat maakt het geen populisme.

[bilgy_no1]

Het ging hier over populisme, dus we dwalen nogal af... Maar vooruit...

Ik denk dat je onderschat hoeveel onderzoek er is gedaan naar allerlei details van klimaatwetenschap. Het begint met de chemische eigenschappen van moleculen. We weten al sinds de 19e eeuw dat bepaalde gassen het broeikaseffect vertonen. Incl CO2.

Dus is het logisch dat als we meer CO2 in de lucht brengen dat er meer warmte in de atmosfeer blijft hangen.

We weten grofweg hoeveel kolen, benzine en gas worden verbrand en dus ook hoeveel CO2 er wordt uitgestoten. Vervolgens wordt al ruim 60 jaar het gehalte aan CO2 in de atmosfeer gemeten. Die correlatie is gewoon logisch en aantoonbaar. Door dat te meten weten we bijvoorbeeld ook dat een groot deel van de CO2 is opgenomen door de oceanen, wat daar ook weer voor problemen zorgt.

Aan de andere kant wordt ook de instraling van energie door de zon gemeten. En de wijzigingen daarvan zijn een kleine fractie van wat we met onze activiteiten veroorzaken.

Vroegere klimaatverandering werd inderdaad gedreven door natuurlijke factoren zoals de Milankovic cyclus. Maar dat verloopt veel trager dan wat we nu meten en alleen kunnen verklaren door de menselijke invloed.

Is dan echt alles al bekend? Nee, zo is er nog onduidelijkheid over de invloed op oceaanstromen, het effect van tipping points En meer belangrijke details. Wat echter wel heel duidelijk is is dat de mens dit nu veroorzaakt.

De bekende aantijging van een religieus geloof in klimaatverandering gaat dus niet op. Wetenschappers volgen elkaar echt niet zomaar. Die proberen juist de zwaktes te vinden in het werk van andere groepen. Peer review heet dat proces. Dat is niet feilloos en ook niet alle wetenschappers zijn perfect. Maar als iemand iets fantastisch claimt, dan proberen anderen dat te repliceren dus verzinsels worden uiteindelijk ontkracht.

Dan kom je nog met de aantijging dat wetenschappers afhankelijk zijn van funding. Dat argument moet je eens omdraaien: weet je welke industrie nog veel grotere financiële belangen heeft dan al die klimaatwetenschappers? Juist, de fossiele industrie.

Dus die vervuilen het hele debat met allang ontkrachte leugens en FUD. Al jouw 'argumenten' horen we al 20+ jaar en die zijn ook al net zo lang ontkracht. Dat is waarom je een -1 krijgt.

Als je je echt wilt verdiepen in de argumenten zou je eens hier kunnen kijken:

https://skepticalscience.com/10-Indicators-of-a-Human-Fingerprint-on-Climate-Change.html

[542pEyes]

Je kijkt te systeematiek naar de wetenschap.

Dat de correlatie logisch en aantoonbaar is is farfetched. De voorspellingen over de toekomst en de noodzaak voor extreem beleid zoals het uitkopen van boeren zijn gebaseerd op complexe computermodellen. Pieter Omtzigt waarschuwde voor grote fouten in het Arius model en dat is terecht als je luisterd naar zijn argumenten.

Modellen zijn versimpelingen van de realiteit. Factoren zoals wolkenvorming, zonnen activiteit en oceaanstromen zijn zo ingewikkeld dat de wetenschap dit niet 100% begrijpt. Ze kunnen nog amper het weer voorspellen voor een maand later. Als je de input in die modellen een klein beetje verandert krijg je een ander resultaat. Wetenschap is pas waar als het herhaalbaar aangetoond kan worden, niet als het uit een simulatie komt die de toekomst probeert te voorspellen.

Mooie jij bak op groupthink. Je maakt een strawman van mijn positie. Ik heb het niet over een complot, maar om institutionele bias. Als jij als jonge wetenschapper een geld vraagt om te onderzoeken waarom de opwarming meevalt krijg je die pot met geld simpelweg niet. Universiteiten en overheden hebben zich al gecommitteerd aan de klimaatdoelen. Onderzoek dat dat beleid ondermijnt word niet gepubliceerd in de grote bladen. Dan loopt je carriere vast. Dat is hoe wetenschap een echo kamer word zonder dat iemand stiekem(want dat is wat je denkt dat mijn positie als "wappie" is) orders geeft.

In de Middeleeuwen was het in delen van de wereld warmer dan nu zonder enige CO2 uitstoot van de mens. Als de natuur dat toen kon zonder mensen, hoe weten we dan 100% zeker dat de huidige stijging voornamelijk door ons komt? De wetenschap verhult het verleden vaak om grafieken er enger uit te laten zien. Ze gaan nooit ver terug of laten nooit data zien dat juist in het nadeel is van hun naratief. Gewoon al het feit dat dit niet goed word besproken zegt veel.

Ja vind je het uitkopen van de boeren logische? Hier bloed je wetenschappelijke positie over naar een politieke. Zelfs als de aarde opwarmt is het uitkopen van alle Nederlandse boeren een druppel op een gloeiende plaat die de temperatuur met 0,00007 graden beïnvloedt( oh nee hij zegt de FvD thing) Het feit dat dit als de "enige oplossing" wordt gepresenteerd laat zien dat het klimaat wordt gebruikt als excuus voor een politieke agenda. Die agenda is grond voor woningen. Ik snap de urgentie op dat vlak maar lieg niet tegen de bevolking hierover en geef gewoon toe dat je communistische maatregelen wilt treffen om de wooncrisis op te lossen.

klimaatonderzoek en groene tech krijgen miljarden aan publieke fondsen, subsidies en NGO-geld(Timmermans werd niet voor niets op het matje getoepen)meer dan fossiel nu. Hoe meer alarmisme er is hoe meer geld ze krijgen.

Je positie is arrogant. Wetenschap is pas gezond als er ruimte is voor fundamentele twijfel. Zodra consensus word gebruikt om debat te smoren met -1 op Tweakers ben je bezig met politiek en niet met wetenschap. Ik vind het dan ook niet gek dat je niet in gaat op mijn argumentatie betreft Einstein. Dat past natuurlijk niet in je plaatje.

Goeie avond ik laat het hierbij. Geen probleem om te reageren maar je politieke positie is me meer dan duidelijk.

[bilgy_no1]

Je blijft het maar hebben over klimaat en uitkoop van boeren. Dat Aerius model waar je het over hebt gaat over stikstof uitstoot, niet over broeikasgassen. Het uitkopen van boeren gaat niet over klimaatbeleid, maar over behoud van natuurgebieden. Dat zijn twee aparte onderwerpen.

Er is absoluut ruimte voor gerede twijfel over alles in de wetenschap. En in de klimaatwetenschap gebeurt dat ook echt. Ik gaf toch ook al aan dat er details zijn die nog niet goed bekend zijn?

Ik zag laatst nog een interessante bespreking van een artikel die dit illustreert: YouTube: Climate science may have made a BIG mistake!

Dat neemt echter niet weg dat er heel veel bewijs is dat de huidige klimaatverandering door menselijk handelen wordt veroorzaakt en geen alternatieve theorie die de observaties kan verklaren.

En wie smoort hier een debat? Ik antwoord toch? Ik heb je die -1 ook niet gegeven. Al snap ik wel dat mensen moe worden van steeds weer dezelfde, tig keer ontkrachte, argumenten.

Zelf heb ik meer hoop dat mensen voor rede vatbaar zijn. Daarom dat ik gewoon inhoudelijk antwoord.

Ik snap heus wel wat je bedoelt met de financieringsstromen voor wetenschap. Maar verdiep je eens in de manier waarop publieke gelden worden verdeeld. Dat gaat via commissies waarin andere wetenschappers de kwaliteit van voorstellen beoordelen. Als iemand onderzoek wil doen naar potentiële andere oorzaken van klimaatverandering, dan zal zo'n voorstel gewoon beoordeeld kunnen worden.

Maar: zo'n voorstel zal op z'n minst de reeds bestaande waarnemingen moeten kunnen verklaren. Dus als iemand poneert dat het de Milankovich cyclus is, dan klopt dat niet met de waarnemingen van de snel stijgende temperatuur in deze eeuw. De tijdlijnen zijn niet compatibel.

En je zegt "als jij als jonge onderzoeker onderzoek wilt doen waarom de opwarming meevalt". Dat is om te beginnen al geen goed geformuleerde wetenschappelijke vraag. Er zit namelijk een waarde-oordeel in.

En geloof me, als iemand kan aantonen dat klimaatverandering niet het het gevolg is van menselijk handelen, dan ligt er ergens een Nobelprijs te wachten. Alleen: die nieuwe theorie moet wel alle observaties die al zijn gedaan kunnen verklaren. En dus ook op een of andere manier alles wat we weten van de chemische eigenschappen van moleculen opnieuw verklaren.

Dat argument van dat piepkleine deel dat wij uitstoten hoor ik wel vaker, maar dat is een beleidsdiscussie. Dat zegt niets over de wetenschap. Persoonlijk vind ik dat het een egoïstisch argument is. Want per persoon van de bevolking stoten we hier wel veel meer uit dan in landen als China en India. En als Nederland hebben we nogal wat te verliezen met dit onderwerp. Dus laten we dan op z'n minst zelf doen wat we ook van anderen vragen.

Einstein is een interessante. Je brengt het argument alsof hij uit het niets en helemaal alleen de hele wetenschap omver wierp. Alleen is dat niet helemaal zo gegaan. Einstein bouwde voort op werk dat al door anderen was verricht, zoals Maxwell, Lorenz en Poincaré. Voor de wiskunde in de Algemene Relativiteitstheorie werd Einstein geholpen door Grossman. Het begrip ruimte-tijd dat centraal staat in de algemene relativiteit is voor het eerst geopperd door Minkowski. Doet allemaal niets af aan de genie van Einstein, maar het was niet zo dat hij een complete buitenstaander was die compleet tegen alle stromen in ging.

[542pEyes]

Je discuseert in bad faith. Ik heb het over het Arius model dat uit gaat van een falend model op basis van consensus uit de wetenschap en politiek. Niet omdat ik het opeens over stikstof wil hebben. Je brengt geen tegen argument hierop en leid af met opmerkingen als dat ik het opeens over een "ander onderwerp" heb. Je weet waarom maar kiest ervoor niet te engagen.

Altijd de slechtst mogelijke interpretatie kiezen om de eigen mening te bevestigen. Zolang wat je zegt maar consistent is met je eigen verhaal. Waarom neem je nog de moeite. Je doet precies hetzelfde met je Einstein trivia. Alsof dit de kern van de discussie veranderd. Wat maakt het uit dat Grossman hem hielp met de wiskundige formules en Einstein inspiratie kreeg van anderen. Het gaat erom dat de wetenschappelijke consensus, Einstein aanviel op zijn werk omdat het stond op de schouders van Newton. Je bewering sugereert dat de wetenschappers die Einstein inspireerde de consensus vertegenwoordigen. Je manuvreert jezelf naar een onlogische hoek.

"per persoon van de bevolking stoten we hier wel veel meer uit dan in landen als China en India. En als Nederland hebben we nogal wat te verliezen met dit onderwerp. Dus laten we dan op z'n minst zelf doen wat we ook van anderen vragen"

Waarom begin je niet met jezelf door te minderen met tech kopen en consumeren dat op basis van je tweakers geschiedenis hoog ligt voor de gemiddelde Nederlander. Net als dat de leider van D66 klaagt dat mensen teveel vliegen en de tickets duurder moeten worden, heeft ie in totaal veel gevlogen voor zijn plezier.

"Al snap ik wel dat mensen moe worden van steeds weer dezelfde, tig keer ontkrachte, argumenten" tot nu toe heb je mijn argument flink ontweken en lijkt het alsof ik met een muur praat. Helemaal mooi dat je snapt dat mensen moe worden van discussies en liever in de tunnel visie van consensus willen zitten. Dat betekent niet dat dit geluid maar gecensureerd moet worden.

[Reactie gewijzigd door 542pEyes op 1 april 2026 09:17]

[bilgy_no1]

Deze discussie loopt aardig uit de hand. Jij dumpt in een post een hele hoop stellingen en ik heb beperkt tijd. Dus als ik niet op ieder detail reageer wil dat niet zeggen dat ik zoiets negeer of in slecht vertrouwen reageer.

Jij haalt opeens een Aerius-model over stikstofdepisitie bij een discussie over klimaat. Wat is er "bad faith" aan mijn reactie als ik erop wijs dat dat aparte issues zijn? Ongetwijfeld valt er veel aan te merken op zo'n model. En of je wel of niet voor het uitkopen van boeren bent is een politieke keuze. Die stikstofuitstoot valt misschien ook op andere manieren te verminderen.

Nog even over Einstein: jij claimt dat hij de wind van voren kreeg, maar dat is gewoon te simpel gesteld. Zijn bijzondere en algemene Relativiteitstheorie verklaarde een aantal zaken waar wetenschappers al eerder tegenaan waren gelopen. De grenzen van het oude paradigma werden al bereikt. Als iemand dan een nieuw paradigma voorstelt zal dat allicht tijd kosten om anderen ervan te overtuigen. Zeker in het geval van relativiteit, omdat er best wel bizarre voorspellingen zijn. Maar zodra experimenten steeds meer van de voorspellingen bevestigden (voor het eerst in 1919) werd de theorie meer en meer geaccepteerd. Zo hoort wetenschap te werken.

De parallel in klimaatwetenschap is dat Svante Arhenius in 1896 (ongeveer dezelfde periode als Einstein) als eerste voorspelde dat de CO2 uitstoot van het verbranden van (toen nog vooral kolen) het klimaat zou opwarmen.

Die theorie werd nog veel meer bekritiseerd dan Einstein's werk. Pas ongeveer 60-70 jaar later, nadat regelmatige en systematische observaties van CO2-concentraties en temperatuurmetingen de theorie bevestigden, kreeg het meer aandacht. Kortom, wetenschap werkt uiteindelijk toe naar een steeds beter begrip van de wereld om ons heen.

Als iemand dat nu wil ontkrachten met een nieuwe theorie, dan zal die nieuwe theorie nog steeds al die eerdere waarnemingen moeten verklaren. Als Einstein's algemene relativiteit niet ook de banen van planeten kon voorspellen, dan was het ook geen goede theorie en allang afgeschoten.

Tot slot maak je nog een laaghartige claim dat ik eerst zelf maar eens aan de slag moet... Je kent me niet. Je weet niet wat ik wel en niet doe. En dan claim je dat ik "in bad faith" discussieer...

