Hoeveelheid zonne- en windstroom groeit in Nederland, maar overschot ook

Zonnepanelen en windmolens hebben in 2025 meer groene elektriciteit geproduceerd dan een jaar eerder, blijkt uit cijfers van de Nederlandse overheid. Het overschot is echter ook toegenomen, waardoor er dit jaar 33 procent meer stroom 'verloren' is gegaan doordat die stroom niet opgeslagen kon worden.

Producenten van zonne- en windenergie hebben in 2025 zo'n 16PJ aan stroomproductie afgeschakeld, 4PJ meer dan een jaar eerder, schrijft Energieopwek.nl in een gemaild persbericht. Dat is meer dan het totale jaarlijkse energiegebruik van de gemeente Groningen. Het afschakelen betekent dat windmolens stilgezet worden of dat zonnepanelen uitgeschakeld worden, omdat de stroomtarieven zeer laag of negatief zijn. Dit komt doordat het aanbod van duurzame energie groter is dan de vraag. Producenten kunnen ook afschakelen omdat er geen ruimte is op het stroomnet.

Als er genoeg opslagcapaciteit is, hoeven deze molens en panelen niet afgeschaald te worden, schrijft Energieopwek.nl. Bij kortdurende overschotten kunnen accu's helpen, maar bij langdurige overschotten zijn waterstofelektrolysers 'de aangewezen technologie om iets met de overschotten te doen'. De Hanzehogeschool Groningen heeft een virtuele elektrolyser ontwikkeld en zegt op basis van de Energieopwek.nl-cijfers dat zo'n elektrolysers in 2025 ruim 1400 uur had kunnen draaien, ofwel ruim 16 procent van het hele jaar. De geproduceerde waterstof had dan voor andere groene toepassingen ingezet kunnen worden.

Windmolens leverden dit jaar ongeveer dezelfde hoeveelheid elektriciteit als een jaar eerder, terwijl de zonneproductie met 17PJ toenam. Het aandeel van groene stroom lag op 57 procent, wat 3 procentpunt meer is dan vorig jaar. Van die 57 procent kwam 21 procentpunt van zonnepanelen, 14 procentpunt van wind op zee, 13 procentpunt wind op land en 9 procentpunt van biomassa. In mei lag het aandeel van hernieuwbare elektriciteit met 70 procent op z'n hoogst, in januari met 40 procent op het laagst.

Energieopwek.nl is onderdeel van het Nationaal Klimaat Platform, dat weer is opgezet door de Nederlandse overheid. De data van het platform komt van het Nationaal Energie Dashboard, dat is ontwikkeld door Gasunie en TenneT.

Reacties (353)

[DataMan]

Ik vind het altijd verbazingwekkend dat je nooit hoort over andere vormen van langdurig opslaan van geproduceerde Electriciteit voor later gebruik. In de afgelopen 10 jaar heb ik alternatieven, die in de praktijk worden getest, langs horen komen, maar het is moeilijk om daar de ‘en hoe ging het verder’ of ‘hoe economisch kansrijk is dit nu?’ verhalen over te vinden:

• Opslag in roest (! Jawel, u leest het goed, TU/e spin off als ik me niet vergis)
• Converteren naar warmte en opslag in vaten met een bepaalde steensoort die de warmte weer maanden later kan afgeven en weer conversie naar Electriciteit, of de warmte zelf wordt direct gebruikt. Ingezet bij grote kassencomplexen in Noord Holland als alternatief voor aardwarmte.
• Opslaan in warmte in grote spaarbekkens. Verschillende experimenten nabij bedrijfsterreinen.

Altijd gaat het weer over waterstof, met de afgezaagde (en inmiddels oersaaie) discussies over waterstof, terwijl bovenstaande alternatieven een veel hoger rendement hebben. De vraag is of het op schaal ook rendabel is, maar daar is weinig over te vinden, ook niet op gespecialiseerde websites op dit gebied.

[heintjeput]

Waterstof is een geluid wat populair is onder mensen die alles bij hetzelfde willen houden. 2 minuten tanken bji het tankstation, de CV ketel houden etc. Wat ze niet willen horen hoeveel moeilijkheden, kosten en inefficienties er komen kijken bij het opschalen van deze technologie in het duurzaam produceren, de enorme hoeveelheid extra energie, de opslag, transport etc.

Opslag in roest klinkt mooi, maar daar heb je eerst wel nog waterstof voor nodig en brengt weer een extra stap tussendoor en dus nog minder efficient. Voor een analyse zie [url="https://www.wattisduurzaam.nl/30119/energie-opslaan/waterstof/energieopslag-in-ijzerpoeder-bij-bavaria-interessant-interessant/"]Wattisduurzaam/url].

Opslag in warmte begint wel van de grond te komen, omdat het zo simpel is, zoals in het project van @dikkechaap bijvoorbeeld, maar er zijn er wel meer

Accu's doen het ook goed, bijvoorbeeld in California waar ze een tijd lang de grootste leverancier zijn aan het begin van de avond.

Dus het komt wel, het duur alleen gewoon langer. En volgend jaar zullen er in Nederland weer meer accu's zijn en meer overschot en dat is prima, want die twee gaan hand in hand en het wordt er steeds beter van.

[jbhc]

Het is niet geel gek dat mensen hun cv ketel willen houden. Het alternatief, een warmtepomp, lijkt heel mooi op papier maar ik hoor nergens dat zo'n ding net als een ketel na een jaar of 10 vervangen moet worden. En de kosten van een nieuwe wp zijn echt vele malen hoger als die van een cv ketel. Hetzelfde geldt voor onderhoud. Als een wp stuk gaat ben je aan de beurt. Alleen al vanwegen het aftappen van het koude middel, het vacumeren en het hervullen. Dat kost heel veel tijd en gezien de huidige loonkosten wordt dat al heel snel een hele dure aangelegenheid.

Tevens zitten er in een wp in tegenstelling tot een cv ketel nogal wat mechanische onderdelen. Het is dus niet de vraag of het stuk gaat maar wanneer.

[Patrick4]

Het verschil in bewegende onderdelen is de compressor. Niet zo spannend, zit in elke koelkast. Die zijn typisch goedkoop uitgevoerd, maken meer start/stops en gaan zonder onderhoud toch makkelijk meer dan 10 jaar mee.

Je hoort ook niemand klagen over de onderhoudskosten van de vele airco’s, wat exact dezelfde technologie is (airco = warmtepomp).

Wat onderhoud aan WP’s (en airco’s) wel duur kan maken is als deze op moeilijk bereikbare plekken staat (hangend hoog aan zijgevel, op schuin dak). Dit verhoogt de arbeidskosten. Als je de ruimte hebt is op de grond de beste plek, ook om het risico op trillingen in huis te ontlopen.

Gas-CV’s vervuilen zichzelf continue met een interne verbranding, zijn een potentieel brand en koolmonoxide gevaar en hebben alleen daarom al periodiek onderhoud nodig, vaak zelfs verplicht vanuit de brandverzekering. Voor onze oude gas CV had ik een periodiek onderhoudscontract maar voor de warmtepomp niet. De magneet filter legen en de radiator met een sopje afwassen kan ik namelijk zelf.

[-Vasa-]

Je hoort ook niemand klagen over de onderhoudskosten van de vele airco’s, wat exact dezelfde technologie is (airco = warmtepomp).

Dat is wel heel kort door de bocht. Misschien is het ook soms een tikkeltje geluk, of de juiste installateur kiezen, maar je kan echt wel heel veel kosten hebben aan airco's in mijn ervaring. (Natuurlijk is dat anekdotisch, maar je stelling dat je er niemand over hoort klagen is dat immers ook)

[litebyte]

Wij gebruiken alleen airco voor verwarming in ons huis in Japan. Naast het reguliere onderhoud (schoonmaak en controle) de afgelopen 7 jaar nog geen enkele andere kosten gehad. Vind persoonlijk de warmte van CV wel lekkerder dan dat van airco.

[nullbyte]

Je hoort ook niemand klagen over de onderhoudskosten van de vele airco’s, wat exact dezelfde technologie is (airco = warmtepomp).

Nogal wiedus, er is geen alternatief voor een airco. Verder is een airco slechts 2 -4 weken per jaar echt een luxe in NL. Let wel, ik zeg een luxe, niet noodzakelijk. Een CV of andere verwarming in je huis is dat wel.

[Wolfos]

Hangt van je huis af. Hier gaan in Januari vaak de ramen en deuren alweer open om de hitte weg te werken, omdat het gebouw dan al zoveel zon absorbeert in de avond. Nieuwe huizen zijn zó goed geïsoleerd voor de winter dat ze de overige drie seizoenen niet koel te houden zijn.

[Reactie gewijzigd door Wolfos op 31 december 2025 10:42]

[jbhc]

Ok, ik zit in het onderhoud en beheer maar jij hebt er vast veel meer verstand van.

Koelkasten kosten een paar 100 euro niet vele duizenden.

Airco's zijn nog steeds een luxe product.

Warmte pompen hebben behalve de compressor die natuurlijk van een hele andere orde is dan die van een koelkast en veel meer moet draaien dan die van een airco ook nog dingen als expansieventielen en (schuif)regelaars maar ook nog een ventilator.

In de basis zijn het misschien dezelfde machines, in de uitvoering zeer zeker niet.

[Reactie gewijzigd door jbhc op 30 december 2025 07:30]

[padoempats]

Je zegt, ik zit in het onderhoud en beheer. Maar los van je theorie, heb je ook werkelijk praktijk ervaring met onderhoud van warmtepompen en airco's? En dan met name de kans op, het interval, etc.. Iets zegt me dat je dat niet hebt, het feit alleen al dat je warmtepomp als twee woorden schrijft, zegt me dat jouw ervaring mbt onderhoud en beheer op een ander vlak liggen dan warmtepompen voor woningen.

Vooralsnog is het evident dat een CV-ketel meer regulier onderhoud heeft dan een warmtepomp.

En vanwege de nog bestaande ISDE subsidie, is het vervangen van een WP een schijntje qua kosten. Trek de subsidie eraf en een nieuwe unit is goedkoper dan een nieuwe cv-unit. (in de toekomst zal die ISDE-subsidie ongetwijfeld weg zijn, dan is dit geen argument meer).

[heintjeput]

Ik deel de mening van @Patrick4, warmtepompen hebben volgens mij ook heel weinig onderhoud nodig. Als er wat moet gebeuren dan is het inderdaad wel prijziger.

Volgens mij prijst de installatie-industrie zich vooral uit de markt. Voor een CV ketel betaal je €2000, waarvan ~50% materiaal, voor een WP hoor je €15000 na subsidie en dan is het ongeveer 30% materiaal. Nu is een WP installeren zeker meer werk, maar geen 10 dagen werk. Daarnaast hoor ik ook vaak een veel te grote en slecht afgestelde WP die dan wordt afgeleverd.

[cdwave]

Als ik met die cijfers alleen al naar het materiaal kijk dan kost de warmtepomp 4000 euro meer dan een CV ketel.

Toen onze CV ketel stuk ging (twee jaar geleden, na 16 jaar dienst was hij economisch versleten) heb ik aan de hand van publiek beschikbare gegevens berekend wat de besparing zou zijn geweest als we jarenlang een warmtepomp hadden gehad. Ik kwam uit op ongeveer 100 euro per jaar voor de "normale" jaren, en in het jaar dat de gasprijs naar 3 euro ging zou dat 500 euro zijn geweest. Ik zou voor een warmtepomp (incluis subsidie) destijds ongeveer 10000 euro meer kwijt zijn geweest.

Toen was de keus snel gemaakt, en weer een gas CV ketel geplaatst.

Overigens zou een warmtepomp bij ons weinig installatiekosten hebben meegebracht: Vloerverwarming ligt er al, alles gelijkvloers en makkelijk toegankelijke kruipruimte en zolder.

[Reactie gewijzigd door cdwave op 30 december 2025 12:10]

[Patrick4]

Dan ben ik wel benieuwd naar je berekening. Mijn berekening, vroeger: 1500m3 gas à €1,25 per jaar plus vastrecht uit mijn hoofd ongeveer €250 is €2125 per jaar. Nu met warmtepomp gebruik ik 3200kWh à €0,28 per jaar is €896. Besparing van €1229 per jaar oftewel €100 per maand!

Mijn systeem kostte iets meer dan €10000 na subsidie, stel een gas-CV kost €3000 dan ik heb ik de €7000 verschil er in 5 jaar uit, eerder als relatief gas duurder wordt dan elektra (wat ik verwacht). Bovendien ben je milieuvriendelijk bezig (voor mij de hoofdreden). En met een verwachte WP levensduur van 15 jaar is het dus ook economisch interessant.

Ik vind desondanks wel, net als @heintjeput, dat warmtepompen veel te duur zijn. De techniek is echt niet bijzonder.

[Is_ Y_ Serious?]

Vanaf 1 januari 2026 veranderen de energiebelastingen in Nederland, met verschillen tussen gas en stroom:

🔌 Stroom (elektriciteit)

• De energiebelasting per kWh stroom daalt.
• Van ongeveer €0,1228 naar €0,1108 per kWh (incl. btw).
  → Een daling van ~€0,012 per kWh.

🔥 Gas

• De energiebelasting per m³ gas stijgt.
• Van ongeveer €0,6996 naar €0,7267 per m³ (incl. btw).
  → Een stijging van ~€0,027 per m³.

[Is_ Y_ Serious?]

Ik denk eerlijk gezegd dat een warmtepomp aanzienlijk zuiniger is en dat de besparing veel groter uitvalt. Waar is die besparing van €100 per jaar eigenlijk op gebaseerd?

Als een warmtepomp het gasverbruik (grotendeels of volledig) vervangt, vervallen ook de vaste kosten voor gas. Dat alleen al scheelt ongeveer €100 per jaar.

Daarnaast ken ik meerdere mensen met een warmtepomp of een hybride warmtepomp. Uit hun ervaringen blijkt dat zelfs een hybride warmtepomp in een gemiddeld huishouden al snel een besparing van €500 per jaar of meer kan opleveren.