[xSNAKEX]

Altijd hilarisch als mensen een nep Einstein quote gebruiken voor dubieuze claims. En nog veel grappiger als die uberhaupt gewoon irrelevant en slecht geinterpreteerd is.

[542pEyes]

Het klopt wat je zegt over die quote. Die heb ik verwijderd. Er zijn andere uitspraken die wijzen op Einsteins denkwijze zoals:
“The important thing is not to stop questioning. Curiosity has its own reason for existing.”
en
“Blind belief in authority is the greatest enemy of truth.”

Het gaat mij om het idee dat je kritisch blijft nadenken. Dat kritische denken wordt door mensen zoals jij blijkbaar niet gewaardeerd en daarom zet je het weg als dubieuze claims. Je voegt niets toe aan deze discussie maar zoomt in op een fout in plaats van op de kern van mijn punt. Als een onjuiste quote het enige is wat je kunt weerleggen, zegt dat meer over jou dan over mij.

[xSNAKEX]

Ah, de pure persoonlijke aanval. En dan ben ik degene die niets toevoegt aan de discusie? Nee er is al meer dan zat over gezegd. Wat er vooral ook bij hoort is dat het mogelijk is om overtuigd te worden door goede argumenten onderbouwing en resultaten.
De quotes die je nu toevoegt gelden niet alleen wanneer het uitkomt en dus zlefs voor de quotes zelf

[542pEyes]

"Ah, de pure persoonlijke aanval"

Een persoonlijke aanval is een geschreven of gesproken uiting die bedoeld is om een andere persoon te kwetsen, waarbij de focus ligt op de persoon zelf in plaats van op hun argumenten of acties.

Ik heb het over je niet bestaande argumenten. Mijn quote "Je voegt niets toe aan deze discussie maar zoomt in op een fout in plaats van op de kern van mijn punt" Alleen omdat je je persoonlijk aangevallen voelt betekent niet dat je persoonlijk bent aangevallen.

"En dan ben ik degene die niets toevoegt aan de discusie?" Klopt. Quote jezelf dan maar uit je bericht waar je inhoudelijk in gaat op mijn punten. Kan je niet.

"Nee er is al meer dan zat over gezegd" Niks daarvan weerlegt mijn argumenten. Dat jij het gebruikt om je eigen bias te bevestigen moet je zelf weten.

"Wat er vooral ook bij hoort is dat het mogelijk is om overtuigd te worden door goede argumenten onderbouwing en resultaten" Ja daar kan ik lang op wachten als anderen discuseren in bad faith en niet met de argumenten engagen.

"De quotes die je nu toevoegt gelden niet alleen wanneer het uitkomt en dus zlefs voor de quotes zelf" Dit kan ik niet vertalen naar normaal Nederlands.

[xSNAKEX]

Zegt dat meer over jou dan over mij is het gewoon helemaal op de man spelen, net zoals iemand proberen te beledigen op een spelfout. Als je vind dat ik iets fout doe prima, maar dan lijkt het me zinloos om direct zelf die fout te maken.

Einstein is een autoriteit, dus niet alles wat hij zegt is ineens een absolute waarheid, zeker wanneer het niet over zijn vakgebied gaat.

Verder zij er zat goede argumenten langs gekomen waardoor je van gedachten had kunnen veranderen, maar ik heb niet het idee dat je daarvoor open staat.

Sowieso wijs je in meerdere dingen op een hoop losse fouten e.d en doet alsof er een verband is. Ondanks dat er allemaal verschillende mensen aan hebben gewerkt om tot dat resultaat te komen. Er is dus gewoon geen verband.

Ook moet je vooral een mechaniek niet verwarren met wetenschap. We betalen bijvoorbeeld ook wegenbelasting op basis van brandstoftype en gewicht van een auto. Dat is niet iets wetenschappelijks maar is een mechaniek. Net zoals we die ook gebruiken voor de handhaving van wet en regelgeving.

[Sando]

Ik deel je frustratie. We exporteren alle vlees en zuivel, maar zouden verplicht een zak stront mest, ammoniak en stikstof mee moeten geven aan alle afnemers. De belastingbetaler financiert netbeheerders en bouwt infrastructuur met windparken, en vervolgens slokken buitenlandse datacenters dit hap slok he-le-maal op waardoor we geen stap vooruit komen met onze eigen problemen, maar juist verder escaleren. Inmiddels horen we onderweg van werk naar huis radio-commercials of we tot 21 uur geen stroom willen gebruiken. Waar zijn we mee bezig?

Maar om je woede nu op de VVD te richten, dat is niet constructief. Het is niet zwartwit. De export en het vestigingsklimaat houden onze economie langer overeind bij een crisis, en dat is al twee keer bewezen. Het is moeilijk te waarderen, want een klein beetje slechter voelt niet als beter (dan veel slechter). Bovendien zijn de gemeenteraden die kortzichtig vóór datacenters stemden gewoon GroenLinks, PvdA, SP en D66, juist in linkse gemeenten als Amsterdam.

Onder de VVD zijn de overheidsfinanciën fors verbeterd na de eurocrisis. Dat kan je van profiteurs als Italië, Griekenland, Frankrijk, Spanje, Portugal etc niet zeggen. Het is de sterke kredietwaardigheid van Nederland waardoor de HELE EUROZONE in de pandemie heeft kunnen bijlenen zonder compleet failliet te gaan.

Daarnaast hebben ze mega-hervorming in het pensioenstelsel afgerond en is de staatsschuld kleiner geworden. Zonder VVD zouden mijn kinderen later de rekening van de twee crisissen van mijn generatie mogen betalen.

Overigens heb ik niet op de VVD gestemd want ze hebben alles met de PAS-regeling wel verprutst natuurlijk. Ik zie de VVD als een ingrediënt waarvan we een snufje in de coalitie nodig hebben. Niet te veel. Het zou mooi zijn als je 10 stemmen mocht verdelen bij de verkiezingen, dan zou ik er wel 2 of 3 op de VVD zetten.

[jaquesparblue]

De wet(ten) die het ACM in staat stelt om zo'n prioriteitskader vast te stellen (waar de vorige poster naar refereert) bestaat al zo'n 25 jaar.

Het ACM is een zelfstandige overheidsorgaan, daar heeft het Kabinet niet direct heel veel over te zeggen. Het ACM laat echter, zoals wel vaker, zien dat de "Consument" in de naam niet heel veel waarde heeft (tot 1 Jan schijnbaar).

[jjobar]

Het vorige kabinet???? Je bedoelt dat de politiek al 30 jaar aan het slapen is? Toen wisten we namelijk al dat dit probleem zou ontstaan. Maar natuurlijk geen investeringen doen maar nu lekker alles het probleem van de consument maken

[david-v]

30 jaar geleden schreeuwden de mensen om kerncentrales te sluiten. Nu krijg je het omgekeerde, want het alternatief is hangen aan het infuus van Rusland, Amerika en het midden oosten met hun olie en gas.

Prioriteiten worden niet alleen door de overheid bepaald, dat doen wij allemaal met onze mening.

[jjobar]

Als we 30 jaar geleden waren begonnen met kernenergie hadden we nu geen of in ieder geval minder problemen gehad en waren we niet afhankelijk geweest maar helaas heeft de politiek dat altijd tegengehouden.

[david-v]

De politiek volgde de wens van het volk. Kern energie was tabboo. Grootste fout die we toen hebben gemaakt helaas.

[542pEyes]

Mensen zijn onterecht bang gemaakt met Chernobyl. Een centrale die voor zijn tijd al verouderd was en slecht onderhouden werd.

Er zijn nog steeds veel organisaties die lobbyen tegen kernenergie. Het maakt Greenpeace bijvoorbeeld niet uit hoeveel groene stroom dit oplevert. Omdat zij het niet willen wilt Groenlinks dit niet. Timmermans had dit standpunt geaccepteerd om lijsttrekker te worden.

Wat Groenlinks geen probleem vind zijn biomassa centrales. Hierin zijn ze niet te volgen.

[Sando]

De politiek volgde de wens van het volk.

En het volk werd geïndoctrineerd door leugenaars van o.a. GreenPeace en lobbyisten van o.a. de olie industrie, terwijl het volk eigenlijk naar wetenschappers van o.a. NASA en onderzoekers van o.a. IPCC, IEA en IAEA had moeten luisteren.

Zo was de anti-kernenergie koers ook een beetje links-populisme om de stem van de geïndoctrineerden te winnen door o.a. Angela Merkel en Ursula von der Leyen, die achteraf spijt heeft.

Grootste fout die we toen hebben gemaakt helaas.

Moet je nagaan hoe frustrerend het is als je (bij welk onderwerp dan ook, van kernenergie tot pandemische paraatheid bij wijze van spreken) steeds alles de andere kant ziet opgaan totdat je begint te geloven dat stemmen geen zin meer heeft. Je wilt per onderwerp gaan stemmen (directe democratie) omdat je nu steeds stemt op een goed en een slecht standpunt van een partij, en de goede gaat dan het eerst overboord. Is je stem weer voor 4 jaar onheus gegijzeld.

Je ziet dergelijke taboes ook terug op GoT. Zo herken ik het verhaal in die eerste link, als je GreenPeace vervangt door Gathering of Tweakers:

Hoeveel feiten en argumenten ze ook gaf, bij GreenPeace GoT stonden ze niet open om iets positiefs te horen over kernenergie.

offtopic:
Dan gaat het uiteraard over enkel de gebruikers die fanatiek reageren, want GoT/Tweakers heeft ontzettend veel gebruikers.

[Reactie gewijzigd door Sando op 30 maart 2026 13:53]

[david-v]

Soms heeft het volk gelijk, soms de politiek, soms links, soms rechts. Achteraf gezien je gelijk halen is altijd heel makkelijk . Het enige wat je kan doen is leren van de fouten die je gemaakt hebt, want zo kom je vooruit. Fouten maken betekent ook iets doen wat je niet zou verwachten of tegen alle logica in, maar dat is en blijft een leerproces.

Gaan stemmen heeft altijd nut. Per onderwerp stemmen heeft weinig nut als het merendeel niet snapt waar je voor kiest, want dan krijg je al heel snel dat populistische ideeën het winnen: simpel uitleg zonder enige vorm van context of consequenties. Ik ben niet tegen referendums, maar het moet wel nuttig zijn en heel duidelijk zijn voor iederen en gericht op het lokale, provinciale of landelijk beleid.

[Sando]

Achteraf gezien je gelijk halen is altijd heel makkelijk

Vóóraf je gelijk halen is scheer onmogelijk, ook al kom je met feiten, rapporten en conclusies van wetenschappers. Ik wordt al 20 jaar uitgejoeld op GoT om alle punten die nu langzaam aan over worden genomen door een nieuwe generatie stemgerechtigden, en ik werd twee keer van GoT verbannen wegens uitspraken over corona die later allemaal juist bleken (bijvoorbeeld dat nu.nl er in een liveblog een factor 10 naast zat met de dodelijkheid omdat ze een komma verkeerd hadden gelezen in het bronrapport). Daarom vind ik het lastig om te begrijpen hoe het Overton-venster precies werkt, maar ik heb het gevoel dat het toch gaat door één voor één wat mensen te overtuigen, ook als de tegenstanders op dat moment geen argumenten nodig hebben om elkaar gelijk te geven.

Per onderwerp stemmen heeft weinig nut als het merendeel niet snapt waar je voor kiest, want dan krijg je al heel snel dat populistische ideeën het winnen

Die "als" is het vaste bezwaar dat je vaker hoort. Maar als het merendeel onbekwaam is om over beleid te stemmen, waarom zouden we ze dan überhaupt laten stemmen? Kijk naar kabinet Schoof, was dat nou een walhalla van competentie? Populisme ontstaat juist als burgers slechts indirect invloed hebben. Stem je direct over beleid, dan moet een voorstel inhoudelijk overeind blijven in plaats stemmen op schreeuwen, poppenkast en "wij versus de elite". In ieder geval krijg je dan niet dat je stemt op één stokpaardje, en je daarmee ongeïnteresseerd ook instemt met incompetent beleid op 9 andere dossiers. Bij referenda zouden de ongeïnteresseerden dan tenminste thuis blijven.

In Zwitserland zijn al decennia bindende referenda, en het land functioneert stabieler dan enkel representatieve democratieën. Blijkbaar leren mensen het snel genoeg als hun stem direct gevolgen heeft. Zelfs Italië lijkt er mee om te kunnen gaan: Met een bindend referendum is kernenergie afgeschaft, het aantal zetels in het parlement (2e kamer) bijna gehalveerd, en is de her-introductie van kernenergie in 2022 nog tegengehouden.

Dat zou niet mijn keuze zijn, hoewel het argument wat ik van mijn Italiaanse familie vaak hoor is dat waar mijn zonnepanelen in de winter 10 keer minder opleveren dan in de zomer, kunnen ze in Italië zelfs in de winter nog de helft van het rendement van de zomer halen. Steeds meer mensen hebben een tweede huis buiten de stad met zonnepanelen en een thuisbatterij zonder netaansluiting. Veel verlaten huizen omdat een netaansluiting op die locatie te duur was worden nu weer aantrekkelijk om te renoveren voor AirBNB ofzo. Ondertussen kan ik in de winter met mijn zonne-opbrengst misschien net mijn fietspomp opladen.

Sorry, ik drijf weer af.

[Reactie gewijzigd door Sando op 30 maart 2026 16:07]

[Sebastian1313]

Correct...

[Toet3r]

Ze hebben er werkelijk niks mee gedaan

Dat is een goede samenvatting van Kabinet Schoof. Op alle kritisch dringende onderwerpe precies 0,0 veruithang geboekt. Slechtste kabinet sinds jaren.

[Guru Evi]

Wel veel gedaan, zoals zonnepanelen, windenergie, prijzen die door het dak schieten, belasting op opgewekte energie, EV subsidies, een volledige Energiewende.

Of bedoelde je iets dat zoden aan de dijk brengt, zoals een nucleaire centrale? Uiteindelijk is hiervoor gestemd geweest, iedereen wou groen en gezond totdat we niet eens potentiële lidstaten meer konden beschermen van invasie. Nu heeft Rusland een voet in zowel onze energie en ons brood, zijn we afhankelijk van derde wereld landen voor plastiek en industrie, en zelfs Iran heeft raketten die de helft van Europa kunnen bereiken.

Geslapen hebben we gedaan, de rest van de wereld is ons voorbij gestoken, onze industrie, tech, olie, gas, energie is allemaal weg. Maar gezond en groen, ah nee, blijkt dat panelen lood en arsenicum lekken in ons grondwater en windmolens een afvalprobleem is dat zelfs China niet meer wilt aanvaarden.

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 29 maart 2026 12:57]

[HollowGamer]

Het was niet het kabinet, het waren de mensen in gemeenten zelf! Die hebben juist deze hierna toe gehaald, en hun eigen mensen laten zitten.

[2Dutch]

dit is een probleem wat al decennia speelt, de tekorten op / het moeten moderniseren van de elektranetten waren al veel eerder voorzien maar het werd niet serieus genomen en vooruitgeschoven: helaas een trucje dat we wel vaker hebben gezien in combinatie met onze overheid. Vooruitdenken en plannen lijkt bijna onmogelijk door die figuren (nee doen we later wel..later..later...later), en uiteindelijk kost alles een veelvoud aan miljarden meer dus het is ook compleet economisch debiel ook. Niemand durft te zeggen dat we 10 miljard kwijt zijn maar dan wordt het 200 25 jaar later. Tsja..fuck around and find out zullen we maar zeggen.

[Reactie gewijzigd door 2Dutch op 30 maart 2026 16:02]

[YGDRASSIL]

Is er een recent kabinet dat daadwerkelijk iets voor elkaar heeft gekregen? Behalve als gorilla's op de eigen borst kloppen terwijl je focussed op anderen zwartmaken?

[The Third Man]

Dat op sommige locaties de waterdruk te laag is of het leidingnet snel lek gaat is nog geen reden om dan op een andere locatie niet een wildwaterbaan te bouwen. Lokale problemen is wat anders dan dat het hele land droog staat. De omvang van de problemen is gegroeid, veel en vaak. Maar dat is wat anders dan dat het landelijke bepalend probleem is waar landelijk rekening mee moet worden gehouden.

[Majestici]

Wildwaterbaan is wel wat anders dan Gigawatts aan datacenters. Je bagatelliseert het wel even enorm.

[m_snel]

Het is gewoon een onzin discussie, z’n datacenter heeft ongeveer het zelfde aansluit vermogen als een stad.

Maar in een stad heb je dan te maken met een verdeelstation en heel veel transformator huisjes en natuurlijk de aansluitingen naar de afnemers.

Bij een datacenter heb je gewoon een verdeelstation die aan het hoogspanningsnet hangt en een verbinding naar die ene klant.

Dat is een veel simpelere oplossing .

[MSalters]

Precies. Het Nederlandse probleem is het laagspanningsnet. Al die zonnepanelen die s middags op 220V terugleveren, dat moet het hoogspanningsnet weer op.

Voor een datacenter is de laagspanning een klant-probleem.

[Sando]

Het Nederlandse probleem is het laagspanningsnet. Al die zonnepanelen die s middags op 220V terugleveren

Hadden we dat ook kunnen zien aankomen toen iedereen subsidie kreeg voor zonnepanelen?

[MSalters]

Marig argument want dat was niet één beslissing op één moment. Initieel? Nee. Toen was het niche.

[The Third Man]

Het doel van een analogie is niet om een realistische vergelijking te maken maar om te illustreren hoe het perspectief scheef is. Gigawatts zijn qua productie niet de beperkende factor in ons stroomnet. Dat is de distributie. Die distributie is het knelpunt, maar die is logischerwijs niet uniform. Door dan te doen alsof het aansluiten op een plek waar dat probleem niet speelt een significant probleem is, is het tegenovergestelde van bagatelliseren. Net als dat ik thuis ook niet gevraagd wordt om mijn stroomverbruik tussen 18:00-21:00 te beperken omdat er te weinig productie zou zijn, maar omdat er segmenten in het net de piek niet kunnen verwerken. Die segmenten raken niet beïnvloed als er ergens anders wel of niet een datacentrum bij wordt gebouwd.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 10:26]

[Majestici]

Je creëert zelf de analogie, je haakt nergens op in wat elders vernoemt wordt. Waterdruk kan lokaal laag zijn, dat is niet een analogie voor het landelijke stroomnet. Dat nu al 5% kwijt is aan drie data centers. 10 stuks ben je misschien 20% aan kwijt.

En tuurlijk is de productie ook het probleem. 80% ervan moeten we nog steeds importeren. Als je de 20% die je groen opwekt verkoopt aan deze datacenter-concerns mag de burger opkopen wat er op de internationale markt aangeboden wordt.

Ik kan je een hint geven, die gaat er met het buitenlands beleid van IL/US niet goedkoper op worden.
En ook niet als we al onze bondgenoten met voorzieningen verbaal blijven aanvallen. (Iran/Rusland, etc).

[Reactie gewijzigd door Majestici op 29 maart 2026 10:35]

[The Third Man]

Hoe kom je bij 80% import Zon en wind was vorig jaar al meer dan 50%? nieuws: Hoeveelheid zonne- en windstroom groeit in Nederland, maar overschot ook

Je creëert zelf de analogie, je haakt nergens op in wat elders vernoemt wordt. Waterdruk kan lokaal laag zijn, dat is niet een analogie voor het landelijke stroomnet. Dat nu al 5% kwijt is aan drie data centers. 10 stuks ben je misschien 20% aan kwijt.

Dat netten “vol” zitten en men geen aansluiting kan aanvragen is toch echt een locatie en contextgebonden probleem waar die analogie op slaat. Als reactie op een bericht dat sprak van “ gigantisch energie probleem met het elektrische grid”. Jij was de eerste die over een nationaal opwekprobleem begon in relatie met de geopolitieke situatie, om daar nu mijn analogie van te verwijten er niet op te slaan...

Ik gaf vervolgens enkel aan dat die niet realistisch hoefde te zijn als reactie op jouw eerdere verwijt dat ik “enorm bagatelliseer”. Alsof ik alleen analogieën zou mogen geven die even extremistisch weergeven zoals de situatie wordt voorgesteld.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 11:29]

[Guru Evi]

Zon en wind hebben 50% naamplaatcapaciteit. Verbruik van hernieuwbare bronnen is echter blijven steken, net als in Duitsland op ~12%, de rest is overcapaciteit op het verkeerde moment waardoor wij effectief onze buren betalen voor het afnemen van elektriciteit. Datacenters hebben ook geen nood aan variabele bronnen, zij willen een vaste bron zoals kernenergie.

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 29 maart 2026 13:24]

[The Third Man]

Zon en wind hebben 50% naamplaatcapaciteit. Vnet als in Duitsland op ~12%, de rest is overcapaciteit op het verkeerde moment waardoor wij effectief onze buren betalen voor het afnemen van elektriciteit.

Nee, je haalt wat zaken door elkaar, of je komt net uit een teletijdmachine uit 2015 reizen, in dat geval welkom in 2026. nieuws: Hoeveelheid zonne- en windstroom groeit in Nederland, maar overschot ook is vrij duidelijk: het aandeel groene stroom in de elektriciteitsproductie, dus daadwerkelijk op het net gegaan, is 57% geweest. Daarbij is nog eens 16PJ afgeschakeld geweest, dus er had indien er capaciteit voor was geweest (distributie en afname) nog eens 3 procentpunt extra opgeleverd (uitgaande van 130 TWh totaal) en waren we op zo'n 60% uitgekomen. Dus niet "de rest" maar slechts een kleine fractie.

De naamplaatcapaciteit is dus nog eens veel hoger, want die is in Nederland ruwweg 2 tot 2,5x zo groot als de daadwerkelijke productieverwachting.

Duitsland is ten eerste niet veel anders, zie https://ember-energy.org/countries-and-regions/germany/, 45% vorig jaar van zon en wind. En je verhaal dat wij de buren betalen voor de afname is ook achterhaald, zie

https://www.cbs.nl/nl-nl/...n-uitvoer-op-recordniveau

Naar Duitsland werd bijna de helft meer uitgevoerd. De belangrijkste redenen hiervoor zijn een verminderde productie uit wind voor de Duitse kust en een verminderde productie in Zwitserland en Oostenrijk door een lager waterpeil.Naar België werd bijna een kwart meer elektriciteit uitgevoerd. Een belangrijke oorzaak is de verminderde elektriciteitsproductie in Belgische kerncentrales. Er werd 19 procent minder elektriciteit ingevoerd, met name vanuit Duitsland, België en Noorwegen. De invoer is in tien jaar tijd bijna gehalveerd. De belangrijkste reden is dat Nederland zelf meer elektriciteit produceert.

De zaken zijn dus redelijk omgekeerd.

Datacenters hebben ook geen nood aan variabele bronnen, zij willen een vaste bron zoals kernenergie.

Ze willen stroom, de bron zal ze een worst zijn. Dat kan dus ook een groene bron via opslag zijn. Of kernenergie, of wat dan ook, maar verder niet relevant.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 13:39]

[Guru Evi]

Dus volgens jouw is het basis aandeel dat AFGENOMEN wordt 57%?

Ook ‘s avonds nadat de zon ondergaat en het verbruik stijgt omdat we met zen allen de EV aankoppelen?

Jij haalt dingen door elkaar. Waarom hebben we 250% naamplaatcapaciteit nodig als het aandeel stabiel is? Dus elke zomer met een goed briesje in de dag verkopen we dus 150% van die extra capaciteit voor buurlanden die het nodig hebben, waarom is de energie dan niet gratis de rest van de dag, waarom verkopen we dan niet aan buitenlanders die het nodig hebben voor 5x de kost, dan kunnen we het jaar door ook gratis energie aan onze landgenoten aanbieden?

Met nummers kunnen ze goed goochelen, maar dat is niet waarover ik het had wat gemiddeld per jaar op de markt gezet wordt. Ik tel enkel het aandeel dat binnenlandse consumenten afnemen, want dat is waar we “moeten” voor betalen. De rest van de productie en infrastructuur zijn onkosten die wij betalen maar niet van genieten en de energie onnodig duur maken, zoals overproductie die aan negatieve prijzen op de markt verkocht moeten worden, batterijen, boostercentrales met gasturbines etc.

Met een beschrijving van de markt dat meer dan 50% gratis uit de wind en de zon gehaald kan worden, zou de energiekosten naar beneden gegaan zijn, in plaats daarvan zijn ze 5x hoger. Nee, het aanbod (naamplaatcapaciteit) van groene energie in Nederland ligt inderdaad ergens rond de 250% - 24 en 11GW voor zon en wind, de zon schijnt echter minder dan 8u/dag op gelijk welk paneel, dus dat is effectief minder 10GW en 11GW moesten ze beide op 100% draaien zodra de zon opkomt en het altijd stevig waait, effectief weten we tegenwoordig dat het rendement 7-15% is afhankelijk van locatie en installatie (3-4GW?) op jaarbasis.

Het basisverbruik in Nederland is momenteel 13GW, of 25% kan maar voorzien worden in ideale omstandigheden over een jaar basis, echter de pieken wanneer die groene centrales inderdaad een piek van 13-15GW leveren is wanner het gebruik rond de 5-10GW ligt, dus pieken van 50-300% moet “elders” naar toe, dan geven we Duitsland, Frankrijk en zelfs Rusland geld om ons energie af te nemen.

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 29 maart 2026 20:51]

[The Third Man]

Dus volgens jouw is het basis aandeel dat AFGENOMEN wordt 57%?

Niet volgens mij. Volgens het CBS, Energieopwek, EuroStat enzovoort. Het zijn de officiele cijfers.

Ook ‘s avonds nadat de zon ondergaat en het verbruik stijgt omdat we met zen allen de EV aankoppelen?

Wat heeft een momentopname met het basisaandeel te maken?

Jij haalt dingen door elkaar. Waarom hebben we 250% naamplaatcapaciteit nodig als het aandeel stabiel is?

Waar haal je stabiliteit vandaan? Waar haal je vandaan dat we 250% nodig hebben? Het enige wat men doet is het op jaarbasis het aandeel gaandeweg verhogen. Dat klimt nu elk jaar met een paar procentpunt en als onderdeel van de klimaatdoelstellingen is om richting de 100 te gaan natuurlijk.

Dus elke zomer met een goed briesje in de dag verkopen we dus 150% van die extra capaciteit voor buurlanden die het nodig hebben, waarom is de energie dan niet gratis de rest van de dag, waarom verkopen we dan niet aan buitenlanders die het nodig hebben voor 5x de kost, dan kunnen we het jaar door ook gratis energie aan onze landgenoten aanbieden?

Iets met opslag die nu pas gebouwd wordt? Overigens hebben we ook decennialang groene energie moeten importeren omdat onze eigen productie te laag was, dus die rethoriek kan ik niet helemaal volgen.

Met nummers kunnen ze goed goochelen, maar dat is niet waarover ik het had wat gemiddeld per jaar op de markt gezet wordt.

Dus eerst begin je over 's nachts nadat de zon ondergaat en nu gaat het opeens wel weer over gemiddeld per jaar

Ik tel enkel het aandeel dat binnenlandse consumenten afnemen, want dat is waar we “moeten” voor betalen. De rest van de productie en infrastructuur zijn onkosten die wij betalen maar niet van genieten en de energie onnodig duur maken, zoals overproductie die aan negatieve prijzen op de markt verkocht moeten worden, batterijen, boostercentrales met gasturbines etc.

De export is ca. 30 miljard kWh op 130 miljard, maar we importeren ook 16 miljard. Dus hoe verreken je dat precies dan? De import gebruiken wij wel, die is immers soms nodig, dus de infra is er ook om die import mogelijk te maken en we exporteren omdat we ook rendabel moeten blijven en omdat het twee kanten op moet werken om die importmogelijkheid te houden. We leven in een centraal land in Europa met verschillende buurlanden, niet op een geisoleerd eiland in de Stille Oceaan... Wat apart beredeneerd om een soort wij-hen te redeneren alsof het geisoleerde begrippen zijn.

Met een beschrijving van de markt dat meer dan 50% gratis uit de wind en de zon gehaald kan worden, zou de energiekosten naar beneden gegaan zijn, in plaats daarvan zijn ze 5x hoger.

Hoe kom je daarbij de basistarieven zijn juist gecorrigeerd na inflatie nauwelijks duurder dan 10 jaar geleden. Voor Hormuz was 20 cent per kWh een normale contractprijs, ik heb zelf vorig jaar nog 19 van Budget gekregen. Netto na aftrek belastingen is dat 7 cent per kWh. Klinkt een beetje alsof je maar wat roept eerlijk gezegd. En wind en zon is niet gratis natuurlijk. Wind moet zelfs weer gesubsidieerd worden omdat de vrije markt het kapitaalrisico niet meer wil lopen, mede omdat de tarieven te laag zijn... Dat geeft al aan dat je onzin praat en niet daadwerkelijk doorrekent wat de netto tarieven zijn en hoe ze zich verhouden tot het verleden.