[mbbs1024]

In België heeft de officiële energie regulator berekend, dat een warmtepomp een stuk duurder uitkomt dan verwarmen met een gasketel, omdat er veel meer belastingen op elektriciteit geheven worden dan op gas en andere fossiele brandstoffen, waardoor, het zelfs met het veel hogere rendement van een warmtepomp, toch duurder uitvalt.

De regulator heeft daarom aan de regering, het advies gegeven om belastingen te verschuiven tussen fossiele brandstoffen en elektriciteit, om te kunnen voldoen aan de klimaat eisen.

Geen idee hoe in NL de verhouding tussen energie van gas en elektriciteit liggen.

[Is_ Y_ Serious?]

Per KWH betaal ik nu gemiddeld 27 cent. Gas zit op zo'n 1,20 per m3.

Een warmtepomp met COP 4,5 levert 4,5 kWh warmte voor elke 1 kWh stroom die hij verbruikt.

- Bij €0,27 per kWh stroom kost die warmte:
- €0,27 ÷ 4,5 ≈ €0,06 per kWh warmte

- Een gasketel haalt uit 1 m³ gas (≈ 9,5 kWh warmte) bij €1,20 per m³:
- €1,20 ÷ 9,5 ≈ €0,13 per kWh warmte
(in de praktijk vaak iets meer door verlies)

Het stroom verbruik gaat dus aanzienlijk omhoog maar kost alsnog minder.

Eigenlijk scheelt het dus de helft. En gaskosten zijn vaak best hoog in Nederland dus dat is wat je zou kunnen besparen.

Mijn warmtepomp geeft een COP van 5. (althans dat zegt de fabrikant)


Theoretisch zou een warmtepomp dus altijd goedkoper moeten zijn. Ik kan niet alle situaties beoordelen maar ik weet wel dat wij veel goedkoper uit zijn.

[Reactie gewijzigd door Is_ Y_ Serious? op 30 december 2025 17:54]

[nullbyte]

maar ik weet wel dat wij veel goedkoper uit zijn.

Totdat ie stuk gaat en je een paar ruggen kwijt bent voor reparatie.

[Is_ Y_ Serious?]

Een nieuw Quatt-systeem heb je al vanaf €8.000. Trek je daar de subsidie vanaf, dan blijft er een aantrekkelijk bedrag over. Je krijgt daarbij goede garantie en ze denken echt met je mee. Bovendien gaan deze systemen niet zomaar kapot; ik ken meerdere mensen die er een hebben en die zijn zeer tevreden.

[PaulHelper]

Ditzelfde is ook een beetje met cv ketel die hebben ook geen oneindige garantie alleen is het wat minder 'ruggen'. Maar als men inderdaad zoveel bespaart als ze zeggen wat lijkt te kloppen dan hebben ze het er echt al binnen 5 jaar uit. Vaak zit dat zelfs nog wel in de garantie.

[barta123]

Toevallig is dat met een CV ketel ook het geval, en die kost je dus structureel 1000-1500 euro per jaar meer om te laten draaien. We moeten vooruit stappen en de CV ketel uitfaseren!

[cdwave]

Die COP van 5 haalt hij in de winter niet.

[Is_ Y_ Serious?]

Dat denk ik ook niet. Daarom gaf ik ook aan wat de fabrikant zegt. Isoleren is altijd een mooie investering.
Daar hangt veel vanaf. Maar ook op welke temperatuur je de warmtepomp instelt.

[Reactie gewijzigd door Is_ Y_ Serious? op 31 december 2025 14:42]

[cdwave]

Er was (is?) een website waar je de gegevens kon ophalen en vergelijken. Ik had gewoon mijn gebruik over de jaren 2019 - 2022 naast die gegevens gelegd en daarmee berekend wat ik aan elektra zou hebben verstookt, en wat dat voor het hele jaar betekend zou hebben.

We hebben dat jaar wel spouwmuur- en vloerisolatie laten aanleggen. Dat scheelt ongeveer 30% op de stookkosten, een veel betere investering geweest.

[PaulHelper]

Ik gok dat je

https://www.berekenhet.nl/wonen/warmtepomp-besparing-terugverdientijd-berekenen.html deze bedoelt.

Maar inderdaad je totaal systeem/huis bekijken is vaker beter. Soms verbruik je 20% minder door kleinere investeringen zoals ramen, isolatie, betere thermostaat etc.

Als je na die optimalisaties dan nog eens rekent met de nieuwe getallen dan is het duidelijk of het nog steeds gunstig kan zijn.

[cdwave]

Nee, de site gaf alleen gegevens en rekende zelf niks uit. De gegevens waren echte cijfers van echte gebruikers en, net als mijn gasrekeningen, geen fictie...

[cdwave]

Volgens die site is het niet rendabel om te gaan investeren.

Als ik 5000 euro in een hybride installatie investeer, dan verdien ik dat volgens deze site in 17,1 jaar terug. Gebaseerd op een gasgebruik van 1100 m3 per jaar, en 60% gebruik.

Een volledige warmtepomp van 10000 euro zou zich in 10 jaar terugverdienen. Dat is vooral vanwege de 339 euro kostende gasaansluiting. Waarschijnlijk zal ik dan de elektra moeten verhogen van 3x25A naar 3x35A, vanwege de elektrische auto en allerhande zwaar elektrisch gereedschap.

[Is_ Y_ Serious?]

Ik heb een warmtepomp. Inmiddels zijn er warmtepompen te koop vanaf ongeveer €8.000 (bijvoorbeeld bij Quatt). Na subsidie komt dat neer op circa €5.000 à €6.000. Onlangs sprak ik nog een man uit de straat die een nieuwe cv-ketel heeft laten installeren; dat kostte hem €4.000.

Ik heb mijn warmtepomp nu vier jaar. In die periode heb ik één keer onderhoud laten uitvoeren, wat €220 kostte. Dit onderhoud is eens per twee jaar nodig.

De warmtepomp kan verwarmen tot 70 graden. Ik heb geen gasaansluiting meer. Ik merk dat er veel scepsis is rondom warmtepompen, maar die begrijp ik eerlijk gezegd niet helemaal. Voor ons is het een fantastisch systeem, zeker gezien de grootte van ons huis (ongeveer 250 m²).

Ik heb inmiddels enorm veel geld bespaard.

[testmanager]

Bedoel je dat warmtepompen inmiddels het CVwater kunnen verwarmen tot zo’n 70 graden? Ik dacht dat 50 graden exht wel de max was?

[nottofret]

Mijn Weheat Blackbird kan 64°C halen op het tapwater in de praktijk. Het theoretisch maximum is 70. Voor meer dan 70° zou je heatpipes erbij moeten nemen en een extra circuit in je boilervat. Maar waarom wil je dat? Voor cv-water is 40° zat, heb ik gemerkt. Wil je toch veel heter cv-water? Dan heb je veel warmteverlies in je buffervat. Toch is panelen + warmtepomp dan nog steeds zeker 3 keer goedkoper dan stoken met gas. Bij mij in de praktijk met cv-water op 35-40° en sww 55° is all electric ruim 5 keer goedkoper gebleken dan gas bij een vast contract. Ik verwacht netto zelfs te ontvangen als ik over ga op dynamisch.
Interessant met een warmtepomp is wel dat je minder betaalt als je 's nachts de kachel aan laat.
Het is jaarlijks verder een lekkere besparing om geen vastrecht voor gas te betalen. En dat typische opspinnen van de cv-ketel missen we ook niet. Stil en warm in een jaren 50 rijtjeshuis van 110 m² voor de helft van de maandlasten (investeringskosten). Het kan gewoon met een warmtepomp en zonnepanelen.

[Is_ Y_ Serious?]

Ik heb veel zonnepanelen, wat mijn situatie extra gunstig maakt. Mijn woning is uitgerust met een Alpha Innotec warmtepomp van 8 kW en 42 zonnepanelen. De woonoppervlakte bedraagt 250 m².

Kostenoverzicht per jaar:

• Eerste jaar: €0 energiekosten, €600 teruggekregen via zonnepanelen
• Tweede jaar: €0 energiekosten, opnieuw €600 teruggekregen
• Derde jaar: €400 terugleverboete (dit zou €700 zijn geweest, maar door overstappen beperkt gebleven)

Momenteel heb ik een dynamisch energiecontract en betaal ik ongeveer €15 per maand. De prognose is dat ik aan het einde van het jaar nog €420–€450 terugkrijg.

Als ik mijn woning volledig met gas zou verwarmen, zou ik bij de huidige gasprijs van €1,20 per m³ al snel €3.700 per jaar kwijt zijn. In de periode dat de gasprijs opliep tot €2,50 per m³ liep mijn contract af. Zonder warmtepomp had ik toen minimaal €700 per maand aan gaskosten moeten betalen.

Tot nu toe heb ik slechts één keer onderhoud laten uitvoeren. Bovendien zijn er voldoende monteurs beschikbaar die dit onderhoud kunnen verzorgen.

[harriebours]

Ik gebruik voor mijn vrijstaande woning met een VO van 120m2 900m3 gas/jaar.

Mijn warmteverbruik in J/jaar is: 900 x 30E6 x 0,9 = 2.43E10 J/jaar, dit kost: 900 x €1,25 + €100= €1225

Met een warmtepomp, stel een gemiddeld rendement van 300%, bij een groter temperatuurverschil wordt dit nog lager: :

2,43E10 : 3,6E6 : 3= 2,25E3 kWh of €945/jaar. Blijft de vraag hoeveel meer vastrecht aan elektriciteit ik moet betalen voor een zwaardere aansluiting, en of we straks meer moeten betalen in piekuren. Of een warmtepomp zich loont is dus zeer de vraag. Ook de CO2 reductie is ook maar betrekkelijk, in feite is minder dan 50% van de opgewekte stroom groen en als je dan uitgaat van een rendement van de centrale van 40% en een transportverlies elektrisch van 5% of ruwweg 10% van het gasgebruik.. Laat de rekenmeesters zich hier maar eens over buigen.

[testmanager]

Ik heb geen vloerverwarming maar radiatoren en convectoren en had het idee dat bij een lagere temperatuur van cv-water dan 60 graden het een eeuwigheid duurde om de kamers weer opgewarmd te krijgen.

En ik “hoorde overal” dat in een jaren 30-huis verwarmen op 50 graden of lager het rendement van de warmtepomp teniet doet?

Misschien werkt het wel als ik de thetmostaat(knoppen van Tado) nooit lager dan bijv 17,5 laat worden ipv nu de ingestelde ondergrens van 16?

[WoutervOorschot]

Sinds dit jaar moeten warmtepompen r290 als koelmiddel gebruiken ipv r32 vanwege milieuredenen. Heeft als bijkomend effect dat ze ook hoger kunnen verwarmen vanwege de fysische eigenschappen van het nieuwe koelmiddel.

[nullbyte]

€4000 voor een CV ketel en de arbeidsuren, lijkt me wat aan de hoge kant.

[Is_ Y_ Serious?]

Dit is toch echt zo.

[Spees]

Installatie is rond de 500 eur (incl installatie pakket). Ketel (natuurlijk afhankelijk van je keuze) rond de 1200 eur. Meestal komen er nog wat kleine dingen bij (rookgasafvoer, vuilafscheider) en dan kom je op 2000 eur. Ik heb echter genoeg offertes gehad die 1000 eur hoger uitvielen en als ik dan om uitleg vroeg, volgde er geen verklaarbaar antwoord.

Wordt er een hele oude niet-HR ketel vervangen, of de locatie van de ketel wijzigt, dan wordt het natuurlijk iets duurder vanwege o.a. meer pijpwerk.

[jbhc]

Heb je wel eens geïnformeerd wat het kost om een expansieventiel te laten vervangen? Dat is zeker een dag werk. En dat maakt het bijzonder duur.

Er zijn al bijna geen cv-monteurs en al helemaal geen koelmonteurs (en alleen koel monteurs mogen die werkzaamheden uitvoeren) zeker omdat die een STEK diploma moeten hebben. €100/uur is dus geen bijzonder bedrag meer.

Dan ben je dus €1000 verder.

[heintjeput]

Ik weet dat je op €100/uur moet rekenen daarom zei ik ook dat 10 dagen werk €10000 is. Wat ik bedoel is dat je volgens mij bij een gemiddelde WP elke 10 jaar een keer echt onderhoud moet doen. Of klopt deze aanname niet? Bij een CV ketel heb je het eerder over elk jaar of om het jaar en ben je dan ook elke keer €150 - 250 kwijt zonder dat er echt onderdelen vervangen worden.

Tegelijkertijd zouden bij een goed afgesteld WP systeem de verbruikskosten 50 - 80% lager moeten zijn.

Daarmee zijn de totale kosten bij een WP over de levensduur dan veel lager.

[jbhc]

Een warmtepomp heeft eigenlijk ook gewoon jaarlijks onderhoud nodig. Al is het alleen maar om de boel goed schoon te maken maar ook om te testen op de lekdichtheid.

Voor de CV-ketels is er goed gelobbyd en nu is het 2 jaarlijks keuren verplicht (door de verzekering) maar eigenlijk is dat onderhoud net zo wel of niet nodig als bij een warmtepomp.

Er zijn vele mensen die hun cv-ketel niet onderhouden en de huidige cv-ketels zijn zo goed dat ze over het algemeen gewoon 10 jaar probleemloos kunnen draaien.

Ik verwacht dat het verplicht laten keuren van warmtepompen ook gaat komen. Er zitten immers F-gassen in en het kan nooit lang duren voordat de lobby ook daarvoor zijn slag slaat.

[bassekeNL]

De keuring bij CV-ketels is verplicht, omdat het risico op CO vergiftiging bestaat als er iets mis gaat.

Bij warmtepompen loop je dergelijke risico's niet.

[jbhc]

Hoeveel doden vallen er per jaar door CO vergiftiging door een CV ketel? (En let wel, een gijzer of gaskachel hoeft nog steeds niet gekeurd te worden)

Er bestaan ook co melders die je tussen het stopcontact en de stekker van de ketel in kunt doen. Dat lijkt mij veel betaalbaarder.

[Is_ Y_ Serious?]

1. Volgens meerdere Nederlandse bronnen overlijden ongeveer 5 tot 10 mensen per jaar aan acute koolmonoxidevergiftiging. Brandweer+1
2. Andere bronnen geven een iets hogere schatting van 10–15 doden per jaar aan door CO-vergiftiging. NVWA+1

[jbhc]

Maar ik vroeg om doden door koolmonoxide veroorzaakt door een CV-ketel.