De rest van je verhaal lijkt volledig te redeneren op basis van de situatie nu en niet waar men naartoe op weg is. Door middel van opslag en gestuurd verbruik (ja, ook van datacenters) wil men richting steeds meer inzet van eigen groene productie. En dat moet ook wel, want de klimaatdoelstelling wordt anders niet gehaald. Dus je lijkt eigenlijk niet langer dan je eigen neus te kijken wat er allemaal hierbij speelt en op de planning staat. Momentopnames zijn niet meer dan dat en de rest van het wereldje kijkt breder dan dat.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 22:18]

[Guru Evi]

Zoals je zelf zegt, we exporteren tweemaal zoveel kWh die we niet nodig hebben als de kWh die we nodig hebben, dezelfde dag, een paar uur later en we betalen in beide richtingen. Komt die energie van wind of zon als we zelf 250% (een nummer dat je zelf voordien aangehaald hebt) hebben?

De VS heeft hun CO2 uitstoot aanzienlijk meer verlaagd dan de EU. Gas van Groningen heeft een potentieel 99.8% propere verbranding en er is genoeg voor Nederland van energie te voorzien voor de volgende 100 jaar, waarom betalen we echter de Saudi’s of Poetin voor hun gas en olie? Waarom bouwen we geen kerncentrales?

De nummers die je aanhaalt zijn gemiddeldes over het jaar, en nemen niet de feiten op dat we een groot deel van de zon/wind energie naar buiten moeten steken (en hiervoor betalen) tov de (grotendeels vuile, hout, bruin- en steenkool) energie die we moeten importeren (en daarvoor ook betalen). Daarmee dat ik zeg, de studies naar het aandeel dat echt gebruikt wordt binnenlands zijn echt niet zo rooskleurig. Duitsland heeft al bewezen dat 100% onmogelijk is, de afname van wind/zon binnen het land blijft hardnekkig steken.

Opslag in het algemeen is vandaag een verwaarloosbaar aandeel, om zelfs maar een paar duizend euro in energie op te slaan moeten we miljoenen investeren. En om de periodes van overproductie te overbruggen moet er 4-10x meer opslag komen dan geleverd wordt, dus de energierekening moet met zulke factors omhoog, en we betalen nu al genoeg dat er langdurige economie schade is.

[svenk91]

Ik denk dat die 80% komt van energie gebruik. Elektriciteit is zo’n 25% van het totale energiegebruik bij eindverbruikers. Ongeveer 13% van ons energiegebruik komt dan uit zon en wind. Ik weet de cijfers zo niet, maar ik zou het niet gek vinden als momenteel ~7% van onze energiebehoefte van aardgas uit eigen bodem komt en we dan op 80% import komen.

[The Third Man]

Kan, alleen dat is wel het verkeerde getal pakken in een discussie over datacenters die op elektriciteit werken. Waarbij het argument is dat die dermate significant bijdragen aan de energievraag dat het een geopolitiek risico/probleem zou vormen.

[Ronald]

Er is niet eens de interconnect capaciteit voor 80% import...
https://app.electricitymaps.com/map/zone/NL/live/fifteen_minutes

Op dit moment exporteren we netto.

[The Third Man]

Ik vermoed dat er gedoeld werd op de herkomst van de brandstoffen voor onze centrales. Dan neemt het aandeel importafhankelijke elektriciteit snel toe natuurlijk. Maar dan schijnbaar dan beredeneerd met zon/wind aandeel uit 2015 of iets dergelijks.

[Ronald]

Dat klopt dus ook niet, we draaien gemiddeld bij lange na niet 80% fossiel.

[icecreamfarmer]

Het zijn alleen landelijke problemen.

[The Third Man]

Er komt steeds naar voren hoe bedrijven geen aansluiting kunnen krijgen en men zuiniger rond piektijden moet zijn. Beiden zijn vanwege lokale netcapaciteitsproblemen. Dat het landelijk breed voorkomt is wat anders dan dat het een landelijk gedeeld probleem is. Zoals een tijd terug in België waar men met afschakelplannen moest gaan werken vanwege landelijke capaciteitstekorten.

[icecreamfarmer]

Als er in het hele land geen aansluitcapaciteit is voor zelfs cruciale sectoren als zorg en onderwijs dan is het een landelijk probleem

[The Third Man]

Er is een verschil tussen "landelijk" zijn waarbij het overal hetzelfde speelt (zie nu de gas- en oliecrisis, je ontkomt niet aan de gestegen tarieven) en "landelijk" waarbij het landelijk breed voorkomt maar niet overal hetzelfde speelt. Jij haalt die twee nu door elkaar. Het maakt geen fluit uit voor een overbelaste regio X in deel A van het land of dat er een datacenter wordt geplaatst in een niet overbelaste regio Y in een ander deel B.

Dat is ook wat een 'net' een 'net' maakt, het is een reeks knoopunten en verbindingen. Per definitie is elk probleem dan contextgebonden. Je kan niet zeggen dat "het net" overal problemen heeft als er een link uit ligt of een knooppunt overbelast is. Dat is als doen alsof "heel het bos weggevaagd is" als er een paar bomen in delen, of zelfs elk deel van het bos gekapt zijn.

Dat maakt het probleem van de netcongestie ook wezenlijk anders dan de crisis in Belgie een tijd terug toen men nationaal opwekcapaciteit tekort kwam (meerdere kernreactoren eruit) en toen met afschakelplannen moest gaan werken. Maar ook toen waren niet eens alle gemeentes onderdeel daarvan, dus het speelde wel landelijk breed tot wel 80% of meer van de gemeentes maar niet overal.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 14:44]

[icecreamfarmer]

Als alle netten in Nederland overbelast zijn zouden ze dat ook voor deze voorzieningen moeten zijn.

Ik heb bv nu al een jaar verpleeghuizen op diesel draaien en met scholen hetzelfde.

[The Third Man]

Als er al een jaar geen nieuwe glasvezelverbinding te krijgen is in gebied A want de uplink zit vol qua bandbreedte, dan is dat toch niet relevant voor gebied B? Dit was een typisch verhaal in de vroege dagen van 3G/UMTS, toen door gebrek aan fiber nog veel zendmasten niet geupgrade konden worden. Of tenminste, dat fysiek op de mast wel maar de 3G kon niet ingeschakeld worden want er was geen bandbreedte beschikbaar. Dat speelde landelijk inderdaad. Maar dat dat is niet hetzelfde als dat je dan nergens meer 3G kon gebruiken, er waren gewoon gemeentes en locaties (stations bijvoorbeeld) waar glasvezel genoeg was en men dus meteen 3G kon toepassen.

Er is toch een logisch verschil tussen iets wat vaak en op veel plekken speelt en iets wat sowieso bepaalt dat het nergens meer kan? Je lijkt het verschil niet in te zien... Alsof op plek A geen stroom = nergens stroom. Of op plek B, C en D overbelast = alles overbelast. Dat is helemaal niet de feitelijke situatie. Dat er voor de casus van de verpleeghuizen niet snel een oplossing bestaat zegt toch niks of er in de casus van het datacentrum niet gewoon een aansluiting beschikbaar is? Overbelast is nogal context- en locatieafhankelijk. Het verschil in wachttijden kan tussen naastliggende postcodegebieden soms wel jaren schelen. Dat is ook 'overbelast' maar de gradatie en context valt dan weg.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 17:17]

[HuisRocker]

Dat op sommige locaties ... Maar dat is wat anders dan dat het landelijke bepalend probleem is waar landelijk rekening mee moet worden gehouden.

Echter gaat het (uiteraard) niet om "sommige locaties":

capaciteitskaart

[The Third Man]

Al gaat het om 90% van de gemeenten... Wat niet zo is, maar zelfs dan. Dan nog kan er in die 10% gewoon vanalles geplaatst worden wat geen effect heeft op de problemen in die andere gemeentes noch een landelijk beperking kent. Dat maakt het niet landelijk bepalend. Ik snap niet wat daar zo moeilijk aan is om te begrijpen.

Het probleem zit namelijk niet in het algemeen landelijke, het zit in het specifiek regionale of zelfs gemeentelijke of er tussenin. In zowat elk geval anders. Dan weer het transformatorhuis, dan weer de 10 kV verbinding, dan weer de +1 redundantie die in scenario X niet gehaald wordt en ga zo maar door. Al die zaken hebben andere implicaties voor hoe een aanvraag behandeld kan worden. Soms krijg je daar enorme lange wachtlijsten door (kaartenhuis/domino-effect) soms weinig.

Soms kan je zelfs paradoxaal in een rode gemeente gewoon op een ander punt wel nog een aansluiting krijgen, bijvoorbeeld omdat er op jouw adres een oude aansluiting ligt die niet meer gebruikt wordt. Volgende week komen we aansluiten! En soms kan je in een niet-problematische gemeente toch op je adres net niet jouw gewenste aansluiting krijgen. En op de schaal van een datacentrum, dat soms zelfs een eigen lijn krijgt (soms gedeeld met wat andere projecten zoals in de Haarlemmermeer veel gebeurt), is er logischerwijs al een ander verhaal gaande. Zelfde wat betreft snellaadstations langs doorgaande infra. Maar die halen het nieuws niet, alleen dat nieuwbouwwijk of school of ziekenhuis ergens niet meer kan en hup De Telegraaf heeft de chocoladeletters al weer in de kop staan VOLLLL.

Puntje bij paaltje blijft het dus niet zo dat er landelijk bepalende beperkingen zijn om niet een datacentrum in die delen te plaatsen waar er geen beperkende netcongestie voor die specifieke projecten bestaat. Terwijl het zelfs zou kunnen dat er in het woonwijkje ernaast de zonneomvormers massaal uitschakelen om 10:00 zonnige dag omdat de trafo al overbelast staat en dat nog 4 jaar gaat duren. En die gemeente staat dan samen met al die andere locaties als knalrood op dat kaartje.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 14:59]

[HuisRocker]

Ik ben het daar dus niet mee eens... Als je alles altijd zo los mogelijk van elkaar gaat en/of 'moet' bekijken kun je altijd de conclusie trekken dat 'er op het grote geheel geen enkel probleem is'! Of zoiets...

En zelfs als ik jou argument compleet aan de kant leg is er ook nog dit; als er voor alle 7 datacenters geen congestie problematiek om de hoek komt kijken zijn het 'puntje bij paaltje' nog steeds 7 aansluitingen die tijd en mankracht kosten die dus niet elders nuttig ingezet kan worden. En dat voor datacenters die bewezen economisch, en anderszins, nauwelijks tot niets toevoegen voor 'de regio' of 'Nederland'. Maar ook dat zal je allemaal wel weer 'langdradig losweken' tot 'het overmatig nuanceren de problemen theoretisch onschadelijk heeft gemaakt'. De praktijk heeft echter altijd lak aan 'praatjesmakers' en vraagt om visie en zaken serieus nemen, praatjesmakers die alles wel prima vinden en uitstellen zijn de reden dat we zijn waar we zijn; +/- 20.000 bedrijven op de wachtlijst voor aansluiting op het net...

[The Third Man]

Ik ben het daar dus niet mee eens... Als je alles altijd zo los mogelijk van elkaar gaat en/of 'moet' bekijken kun je altijd de conclusie trekken dat 'er op het grote geheel geen enkel probleem is'! Of zoiets...

We hebben een kaart met wel meer de helft van de gemeentes in het rood, oranje of geel. Dus hoe kan iemand ooit dan beweren dat er op het grote geheel geen enkel probleem zou zijn.

De drogreden die ik benoem is dat er een verschil is tussen

- Er zijn in het algemeen geen probleem
- Er zijn allerlei lokale problemen
- Er zijn altijd en overal problemen

We zitten in het middelste schuitje. Dat wordt "overbelast" en "vol" genoemd alsof het absoluut en alles opvattend zou zijn (laatste schuitje). Dat ontkennen, wat ik o.a. doe, is niet beweren dat er niks groots speelt (eerste schuitje). Snap je nu waar ik op doel? Er zit toch gradaties in hoe een net, en in het stroomnet zijn nog eens meerdere netten, belast kunnen zijn, inclusief in delen overbelasting. Dan is er toch nuance dat "overbelast" niet de exacte lading dekt in zo'n geval?

Net als dat bijvoorbeeld ook "woningnood" niet betekent dat je niet ook in Goes of in Lelystad een woning kan krijgen als dat in Amsterdam niet praktisch lukt? Zo'n term als "vol" of "nood" klinkt leuk en indrukwekkend maar het klopt natuurlijk nooit exact als je naar de individuele situaties kijkt. Ik kan morgen een woning voor 2 ton in Winterswijk kopen, terwijl kinderen van m'n zussen nog steeds thuiswonen in de grote stad terwijl ze ruim in de 20 zijn.

En zelfs als ik jou argument compleet aan de kant leg is er ook nog dit; als er voor alle 7 datacenters geen congestie problematiek om de hoek komt kijken zijn het 'puntje bij paaltje' nog steeds 7 aansluitingen die tijd en mankracht kosten die dus niet elders nuttig ingezet kan worden.

Het knelpunt is niet mankracht, zo simpel is het. Het zijn procedures, rond ontwerpen, certificeringen, controles, tests, rapportages en ga zo maar door. Net als dat je niet met 9 moeders in 1 maand een kind sneller kan laten baren kan je niet 9x zo veel aansluitingen in een jaar krijgen door 9x meer teams erop te zetten. Dat is het probleem in een notendop. Doorlooptijden zijn de hoofdfactor.

En dat voor datacenters die bewezen economisch, en anderszins, nauwelijks tot niets toevoegen voor 'de regio' of 'Nederland'. Maar ook dat zal je allemaal wel weer 'langdradig losweken' tot 'het overmatig nuanceren de problemen theoretisch onschadelijk heeft gemaakt'. De praktijk heeft echter altijd lak aan 'praatjesmakers' en vraagt om visie en zaken serieus nemen, praatjesmakers die alles wel prima vinden en uitstellen zijn de reden dat we zijn waar we zijn; +/- 20.000 bedrijven op de wachtlijst voor aansluiting op het net...

Wat een onbegrip vertaald in zuurheid weer naar bepaalde mensen waar je dan op de man op gaat spelen, jammer en kinderachtig dit. De stroop-trage procedures, bij overheden, controlepartijen, veiligheidsburo's, ingenieursbureau's enzovoort heeft niks met de komst of zelfs enthousiasme rond datacenters te maken. Ze hebben er geen invloed op gehad, ze hebben er geen schuld aan. De schuld zit bij het blijven slapen bij al die voorgenoemde partijen en dan nog naar elkaar wijzen waarom dat zo ging. Ruwweg in de periode 2000-2015. Toen ging het eigenlijk te goed en kwam alles wel vanzelf op z'n pootjes terecht en toen de vraag explosief steeg (we gingen opeens richting fossiele afbouw en zonnepanelen werden opeens populair incl saldering) moest alles op gang komen en dat heeft de penarie opgeleverd waar we nu in zitten. Niks praatjesmakend aan, maar eerlijk en rationeel zijn over waar de schuld daadwerkelijk ligt.