[Is_ Y_ Serious?]

Dit is op basis van CV's.

[nullbyte]

Onzin, er zijn CV monteurs en CV ketels zat in NL. In lang niet elk huis/appartement past namelijk een warmtepomp. Verleden maand nog 1 over de vloer gehad. En als mijn ketel nu stuk gaat dan staat er morgen iemand van het bedrijf waar ik een contract heb op de stoep voor een reparatie.

[Reactie gewijzigd door nullbyte op 30 december 2025 22:16]

[Is_ Y_ Serious?]

En die zou wekelijks kapotgaan? Ik ken het uurtarief niet. In de jaren vóórdat ik een warmtepomp had, had ik juist vaker gedoe met mijn gasketel dan nu. Bovendien bespaar ik met het aantal zonnepanelen dat ik heb eenvoudig €3.000 tot €4.000 per jaar. Dus als het expansieventiel een keer defect raakt, neem ik dat voor lief.

[smartsys]

Je hebt natuurlijk vele soorten warmtepompen en de prijzen daarvan verschillen behoorlijk. Een hybride installatie met een relatief eenvoudige 6kW warmtepomp met een nieuwe CV ketel hangt voor minder dan 7000 euro en is ongeveer 2 dagen werk. Dan krijg je nu nog subsidie ook en betaal je iets van rond de 5500 euro. Dat is veel minder dan die 15.000 euro die hier genoemd wordt.

Wat WEL een punt is, is dat het afgifte systeem zelf véél meer aandacht moet krijgen. Waar je met een CV ketel lekker warm water rondpompt en daarmee de onvolkomenheden in het afgifte systeem kan wegmoffelen is dat met de lage temperatuur van een warmtepomp meteen een probleem.

De verdeler van de vloerverwarming wordt een heel stuk belangrijker. Voor de hoge temperaturen is mengen noodzakelijk. Dit mengen verpest wel het rendement van je warmtepomp en met een beetje pech krijg je de boel niet eens warm. De naregeling van de groepen van de vloerverwarming om een gelijkmatige water verdeling te krijgen is zeer belangrijk. Ook het naregelen van radiatoren is veel belangrijker. Veel mensen weten vaak niet van het bestaan van een voetventiel en bij verkeerde afstelling wordt alleen de eerste 10cm van een radiator lauw. De rest blijft koud en wat erger is, deze radiator wordt een bypass en de warmtepomp krijgt water terug waar amper warmte uit is onttrokken. Die gaat lekker terugmoduleren en ondertussen wordt het kouder en kouder in de woning. De thermostaat blijft echter om warmte vragen en uiteindelijk zit je met een waardeloos comfort tegen een enorm energieverbruik.

Dit afgifte systeem checken en aanpassen is dus HEEL belangrijk en vergt kennis en tijd. Doe je dit goed, dan heb je gewoon een prettig comfort met een laag energieverbruik.

Het onderhoud van een warmtepomp is niet bijzonder. 1x per jaar of per 2 jaar goed schoonmaken. De CV ketel heeft minimaal 1x per jaar onderhoudt nodig en is meer aan slijtage onderhevig, maar doordat ie met een hybride opstelling veel minder uren maakt, zal ie ook langer meegaan.

[Roy23]

Waterstof is een geluid wat populair is onder mensen die alles bij hetzelfde willen houden. 2 minuten tanken bji het tankstation, de CV ketel houden etc. Wat ze niet willen horen hoeveel moeilijkheden, kosten en inefficienties er komen kijken bij het opschalen van deze technologie in het duurzaam produceren, de enorme hoeveelheid extra energie, de opslag, transport etc.

Hier voel ik mij een heel klein beetje aangesproken omdat ik inderdaad ook erg sceptisch ben over de elektrificatie van bepaalde zaken, met daarin voorop de volledig elektrische auto.

Ik heb sinds 2 jaar een elektrische lease auto, niet omdat ik dat persé wilde maar omdat dit voorschreven is door de werkgever. En ik vind het waardeloos. Ik behoor niet tot de gelukkigen die thuis kunnen laden. Bij ons in de straat staat er 1 laadpaal voor 50 woningen. Als ik thuis kom na het werk is die laadpaal altijd bezet, dus bij ons in de straat kan ik nagenoeg niet laden.

Op het werk kan ik meestal wel laden, maar zeker 1x per week moet ik 10 minuten nadat ik de auto aan de laadpaal heb gezet weer terug omdat ik via de app een melding krijg dat er een storing is en het laden is gestopt. Moet ik de kabel afkoppelen en weer aansluiten, dan werkt hij weer.

Na een paar uur is de accu vol, en moet je de auto gaan verplaatsen. Doe je dit niet, krijg je na 4 uur een soort kleef/boete tarief. Maar de auto verplaatsen is lastig want dat moet ik dan rond 11:00 doen en dan zijn de overige parkeerplekken vaak vol waardoor ik ver weg moet parkeren en weer terug moet lopen naar het werk. En dit iedere dag opnieuw.

Sorry, maar wat een ellende. En dan te bedenken dat deze auto nieuw €42.000 heeft gekost.

Dusja, die elektrische auto werkt misschien goed voor mensen die zowel thuis als op kantoor kunnen laden, of mensen die zó veel budget voor een auto hebben dat ze een Tesla met zeer hoge range en snelladen kunnen betalen. Maar lang niet voor iedereen. Ik ben het dus niet helemaal met je commentaar eens dat "waterstof populair is bij mensen met een conservatief gedachtengoed", want afhankelijk van je situatie kan elektrificatie betekenen dat je veel meer geld moet betalen voor een kwalitatief slechter product, zoals in mijn geval bij de elektrische auto.

[heintjeput]

Hoe zou je er tegenover staan als we alle subsidies die nu naar de petro-industrie gaat zouden investeren in elektrische infrastructuur? En dus langzaam gaan naar 50% laadpaal per parkeervak in de wijk.

Dat het nu niet optimaal is begrijp ik helemaal, maar dat betekent niet dat je niet moet kijken naar welke investeringen op de (midden)lange termijn echte oplossingen leveren.

[Roy23]

Het probleem voor mij is niet zozeer het aantal laadpalen, maar de laadtijd. Met een ICE heb je ook geen pompstation op iedere hoek van de straat, maar ergens onderweg naar je bestemming kom je er vaak wel 1 tegen en ben je met 5 minuten weer volgetankt en kan je weer honderden kilometers rijden.

Dus als ik in 5 tot 10 minuten tijd zoveel kan opladen dat ik weer honderden kilometers kan rijden is het probleem opgelost.

Echter is dat met elektrische auto's anders dan met ICE auto's. De allergoedkoopste ICE is net zo snel vol getankt als een hele dure ICE.
En bij elektrische auto's is het snelladen voorbehouden aan enkel de aller duurste modellen.

[SPee]

Maar dan moeten we ook alle heffingen overzetten. Mag de EV rijder ook 'het kwartje van Kok' gaan betalen.

[Willem_54]

Het probleem is natuurlijk in de eerste plaats het ontwerp van de auto en accu en in de tweede plaats de ontbrekende infrastructuur.

In China hadden ze al gauw in de gaten dat het veel efficiënter kan als er universele accu's worden gebruikt die onderweg kunnen worden verwisseld.

Je koopt dan dan een elektrische auto en los daarvan een abonnement neemt op de verwisselbare accu.

Er zijn ook in NL al initiatieven, zie deze video van Autovisie: YouTube: Eerste batterijwisselstation in Europa: we ‘swappen’ de Nio ES8 | Autovisie

De oorzaak van het feit dat dit in de EU niet makkelijk gaat is de politieke onwil en de macht van de Auto industrie en de Energiemaatschappijen.

Wat je ook vindt van de politieke situatie in China, dit soort ontwikkelingen gaat in China natuurlijk veel soepeler. Ook maken elektrische auto's daar in sommige steden al deel uit van de infrastructuur om de piekbelasting te reguleren en met veel succes.

[smartsys]

Er is precies 1 Chinees merk die dit doet en of het véél efficiënter is zijn grote twijfels over.

In de EU loopt het allemaal anders doordat de belangen hier anders zijn. In de Westerse wereld wordt zo'n beetje alles bepaald door "aandeelhouders". Investeerders die maximaal rendement op hun geld willen zien en daardoor bedrijven tot extreme concurrentie dwingen. Als die aandeelhouders tevreden zouden zijn met minder rendement op de korte termijn, maar meer zekerheid op de lange termijn hadden ze ingezien dat de bedrijven in de EU véél meer hadden moeten samenwerken. Als Mercedes, BMW, Volkswagen Group, Stellantis en PSA de handen ineen geslagen hadden en samen een aantal elektrische platformen en accu bedrijven waren gaan bouwen, was er wel minder diversiteit, maar konden we nu wél een EV voor 15k kopen met een made in EU sticker en véél minder afhankelijkheid van China. Echter door lekker mis van elkaar het wiel opnieuw uit te gaan vinden en toeleveranciers uit te knijpen voor de laatste 3 cent zitten we nu met exact hetzelfde als wat met de zonnepanelen industrie is gebeurd.

De EU was ooit de grootste op Solar gebied. Duitsland en Italië beheersten de markt met top spul. Ook Japan deed lekker mee. Daarna heeft men China totaal onderschat en pas toen het veel te laat was is men met handelstarieven gaan proberen de markt te beschermen. Toen was het al véél te laat en met de automotive industrie gebeurd nu exact hetzelfde. Terwijl de Europeanen aan het bekvechten waren over een verbod op ICE's en met dieselschandalen bezig waren, was Amerika (Tesla), China en Korea bezig om een heel eigen industrie op te zetten met EV's. Onze concurrenten waren eerst VOL bezig met het opzetten van fabrieken voor accu's en de accu techniek volwassen te maken en hebben vervolgens platformen van de grond opgebouwd speciaal voor EV's waarbij software ontwikkeling zeker niet vergeten is. In de EU was men bezig om ICE's om te bouwen tot EV's om vervolgens tot de ontdekking te komen dat een EV iets heel anders dan een ICE is. Dat software hier véél belangrijker is en dat dit "even" schrijven heel veel tijd en kennis vergt en die kennis zat ondertussen fijn in de USA, China en Korea.

De rest is bekend. Er gaan autofabrikanten omvallen in de EU en vooral China gaat die gaten opvullen of we nou willen of niet. Misschien kunnen we ze beter te vriend houden, want Trump heeft duidelijk laten zien dat we op dat paard niet ons geld hoeven te zetten.

[cdwave]

Geen idee wat voor auto jij hebt. Bij "ons" op kantoor is het zo dat iedereen die nu een elektrische auto heeft er weer eentje wil. En veel wonen in een stadswijk of flat en hebben dus ook zo'n straatpaal. Een daarvan heeft de elektrische leasebak overgekocht van de LM.

Ikzelf ben zo'n gelukkige die de auto lekker thuis in de garage in kan prikken. Heerlijk. Mijn vrouw vindt 't ook veel fijner dan naar de benzinepomp moeten gaan. Mijn volgende auto wordt zeer zeker weer een elektrische, niet vanwege geld of milieu, maar gewoon vanwege de rij-eigenschappen.

[Sando]

@DataMan zei:

Altijd gaat het weer over waterstof, met de afgezaagde (en inmiddels oersaaie) discussies

@heintjeput zei:

Waterstof is een geluid wat populair is onder mensen die alles bij hetzelfde willen houden.

Wat "mensen" willen is irrelevant. Het gaat er om dat waterstof al een jaar of 7 daadwerkelijk op de politieke planning staat. Als eerste werd het in 2019 onderdeel van de energietransitie en de nationale waterstofstrategie. Vervolgens sprak men van een Europese waterstofstrategie en een "hubfunctie" voor Nederland.

Er is geen nationale stenenvatenstrategie. Dus jammeren over de kortzichtigheid van "mensen" is een beetje onnozel, men wil zich gewoon voorbereiden op de realiteit van morgen, begrijpen waar ze aan toe zijn en proberen te voorspellen welke particuliere investeringen wel of niet een goed idee zullen blijken te zijn.

[dikkechaap]

Mwoah ik hoor er toch wel over af en toe, bijvoorbeeld deze warmtebatterij op basis van zand in Finland: https://tw.nl/gigantische...primeur-in-energieopslag/
Is volgens mij een (groot) succes.

[Piemol]

En in NL een basalt batterij (CESAR) bij een ecodorp in Boekel: https://www.ecodorpboekel...ntrale-in-ecodorp-boekel/

Maar ik kan helaas geen cijfers vinden nu ze even gedraaid hebben.

[GurbieV]

Deze draait nog niet ivm verzekeringsissues. Nieuwe technologie, dus verzekeraars zijn huiverig.

Ze zijn er wel mee bezig, hopelijk is het snel opgelost.

Info van de open dag begin november.

[sympa]

Er was ook een plan voor een enorme boiler voor stadsverwarming bij Amsterdam. In de zomer opwarmen, en in de winter het warme water richting de huizen.

Maar ook dat was qua kosten niet haalbaar.

[AOC]

Ondertussen is Amsterdam behoorlijk groener geworden door het aantal fietscoaches (groene vestjes ) op straat. Dan weet je iig wel waar je wel/niet kan parkeren

Soms verbaas ik mij wel eens wat wel geld mag kosten en wat niet

[qazwsx]

yep, waterstof voor langdurige opslag is vooral een lobby van o.a. de gasunie.

Betere alternatieven (IMHO):

- flow batterij
- salt-x batterij technologie
- sodium ion batterijen

(en er is vast nog meer, ik moet er nog meer op studeren).

[Pinkys Brain]

Er is heel veel water en zijn heel veel lege gasvelden (waterstof in gasvelden is nog geen bewezen technologie, kan teveel verlies hebben of erger). Meeste batterijen en zelfs thermische opslag schalen moeilijk naar de PWh schaal nodig op EU niveau (tientallen TWh voor Nederland).

Ijzer en misschien zink als opslag kunnen in theorie op dat niveau werken, maar met net zo slechte rondgang efficiëntie als waterstof en meer problemen met duurzaamheid (katalysator vervuiling). Aan de andere kant is ijzer makkelijk op te stapelen.

[qazwsx]

die ijzer batterijen werken volgens mij ook met waterstof: https://solarmagazine.nl/nieuws-zonne-energie/i40461/elestor-onthult-nieuwe-waterstof-ijzerflowbatterij

[Pinkys Brain]

Het waterstof reduceert het ijzeroxide voor het "opladen". Ideaal zou dan zijn dat het ijzer stof uitgescheiden kan worden zodat je het droog op kan slaan, misschien in blokken persen?

Op PWh niveau werken batterijen niet, zelfs niet flow batterijen. Het moet iets supersimpel als ijzer of zink produceren, wat apart moet kunnen worden opgeslagen.

[qazwsx]

Heb je het over PWh in elektriciteit of in warmte (en op welke temperatuur dan)?

Waarom zouden grootschalige batterijen niet werken? Als je elektriciteit omzet in chemische energie en weer terug verlies je in de regel minstens 60%.

[Pinkys Brain]

Electrisch, warmte opslag is te beperkt bruikbaar.

Het probleem is niet de batterij, het probleem is het opslag medium. Als een complexe chemische soep nodig is dan heb je op PWh niveau simpelweg niet genoeg materiaal voor die soep en om het hermetisch op te slaan. Het is alsof je zou proberen de Nederlandse gasvoorraad in metalen tanks op te slaan ... op deze schaal moet je materiaal hebben wat op grote hopen kan en tegen een drupje regen kan, of in oude gasvelden gepompt kan worden.

[qazwsx]

"Als een complexe chemische soep nodig is dan heb je op PWh niveau simpelweg niet genoeg materiaal voor die soep en om het hermetisch op te slaan"

oh nee, dat is echt niet waar. Kijk bijvoorbeeld maar naar de nieuwste generatie Sodium-Ion batterijen. Die zijn zonder schaarse metalen, geen lithium, geen cobalt, geen nikkel, etc. Gewoon gebaseerd op zout.

[Pinkys Brain]

Als 99% van de batterij zout was, zou dat werken, maar het is omgekeerd. Er is genoeg zout, maar de rest is het probleem.

Voor PWh opslag, heb je een opslag element nodig dat zowel in de ontladen en de opgeladen vorm extern kan worden opgeslagen in gigantische hoeveelheden in elementaire vorm (denk aan de ondergrondse gas reserves hier in Nederland, op dat niveau moet je denken). Natrium is hiervoor minder geschikt door vlambaarheid. Zinc of ijzer kan wel, om het dan weer om te zetten naar electriciteit maak je er een slurry van voor een batterij/brandstofcel. Dan heb je niet 99% extra materiaal nodig voor elke 1% van opslag element.

[qazwsx]

oh ok, jij moet nog even studeren op opslagtechnologie zie ik. Er is geen enkel schaars materiaal nodig voor sodium batterijen en er is ook geen enkel risico van brand. Degradatie is minimaal en de kosten zijn (op dit moment) de helft van lithiumbatterijen en snel dalend.

[Piemol]

Slaat het Nederlandse RIFT ook met zulke technologie energie op, of is dat weer anders?
https://www.ironfueltechnology.com/technology/

[qazwsx]

Geen idee.

[jpfx]

Zolang de fossiele brandstof lobby aan de oren van beleidsmakers hangen, heeft opslag geen prioriteit en is groene energie meer voor de bühne. En met de "teruglever kosten" voor de consument heeft ook de energiesector niet echt belang bij opslag. Immers, bij een overschot is de gebruikte energie feitelijk gratis, en voor het teveel worden ze gecompenseerd door die vergoeding.

[Pinkys Brain]

Davos heeft het andere oor en schreeuwt bij elke vorm van protectionisme om het economisch haalbaar te maken.

Koolstof grens belasting zouden nu eigenlijk al op Trump tarief niveau moeten zitten om 2050 net zero te halen zonder economische zelfmoord, als het meer dan een paar procent is gillen de economen hun longen uit hun lijf.

[Willem_54]

Een startup bedrijf in Harderwijk maakt opslag van warmte in zeer goed geïsoleerde vaten. Het water in deze vaten kunnen worden verwarmd met elektrische verwarmingselementen die je met je zonnepanelen kunt voeden.

Deze vaten zijn modulair te koppelen en kun je ingraven in bijvoorbeeld je oprit of in de tuin en aansluiten met een warmtewisselaar op je centrale verwarmingssysteem.

Dat is een efficiënte manier om warmte te genereren en op te slaan.

Een combinatie van verschillende decentraal georiënteerde energiebronnen heeft volgens mij de meeste toekomst om de afhankelijkheid van energiemaatschappijen te verminderen.

Energiecentrales zijn ook doelwitten in oorlogstijd dus alleen al om die reden is een maximale decentralisatie van energie opslag en distributie een goede manier om de afhankelijkheid van energiecentrales te verminderen.

De energiemaatschappijen hebben ook te veel macht en commerciële belangen wat ten nadele is van particuliere consumenten.

Nationaliseren van de energie-industrie is al eens door de EU geopperd en is volgens mij dringend noodzakelijk.

Meer info: https://www.destentor.nl/harderwijk/is-deze-innovatie-uit-harderwijk-de-oplossing-voor-het-energieprobleem-van-huishoudens-vanaf-oktober-te-koop~ab8c8e6c/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F&cb=23aeff89-6dd8-488b-90da-15dffc15e373&auth_rd=1

[JP1980]

Dat kan ook gewoon met zand, maar is best een ingreep natuurlijk. Even je tuin overhoop gooien om wat vaten in te graven. Om die reden komt een water-water warmtepomp ook niet van de grond, maar slechts alleen lucht-water warmtepomp wat veel eenvoudiger aan te leggen is.

Denk dat warmtepompen prima oplossingen zijn en dat combineren met voldoende wind en accu opslag. Langdurige opslag tussen zomer en winter op schaal lijkt mij hooguit leuk voor nieuwbouw maar daarmee krijg je niet onze Nederlandse huizen van het gas af.

[GigaHenk]

Wat ik het meest verbazend vindt is dat men denkt in nieuwe, nog uit te vinden, kostebare oplossingen terwijl je bewijze van spreke morgen kan beginnen met een oplossing die bijna niks kost en gelijk geld oplevert.....zodat energie weer goedkoper kan worden.....

In heel veel landen wordt het te veel aan opgewekte energie al jaren succesvol omgezet in bitcoin mining. Nu weet ik dat we in het meest geregulierde continent ter wereld wonen en nu weet ik ook dat Bitcoin zich nou eenmaal niet laat reguleren, daar het decentraal is opgezet. De EU is te idealistisch bezig, en dat zal grote economische gevolgen hebben. Bij de EU heb ik steeds meer het beeld van Don Quichot, dan zeg maar een Elon Musk

[drhendrik]

Bitcoin mining produceert niets. Het is niet alsof je de geleverde energie opslaat om later weer te gebruiken.

Energie wordt daar niet goedkoper van. Op een later tijdstip zal de energie weer opgewekt moeten worden ipv dat je het hebt opgeslagen en hebt kunnen herbruiken.

[GigaHenk]

"Bitcoin mining produceert niets." Noem Bitcoins maar niks. Kan bijna stoppen met werken.

[drhendrik]

Bent u serieus? We hebben het hier over nut en waarde voor de maatschappij, niet voor u persoonlijk.

[GigaHenk]

Nu en waarde van de maatschappij. Volgens mij, maar ik kan er naast zitten draait de wereld om geld. Indien het al zoveel goeds doet in kleine hoeveelheden voor mij, kunt u nagaan wat het voor het land kan doen in grote hoeveelheden?

[SPee]

Geld wordt gebruikt als ruilmiddel. Dus je kunt wel het overschot omzetten in bitcoin en daar dan later de extra energie inkopen. Maar energie van wat?! Dat is dus energie die je extern moet aankopen (remember: het is ter compensatie voor de periodes van energietekort), dus dat is kool, gas of olie. In de drang naar 'milieuvriendelijk en co2 neutraal' wil je dat ook weer niet. En dan heb je nog de vraag of je daarmee wel dezelfde energiehoeveelheid kan kopen die je met een andere oplossing kan krijgen.

[cdwave]

De bitcoin koers neigt de energiekosten te volgen. Wat logisch is aangezien men zal "minen" tot de kosten de baten overstijgen. Bitcoins gaan minen met energieoverschot levert nauwelijks iets op - je mag blij zijn als je de hardware ermee kunt betalen.

[GigaHenk]

"Bitcoins gaan minen met energieoverschot levert nauwelijks iets op - je mag blij zijn als je de hardware ermee kunt betalen."

Heeft u daar een draadje van? Als je kijkt naar de rekenkracht van bitcoin netwerk, dan lijkt het me toch sterk dat dit al 15 jaar exponentieel stijgt terwijl het niks zou opleveren? Zeker gezien:

• je nu niks met energie kunt doen
• Je de energie 1 op 1 kunt omzetten in geld
• En dit geld, wereldwijd kunt verhandelen voor andere zaken.
• En Bitcoin de beste financiele opslag/batterij is die er bestaat, die niet als de Euro/dollar rap leegloopt, maar steeds meer koopkracht oplevert.

[JP1980]

Het is niet heel vreemd. Er is nog geen noodzaak voor langdurige opslag. De overschotten hebben momenteel slechts korte termijn opslag nodig. Dat gaat wel veranderen naarmate er meer hernieuwbare energie komt. Dan komen nieuwe technieken voor langdurige opslag aan de orde. Maar dat kan nog best een tijdje duren als bijvoorbeeld er veel EV's bijkomen dan zullen die ook nog in 1e instantie overschotten absorberen.

[Pinkys Brain]

2050 is vlakbij. Opslag van tientallen TWh aan aardgas om de winter door te komen naar iets anders moet in ieder geval technologisch snel gereed zijn ... en de enige manier om daarvoor te zorgen is het nou al op GWh schaal aan te leggen.

[C64Boy]

Klinkt mooi, maar is niet realistisch. Je hebt de mensen simpelweg niet om dit alles aan te leggen. En ook het geld niet (meer). Steeds meer bedrijven verlaten Nederland en een steeds groter deel van de bevolking werkt voor de overheid in beroepen die geen waarde toevoegen.

[Pinkys Brain]

Waar een wil is, is een weg. Op Nederlands niveau moeten de lonen en hoeveelheid ambtenaren misschien eerst wat omlaag, maar op Europees niveau hebben we niemand anders echt zo hard nodig dat je industrie weg hoeft laat te gaan. Je hoeft niet mee te werken met Chinees neomercantilisme, dat is een politieke keuze. EU kan ophouden het braafste jongetje van Davos te zijn en net zo te gaan voor een zekere mate van autarkie als de VS en China.

Overigens als de EU een concreet plan uitbrengt voor opslag om het Europese klimaatplan te halen, gaan de Nationale Staten en Nederlandse rechters net zo star erover worden als stikstof ... andere landen gaan daar misschien iets flexibeler mee om, maar in Nederland zijn we slaven van internationale verdragen van eerdere regeringen.

Maar goed, dat gaat uit van een daadkracht van de EU die het duidelijk niet heeft (zie de recente EV ramp). Het is niet realistisch uit politiek oogpunt, maar de benodigdheden zijn er nog wel, China heeft ons nog niet helemaal uitgekleed ... maar dat gaat niet lang meer duren.

[C64Boy]

Mee eens, maar omdat we zijn opgescheept met de gezapigheid van Brussel….dat is hoe dan ook de realiteit. Europa stond erbij, keek ernaar en verbaasde zich over wat om haar heen gebeurde, maar ze verstarde in puur ongeloof en angst.

[Reactie gewijzigd door C64Boy op 30 december 2025 22:48]

[JP1980]

Zo dichtbij is 2050 niet, vergeet niet dat zonnepanelen 15 jaar geleden nog voor de hobbyist was. Transities kunnen best snel gaan als de wil en mankracht er is. Cruciale vragen zijn of de aanleg van opslag anders dan accu's iets is waar veel kennis voor nodig is. Zo niet dan is dat allemaal snel te doen. Zo wel, dan is het voorlopig toch denk ik rendabeler om met deze schaarse mankracht in te zetten op beter renderende projecten. En misschien moeten we soms dan wel wat groene energie dumpen maar persoonlijk vermoed ik dat we nog wel 10 jaar vooruit kunnen door betere afstemming van de vraag op het aanbod. En dat we pas na die 10 jaar significante overschotten hebben in de zomer.

[Pinkys Brain]

Je zit wel aan het punt dat elke nieuwe gas centrale een flink deel van zijn levensduur in het geplande net zero tijdperk zit. Nou word de meeste ROI wel de eerste 25 jaar verdient, maar nog een paar jaar en er moet heel serieus over nagedacht worden. Als ze dan niet op waterstof gaan draaien om nog wat op te brengen in de winter, staan ze er alleen nog maar voor nood ... dus worden ze effectief gezien een stuk duurder. Dat kan dan ook de beslissingen voor of tegen een waterstof voorraad gaan beinvloeden.

Een nieuwe gas centrale zal nooit op ijzer draaien, maar kan wel klaar voor waterstof zijn.

[Edrek]

Of mierenzuur, tweakers heeft hier paar jaar geleden zelfs een artikel over geschreven.

[m-a-r-t-1]

Of hele grote blokken beton omhoog hijsen wanneer er veel overschot is en weer laten zakken bij vraag.

https://singularityhub.co...-lifting-concrete-blocks/

Er loopt ook ergens een proef met grote vliegwielen van ABB ergens aan de kust om overtollige windenergie op te slaan.

https://new.abb.com/benel...se-netten-te-stabiliseren

Het kan allemaal prima, maar de markt heeft liever dat de consument het oplost met de aanschaf van thuis batterijen.

[Reactie gewijzigd door m-a-r-t-1 op 30 december 2025 06:42]

[Fietsventje]

Of hele grote blokken beton omhoog hijsen wanneer er veel overschot is en weer laten zakken bij vraag.

https://singularityhub.co...-lifting-concrete-blocks/

Dit is helaas niet realistisch als je gaat berekenen hoeveel hoogte en massa je nodig hebt om zinvolle hoeveelheden energie op te slagen. In deze oudere thread kan je er meer over lezen:

Fietsventje in 'Dit is de accu van de toekomst! Toch?'