Ik snap eerlijk gezegd niet waarom het niet het allerbelangrijkst zou moeten zijn om de koe bij de horens te vatten die de schuld draagt. En niet maar op vanalles gaan haten dat op alleen het eerste gezicht een raakvlak heeft en diegenen die dat rationeel tegenspreken dan van "praatjesmaken" beschuldigen. Wereld op z'n kop dit.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 22:35]

[mamorunl]

Als ik even spreek voor het datacenter in de Eemshaven, lijkt het me dat je daar naast een energiecentrale zit. Daar kan gewoon een apart lijntje naartoe natuurlijk. Dan heb je geen last van het probleem op het Grid.

[Aalard99]

Ok, en waar komt die stroom vandaan als de energie centrale uit staat vanwege onderhoud? Het grid is het gehele netwerk wat voor stabiele energie zorgt, dus zonnepanelen, windmolens, energiecentrales die in Europa met elkaar in verbinding staan.

[roelst1]

Het is een enorme misvatting dat het hele Nederlandse hoogspanningsnet overbelast is. Het is zelfs maar een heel klein deel waar in het hoogspanningsnet capaciteit problemen zijn. De problemen zitten grotendeels in het middenspanningsnet, waar dit soort reuze datacenters vaak geen gebruik van maken (of ze krijgen hun eigen).

[Aalard99]

Hoe moet ik deze kaart bij Tennet dan lezen? Dit gaat toch over het hoogspanningsnet?

https://www.tennet.eu/nl/de-elektriciteitsmarkt/congestiemanagement/netcapaciteitskaart

[roelst1]

Klopt, maar is uiteraard een simplificatie van de situatie. In realiteit is natuurlijk niet elk draadje in heel midden Nederland overbelast. Vergeet niet dat TenneT er baat bij heeft om de situatie zo weer te geven dat men genoodzaakt voelt om er meer geld naartoe te sturen. De situatie is zeker problematisch en er is absoluut een hoop nodig om het te verbeteren, maar het is niet alsof alles nu aan het gloeien is. Er zijn een hoop delen van het net waar nog ruimte zat is, maar die kunnen niet altijd het overbelaste deel ontlasten.

[Reactie gewijzigd door roelst1 op 29 maart 2026 19:55]

[apt]

Lees jij de investeringsplannen van Tennet wel eens? Bijna alle hoogspanningslijnen worden verzwaard.

Het is niet aan het gloeien omdat we gestopt zijn nieuwe klanten aan te sluiten.

[Paul C]

Dat kan niet, want alleen netbeheerders mogen elektriciteit transporteren. Nu kun je daar een uitzondering op aanvragen bij de ACM, maar een directe kabel tussen een centrale en een afnemer lijkt me daar niet voor in aanmerking te komen. Dat is meer voor als een grootverbruiker (zoals de meeste datacenters) het laatste stuk van de distributie zelf in handen willen hebben. Dan wordt er bijvoorbeeld een hoogspanningskabel vanaf een dichtsbijzijnde hoogspanningsstation en de hoogspanningstrafo's in eigen beheer gehouden door de afnemer. Het verschil daarbij is, dat de monopolie van de netbeheerder niet omzeild wordt, maar alleen het laatste stukje niet door de netbeheerder hoeft te worden betaald. Een kabel direct van een opwekker naar een verbruiker over openbaar terrein omzeilt die monopolie wel.

[demianmonteverd]

Een datacentrum hoeft niet perse een probleem te zijn, er zijn genoeg bedrijven die ze gebruiken voor colocation en dat zijn vaak gewoon Nederlandse organisaties die gewoon 'normale' belasting betalen. Er moet echt onderscheid worden gemaakt tussen colocation en hyperscalers.

[Arokh]

en mensen blijven maar meer en meer instagrammen, AI gebruiken en andere onzin op internet doen. Deze datacenters zijn geen oorzaak, maar een gevolg van wat de burger wil.

[Cid Highwind]

Vleesfabrieken vervangen voor datacenters is eerder een oplossing van- dan een versterking van het probleem. Bovendien komt er landbouwmestuitrijdgrond vrij waar eventueel huizen gebouwd kunnen gaan worden.

De manier waarop dit wordt aangepakt en gecommuniceerd slaat natuurlijk helemaal nergens op. En het stroomproblemen staat daar natuurlijk ook nog even helemaal los van.

Ook “werkgelegenheid”, zoals genoemd door @osmosis is eigenlijk irrelevant, er is immers reeds dusdanig veel werkgelegenheid dat hiervoor massaal mensen geïmporteerd moeten worden. Daar kunnen we best wat minderen, tenzij het import betreft van mensen in kritische beroepen zoals de bouw van huizen en infrastructuur.

Als deze datacenters werkelijk tot kritische infrastructuur gerekend kunnen worden, valt er een case voor te maken. Maar die case zie ik hier niet, in ieder geval niet eentje die het bredere maatschappelijke plaatje omvat.

[harrytasker]

Op landbouwgrond en buiten de bebouwde kom mag eigenlijk nooit gebouwd worden. Tenzij natuurlijk de gemeente er zelf geld aan kan verdienen, dan kan het bestemmingsplan meestal vrij snel worden aangepast.

[PerAspera]

Ja enerzijds ervaren we problemen met geopolitiek en vinden het het erg dat we super afhankelijk zijn van globale spelers voor saas en compute, maar dan gaan we compute in NL bouwen en dan is dat ook weer een probleem.

We moeten onze compute vooruitgang niet dempen omdat de politiek heeft liggen slapen met het energienet.

Het energienet uitbreiden zou top prio moeten zijn en daar moet gewoon een dikke taskforce van het caliber dat ze ook echt zaken snel geregeld gaan krijgen, met speciale bevoegdheden om ook door alle bureacratie heen te knippen. Anders de chinezen even bellen voor een grootschalige overhaul van ons energienet, daar kunnen ze dit schijnbaar wel in een paar jaar..

Gewoon corona stijl, iedere week een persco van de taskforce over de vooruitgang op ons energienet. Wellicht hetzelfde voor woningbouw. We moeten keihard vooruit ipv dat stroperige gedoe op dossiers waar we al 20 jaar van weten dat ze een probleem zijn/worden.

[Reactie gewijzigd door PerAspera op 29 maart 2026 11:24]

[Scriptkid]

Je vergeet wel even dat aws en ms het netwerk ontlasten.

Workloads die lokaal draaien VS in deze hyper scales gebruiken heel wat minder stroom en er zijn wat terra wat aan workloads verplaatst.

Daarnaast is iig azure carbon negatief.

[ArmEagle]

Carbon negatief?

Met groen certificaten? Dat is Europees breed ook deels een wassen neus.

En dat is nog steeds elektriciteit die naar woningen, etc. had kunnen gaan.

[Scriptkid]

Maar als die stroom naar bedrijven ging voor local hosting had je 30% meer nodig gehad

[OruBLMsFrl]

Hier nog even van de NOS op hetzelfde onderwerp, buiten de paywall van de Volkskrant:
https://nos.nl/artikel/2600820-nieuw-huis-maar-geen-stroom-liander-en-eigenaar-eindigen-in-rechtszaal
en vervolgens
https://nos.nl/artikel/2603338-geen-stroomaansluiting-in-hillegom-liander-niet-nalatig-geweest

Zelfs al staan die datacenters en deze problemen in Hillegom los van elkaar, het is toch juist aan de politiek om zulke onrust in de bevolking te voorzien en dan zodanig te sturen dat deze situaties vermeden worden. Daarvoor ben je landsbestuur ipv landsjurist. Het is wel echt schrijnend als je 2 jaar van een generator moet leven, de herrie en stank niet alleen voor dit gezin zelf maar omwonenden. De ACM mag zit rotschamen dat ze dit hebben veroorzaakt, en de politiek mag zich rotschamen dat ze niet op de veel te bureaucratische ACM hebben ingegrepen hieromtrent.

[Gelomidor1]

Tekort land merk ik niet want de gemeentes ploffen weilanden vol met onnozele zonnepanelen. Stroom tekort is onzin, infrastructuur te kort. Zet zo’n datacenter naast de stroombron en er is geen issue wat mij betreft. Heeft niks met aansluitingen van huizen te maken. Datacenters zijn nodig, maar stop alsjeblieft die zonnepanelen parken en ga eens naar Duitsland kijken waarom ze daar geen stikstofprobleem hebben.

[doomer]

Land en stikstof kunnen we niets aan doen.

Energie hoeft geen probleem te zijn.

Hoe hoger de spanning hoe dunner de kabels kunnenzijn dus ook minder net belasting

Gewoon hoogspanning er heen en geen last.

Groetjes

[JazzKatua]

Spijtig, maar AI is 'THE NEXT BIG THING' waar er GLOBAAL op wordt ingezet.
Alles moet wijken voor AI tegenwoordig.

Ik vind AI zelf een DRAAK van een technologie, maar wie ben ik om er iets van opinie over te houden of überhaupt iets aan kan doen? Juist, NIEMAND.

Zelfs binnen justitie zijn AI toepassingen niet meer weg te denken: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/25/yve-driessen-technologie-misdaad-antwerpen-ai-politie/

[familyman]

Waarom het niet ingetrokken kan worden met een beroep op nationale veiligheid, is me ook een raadsel.

[everknown]

Precies! En dan heb je ook nog de prijsverhoging in 2027: https://www.nu.nl/klimaat/6390683/explosieve-stijging-energierekening-dreigt-in-2027-door-nieuwe-tariefregels.html

[mbbs1024]

De krapte op het net zit op het laagspannings/ distributie gedeelte, datacenters worden niet op dat net aangesloten, die hebben een rechtstreekse hoogspanningsaansluiting.

[Aalard99]

Ja en nee, sommige grote datacenters worden inderdaad op het hoogspanningsnet aangesloten, zoals Google in een Eemshaven geloof ik, maar dit is alleen voor de hele grote. De meeste krijgen gewoon een aansluiting op het middenspanningsnet.

[Phusebox]

Nederland is hard op weg het tweede België te worden... daar hebben ze ook enorme problemen door domme beslissingen van de overheid (veel te oude kerncentrales die actief moeten blijven omdat ze anders straks geen stroom meer hebben o.a.)

Net zo idioot als het dichtstorten van de gasputten. Hou ze in geval van extreme nood beschikbaar, en gebruik het geld dat je uitgeeft aan het dichtmaken om betere huizen te bouwen en mensen schadeloos te stellen in Groningen.

[wetlips]

ik weet het niet hoor we moeten van de Amerikaanse monopolypositie op datacenters af, geen Europese date in Amerika opgeslagen onafhankelijk van America kunnen functioneren en dan zo'n negatieve houding tegen nieuwe datacenters in Nederland . Nederland heeft stikstofprobleem aan zichzelf te wijten, de Nederlandse manier van berekenen is erg ongunstig ivm andere europes landen ja europees belid en dan lokaal oplossen met lokaal beleid, vandaar oook de giga verschillewn in benzieprijs per yeuropees land.

[wildhagen]

Ironisch is het wel. Iedereen wordt (terecht!) gevraagd zoveel mogelijk te besparen op energie. In sommige regio's is er voor bedrijven een lange wachtlijst voor (extra) aansluitingen.

Terug leveren van zonne-energie wordt middels terugleverkosten ontmoedigd.

Maar als er dan enorme energieverbruikende datacenters komen, mag dat gewoon. Terwijl die nu al ongeveer 5 procent van alle energie verbruiken, met de verwachting dat dit naar 10 procent zal groeien.

Hoe is dit moreel nog te verkopen/verantwoorden naar burgers én bedrijven die tegen energie-beperkingen oplopen?

[Sissors]

Zo vind ik het weer ironisch dat we het allemaal essentieel vinden dat onze data verwerkt wordt in Europa, maar we willen geen datacenters hier, die moeten maar ergens anders komen te staan. We zijn altijd heel goed in dingen niet willen, maar daadwerkelijke oplossingen blijven dan ook uit.

[wildhagen]

Je hebt tot op zekere hoogte een punt, maar op andere punten ook weer niet.

Om te beginnen zijn de datacenters waar het hier om gaat lang niet altijd bedoeld oor Europese gebruikers, ook al staan ze hier.

Vaak zijn ze ook bedoeld voor gebruikers in het Midden-Oosten en Afrika (EMEA, dus Europe, Middle-East en Africa).

Daarnaast gaat het hier vaak om datacenters van Amerikaanse bedrijven (zoals Google, Amazon, Microsoft etc).

Die vallen dus onder Amerikaanse recht en dus onder wetten als de (opvolgers van) Patriot Act etc. Dan staat de data fysiek weliswaar in Europa masr kan de VS er via hun wetten nog altijd bij, tenzij de bedrijven onder een eigen Europese entiteit ondergebracht zijn. Wat soms wel gebeurt, maar zeker niet altijd.

[Sissors]

Maar laten we wel wezen, Europa is een veel grotere economie dan Afrika, dus ik vermoed dat de Europese gebruikers wel significant meer gebruiken dan de Afrikaanse. Midden Oosten heeft natuurlijk ook gewoon eigen datacenters (en hell Afrika ook, niet alsof alles vanuit Europa komt), zie bijvoorbeeld: https://news.microsoft.com/source/emea/2026/02/microsoft-confirms-saudi-arabia-datacenter-region-available-for-customers-to-run-cloud-workloads-from-q4-2026/ en https://www.reuters.com/world/middle-east/microsoft-g42-announce-200-mw-data-centre-capacity-expansion-uae-2025-11-05/.

Daarnaast geeft het ons ook meer te zeggen wanneer andere landen afhankelijk zijn van ons. Dat het nog Amerikaanse bedrijven zijn, dat is natuurlijk zo. Maar als shit hits the fan, dan ben je toch heel veel onafhankelijker als die hardware gewoon hier staat, dan wanneer die in de VS staat bijvoorbeeld. Als we maar niks doen tot we de perfecte oplossing hebben, dan wordt er nooit wat gedaan.

[Mathijs Kok]

Om te beginnen zijn de datacenters waar het hier om gaat lang niet altijd bedoeld oor Europese gebruikers, ook al staan ze hier.

Mmmmm.... jawel hoor. Microsoft en Google willen hier datacentra hebben omdat de gebruikers dan in de buurt zitten. De datacenters voor onderzoek etc staan allemaal op plekken waar ruimte en energie goedkoop zijn.