[Wouterie]

Je hebt helemaal gelijk. Ik ken verschillende professionele en hobbymatige enthousiastelingen die echt met hele leuke dingen bezig zijn... maar als je om je heen kijkt blijft het akelig stil. Dure batterijen of gedram over waterstof... dat is het hoogst haalbare in 'innovatief Nederland'.

[Balder©]

@DataMan Ik zit me al regelmatig in te lezen op zelf opslaan van energie en daarbij zijn drie dingen die me interessant leken en op dit moment beschikbaar zijn.

Huidige "veilige" mogelijkheden
1 De borg T4 van borg energy (maar erg duur als je geen nieuwbouw huis hebt of ruimte ervoor)
2 Opslag op basis van zoutwater
3 Opslag op basis van lood-gel

Nieuwe Batterijen
Maar eigenlijk wacht ik het meeste best nog op de solid state batterijen. Maar of die echt zo goed gaan zijn als dat je er over leest is afwachten natuurlijk.

Ideale Wereld
Mijn eigen idee waarover ik weleens heb zitten nadenken.

In een ideale wereld zouden er batterijen in de straat gezet kunnen worden en alle directe huishoudens liggende in die straat sluiten daar dan op aan. Eventueel gekoppeld met de batterijen van naastgelegen straten.

Alle huizen die zonnepanelen hebben kunnen erop aangesloten worden en alle overtollige stroom wordt er dan in opgeslagen.

Als je in ons land daar al mee kunt zorgen dat je van ±maart t/m oktober 0 stroomkosten hebt dan denk ik dat je het maximale hebt wat je in Nederland kunt bereiken.

De energieleveranciers zorgen voor onderhoud, vervanging en dergelijke van de uittrekbare/vervangbare batterijen. En vragen daar normale abonnementskosten voor. Ook mensen die geen stroom zelf opwekken mogen dit gebruiken, misschien voor hogere abonnementskosten wat ervoor kan zorgen dat ze toch voor zelf opwekken kiezen.

[mark1985]

Met een eboiler haal je tot 85 bar stoom. Voor de veel industriële toepassingen is dat ruim voldoende. De efficiëntie is tegen de 100%, bij een electrolizer naar waterstof typisch 70%.

In Nederland wordt nog veel aardgas continue gebruikt voor industriële warmte. Een eboiler is relatief goedkoop en kan direct met de "overtollige" elektriciteit aardgas besparen.

Wat je tegenhoudt is transportcapaciteit. Er moet in mijn ogen veel sneller gewerkt worden aan smart gids om het huidige net veilig maximaal te benutten.

[sympa]

Er ligt al een hoogspanningslijn tussen Spanje en Marokko. 400 kV AC. Dubbel uitgevoerd.

[Femme]

De conversie/transmissieverliezen bij directe elektrificatie zijn juist relatief laag en hoog bij waterstof. Ideeën om waterstof over lange afstanden te transporteren via pijpleidingen of schepen zijn nog vooral ideeën. Er is geen bewijs dat het economisch werkt. Industrie die veel waterstof gebruikt produceert het in de regel op locatie omdat transport complex en duur is.

[sprankel]

Industrieel is waterstof niet lauter een idee maar is men concreet aan het uitvoeren. Links gaan enkel over België

https://www.fluxys.com/nl/about-us/fluxys-hydrogen

Klik hier ook door naar projecten

https://www.portofantwerpbruges.com/groene-energiehub

https://ehb.eu/
Van hieruit kan je doorgaan naaar wie er in wel EU lidstaat mee bezig is

Transmissie verlies voor hoogspanning ac lijn + transfo 10%/1000km, op dc (veel duurdere transfo) met lijn + transfo 5% /1000km. Niet echt veel voor wat we nu hebben maar als we over schepen spreken die van Nambië energie moeten verschepen (zie port of antwerp hun woorden) zit je op 10 000km naast dat je met pakweg 10 landen overeen moet komen.

Wat betreft transport welke te duur zou zijn, zelfde verhaal als de dure CO2 captatie transporten, er is nog geen infrastructuur. Beetje hetzelfde als zeggen dat aardgas te duur is omdat je overal stations moet zetten die het onder druk in vrachtwagens moet pompen en de volumes die je zo kan transporteren veel te laag zijn om economisch rendabel te zijn.

[PatrickDeelen]

Zou de titel dan niet eigenlijk moeten zijn dat er een waterstof productie tekort is ipv een stroom overschot?

[svenk91]

Waterstof productie met overschotten aan groene stroom is ontzettend duur. Het is al moeilijk om die elektrolyse apparaten winstgevend te maken als ze 24/7 draaien, dan zit je met waterstofprijzen waar nog subsidie bij nodig is om het verkocht te krijgen.

Elektrolysers zijn sowieso ook apparaten met een significante opstarttijd. Duurdere elektrolysers kunnen met een coldstart na 5-10 minuten waterstof produceren, maar de commercieel meer gangbare typen hebben al 1-2 uur opstarttijd nodig.

Dat betekend niet dat waterstofproductie op overschotten in Nederland kansloos is. Maar je moet dat combineren met flinke batterijsystemen ook nog. Die kan je in de winter inzetten om beter de nacht door te komen voor normaal gebruik en ‘s zomers als we minder batterijopslag voor directe consumptie nodig hebben kan je er waterstof mee maken. Laten we daar dus eerst mee beginnen, die grote batterijen.

[PatrickDeelen]

Wat maakt dat zo duur? Als de stroom nagenoeg gratis is neem aan de elektrolyse apparatuur minder slijt in downtime.

De opstart tijden die je noemt zij overduidelijk wel een nadeel

[NiGeLaToR]

Waterstof in de vorm die je krijgt na elektrolyse is niet geschikt voor opslag. Je moet het dus afvangen en gaan comprimeren zodat het in een vat kan. Dat gaat onder hele hoge druk om er enigszins een nuttige hoeveelheid in te krijgen. Daarna moet je weer een geschikt iets hebben om het te gebruiken: een brandstofcel of simpelweg verbranden (maar dat kent beperkte mogelijkheden). Een brandstofcel kan er weer stroom van maken.

Op een gegeven moment kost dit proces, na elektrolyse, dermate veel energie, dat het niet zo heel efficiënt meer is helaas. Niet onmogelijk, maar wel onpraktischer en complexer dan een batterij. Helaas is ons gasnet ook niet automatisch waterstof-proof.

Dus het kan wel een plek in de (hernieuwbare) keten krijgen, maar wellicht niet als primaire manier om overschot op te slaan.

[Goed gedaan]

Volgens mijn vader die zo'n 20 jaar in het gas heeft gewerkt kan je waterstof wel bijmengen aan aardgas. Als ik mij herinner een procentje of 10 max. Dan hoef je ook niet te comprimeren.

Ding is, als je in de zomer een overschot hebt aan energie er ook erg weinig aardgas gebruikt wordt. Blijft lastig dat waterstof.

[freaq]

En daar zit het probleem, gravimetrisch heeft h2 enorm veel energie (per kilo dus) maar volumetrisch niet, zelfs als het gekoeld en vloeibaar is is methaan of benzine of wat voor CH combinatie dan ook gewoon dichter energetisch.

Kortom als we iets gaan doen met h2 dan wil je er eigk gewoon Chx van maken.

Dat heb ie die enorme compressie niet nodig en brnadt het gewoon in de huidige systemen en lekt het niet door de wanden, en maakt het leidingen niet bros etc etc etc.

[Mars4i]

Veel waterstof (H2) wordt nu gemaakt uit methaan (CH4). Dit heet grijze waterstof. Dus je kan beter beginnen deze grijze waterstof te vervangen door groene waterstof, voordat je waterstof weer om gaat zetten in methaan. Veel processen die nu grijze waterstof gebruiken hebben nu al aanvoerbuizen en daarvoor is dan ook geen Liquefaction of zeer hoge compressie nodig.

[GeroldM]

Wanneer je watersof verbrand (zoals met aardgas), dan heb je wel een probleem met stikstofoxides die vrijkomen en reageren met zuurstof.

Waterstof lijkt zo ideaal te zijn in de gedachtengangen van zovelen, maar het is in werkelijkheid een bijzonder slechte vorm van brandstof.

Als in hoe de meesten verwachten dat waterstof voor henzelf en/of voertuig/en/of huis werkt en de praktijk. Waterstof zuigt, omdat het niet werkt zoals velen denken en is dramatisch slecht als het gaat om efficientie.

Batterijen zijn ook ver van ideaal, maar daar zijn veel minder fysische problemen mee. Electriciteit is een zeer effectieve en efficiente energiebron, batterijen zijn intrisiek verbonden met electriciteit. Electriciteit is (relatief) makkelijk te distributeren, zeker in vergelijking met waterstof.

Waterstof kent weinig voortgang in wetenschappelijk onderzoek de afgelopen 50 jaar. Batterijen daarentegen boeken veel vooruitgang de afgelopen 50 jaar.

Je zou bijkans gek moeten zijn om uberhaupt nog 1 enkele gedachte te spenderen aan waterstof met een alternatief als electriciteit al ruimschoots voorhanden en verre van uitontwikkeld.

[hackerhater]

Inderdaad, waterstof is redelijk nutteloos behalve als grondstof (oa kunstmest) en wanneer je echt de hitte nodig hebt (hoogovens, etc).
Als sezioens-opslag heeft het een kans, al is het makkelijker om het om te zetten naar methaan ipv het als pure waterstof te houden. Ja dat methaan verbranden is vervuilend maar het is een korte CO2-cyclus.
En we moeten later iets met die grote overschotten in de zomer.

[rob12424]

Klopt wat je zegt: waterstof is lastiger op te slaan en lekt sneller. Als bedrijven toch al co2 afvangen kunnen ze dat beter aan waterstof toevoegen om methaan te maken.

Groene waterstof zou ook nog kunnen zoals hieronder vermeld maar inderdaad moet wel de infrastructuur er liggen.

Overigens zijn met name de waterzuiveringsinstallaties vollop aan het vergroenen en methaan aan het afvangen. Ook is de proef om bijvoorbeeld fosfaat terug te winnen uit menselijke ontlasting gelukt (beter dan verwacht bijna 100% zelfs)

[qazwsx]

Bijmengen is geen langdurige oplossing, wel een manier om gasbuizen langer te gebruiken. We moeten hoe dan ook van het aardgas af, om klimaatredenen en om redenen dat het steeds moeilijker te krijgen is.

De gasunie (en de banken!) die bang zijn dat hun netwerk van pijpen dadelijk niets meer waard is, is wel heel creatief met het bedenken van 'oplossingen' om dat netwerk toch nog langer te gebruiken. Maar volgens mij kunnen we beter elektriciteitskabels en glasvezel door het bestaande gasnetwerk gaan trekken.

[Triblade_8472]

Maar energie is juist een overschot aan... Als je van de 16% overschot, 75% gebruikt voor het omzet proces en 25% daadwerkelijk omzet naar waterstof, prima toch? Het is immers "gratis".

Materiaalkosten, die zou ik nog kunnen begrijpen. Hoeveel zou dat zijn?


We hebben ook in de winter en 's avonds stroom nodig waar zin natuurlijk niet in kan voorzien. Als we die tijd zouden kunnen overbruggen met een (waterstof)batterij, dan zou dat geweldig zijn.

[BlaDeKke]

En wat is het voordeel dan tov accu’s?

[The Zep Man]

Minder zeldzame grondstoffen benodigd? Dat is het enige dat ik kan bedenken.

[klakkie.57th]

Dat je het kan opslaan om bv 6 maand later te gebruiken dat is iets wat moeilijk gaat met batterijen

[SHiNeye]

Omdat het waarschijnlijk dan goedkoper is om andere energieopwekkers af te schalen bij overschot, en bij te pakken bij tekort. Dat geheel zal goedkoper zijn dat waterstof maken en gebruiken.

[klakkie.57th]

Zolang we nog steeds goedkoop “Russisch” blijven gebruiken wel 🤷🏻‍♂️

[Triblade_8472]

Daarentegen hebben we minder/geen kolen- en gascentrales mee nodig in de donkere dagen. In de zomer waterstof opwekken en dit in de winter opstoken.

[SHiNeye]

Ja, dat klopt. Maar zolang dat duurder is dan kolen- en gascentrales gaat dat helaas niet gebeuren.

[Triblade_8472]

Hangt van het prijsverschil af. En of het serieus haalbaar is kwa capaciteit.

Als het verschil overbrugbaar is en de capaciteit buiten kijf staan, kan het wellicht zelfs afgedwongen worden.

[Bruin Poeper]

Ik wou als stem-uit-de-pishoek doorgeven dat Philips al decennia geleden het idee opperde om waterstof in clathraten *) op te slaan.

*) Ik moest even opzoeken hoe je dat precies spelt. En verdomd: ze zijn er mee bezig.

[Reactie gewijzigd door Bruin Poeper op 30 december 2025 01:33]

[pdidi]

Op TW.nl een interessant artikel over een nieuwe vloeistof die waterstof veilig en stabiel kan opslaan bij kamertemperatuur — zónder hoge druk of extreme kou.

[AtariXLfanboy]

"Wetenschappers uit Zwitserland en Japan hebben hiermee misschien"
Wat ik van Boorverbindingen iig lees dat er nogal wat behoorlijk giftig zijn ?
Wikipedia: Boor (element)
Ik heb soms wat moeite met dit soort populaire wetenschappelijke artikelen die als argument aangedragen worden als oplossing terwijl het nog zeer prematuur is of ze dat ook daadwerkelijk zijn. Wat hebben we de laatste 25 jaar vooral op het gebied van energietechnologie al niet langs zien komen waar van in de praktijk nog niks van terecht is gekomen!
Het is zeker interessant, maar zolang het dus in de 'misschien' fase zit geen goed argumenten om bezwaren op andere technologie mee weg te wuiven.