De afstand tussen server en gebruiker is veel belangrijker geworden nu zoveel gebruikers fiberconnecties hebben en de data zoveel groter is geworden. Daarom staan datacentra bij elkaar in de buurt en liefst in de buurt van grote internet hubs (zoals Amsterdam).

[Annihilism]

Laat die bedrijven die hier datacenters neerzetten dan maar eens beginnen met fatsoenlijk belasting betalen en niet als een parasiet tegen minimale kosten en maximale subsidies onze natuur verkrachten.

Dat lijkt mij toch de minimale fatsoensnorm om hier in NL iets te vestigen. META, Google en Microsoft hebben over het algemeen compleet schijt aan het land waar ze in zitten en het gaat ze met name om zo goedkoop mogelijk een maximaal resultaat te halen.

[Mar9]

Want de grote Nederlandse bedrijven betalen wel genoeg belasting? Of de rijke mensen hier in dit land? Jouw held Max Verstappen zit geen cent belasting te betalen in Monaco en komt naar Nederland om te profiteren…

[Keypunchie]

Een grootverbruikersbelasting lijkt me een mooi beleidsinstrument.

[Mathijs Kok]

Een grootverbruikersbelasting lijkt me een mooi beleidsinstrument.

Maar dan raak je nu al alle zeer schaarse zware industrieën kwijt. Van hoogovens tot chemie. Die sectoren zijn enorm belangrijk en we willen die houden om minder afhankelijk te zijn van andere landen.

[Keypunchie]

Lijkt me dat een voorstel nog best sectoronderscheid kan maken op basis van strategische noodzaak.

Voor mijn part wordt het zelfs een gerichte datacentertaks

Vooral, geen reden om de handen in de lucht te gooien en zeggen "niks aan te doen", gewoon beleid voeren.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 29 maart 2026 12:46]

[The Third Man]

Vooral, geen reden om de handen in de lucht te gooien en zeggen "niks aan te doen", gewoon beleid voeren.

Dat is nogal een stroman-argument. Men is natuurlijk via CO2-certificaten aan het afdwingen dat men het groen geproduceerd afneemt. En dat is jaar na jaar moeilijker via truukjes en andere omwegen te regelen (mede dankzijn eindelijk ingevoerde strenge regels vanuit de EU), oftewel er is een daadwerkelijke financiering afkomstig van die grootverbruikers richting de groene energiesector. Ook dat kind gooi je met het badwater weg door het dan nog eens extra te belasten en daarmee te verliezen.

Het wordt naar mijn idee een beetje een-dimensionaal aangevlogen dat er alleen maar 1 belastingsmiddel cq stuurmiddel bestaat en verder niks anders te doen valt of niet al gebeurt.

[m_snel]

Ik vraag me af of Tatasteal nog wel energie belasting moet betalen . Ze hebben namelijk de naastliggende energie centrale gekocht.

[smoove]

waarschijnlijk niet, als je zonneenergie opwekt en het gelijk gebruikt, betaal je toch niks?

[markg85]

Dat zeggen getuigt van onwetendheid en populisme.

Er zijn belastingen! Er is een energiebelasting (die weet je waarschijnlijk) en die wordt minder naarmate je meer verbruikt (die weet je denk ik niet). Vattenval heeft die wel tabelletje: https://www.vattenfall.nl/grootzakelijk/energiebelasting/tarieven/

Als burgers zitten wij uiteraard allemaal in zone 1 en betalen het meeste (0,09161 per KWh). Die datacenters zitten waarschijnlijk in zone 4 (0,00310 per KWh). Oftewel hun belasting op energie is ~30x lager dan wat jij en ik betalen. Simpelweg het aanpassen van die tarieven is wat de overheid zou moeten doen, niet een volgend populistisch middel als bestaande regels ook werken.

Hieraan sleutelen heeft natuurlijk ook onbedoelde gevolgen. Reken maar dat als deze belasting omhoog gaat de prijs voor bijvoorbeeld je auto opladen ook gelijk vrolijk mee stijgt. De commerciële laadpaal exploitanten zullen ook wel in zone 3 of 4 zitten.

En natuurlijk kan je als overheid dan spelen met uitzonderingen. Die zijn er nu ook voor bepaalde sectoren. Oftewel het instrument is er al. Politieke wil en belangen is het enige wat van belang is in deze discussie, niet die invoering van een nieuwe belasting.

[Keypunchie]

Dat over minder als je meer verbruikt weet ik zeker wel en vind ik absurd. Het geeft namelijk maar aan hoezeer de kosten van de energietransitie op het bord van burgers wordt gesmeten.

Het allergrofste is nog wel dat het grootste succesverhaal van de transitie, die honderdduizenden burgers die panelen op
hun dak hebben gezet, nu plots worden aangewezen als de dader van een net dat het niet aankan.

Noem mij maar populistisch, dat liever dan de handen in de lucht en ach en wee roepen.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 29 maart 2026 19:02]

[harrytasker]

Terug leveren van zonne-energie wordt middels terugleverkosten ontmoedigd.

Eigenlijk is er dus helemaal geen tekort aan electriciteit? Dan kan je ze toch beter "verstoken" in een datacenter dan "weggooien" ?

[wildhagen]

Aan electriciteit is geen tekort nee, we wekken meer dan voldoende op, dat is het probleem helemaal niet. Het tekort zit hem in de transportcapaciteit van die electriciteit.

Dat is de reden dat (in veel regio's) bedrijven (en tegenwoordig ook steeds vaker al woningen!) niet meer op het electriciteitsnet kunnen worden aangesloten zonder eerst op een wachtlijst terecht te komen.

Voor dat verstoken in een datacenter wat jij voorstelt: daarvoor moet je dus eerst die energie transporteren naar dat datacenter. En zoals gezegd is dát het probleem dus, er is simpelweg onvoldoende capaciteit op het transportnetwerk om dat te kunnen doen.

Ik weet niet hoe mensen die niet direct electriciteit kunnen krijgen in hun nieuwe woning erover denken dat deze datacenters (die toch al disproportioneel veel verbruiken) dat wel kunnen krijgen.

[Reactie gewijzigd door wildhagen op 29 maart 2026 10:40]

[FiberSam]

Nee, dat is geen probleem. Je generaliseert een lokaal probleem tot een nationaal probleem. Die datacenters hebben dooorgaans een eigen aansluiting op het net waar geen capaciteitsprobleem voor bestaat.

[roelst1]

Het probleem met het transport van elektriciteit gaat lang niet altijd op voor datacenters. Die worden vaak bewust gebouwd in de buurt van centrales of knooppunten waar geen overbelast hoogspanningsnet is. In Nederland is het grootste probleem met het net ook heel erg lokaal: op wijkniveau ipv provinciaal niveau. Er zijn een aantal hoogspanningsroutes die inderdaad dicht bij hun capaciteit zitten, maar daar is een beter en makkelijker upgrade-plan voor dan bij het middenspanningsnet.

De datacenters krijgen vaak hun eigen aansluiting op het hoogspanningsnet (eventueel via een nieuwe middenspanning verbinding), waardoor ze geen direct effect hebben op projecten in de omgeving. Een nieuwe woonwijk in de buurt van een groot datacenter zal dus zelden geen aansluiting krijgen vanwege dat datacenter. Dat heeft meestal te maken met het het feit dat het aangesloten moet worden op een al bestaand middenspanningsnet dat al aan de maximale capaciteit zit.

edit:
Bron voor deze informatie is mijn partner. Zij is werkzaam bij TenneT, dus wellicht zit er een (goed geïnformeerde) bias in.

[Reactie gewijzigd door roelst1 op 29 maart 2026 13:22]

[kujinshi]

Dit is typisch een probleem dat Europees moet worden opgelost.

Die grote datacenters voor Europa zouden in Schotland of Noorwegen moeten komen, niet in dat kleine Nederland waar al zoveel belasting op de vierkante meter is. In Schotland of Noorwegen is de energievoorziening zoveel beter. Beiden kunnen met zeewater getijden en wind veel meer doen.

Ik vraag me af of een Luxemburg 10-100 datacenters wel kan tegenhouden. Zelfde kleine land probleem.

[m_snel]

De beste stuurlui staan altijd aan wal. Noorwegen is opgedeeld in verschillende sectoren met verschillende energie prijzen. Verder hebben ze problemen met te weinig regen en toevoer van stuwmeren. Verder is het prijstechnisch een drama. Op sommige plaatsen betaal je meer dan wij in Nederland, terwijl andere sectoren juist veel goedkoper zijn.

[lenwar]

En wat je nu beschrijft, toont dus aan, dat ‘het systeem’ hier niet op is berekend. Nederland is goedkoop om dit soort dingen te bouwen. Onze infrastructuur is ‘goed’. De grond is zacht, enz. Echter zijn we hier heel dichtbevolkt, en is de infrastructuur ‘vol’.

Dan zou je dus eigenlijk naar een duurder stuk grond moeten gaan, waar wel ruimte is, maar dan worden de diensten weer duurder.

‘Het probleem’ is veelal dat de commercie, de bevolking en de politiek alle drie andere dingen willen, en dat maakt het lastig. Dit is een van de symptomen/keerzijdes van een wereldeconomie en globalisatie. Enerzijds willen en verwachten we dat alles er altijd is. Maar we willen er niet de prijs voor betalen. En dat is lastig.

[m_snel]

Ik kan me niet echt voorstellen dat de grond in bijvoorbeeld Amsterdam erg goedkoop is.

Of dat zachte een probleem is voor laagbouw.

Het wordt gewoon populistisch opgeblazen, dit zijn echte groot verbruikers en die krijgen niet zo maar capaciteit als die er niet is.

Andere bedrijven en natuurlijk de ACM hebben liggen slapen of worden net wakker.

[lenwar]

Een zachte grond is voor alles handig. Hoe vaak zie je in Nederland kabels boven de grond? In Engeland, Frankrijk en Duitsland zie je dit bijvoorbeeld nog regelmatig in woonwijken (en niet alleen in ‘pauperwijken’). En niet alleen in bergachtig gebied. Of je nou 10 meter diep in veen moet graven of in klei of rotsgrond, zit een wereld van verschil. Zelfde geld voor kabels trekken.

[WoutervOorschot]

Heel simpel, die staan in dezelfde wachtrij en zouden ook ondertussen aan de beurt zijn geweest.

Alsof deze bedrijven niet lang hebben moeten wachten op een vergunning.

En nog best kans dat de aansluitingen contractueel op ‘drukke’ momenten minder belast mogen worden.

[HKLM_]

Microsoft wil naast de drie torens in Amsterdam ook het datacenter in middenmeer vergrotend hebben ze vorig jaar aangekondigd.

https://www.computable.nl/2025/09/11/microsoft-breidt-datacenter-in-wieringermeer-fors-uit/#:~:text=als%20recreatief%20zijn.-,Lokaal,technologische%20vooruitgang%20voor%20de%20regio.

[Reactie gewijzigd door HKLM_ op 29 maart 2026 10:29]

[Barreljan]

Die plannen zijn al redelijk lang bekend ook. Jaren terug in de omgevingsvisie van gemeente Hollands Kroon en andere documenten al lang en breed klaar gestoomd [1]. Microsoft zit met beide locaties aan weerszijden van de A7 nog in 'agriport gebied 1'. Het nieuwe stuk gaat in Agriport B komen en wel deelgebied B1. De uitkoop is en sloop van de 2 boerderijen is al lange tijd terug geregeld.

Wat vaak wel onderbelicht word is dat er ook een flinke groenstrook (lees bos) tussen de datacenters aan de Cultuurweg en dorp Middenmeer komt als buffer.

[1] https://www.planviewer.nl/imro/files/NL.IMRO.1911.BPAgriportB1-va02/t_NL.IMRO.1911.BPAgriportB1-va02.pdf

[Bedge85]

Ben Jordan heeft heel goed onderzoek gedaan naar de gevolgen van geluidsvervuiling (geluid dat van data centers afkomt) op de gezondheid van mensen die in de buurt van zon data center wonen: Datacenters Behaving Like Acoustic Weapons. Dit gaat wel over geluidsoverlast bij de echt mega data centers die door bijvoorbeeld Grok AI wordt gebruikt. Niet de normale huis, tuin en keuken data centrums van normaal formaat.

Hopelijk zijn er in Nederland beter normen op gebied van geluidsvervuiling dan in de steden waar dit onderzoek van Ben Jordan is uitgevoerd.

[Reactie gewijzigd door Bedge85 op 29 maart 2026 09:52]

[R4gnax]

Yup. Dit gaat over infrasound of subsonics - dwz laagfrequente geluidsgolven.
Zelfde discussie heb je ook met windturbines en is waarom er o.a. vanuit de EU normen zijn voor minimale afstand tussen windturbineparken en woonkernen. Die normen zijn in de loop der jaren strenger geworden (minimale afstand omhoog bijgesteld) omdat er toch nog teveel overlast en gezondheidsrisico aan vast zit.

Constant blootgesteld worden aan laagfrequent geluid lijkt volgens wetenschappelijk onderzoek echt hele enge dingen met het menselijk lijf te doen. Hoofdpijn, buikpijn, misselijkheid. Geirriteerde darmen en dunne ontlasting. (Ja- de brown note lijkt dus echt te zijn...) en er wordt ook terloops nog correlatie met o.a. darmkankerontwikkeling genoemd.

[Reactie gewijzigd door R4gnax op 29 maart 2026 11:04]

[Ecological]

Er zijn genoeg vervuilende dingen die veel erger zijn dan dit. Dit is voor de creator weer makkelijk geld verdienen met “Elon Musk” is slecht. Ik vind het ook vreemd dat we hier in Europa zo moreel over oordelen. Ik heb liever het probleem dat ze in Amerika hebben (en mooie afkoopsom krijgen) dan in Europa waar alles stilvalt.

[HakanX]

Er zijn genoeg vervuilende dingen die veel erger zijn dan dit.

Ja zoals de bombardementen in het middenoosten. Moeten we nu dus verder alles accepteren, omdat er ergere dingen zijn?

[R4gnax]

Dit gaat veel verder dan "Musk slecht" en het is lang niet de enige partij die langs komt in de video.
En de data die Jordan verzameld heeft tijdens zijn onderzoek wordt ook ge-peerreviewt en wetenschappelijk gezien serieus genomen.

Ik heb liever het probleem dat ze in Amerika hebben

Dus jij hebt liever dat je langzaamaan doof gemaakt wordt? Cardio-vasculaire problemen krijgt die tot een hartstilstand leiden? Of tot een aneurysma? Dat zijn namelijk zaken die langdurige blootstelling aan laagfrequent geluid met je doen.