[klakkie.57th]

Dat er niets met nieuwe technologie gebeurd is vooral omdat het nog steeds goedkoop is om aardolie/gas te verbranden 🤷🏻‍♂️

[AtariXLfanboy]

Realiseer je ook dat goedkoper mogelijk kan betekenen dat er simpelweg in de totale keten minder CO2 wordt uitgestoten? Grondstoffenwinning is een groot deel van het probleem.

[klakkie.57th]

In dit geval is het voor de industrie goedkoper om gas en olie te blijven verbranden en niet te investeren in andere technologieën. Ze worden zelfs gesubsidieerd in in hun huidig energieverbruik omdat politici bang zijn voor sluitingen en banenverlies.

[AtariXLfanboy]

Die 'andere technologieën' zijn ook nog al eens afhankelijk van goedkope olie en gas voor oa transport en het winnen van de grondstoffen. En nogal wat politici lijken juist gemotiveerd om de ander technologieën te stimuleren. Ook al deze totaal geen zin lijken te hebben en juist alleen met een goedlopende petrochemie in gerealiseerd kunnen worden.

[klakkie.57th]

Niemand beweert dat we zonder gas en olie kunnen. Daarom dat we extra zuinig moeten omspringen met datgene dat we hebben en er nood is aan een goeie energie-mix.

Groene energie inzetten in de aanmaak van ethanol/mierenzuur/waterstof .., of warmteopslag bij woonwijken ….

Het is de Mix die de energietransitie is , niet de 100% omzetting van het ene naar het andere en waarom ook niet de inzet van Nucleaire energie 🤷🏻‍♂️

[Reactie gewijzigd door klakkie.57th op 30 december 2025 20:22]

[AtariXLfanboy]

We moeten ook blijven kijken of het medicijn niet erger is dan de kwaal. Inefficientie lijdt al gauw tot extra milieuvervuiling. Ook al zit er een groen vlaggetje op is het nog niet altijd de beste oplossing. Meer kerncentrales neerzetten lijkt helaas de enige zinnige oplossing, maar de kosten daarvan schijnen ook erg tegen te vallen. En hou dus in gedachten dat windenergie en zonneenergie niet CO2 uitstootvrij zijn. Pas na lange tijd en als er voldoende van gebruikt kan worden.

[skimine]

Als er eenmaal een bruikbare hoeveelheid waterstof is dan is de toepassing het probleem niet. Er wordt momenteel in de industrie al zeer veel waterstof gebruikt. Alleen wordt dit allemaal vanuit aardgas geproduceerd (met bijbehorende uitstoot). Daar is groene waterstof direct in te zetten aangezien het bestaande processen zijn. Op die manier wordt er gelijk ook minder fossiele waterstof geproduceerd. In dit geval wordt waterstof dus gebruikt als grondstof.

Waterstof als energiedrager is een stuk minder interessant. Het kost erg veel energie om waterstof te maken. Zeker verbranding is gewoon erg zonde (@Goed gedaan). Pas als er een ruim overschot is aan duurzaam geproduceerde waterstof is, zou dat overwogen moeten worden.

[AtariXLfanboy]

Is daar de distributie van die waterstof naar die industrie nog niet steeds het probleem? Daarnaast dat je daar dus ook ontzettend veel energie mee weg zou gooien en energie weggooien kan gemiddeld maar beperkt aangezien anders de windmolen of zonnepaneel niet meer rendabel is.
Ik ben het met je eens dat eerst de industrie vraag een stuk meer groen gemaakt kan worden, maar groene waterstof blijkt dus nog veel duurder dan de normale aardgaswaterstof. Die kosten worden ergens gemaakt en meestal is dat peperdure apparatuur die ook geproduceerd moet worden wat nu ook nog steeds zeker in de mijnbouw voor de grondstoffen met grote hoeveelheden CO2 gebeurd.

[skimine]

Als het energieoverschot en de waterstofgebruiker niet op dezelfde locatie zijn dan is transport inderdaad een potentieel probleem, ofwel van de elektriciteit ofwel van de waterstof.

Gezien het hier gaat om overtollige energie snap ik de opmerking over "weggooien" niet helemaal.

Dat grijze waterstof (waterstof uit aardgas) een heel stuk goedkoper is dan groene waterstof is niets nieuws. In het kader van verduurzaming moet de grijze waterstofproductie echter wel gewoon naar nul.

De link met de mijnbouw snap ik niet helemaal.

[AtariXLfanboy]

Ja dat weggooien lijken wel meer mensen niet te snappen en ook het feit dat dure apparatuur vaak dure grondstoffen betekent die gewonnen worden met mijnbouw op een CO2 intensieve manier (ook al is die energie deels groen kan die ergens anders voor gebruikt worden) ontgaat mensen nogal eens.
Het weggooien is omdat je de energie met zonnepanelen en windmolens verwekt die ook een bepaalde opbrengst nodig om ze (en de infrastructuur) te maken en te onderhouden. 'Overtollig' is daar dus nog al eens een misvatting.
Ik sta er versteld van hoe zelfs academische opgeleiden dat stukje economie achter groene energie niet lijken te realiseren : De energie is niet een overschot, maar een onvermogen om dus de groene bronnen volledig te kunnen gebruiken. Besef goed : Verbruik je door tussenstappen bv maar een optimistische 25% van de energie echt gebruikt dat dus elke extra nieuwe windmolen of zonnepaneel 4x zo lang mee moet om een daadwerkelijk netto CO2 reductie op te leveren.
Voor Nederland is dat met de huidige techniek voor zonnepanelen een utopie en wat windmolens zeer onzeker. Zie oa het grote debacle in Engeland waar gewoon er jaar op jaar grote verschillen in windenergie ontstonden er daar uiteindelijk door oa gestegen gasprijzen verschillen energiemaatschappijen failliet gingen.

[skimine]

Mijn uitgangspunt is dat de grijze waterstofproductie naar nul moet. Dat is op twee manieren te verwezenlijken: a) de waterstofvraag terugdringen, b) de waterstofproductie vergroenen.

Met alleen a) zie ik dit niet gebeuren. Een deel van de processen die waterstof nodig hebben is niet (gemakkelijk) stop te of te vervangen. Daarnaast is de kans erg groot dat de chemische industrie juist meer waterstof gaat gebruiken als petrochemische processen vervangen gaan worden door duurzamere alternatieven.

Dus b) is ook nodig. De elektrolyse van water blijft hier veruit de belangrijkste techniek die we momenteel hebben. Dus daar moet sowieso apparatuur voor gebouwd worden. Ja, het zou fijn zijn om die continu aan te hebben staan. Echter zijn het geen weggegooide grondstoffen als deze nu al gemaakt worden en een deel van de tijd draaien. Uiteindelijk zijn de apparaten toch nodig en zal de benodigde duurzame elektriciteitsproductie toch wel (moeten) komen.

Laten we niet alle academisch opgeleiden over één kam scheren.

Volgens mij zijn het verschillende manieren om hetzelfde te zeggen: Een onvermogen om alle geproduceerde energie te gebruiken. -> Er wordt meer energie geproduceerd dan dat er verbruikt wordt. -> Er is een overschot aan productie. Of er is een tekort aan verbruik.

De precieze nuance die je de term "overschot" toeschrijft, is een subjectieve kwestie.

Hier worden een paar stappen overgeslagen. Ja, als er maar 25% van de totale productie van een nieuw zonnepaneel gebruikt wordt zal het 4x zo lang duren voordat de CO₂-uitstoot nodig voor het maken van dat paneel 'gecompenseerd' is, vergeleken met de situatie waarin 100% van de productie gebruikt wordt.

Dit zegt echter niet zoveel zonder de bijbehorende tijdsschaal te vermelden.

"Voor Nederland is dat met de huidige techniek voor zonnepanelen een utopie en wat windmolens zeer onzeker." Dat soort claims vereisen toch een wat degelijkere onderbouwing (mét bronnen).

Om de aarde leefbaar te houden is verduurzaming noodzakelijk. Als er in dat proces energiemaatschappijen failliet gaan dan is dat naar mijn mening meer het gevolg van economische inrichting, prioriteiten en beleidskeuzes; niet van de verduurzaming.

[AtariXLfanboy]

Je begint hier eerst een stuk eigen verhaal te houden die buiten mijn context valt en vervolgens verdraai je mijn opmerking over academici.
En nee dat 'overschot' is geen subjectieve kwestie. Bij de verantwoording van zonnepanelen en windmolens worden namelijk aannames gemaakt dat dat overschot er nauwelijks is. Dat is dus vrij objectief vast te stellen.
De hoeveelheid CO2 uitstoot dat bespaard wordt door geleverde energie moet groter zijn dan er verbruikt wordt met de investering. Anders heeft het geen zin en al helemaal niet duurzaam. Elke oplossing heeft een gemiddelde technische levensduur. Die is ook vrij objectief vast te stellen.
Je verdraait mijn verhaal en doet zelf een onderbouwd verhaal en verwacht dat ik met bronnen komt. Humor heb je iig wel. De failliete energiemaatschappijen was puur een voorbeeld van hoe onvoorspelbaar windenergie is. Dat ze failliet gaan is niet erg. Onvoorspelde energietekorten zijn dat wel.

P.S. Ik probeer dus een kader weer te geven waar binnen het nog duurzaam is. Iets wat ik nog wel eens mis bij mensen die fanatiek voor 'groene' technologie gaan. Zeker argumenten over de noodzaak tot duurzaamheid steken schril af tov desinteresse die er soms lijkt te heersen of iets in de praktijk dan ook echt zo uitpakt. Als dat bij jou anders wil ik dat best geloven. Maar zeker die desinteresse lijdt nu al tot fikse problemen in de energielevering.

[Reactie gewijzigd door AtariXLfanboy op 30 december 2025 02:39]

[hackerhater]

Als ik naar mezelf kijk: mijn installatie is erop berekend om redelijk opbrengst te hebben in de winter.
Een flink deel van het jaar zou ik redelijk zelfvoorzienend zijn (zodra er een accu in het netwerk hangt)

Echter dit betekend ook dat ik een flink overschot heb in de zomer. Ik wek veel meer op dan ik op de zomerdagen verbruik, zelfs met draaiende warmtepompen.

[AtariXLfanboy]

Die extra accu is dus ook weer extra CO2 uitstoot door het productieproces. Vergeet daarbij niet de technische levensduur van de installatie. Dat heeft dan ook wel weer het voordeel dat het niet gebruiken van de accu in de zomer deze langer mee kan. Zonneenergie opslaan in accu's voor maanden lijkt me iig geen optie. En warmteopslag in de grond zijn de winters van Nederland meestal te zacht voor.
Daarbij is het groen commercieel dan uitermate interessant te focussen op het directe verbruik van huishoudens, maar in het totale energie vraagstuk is dat direct verbruik een relatief klein probleem dat zeker als je maar grondstoffen verspild aan ineffectieve oplossingen vrijwel niks gaat doen aan klimaatverandering.

[Reactie gewijzigd door AtariXLfanboy op 31 december 2025 16:55]

[hackerhater]

Zeker, de grootste reden voor mij zou zijn om simpelweg te besparen op inkoop electriciteit en de teruglever boetes. Het is ook niet bedoeld in mijn geval voor opslag van lange tijd.
Gewoon de nacht door komen zonder electriciteit van het net te trekken.

[Reactie gewijzigd door hackerhater op 31 december 2025 17:56]

[Maurits van Baerle]

Je zit ook nog met het probleem dat niet alle waterstof hetzelfde is. Voor een brandstofcel heb je veel zuiverder (puurder, minder andere stoffen) waterstof nodig dan als je het gaat verbranden als vervanger voor aardgas (waar je met slechts 99% zuivere waterstof prima uit kan).

[!null]

Maar een elektrolyzer geeft toch ook 100% zuiver waterstof? Waarschijnlijk lastig puur te houden tijdens opslag/transport.
Het is ook te duur en complex, en als je goede groene waterstof hebt moet het toch eerst naar industrie. Niet naar auto's of huizen.

[MzKzM73]

Maar een elektrolyzer geeft toch ook 100% zuiver waterstof? Waarschijnlijk lastig puur te houden tijdens opslag/transport.

Dat kun je dan weer door een muleculaire zeef (molsieve) halen om de andere elementen/verbindingen eruit te halen. Maakt het hele process niet echt efficienter natuurlijk want ook hier gaat een deel van de gegenereerde H2 "verloren".

[specs2021]

Dat is deels onwaar. Bij de "Energy Observer" hebben ze een opslagsysteem waarbij de waterstof in vergelijking met auto's op een veel lagere druk opgeslagen wordt.

Een hoge druk wordt meestal pas een must als de opslagvolume beperkt is. Bij statische opslag is kun je als alternatief misschien goedkoper meerdere middendruk tanks plaatsen. Dus kijk je eerst hoeveel ruimte er is en dan bepaal je een optimale druk. Het gaat immers om het rendement van de totale cyclus, inclusief de compressieslag.

[dmantione]

Als we bij Hoogovers staal met waterstof gaan maken i.p.v. door middel van kolen, hebben we dan ook hoge druk nodig? Lijkt mij niet.

[AtariXLfanboy]

Wordt een deel van de steenkool niet gebruikt om de chemische samenstelling van het staal te verbeteren? Ik dacht dat de stroomvoorziening en verhitting voornamelijk op aardgas draaide daar? Dan moet je dus iig garanderen dat die waterstof niet uit aardgas komt, maar dat snap je denk ik zelf ook wel?

[skimine]

De voornaamste functie van steenkool in een hoogoven is over te nemen door waterstof:

skimine in 'EU stemt in met Nederlandse steun van 1 miljard euro voor hernieuwbare waterstof'

Het belangrijkste wat een hoogoven doet is ijzererts (Fe2O3) omzetten in ijzer. Hierbij wordt het ijzer gereduceerd/de zuurstof wordt verwijderd. Simpel gezegd wordt er door verbranding van kool koolstofmonoxide (CO) geproduceerd. Deze CO haalt vervolgens de zuurstof uit het ijzererts weg waardoor alleen ijzer en koolstofdioxide (CO2) overblijven.

Voor dit reduceren kan in plaats van CO ook waterstof (H2) gebruikt worden. Hierbij wordt in plaats van CO2 water (H2O) geproduceerd.

[AtariXLfanboy]

Ah dat is idd een stuk mooie verbetering. Is dit al in gebruik in andere hoogovens? Dwz is de praktische werking al op grote schaal bewezen dat het werkt?

[PietervSk]

Combinatie van een aantal factoren, zowel technisch als financieel.
Zowel een brandstofcel als electrolyser bevatten vrij complexe techniek, en de membramen slijten bijvoorbeeld over de loop van de tijd. Daarbij heb je inderdaad ook nog een compressor nodig die vrij hoge drukken aankan, dus dat is ook al geen standaard, goedkoop apparaat. Daarbij komt ook nog dat een electrolyzer meestal het lekkerste draait op een stabiel vermogen (dus liever niet afschakelt bij minder wind/zon, en ook niet snel bijschakelt met veel goedkope stroom). Dan wil je er dus uberhaupt al een batterij naast zetten.
Verder is de combi best kapitaalintensief, dus wil je het als eigenaar ook liefst continue laten draaien. Dat betekend eigenlijk dat je ook als er weinig duurzame stroom beschikbaar is, je toch wilt produceren. Dat zou eventueel duurzaam kunnen als je dat uit een batterij kan trekken, maar dat maakt de opstelling dus weer groter en duurder. Last but not least; het rendement is nog niet zo heel goed. De roundtrip efficiency van de hele keten is nogal uitdagend. Je mag al blij zijn als er nog 50% van de electriciteit weer teruggeleverd kan worden. Dat betekend dat je 'waterstof-stroom" dus sowieso al twee keer zo duur zou moeten zijn als de electra-prijs die er gemiddeld in ging, plus nog alle kosten voor je dure hardware.

Een batterij heeft typisch een roundtrip efficiency van rond de 85%. Dus zolang die batterij-stroom beschikbaar is, is dat economisch veel interessanter. De usecase voor waterstof is daarmee op het moment vooral lange termijn opslag, en toepassing in de industrie waar je met hoge temperaturen moet werken die je niet zou kunnen halen zonder moleculen. Het is allemaal niet onmogelijk maar wel heel lastig om waterstofproductie en opslag winstgevend te krijgen.

[Arm1n]

De aanschaf is heel duur. Dus als je alleen in de zomer van 10 tot 16uur de elektrolyser aanzet maakt je niet genoeg winst om je aanschaf terug te verdienen voordat de elektrolyser afgeschreven is.

[FreezeXJ]

Is dat een schaal-issue of iets met de (edel)metalen die erin gaan?

[Arm1n]

Beetje van beide maar materiaalkosten zijn wel in de orde van grootte van 50% van de elektrolyser. Dus ook al heb je schaalvoordeel, je zult niet zo veel winst kunnen halen als we bij zonnepanelen bijvoorbeeld hebben gezien. Wel kan met beter ontworpen elektrolysers de hoeveelheid dure metalen gereduceerd worden zodat dat aandeel kleiner wordt.

[rossecorp]

Geen van beide. Als je een dure machine aanschaft, dan moet deze zoveel mogelijk uren produceren om de vaste én de variabele kosten terug te verdienen. Als een elektrolyzer maar een paar dagen per jaar draait, dan is de terugverdientijd eindeloos. Oftewel: geen enkele ondernemer die winst wil maken zal die bouwen.

[NBK]

Dat ligt voor een deel natuurlijk ook aan de manier waarop machines nu worden afgeschreven. De technische levensduur is vaak veel langer dan de afschrijf periode die vanuit zakelijk en financieel oogpunt word gehanteerd.

[prozei]

Als je 1MWh Electriciteit gaat omzetten naar waterstof houd je 0,75 MWh over in gasvorm. Nu moet je waterstof in gasvorm gaan opslaan onder zeer hoge druk (300 tot 700 bar) of vloeibaar -253 graden). Dit kost je 0,1 MWh. Als je de 0,65MWh gaat terug omzetten naar electriciteit gaat er 50% verloren en houd je 0,325Mwh over.

Rendement van accu’s is boven de 90%, maar minder geschikt voor langdurig opslag.

[wild_dog]

Kleine rekenfout, je slaat nog steeds 0.75MWh op in gecomprimeerde waterstof, maar het heeft je 1.1MWh gekost om op krijgen (1MWh generatie, 0.1MWH compressie), en levert je na omzetten naar elektriciteit dan .375 MWh op voor 1.1MWh input (1:.340 ratio), i.p.v. .325MWh voor 1MWh input.

[AtariXLfanboy]

Volgens mij lijkt me 32.5% benutten van zowel een zonnepaneel als een windmolen over de levensduur in Nederland iig niet de CO2 uitstoot bij de productie te compenseren. (Buiten misschien een paar 'kersengeplutde' windmolens ergens die ergens toevallig een extreem goede output hebben)

[Reactie gewijzigd door AtariXLfanboy op 30 december 2025 00:36]

[RobbieHifi]

Afschrijving van de hoge investering

[Tusk]

Accu's zijn toch per definitie geen duurzame oplossingen? Je hebt ze uiteraard wel nodig voor korte pieken en dalen te kunnen opvangen.

Als er in de zomer goed weer voorspeld wordt, zou je je waterstofproductie toch wel op voorhand kunnen inschakelen om 9 uur ' s ochtends zodat je mooi van 11 tot 16 waterstof kunt maken met energie die anders verloren was gegaan...

[Goed gedaan]

Het is jammer dat we zo weinig hoogteverschillen hebben in NL. In Zwitserland volgensmij pompen ze met overtollige energie gewoon water een berg op een bassin in. Dat terug laten stromen levert weer energie op, op die manier heb je een enorme accu.

[R_Zwart]

Je kunt dat ook met bijvoorbeeld betonblokken doen. Rustig omhoog takelen als er een overschot aan energie is en naar beneden laten om weer stroom op te wekken. Je hebt wel verliezen maar weggooien is oer definitie 100% verlies. En de constructie is relatief goedkoop en eenvoudig te onderhouden. Alle technologie is er in principe. Vanavond eens wat rekensommen maken 😀

[wild_dog]

Ik ben bekend met wat je bedoelt, maar het is echt een heel slecht systeem. Het houdt 0 rekening met de problemen met wind, de energiedichtheid is belabberd (1 zo'n toren houd maximaal de dagelijkse output van 2 windturbines vast), heeft problemen met erosie/beschadiging van de betonblokken, en de productie van zo veel beton heeft een enorme CO2 uitstoot.

YouTube: The Energy Vault is a Dumb Idea, Here's Why

[sympa]

En, heel banaal: het gewicht van het water in een meer, te reproduceren als betonblokken. Al dat beton is niet gratis... niet qua geld en niet qua energie.

Je hebt zo ontzettend veel beton nodig. Een stapel betonstenen ongeveer zo groot als een stuwmeer en zo hoog als het meer diep is....

[Blurk62]

In eigen land was dat jaren geleden ook al bedacht: Wikipedia: Plan Lievense

[willieverhoef]

Zouden we dan is kunnen met een bal opblazen in zoutmijnen of daar water uit pompen en terug laten lopen. Zijn best dingen te bedenken. Maar op dit moment nog niet commercieel interessant want het maken van gas kost niets. Dat geld ook voor opslag in accu's

[Tazzios]

Iets recenter dan Lievense is delta21

Het idee van Delta21 is een toekomstbestendige oplossing voor de zuidwestelijke delta. Een oplossing voor Waterveiligheid, Energietransitie & Natuurherstel.

[AtariXLfanboy]

Daar zitten ze wat dat betreft ook al aardig tegen maximale capaciteit aan. (Daarnaast gebruikt Zwitserland dus ook aardig wat kernenergie (ca 25 to 33% van het totaal volgens google)In Spanje waar de laatste decennia veel windmolens en zonnepanelen zijn neergeplempt zie je dus al problemen met watermanagement en belangen van stuwdam eigenaren om het water op een zo gunstig mogelijk prijsmoment te lozen.

[Olaf van der Spek]

Accu's zijn toch per definitie geen duurzame oplossingen?

Waarom (niet)?

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 29 december 2025 17:14]

[prozei]

Als je de laatste na-ion generatie accu’s bekijkt zijn deze best duurzaam. Zout en kalksteen(mergel). deze accu’s zijn prima te recyclen alleen zitten er geen dure grondstoffen in. Nieuw zout en kalksteen is goedkoper dan het recyclen van deze accu’s.

[AtariXLfanboy]

Zijn die al zo ver dan ze niet spontaan in de brand vliegen of ander ongunstige eigenschappen hebben zoals stroomlek of laag rendement?

[prozei]

De meeste negatieve effecten zijn er nu wel uit. Maar veel mensen realiseren zich niet hoeveel energie dat er in een elektrische auto wordt opgeslagen.

Je heb maar een paar auto’s nodig om een hele woonwijk een uur aan stroom voorzien.

Laatste generatie accu’s Na-ion hebben een grotere ontlaadcurve. Tussen vol en leeg zit er dan meer voltage verschil ten opzichten van Li-ion.

[AtariXLfanboy]

De meeste dus nog niet allemaal? Welke dan nog niet en zijn deze wel op te lossen? Meestal is er bij accu's sprake van een 'engineering's triangle' (ik hoop dat ik de goede term gebruik) Dwz dat als een eigenschap verbeterd dat ergens simpelweg op basis van fundamentele natuurwetten weer te koste gaat van andere eigenschappen.
Wat ik zo snel google is de energiedichtheid iig flink lager dan bij Lithium ion en is het aantal cycles ca de helft. Zeker belangrijk om door te ontwikkelen, maar ook daar is dus de praktijk nog weerbarstig.

[prozei]

De energie dichtheid van een LPF accu ligt tussen de 90 en 160 Wh/kg. Catl zit met hun Na-ion op 175Wh/kg. Een nadeel is dat er voor al dit type accu’s een BMS nodig is. NiMH of NiCd hebben dit nadeel niet. Er zijn ook voordelen, een voordeel van na-ion is prestaties in koud weer.

De prijs gaat naar onder die 40$/Kwh. Dit brengt de prijs voor een EV accu voor de fabrikant naar 3000$. De prijsdaling gaat er voor zorgen dat de thuisaccu betaalbaar wordt.

Als de accu betaalbaar wordt. Zal dit ervoor zorgen dat de het probleem van dit topic gaat verdwijnen.

engineering’s triangle is kosten vs tijd vs kwaliteit. Is niet van toepassing, Hier heb je voornamelijk te maken met een verandering van grondstoffen die de accu een stuk goedkoper maken. Net als marktwerking kan dit kosten van een product veranderen. Terwijl de kwaliteit exact het zelfde blijft.

[AtariXLfanboy]

Je doet nogal een hoop aannames over toekomstige ontwikkelingen terwijl zeg de afgelopen 20 jaar op dit gebied de ontwikkelingen nogal stroef en beperkt waren. Maar goed ja er is een kans dat deze bezwaren verdwijnen, maar ook een vrij grote kans dat dit niet het geval is. Wil men naar een duurzamere toekomst zullen we met beide scenario's bezig moeten houden. We zullen zien. Ik zie de ontwikkelingen op dit gebied ook met interesse tegemoet.
De huidige inflatie en dus stijging van de internationale prijzen van grondstoffen zou iig de voorspelling van daling van de prijs iig flink tegen kunnen vallen. En dan is de Natrium natuurlijk een stuk goedkoper dan Lithium, maar kan bv het duurder worden van de grondstoffen voor bv de invertor van de zonnepanelen alsnog weer dit te niet doen.

Ik denk dus dat dan 'engineering triangle' niet correcte term is die ik bedoelde. Er zijn situaties in technische ontwerpen waren het verbeteren van bv 2 onderdelen automatisch een 3e onderdeel slechter zullen maken. Dan kan de groene commercie daar bij gaan roepen : Kijk hebben we het verbeterd! Dat slechter worden van dat derde onderdeel lossen wel weer op. En vervolgens zorgt die verbetering weer dat een ander onderdeel slechter wordt en blijft het cirkeltje maar doorgaan met mooie verhalen van verbeteringen, maar zie je dat de fundamentele problemen niet echt opgelost worden.

[Reactie gewijzigd door AtariXLfanboy op 31 december 2025 02:38]

[prozei]

Ik doe geen aannames, ik volg gewoon het nieuws betreft meeste technologie. Je ziet de eerste producten met sodium ion al op de markt komen.

https://www.yahoo.com/news/china-10-sodium-ion-battery-165059349.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAIJoavyaa9JC9NgH1VvD2R1HyAAa_BB6JQZjGFlnLuL9_bS3tY86U8AgsALgeBE5iJkzhmsGSjGr9c3jtxxn41lJUMs3aZ_ckCP9vME57DiMuwmWoHiWcdt23rcPCjAfRzYFoy31TqHmtDK9d9dniILpDL83IQ14YQAn10Wa8g97

[AtariXLfanboy]

Lees jezelf nog eens door zeg. Je doet beweringen over toekomstige prijsontwikkelingen. Dat zijn behoorlijke aannames. En dan kom je met een link met 'May' in de titel. Ben je slecht in Engels of een komiek? Dat China nogal eens zwaar onder de kostprijs werkt is je nog ontgaan? Maar inderdaad onder de juiste omstandigheden is deze discussie niet nodig. Laten we het hopen, maar ook niet als profetie gaan zien.

[franssie]

Dus Limburg heeft weer een mijn toekomst?

[prozei]

Theoretisch gezien ja. Maar kalksteen is een grondstof met genoeg voorraad.

Tenzij de europesche unie onafhankelijk accu’s wil produceren zou ik de grond in Limburg lekker met rust laten.

[MadMarky]

Waarom zouden accu's geen duurzame oplossing zijn? Er zijn zoveel types, zowel met als zonder lithium als compleet andere principes zoals redox flow. Tweakers heeft daar in de loop der jaren best wat interessante artikelen over geschreven:

review: De accu van de toekomst - Van betere chemie tot solid-state en Li-air

review: Super-accu's voor de energietransitie - grootschalige energieopslag

[HarmFull]

Beter dan de overproductie weggooien

[eddy.d]

Dat die een lange opstarttijd hebben en duur zijn is gelegen aan het ontwerp

Het is de bedoeling een hoog rendement te halen waardoor men meer uren kan draaien

Maar een simpele elektrolyser zonder hoge druk is veel goedkoper maar met minder rendement ook enkel bij nog lagere elektriciteitsprijs te gebruiken

Misschien iets om met subsidie te bouwen zo dat er weer geld te verdienen valt met groene stroom productie

[Standeman]

Een waterstoffabriek draai je niet op af en toe een energie overschot tenzij je een enorm bedrag per kilo (dus kWh) wil ophoesten.