[Reactie gewijzigd door R4gnax op 29 maart 2026 11:40]

[Mar9]

Liever een H&M Europa dan een Derde wereld land met een Gucci Riem USA

[osmosis]

Eigenlijk toch bizar, menig bedrijf kan niet uitbreiden in NL omdat het energienet overbelast is.

Maar grote mulitnational kunnen hier schijnbaar prima nog een stel datacenters neerplempen.

Argument zal weer weer zijn 'werkgelegenheid' alsof er een legioen aan personeel nodig is voor een datacenter...

[Robbierut4]

Argument zal weer weer zijn 'werkgelegenheid' alsof er een legioen aan personeel nodig is voor een datacenter...

Nee, het argument is dat de vergunning al lang geleden is aangevraagd. First come, first serve.


Of we daar maatschappelijk gezien blij van worden is een ander verhaal natuurlijk.

[roelst1]

Nee, dat is helemaal niet het argument. Voor dit soort reusachtige datacenters worden locaties gezocht waar het net voldoende capaciteit heeft. Daarnaast krijgen ze meestal een aparte aansluiting op het hoogspanningsnet (eventueel via een stukje nieuw middenspanningsnet), waardoor het bestaande middenspanningsnet niet verder wordt belast. Het hoogspanningsnet is in Nederland in redelijk goede staat, met concrete plannen tot opwaardering waar nodig, dus heeft het aansluiten van datacenters nauwelijks effect op het aansluiten van bedrijven of wijken. Die moeten namelijk aangesloten worden op het bestaande middenspanningsnet, en laat dat nou net zijn waar er in Nederland zo veel capaciteit problemen zijn.

[DeCo]

Tijden veranderen gaandeweg. Zou er geen mogelijkheid zijn om op basis van nieuwe inzichten alsnog de vergunning in te trekken?

[Robbierut4]

Over het algemeen niet, tenzij iets bij wet verboden is. Ergens ook goed, je wil wel betrouwbaar zijn als overheid.

[DeCo]

Dat laatste trek ik in sommige gevallen ernstig in twijfel. Er zijn genoeg prestige projecten aan te wijzen, waar een wethouder graag een stempel op wil drukken.

Nieuwe inzichten en daar bij behorende regels en wetgeving zou een vergunning doen laten verjaren, lijkt me.

[Reactie gewijzigd door DeCo op 29 maart 2026 10:47]

[Mathijs Kok]

Nieuwe inzichten en daar bij behorende regels en wetgeving zou een vergunning doen laten verjaren, lijkt me.

Als je dat doet, moet je rekenen met enorme schadevergoedingen omdat de vergunninghouders hun plannen maken.


Recentelijk is een bouwvergunning die ik in Duitsland heb gekregen voor een nieuw productiegebouw ingetrokken. We zijn nu aan het onderhandelen over de schadevergoeding daarvoor en die gaat zelfs de gemiste productie voor 9 maanden (de vertraging) dekken. Laat ik het zo zeggen, ik ben er nog steeds kwaad over en het kost heel veel tijd om dingen te veranderen, maar financieel gaat 2026 erg goed worden.

[Daoka]

Aan de andere kant: Stel dat jij een vergunning kan krijgen om een huis te bouwen en ineens zegt de gemeente het mag niet meer. Hoe zou jij dat vinden? Helemaal als er dus nog gevolg problemen zijn zoals je hebt alle materialen al gekocht. Nu kan je daar (voorlopig) niets meer mee. Of je hebt je huidige huis verkocht (met in het contract dat je nog een jaar hier kan wonen zodat je je huis eerst kan bouwen) en je mag niet meer bouwen. Nu wordt er mede geklaagd omdat het maar een datacenter is maar het bedrijf rekent er wel op.

Daarnaast verwacht ik als het omgekeerd zou zijn (Nederlandse of Europees bedrijf dat iets in Amerika wil bouwen) en het gaat niet door dan zouden we hier misschien zeggen van "Hadden ze maar eerder aan moeten denken / rekening mee moeten houden"

[DeCo]

Ik denk dat er een groot verschil is in het bouwen van een huis of via slinkse wijze energieslurpende omgevingsverstorende datacenters uit de enorme aantal vierkante meters grond te stampen. Het kan ook zijn dat jouw huis niet gebouwd kan worden, omdat het niet aangesloten kan worden aan een overbelast net.. en dan heb je een vergunning he! Of anders, hoe zou jij het vinden als de gemeente (Moerdijk, Veldhoven) jouw grond confisqueert, je ouderlijk huis platgooit, zodat er ruimte is voor industie... boven op de buiken van overledenen op de plaatselijke begraafplaats? Of je zou er net een huis gekocht hebben...

Waarmee ik alleen maar wil zeggen, dat het wel duidelijk is waar de prioriteiten liggen. Laat ik het nog verder doortrekken.. die miljoenen schade als je de vergunning intrekt is misschien zelfs goedkoper dan de kosten voor de gevolgen die een datacenter voor decennia lang met zich mee gaat brengen. "Wij" winnen er niets mee, we hebben er alleen last van.. Microsoft daarentegen...

[Daoka]

Daar geef je natuurlijk wel een specieke voorbeeld. Deze zou inderdaad discutabel mogen zijn. Maar hebben al deze datacenters op slinkse wijze de vergunning gekregen? En ja natuurlijk zit er een verschil in een huis en een datacenter. Het ging alleen om dat we mensen heb ook niet zomaar zouden accepteren als alles zo maar mag veranderen. Uiteindelijk zijn er plannen gemaakt met de vergunning in gedachten en kan je in de problemen komen als die zo maar ingetrokken mag worden.

En alles slopen voor industrie is natuurlijk ook weer het uiterste.

Daarnaast welke reputatie creëren we als land? Dat we onbetrouwbaar zijn met vergunningen en bedrijven dus maar hier beter niet kunnen bouwen. Misschien goed voor datacenters dat ze niet meer komen maar als andere bedrijven dus ook weg blijven is het misschien niet zo een geweldige reputatie meer. Misschien is een tijdelijke stop van nieuwe vergunningen wel een handige idee. En misschien zorgt dit er wel voor dat er dus meer gaan investeren in onze stroomvoorzieningen. Uiteindelijk hebben wij dus niet alle informatie natuurlijk om geïnformeerde keuzes te kunnen maken. Het blijft nu gissen wat beter zou kunnen zijn.

[FiberSam]

Dat gaat je dan als overheid een hopp geld kosten. Die bedrijven moeten dan schadeloos worden gesteld. Wil je dat? Miljoenen betalen aan Microsoft?

[m_snel]

Dat van die vergunningen slaat helemaal nergens op, ja die heb je natuurlijk voor alles nodig maar dat staat los van de aansluiting.

Je vraagt geen vergunning aan bij een netbeheerder, je vraagt een aansluiting van zoveel MW .

Dan zal de netbeheerder daar een aparte kabel voor trekken en zeer waarschijnlijk een nieuwe verdeelstation bouwen.

Juist op die locaties zal er een overschot aan capaciteit zijn, want bij nieuwe aansluitingen houd men rekening met een stijgende vraag.

[The Third Man]

Het is toch vaak ook een kwestie van locatie en context? Menig bedrijf wat op dezelfde plek een aansluiting wil hebben kan die daar toch ook gewoon krijgen? DC’s hebben eigenlijk survivorship bias, ze laten zien waar het wel kan. En onderstrepen eigenlijk dat veralgemenisering die in de media plaatsvindt, dat “het” stroomnet “vol” zit een verdraaiing/Telegraafisering van de werkelijkheid is. Er is niet één net en dan is per definitie een net een reeks knooppunten en verbindingen die elk wel of niet capaciteitsproblemen kunnen hebben. Net als dat “het” internet ook niet traag of vol kan zijn.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 10:10]

[DealExtreme2]

Nee, argument is vergunning. Flauw maar waar. En iedereen kon die krijgen, want duurzaam is hot, en dit verkopen als duurzaam is easy voor grote partijen.

En infrastructuur in eigen land is altijd goed, ookal is het niet van jou - je staat een stuk sterker als je de baas bent over het land waarin het staat.

[Reactie gewijzigd door DealExtreme2 op 29 maart 2026 10:09]

[aaahaaap]

Zijn er echt geen mogelijkheden om hier iets tegen te doen? Of zijn die er wel, maar de regering doet niks?

We hebben voor zover ik weet een aantal grondrechten als burgers, waarvan de staat bijvoorbeeld de huisvesting verzaakt. Weet niet of er iets soortgelijks is voor de energievoorziening? Misschien is er via die as iets mee te doen? Rechtszaak burgers vs de staat?

[Reactie gewijzigd door aaahaaap op 29 maart 2026 11:27]

[The Third Man]

Even voor de reality check, welke netbeheerders en energieleveranciers klagen hierover? Tennet niet, de lokale netbheerders ook niet. Er wordt van een mug een olifant gemaakt en vervolgens beredeneerd dat de politici dan maar toekijken of tegen beter weten in wat doen. Dat misschien de beeldvorming vanuit de media over hoe de problematiek in elkaar steekt wat verkeerd overkomt lijkt niet overdacht te worden. Nee, politici doen het automatisch verkeerd. We zitten hier dacht ik op Tweakers waar we verder kunnen kijken dan de eerste indruk en de krantenkop.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 10:34]

[aaahaaap]

Om te beginnen, ik heb geen idee wat de incentives van de netbeheerders zijn. Voor de energieleveranciers wil ik wel een gokje wagen, meer energievraag is beter, dus daar verwacht ik weinig van.

Los daarvan, maakt dat weinig uit. Het gaat erom wat wij als burgers ervan merken, daar is onze volksvertegenwoordiging(!) voor verantwoordelijk. Wil je zeggen dat dit niet waar is? https://www.bouwendnederl...nt-dit-voor-de-woningbouw

En gezien de problemen in de wereld (niet geholpen door de keuze van onze regering om de gasputten in Groningen niet te gebruiken) is/wordt energie hier met de dag schaarser en dus duurder. Hoe minder we daarvan verspillen aan datacenters hoe beter.

Als laatste
> Er wordt van een mug een olifant gemaakt en vervolgens beredeneerd dat de politici dan maar toekijken of tegen beter weten in wat doen

Gezien de woningnood is het al een kudde aan olifanten en de politici hebben inderdaad niks gedaan (je zou zelfs kunnen zeggen dat ze het bewust slechter hebben laten worden).

[Reactie gewijzigd door aaahaaap op 29 maart 2026 11:48]

[The Third Man]

Om te beginnen, ik heb geen idee wat de incentives van de netbeheerders zijn.

Simpel, geen. Het zijn overblijfsels van de overheidsnetten en staan onder enorm zwaar toezicht omdat de risico-impact balans een van de meest kritische is van nutsvoorzieningen in Nederland.

Voor de energieleveranciers wil ik wel een gokje wagen, meer energievraag is beter, dus daar verwacht ik weinig van.

Ze krijgen tegelijkertijd te maken met beperkingen, bijvoorbeeld de sluiting en ombouw van de kolencentrales. Er wordt niet iets bij hen over de schutting gegooid door de overheid, men is in samenspraak wat er wel en niet mogelijk is en de risico's daarbij (omdat de centrales natuurlijk ook onderdeel van de betrouwbaarheid van het net zijn).

Los daarvan, maakt dat weinig uit. Het gaat erom wat wij als burgers ervan merken, daar is onze volksvertegenwoordiging(!) voor verantwoordelijk.

Wat we dagelijks merken is wat er goed aan gaat. Sommige burgers merken alleen wat in de media naar voren komt wat er niet goed gaat, maar dat is niemands anders schuld dan van henzelf noch verantwoordelijkheid van de volksvertegenwoordiging.

Wil je zeggen dat dit niet waar is? https://www.bouwendnederl...nt-dit-voor-de-woningbouw

Dan komt mijn boodschap dus blijkbaar toch niet over of je leest simpelweg niet goed. Ook hier staat duidelijk dat het om specifieke locaties gaat "Flevopolder, Gelderland en Utrecht" en logischerwijs is het niet een soort lichtknopje aan/uit voor de hele provincie, het is dat in die provincie er locaties in het nationale (Tennet) net zijn die tegen capaciteit aan zitten. Dan is het aangeven dat er voor andere locaties dit soort zaken niet automatisch spelen toch niet het stellen dat dit "niet waar is"? Wat is de logica daarvan?

En gezien de problemen in de wereld (niet geholpen door de keuze van onze regering om de gasputten in Groningen niet te gebruiken) is/wordt energie hier met de dag schaarser en dus duurder. Hoe minder we daarvan verspillen aan datacenters hoe beter.

Het overschot van de zon/wind was vorig jaar al 30% nieuws: Hoeveelheid zonne- en windstroom groeit in Nederland, maar overschot ook . Ook dit beeld van schaarste is gewoon onjuist. De energieprijs die je nu van de leverancier krijgt is zo'n 25 cent, tot de Golfcrisis 18-22 cent. Daarvan is 15 cent belasting... Het is echt centenwerk. En nog goedkoper voor de datacenters die bulkcontracten afsluiten. Kortom er wordt ofwel een mediakop verkeerd geinterpreteerd of de feiten verdraaid. De schaarste is steeds minder aan het worden omdat de afhankelijkheid van fossiel sterk daalt. En dat gebeurt Europa-breed: https://ec.europa.eu/euro...tat-news/w/ddn-20260319-2 47% niet-fossiel afgelopen jaar.

Gezien de woningnood is het al een herde aan olifanten en de politici hebben inderdaad niks gedaan (je zou zelfs kunnen zeggen dat ze het bewust slechter hebben laten worden).

We hadden het dacht ik over de vraag of we niet als burgers in actie moesten komen voor de rol van de politiek in de kwestie rond vergunningverlening van deze datacenters ik kan er even niet bij waarom je nu een compleet ander issue erbij haalt en dan gaat wijzen wat die politici daarbij niet goed zouden hebben gedaan.

[Cor001]

Tennet gaat niet klagen. Het bedrijf is nog steeds bezig om een lening van 25 miljard Euro terug te betalen aam de Nederlandse overheid.

[The Third Man]

Ik doelde meer op het signaleren van problemen in hun rapportages. Die mogen per definitie niet scheef weergegeven worden (dus doen alsof DC's op locatie X geen issue zouden zijn) omdat ze mede onder Europees toezicht staan, net als de rest van het op het Europees continentaal net aangesloten netbeheerders. We kunnen allerlei complotten hierin gaan zien maar ik vind het iets realistischer dat er geen probleem is zolang niet benoemd door de daadwerkelijk beheerders ongeacht of de Telegraaf en/of de papegaaiers wel allerlei doemscenario's en beren op de weg zien.

[Cor001]

Ik snap wat je bedoelt, ook het bericht waarop ik reageerde. Het probleem is echter dat we niet hebben liggen slapen, maar dat de nutsbedrijven die al een dikke tiental jaar wisten dat er problemen komen met de infrastructuur. Het lijkt me inderdaad dat deze het gerapporteerd hebben naar boven. Ondertussen maakte de Nederlandse overheid beslissingen waarvan één ieder achter zijn oor krabt. Om nu ineens 'oeps' te roepen. Ik heb het niet zo met complottheorieën en je ziet mij geen alu hoedje dragen, maar als je er zo over nadenkt moet iemand willens en wetens ergens linksaf gegaan zijn in plaats van rechtdoor. Wie het dan is laat ik maar in het midden, maar blunders zijn er hoger niveau zeker gemaakt.

[The Third Man]

Dat ontken ik ook niet, maar dat zijn wel andere problemen die nu op een hoop worden gegooid. De fouten zijn gemaakt in de capaciteitsramingen van de lokale, breed vertakte netten. Klein- en middengebruikers dus, met name op wijk- en bedrijvenparkniveau. Niet de datacenters.

Net als dat er ook geen issues zijn met de plaatsing van snelladers door het land, er zijn plekken genoeg, overal, waar je wel even een MW of meer kan krijgen zeker bij een distributielijn die niet toevallig dichtbij andere hoofdinfra ligt zoals snelwegen. DC's worden net zo goed geplaatst daar waar het niet dermate uitmaakt.

En dat het misging was eigenlijk ook wel logisch, want hoe vertakter het net, vaak nog bestaand uit allerlei antieke delen, met allerlei verschillende indelingen omdat we in NL nou eenmaal veel 'lappendeken' verdeling van bestemming hebben, hoe complexer het wordt om daar inschattingen voor te maken. Had natuurlijk veel beter gekund, maar dat zegt niet zo veel over hoe logisch het zou zijn dat men nu niet door zou hebben dat een stel DC's ergens plaatsen problemen zou geven. Juist doordat die zowat het simpelst door te rekenen zijn.

[Robbierut4]

Goh, de VVD regering wil niks doen tegen bedrijven? Erg gek.

Ik denk dat op basis van het onderzoek van Ben Jordan er best een zaak kan worden gemaakt door burgers dat datacentra ze ziek maakt. Weet niet of dat genoeg kans maakt, maar een paar jaar vertraging door rechtzaken heb je zo.

[demianmonteverd]

Een aantal zijn van hyperscalers, maar zijn er ook datacentra bij die gebruikt worden voor colocation etc.?

[m_snel]

Over welke datacenters in Nederland heeft u het precies? Ik had begrepen dat het onderzoek helemaal niet in Nederland gedaan was, of zie ik dat verkeerd?

[Mathijs Kok]

Zijn er echt geen mogelijkheden om hier iets tegen te doen? Of zijn die er wel, maar de regering doet niks?

De vorige regering deed niets, dat is het probleem. Maar daar hebben kiezers zelf voor gekozen, iedereen met een brein had kunnen zien aankomen dat een regering met die partijen meer bezig zou zijn met het sluiten van asielcentra en boerenbelangen. En zelfs die doelen zijn totaal gemist.

[Deido]

Zo zeg, triest nieuws, we gaan hier keihard op de blaren voor zitten. Zo’n klein land met een geconcentreerde bevolking, en dan nog ff wat giga energieslurpers ertussen die geen woonplek of werk opleveren, ik sta met open mond te kijken hoe Nederland zichzelf vrijwillig in een ongelofelijk moeilijke situatie gaat werken. Ook rekening houdende met de gigantische export van de landbouw/vee en hoeveel ruimte en energie dat inneemt, waar we ook niks aan willen veranderen, ik ben benieuwd.

[kujinshi]

Het is bijna moeilijk voor te stellen dat simpele zaken als 4K resolutie data en AI al zorgen dat het aantal datacenters in de wereld (en ook Nederland) zo vertienvoudigd.

We kunnen prima zonder beide zaken, maar omdat het hier en daar ook erg makkelijk is, buiten we het erg uit en maakt het dat we zoveel van die dingen "nodig" hebben.

Als morgen bij wet de wereld AI en 4K data stopt, hebben we maar 10% (schatting uiteraard) van de datacenters nog nodig, wat wel weer goed is voor zoveel andere zaken (energie, materiaal, natuur etc.). Het is maar wat je belangrijker vindt in het leven.

[Alfa1970]

Gelukkig worden datacenters ook gebruikt voor hele andere dingen dan alleen AI en 4K data.
Er word onder andere op grote schaal academisch onderzoek verricht in datacenters naar onder andere, energie, materiaal en natuur etc. En dat komt de gemeenschap ten goede.
Niet op korte termijn, maar op de lange termijn heeft iedereen iets aan dat onderzoek.
En er zijn nog tientallen andere bedrijfsmatige gebruiken te verzinnen die wel degelijk tot extra werkgelegenheid leiden.

Het is de typische populistische kortzichtigheid om dergelijke aannames te doen zonder enige vorm van kennis of inhoud.
Het klinkt allemaal leuk en goed, maar uiteindelijk levert het niets dan ellende op.

[kodak]

De eigenaren en voorstanders van deze datacenters doen beweringen dat ze belangrijk zijn voor de economie en werkgelegenheid maar geen van de eigenaren of voorstsnders geeft ooit onderbouwing waaruit het belang blijkt.

Stellingen dat er belang is zijn waardeloos als die niet in verhouding gezet kunnen worden tot de andere belangen. En dat is hier keer op keer het geval. Het lijkt de gelovers in de belangen daarmee vooral te gaan om hun eigen geloof en hun eigen belang. Vaak bestaan die uit zelf hopen te profiteren en andermans belangen minder relevant vinden zolang het ze niet uit komt.

Als dit soort grote datacenters werkelijk nodig zijn en werkelijk belangrijk zijn dan toont een behoorlijk eigenaar en voorstander dat aan met bewijs en neemt men daar verantwoordelijkheid voor. Dat doet men echter beiden niet. Men blijkt eerder regels proberen te buigen en bestuurders, politici en delen van de bevolking te manipuleren om als eigenaren en voorstanders hun zin te krijgen.

[Reactie gewijzigd door kodak op 29 maart 2026 13:24]

[demianmonteverd]

Je werkgelegenheidsargument is m.i. niet sterk, maar het heeft niet veel zin op daar veel over te gaan schrijven wellicht, tenzij je met inhoudelijke punten/voorbeelden wilt komen natuurlijk.

Hyperscalers dc's kunnen ook gebouwd, beheert en onderhouden worden op plaatsen met een betere stroominfrastructuur, meer water capaciteit en klimaatvriendelijkere opwekking (i.v.m. onbalans op het net o.a.), verder weg bij bebouwing i.v.m. backup generator-tests (die blijven nodig helaas).

Overigens: hier op tweakers zul je niet veel mensen tegenkomen die tegen onderzoek zijn met gegevens van CERN of ITER en dergelijke. Zelfde met materiaal onderzoek. Ik weet niet wat voor onderzoek je bedoeld met natuur, maar ik ga er maar even vanuit dat je onderzoek bedoeld dat gericht is op medicijnen of medische toepassingen.

Het wegzetten van tegenargumenten voor het in Nederland op dit moment uitbouwen of nieuwbouwen van datacentra voor hyperscalers als populisme gaat denk ik ook te ver en gaat voorbij aan ongeveer alle tegenargumenten zonder ze te beschouwen. Dat is, in bepaalde zin zonder flauw te doen, ook populisme.

N.B. persoonlijk 'geprofiteerd' van werk in en rondom datacentra.

[Lounge Deluxe]

Prima dat ze een vergunning hebben gekregen voor de bouw, maar ik hoop toch echt dat Liander zegt dat het alsnog niet door kan gaan omdat er niet voldoende stroom beschikbaar is.

[Alex3]

Niet meer stroom leveren dan ze zeiden weten nodig te hebben.

[graey]

Gewoon kunt leven; dat betekent dat VVD en CDA ook iets zien in een redelijk uitgebreid basisinkomen nu? Of waar komt anders dat geld precies vandaan?

[Framoes]

Nice, dus AI gaat binnen afzienbare tijd ook huizen bouwen en je lekkende kraan vervangen?Kan niet wachten tot AI vuilnis gaat ophalen en bejaarden gaat wassen.

En al die mensen die geen werk meer hebben omdat AI hun werk doet krijgen dan een geldboom in hun tuin die elke dan kan worden geoogst zeker?

[Lord Anubis]

Robots bestuurd door AI. Vuilnis Robots geven dan ook boetes uit als je niet goed sorteert. Oeps, dat doet de huishoud Robot dus. Wie gaat dan de boete betalen. Zucht, het is lastig hoor.

[Reactie gewijzigd door Lord Anubis op 29 maart 2026 12:37]

[bazs2000]

Misschien is LSD overdag niet heel handig?

[Cid Highwind]

Inderdaad. Ik stel dan ook voor dat we die datacenters wat groter maken, zodat we daar verzorgingstehuizen in kunnen integreren. Vervolgens bouwen we er nog de nodige aanleunwoningen en een buurthuis aan vast. Het enige wat dan nog ontbreekt is een Amazon depot zodat de AI daar hun spullen logistiek geoptimaliseerd kan halen om de volledige ouderenzorg voor diens rekening te kunnen nemen.

/s

[old_spice]

Eigenlijk helemaal geen slecht idee. Uberhaupt woningen bouwen om een datacenter heen. Het verwarmen van deze woningen kan je dan direct doen met de warmte gegenereerd door het datacenter.

[Cid Highwind]

De vraag is alleen hoe het zit qua geluid en vibraties. Koeling kan behoorlijk onaangenaam zijn qua geluidsproductie, zeker in de nacht.

Maar douchen met water opgewarmd middels datacentra, zo een gek idee is het eigenlijk niet nee.

[devil-strike]

Dus wij moeten maar gaan besparen(en als het ff kan geen stroommgebruiken)op energie zodat er meer datacenters kunnen komen?

Achterlijk heel achterlijk.

[The Third Man]

Dat is om je lokale distributienet te ontzien, niet omdat er landelijke tekorten zijn. Als je internetprovider je zou vragen om in de avond minder te streamen betekent dat toch ook niet dat de AMS-IX overbelast is?

[ArmEagle]

Hoezo niet? Als de wind niet waait en de zon niet schijnt, dan verbranden we gewoon fossiele energie. Die datacenters ook, ook met groene certificaten.

Minder verbruik is minder uitstoot.

[The Third Man]

Terwijl niemand er vervolgens over valt dat die stroom geexporteerd wordt https://www.cbs.nl/nl-nl/...n-uitvoer-op-recordniveau

Naar Duitsland werd bijna de helft meer uitgevoerd. De belangrijkste redenen hiervoor zijn een verminderde productie uit wind voor de Duitse kust en een verminderde productie in Zwitserland en Oostenrijk door een lager waterpeil.Naar België werd bijna een kwart meer elektriciteit uitgevoerd. Een belangrijke oorzaak is de verminderde elektriciteitsproductie in Belgische kerncentrales. Er werd 19 procent minder elektriciteit ingevoerd, met name vanuit Duitsland, België en Noorwegen. De invoer is in tien jaar tijd bijna gehalveerd. De belangrijkste reden is dat Nederland zelf meer elektriciteit produceert.

Dus de productie is simpelweg een verdienmodel en wordt steeds opgeschaald, er is niet sprake van een race naar de bodem om de productie zoveel mogelijk te verlagen 'want tekorten' of 'want uitstoot' of iets dergelijks.

En je gaat eraan voorbij dat opslag de komende jaren enorm gaat toenemen waardoor het aandeel fossiel in de essentiele energiebehoefte steeds verder afneemt.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 maart 2026 13:19]

[roelst1]

Die datacenters komen er omdat we ze blijkbaar gebruiken. Veel mensen hebben totaal niet door hoeveel energie er nodig is voor een simpele vraag aan een AI of het streamen van videos. Als we daar allemaal wat zuiniger mee om zouden gaan, worden er vanzelf minder datacenters gebouwd.

[wateenwagen]

Er zit wel een stukje verschil in thuisaansluitingen (230v) en grote bedrijven die meestal 10kv binnenkrijgen. Die hebben zelf transformators om de spanning terug te brengen naar 230 400 of 700v. Het net is niet op alle voltages vol

[ArcticWolf]

Denk dat het eerder gaat om de energie zekerheid en niet de netcongestie (die alleen overdag speelt), het gros van onze energie komt nog steeds van gascentrales... laten we nou net een gastekort hebben op korte (en mogelijk lange) termijn.

[m_snel]

Er is helemaal geen gas te kort , anders had de media vol gestaan met berichten dat bedrijven de deuren moesten sluiten.

Volgens de Gasunie is de toelevering stabiel.

Er wordt alleen veel meer voor betaald, en dat kunnen wij in Nederland ook makkelijker betalen dan bijvoorbeeld derde wereld landen.

Of dat eerlijk is dat is natuurlijk een andere discussie, maar zet je die datacenters daar neer dan maakt dat voor de consument ook niks uit.

[Jaïr.exe]

Ach, energieleveranciers kunnen toch aanraden dat de datacenters worden uitgeschakeld tussen 16u-21u. Doen ze ook met onze elektrische auto's, wasmachines en smartphone ultrasnelladers....

[Robbierut4]

Stop jij dan ook met internet gebruiken tussen 16u-21u?

[Kaasje123]

Mijn internet werkt nu ook prima zonder die datacenters hier

[FiberSam]

Naief. Er komt bij jou nu ook gas uit de kraan zonder dat we het uit het Gronings gasveld halen. Totdat Trump de export van LNG naar Europa stillegt. Ergo: als je data uit datacenters gebruikt (bijna alles op internet), dan kan je het maar beter ook lokaal opslaan.

[Mathijs Kok]

Maar blijft het dat doen over een paar jaar? Jij gebruikt elk jaar meer data, zoals wij allemaal doen. Jouw 1806 posts staan allemaal opgeslagen in een datacentrum en zullen waarschijnlijk nog heel lang opgeslagen zijn. Dus elke nieuwe post van je heeft nieuwe opslagcapaciteit nodig.

[AOC]

Zal niet verkeerd zijn. Wellicht alle socials, memes, influencers, marketing uitschakelen oid. Enkel communicatie aan

[kujinshi]

Een wereld zonder influencers en marketing/reclame zou best wel lekker zijn.