Dus nee. Er is geen tekort aan H2 productie.

[PatrickDeelen]

Oprechte vraag, wat is de uitdaging daar? Ik zou verwachten dat je elektrolyse heel makkelijk aan en uit kan zetten. Wat maakt dat zo mooilijk op industriële schaal?

[Standeman]

Je klinkt als een manager

Het operationeel houden kost al tienduizenden euro's per dag. Personeel, grond, huur, machines, onderhoud, etc, etc. En dat voor die paar dagen aan overschot? Over hoeveel dagen praten we.. 10-30?

Het is ook niet zo dat je het overschot van heel Nederland even naar die fabriek kan sturen. Dat is op zijn best regionaal. Dus je hebt al snel tientallen fabrieken nodig om het landelijk te realiseren.

Daarbij komt nog bij dat H2 best wel een lastig iets is om goed op te slaan. Het lekt als een malle overal doorheen en je moet het enorm comprimeren en koelen (wat ook enorm veel energie kost) om het enigzins vast te houden.

Het gebruik van H2 in de energiesector lijkt heel makkelijk, maar is werkelijkheid gewoon enorm complex.

TLDR:
Je verwacht dat 5 vrouwen en 4 mannen binnen één maand een baby kunnen produceren

[ZinloosGeweldig]

Je klinkt als een manager

Een manager zou toch zeggen "Elektrolyse kun je heel makkelijk aan en uit zetten. Dat is op industriële schaal niet moeilijker" in plaats van uitleg te vragen waarom dat dan niet zo is?

[PatrickDeelen]

Nou dat verweit is niet helemaal fair. Stel enkel een vraag uit nieuwsgierigheid.

Maar dank voor je toelichting

[Standeman]

Sorry dat ik je vergeleek met een manager

[eddy.d]

Vorig jaar kon al makkelijk 2000 uren

Dat subsidiëren zou ruimte maken voor meer productie van wind en zon energie

Met als gevolg nog meer uren

En die elektrolysers moeten enkel aan de Zon en windparken komen die men nu (gedeeltelijk) afschakelt

Voor de omzetting van DC naar AC

[Umbrah]

Een waterstof fabriek is niet zo eenvoudig; water moet enorm puur zijn, en de filter installatie alleen al heeft veel onderhoud nodig. Een waterstof fabriek moet dus constant bemenst zijn, en bovendien is het om te bouwen al een duur ding: bovendien is waterstof transport ook een uitdaging, het kan namelijk (op een paar hogedruk leidingen na) niet zomaar door een pijpje heen, maar totdat er speciale industriële infrastructuur ligt moet het met auto's vervoerd worden. De plekken met overproductie liggen ironisch genoeg niet naast de grote industrie.

Dat maakt een H2 station economisch een uitdaging, en een station stil laten staan is erg lastig, want bepaalde zaken (zoals de filterinstallatie, periodiek onderhoud, personeel) gaat gewoon door.

Overproductie van elektra is beter op te slaan als elektra, en gezien de netcongestie: bij voorkeur met zo min mogelijk transport (we hebben niet te weinig stroom, of te veel gebruikers, we hebben te weinig "ga stroom van A naar B krijgers). Denk aan buurt/wijk batterijen, batterijen bij de productie locatie, vliegwiel installaties, of warmwater opslag (centrale warmtepomp die met een mooie COP warm water maakt en dat opslaat -- alleen is daar bouwkundig nogal wat mis gegaan: Twee ondergrondse warmtebuffers ingezakt, waarschuwing aan andere gemeentes)

Heel netjes gezegd is dit wel een goed nieuws item. Hoewel de grote industrie waterstof nodig zal hebben, is het verder vooral handig dat we investeren in meer elektra afname (dus meer gebruiken), meer transport, maar ook gaan systeemdenken: opslag als onderdeel van een "energieketen" zien.

[PatrickDeelen]

Bedankt voor deze uitgebreide uitleg.

[Nietcreatief]

Hier wil ik graag nog even aan toevoegen dat waterstoftrailers niet door tunnels mogen en voor transport in/ naar/rondom de Randstad dus aangewezen zijn op pontjes.

Daarnaast mogen ze niet rijden bij harde wind, regen en/ of sneeuw.

Ook nog, maar hier kan ik naast de precieze getallen zitten want het is wel heel erg graven in geheugen, ze mogen niet geparkeerd worden binnen een straal van 1 km van woningen.

Die regel is zo'n 10/ 15 jaar terug aangescherpt na de lekkage+brand van zo'n ding in Terneuzen (2004) en heeft er toen voor gezorgd dat de opstelplek naast station Beverwijk moest verdwijnen want die stond maar 500m van woningen af of zoiets.

[svenk91]

Dat van dat parkeren klopt denk ik niet. Naast dat er bijna geen plek in het land is waar een woning meer dan 1km weg is zijn de bestemmingen van zulke trucks (zoals waterstoftankstations) vaak dichter bij woningen dan 1km en zelfs 500m. Daar staan die trucks ook gewoon stil om te lossen.

[Nietcreatief]

Kan het slecht vinden, vooral vanwege geen idee waar precies te zoeken.

De oude opstelplaats naast station Beverwijk zou aan deze regels moeten voldoen: https://iplo.nl/regelgeving/regels-voor-activiteiten/tanken-opslaan-waterstof/regels-veiligheid/

Maar is verdwenen omdat gemeente Beverwijk daar erg nerveus van werd. Pak em beet 10 jaar terug.

Dat was voor mijn oude werk een tussenopslag.

[Blokker_1999]

De enorme investeringskost in combinatie met het feit dat je het net niet snel kunt aan- of uitzetten. Daarnaast is het niet enkel het maken van de waterstof, maar ook opslag en transport.

[AkaAlias]

Daarom, bitcoin miners aan!

[mbbs1024]

Als zo een installatie maar 16% van de tijd kan draaien, lijkt me dat niet iets dat rendabel is.

[jadaia]

Principieel gezien misschien wel, maar helaas heeft waterstof praktisch gezien een belachelijk lage keten efficiëntie door elektrolyse, compressie/opslag en brandstofcel verliezen. Het is voor energieopslag niet echt gunstig.

[Sissors]

Nou ja, je hoeft er niet weer elektriciteit van te maken, waterstof is essentieel voor een hoop chemische processen, dus daarvoor kan je het gebruiken.

Het probleem is natuurlijk wel dat als hij 16% van de tijd kan werken met de huidige elektriciteitsprijzen, die fabriek 84% van de tijd niks staat te doen behalve afschrijven.

[pjot1]

Nee, er is op sommige momenten een overschot. Waterstof ermee maken is wat je ermee zou kunnen doen.

[niki_lauda]

Of gewoon opslaan in de batterij, 🚘 accu of buurtbatterij. Waterstof is met de huidige stand van de techniek gruwelijk inefficiënt. Volgens mij iets van 25%

[mrmrmr]

De efficiëntie is niet van groot belang, want je wordt betaald voor afhname en je kan de energie bij weinig beschikbare duurzame energie leveren binnen een seconde. Er hoeft geen centrale op fossiel voor te worden opgestart. Duurzame energie moet te allen tijde voorrang krijgen.

[Kristof Vxx]

Het gaat over langdurige opslag, bvb over meerdere dagen of weken. Daarvoor zijn batterijen niet handig want te duur, die hebben baat bij constante op- en afladen.

[niki_lauda]

Ik noem zoals gezegd electrolysers verbranders van energie zolang ze 75% efficiency hebben kunnen we het in de zomer beter opstoken in aircos. Lever de energie dan door naar het steenkool verbruikende 🇵🇱 Polen of via opslag in stuwdammen terug aan Noorwegen

Bijna alle subsidies van de laatste jaren zijn vwb waterstof weggegooid geld geweest.

Een recent artikel

https://ioplus.nl/nl/posts/waterstof-2025-de-harde-landing-van-een-belofte

[Reactie gewijzigd door niki_lauda op 29 december 2025 21:23]

[Miglow]

Ach, ik verspil het wel op andere manieren om terugleverkosten te voorkomen 🤷🏼‍♂️ Zou normaal geen airco kopen voor die paar warme weken per jaar, maar nu met behoorlijke overproductie een hybride warmtepomp laten installeren nadat de woningbouw die gratis aanbood en de volgende stap is het laten installeren van airco, zonnestroom moet tenslotte toch op als je geen EV kunt opladen (omdat ik die niet kan/wil betalen EN de woningbouw daar geen toestemming voor geeft) en bijna alle apparaten in huis zo energiezuinig zijn dat ik maar minimaal verbruik. Als in: Voor zonnepanelen 1900-2100kWh verbruik en nu met 3j zonnepanelen zo'n 3000-3500kWh opwek. Nu kom ik vaak al tot 2500-2800kWh, dus nog voor een paar honderd kWh per jaar verspillers aanschaffen.

[Reactie gewijzigd door Miglow op 29 december 2025 21:11]

[IngamerX]

Had deze voorbij zien komen: YouTube: Zo gaat zout jouw huis verwarmen

Hoe lang nog voor het commercieel wordt?

[niki_lauda]

Cellcius stopt bedrijfsactiviteiten

Cellcius, een spin-off van TNO en TU Eindhoven, wordt per 1 maart beëindigd. Op dit moment is de warmtebatterijtechnologie die Cellcius ontwikkelde, niet efficiënt genoeg voor een haalbare economische business case binnen de huidige markt.

Bron Cellsius.com

[Reactie gewijzigd door niki_lauda op 30 december 2025 13:59]

[IngamerX]

Goh wat zonde zeg..

Vraag me dan af of het echt niet viable is, of dat er simpelweg niet hard genoeg in geloofd en geïnvesteerd wordt.

Andere ontwikkelingen waar ik niets meer over zie of hoor:

https://www.nwo.nl/cases/metaalpoeder-de-verrassende-energiedrager

https://schooltv.nl/video-item/de-waterstofkorrel-als-alternatief-voor-olie-en-gas-een-duurzame-energiedrager

[Strebor]

En toch zijn ze wel nuttig voor het overdag opslaan (wanneer overschot zonne-energie) en en 's avonds weer afstaan (wanneer geen zonnen energie). Er blijft dan in de zomer maanden nog steeds een flinke overcapaciteit (want we genereren met z'n allen meer overschot dan we verbruiken wanneer de zon ondergaat) maar toch vermindert dat wel een deel van hetgeen we 's avonds opwekken om dan te gebruiken.

Maar, netwerk leveranciers mogen geen batterijen opstellen in heu netwerk, want dan worden ze ook energieleveranciers en handelaren. En dat willen we niet. De wetgeving schiet hierin nog te kort (even simpel gezegd).

En het zou prachtig zijn als we alle overschot in de zomer ergens zouden kunnen opslaan, maar dat kunnen we nu nog niet. Hadden we maar een afgedamde fjord die we in de zomer vol konden pompen met nog meer water en in de winter weer leeg laten lopen door turbines heen. Het IJsselmeer volpompen met zoutwater is vast ongewenst (al lag het vroeger vol met zoutwater) en betekent rondom dure dijkverhogingen. Niet haalbaar lijkt me.

[Kristof Vxx]

Batterijen zijn een goeie stap inderdaad maar ruim onvoldoende in de winter bij electrificatie van het wagenpark.

De zonnepanelen op mijn kantoor hebben 57 KW opgebracht deze maand maar er is wel voor 1 MW geladen aan de openbare laadpaal, dus 6% eigen opwek, de rest is aankoop.

In de zomer daarentegen heb ik een ratio van 65% (juni), 110% (juli) en 98% (augustus). De andere maanden kom ik niet boven de 50% jammergenoeg.

[mbbs1024]

Dat zou je kunnen, maar is het rendabel om dat te doen, wetende dat zo een installatie maar 16% van de tijd kan draaien ?

[Olaf van der Spek]

Zou de titel dan niet eigenlijk moeten zijn dat er een waterstof productie tekort is ipv een stroom overschot?

Nee.
Sowieso is zo'n overschot op jaarbasis überhaupt geen probleem..

[PatrickDeelen]

Eens je kan beter te veel capaciteit hebben zodra je niet alleen groen bent bij maximale wind en zon opbrengst

[Olaf van der Spek]

Dat zou ik niet eens te veel capaciteit noemen..
Verwarming gebruik je ook niet 365 dagen per jaar op 100% vermogen.

[PatrickDeelen]

Nice, dat is een goede analogie. Die gaat van pas komen.

[bilgy_no1]

Dit lijkt me de volledig juiste conclusie: niet de volledige capaciteit benutten is inderdaad geen enkel probleem.

Sowieso neemt het energieverbruik in elektrische vorm toe de komende decennia: alle auto's vervangen door EVs, flink deel van de gebouwen elektrisch verwarmen met warmtepompen, de industrie stap voor stap elektrificeren... En ondertussen neemt de vraag sowieso toe door nieuwe datacenters etc.

Meer capaciteit bijbouwen met zon en wind is sowieso de snelste en goedkoopste optie. Met slimmer laden van EVs kunnen we de benuttingsgraad verhogen. Batterijen helpen om piekvraag te dempen. Zo duwen we langzaam maar zeker de fossiele opwekking eruit.

Uiteindelijk hebben we dan wel capaciteit over en daarmee kunnen we dan de chemie gaan bedienen. Kunstmest- en staalproductie kunnen direct waterstof gaan gebruiken. Maar H + C maakt weer de bouwstenen voor allerlei chemie mogelijk.

Die toepassingen liggen nog wel ver weg en zullen op prijs moeten concurreren met fossiele grondstoffen. Maar die laatste gaan ook duurder worden:
1. Op korte termijn door CO2-heffingen
2. Op middellange termijn doordat de fossiele industrie op kleinere volumes gast draaien. Benzine, diesel en LPG is ~60% van de output van een raffinaderij. Als die vraag steeds meer wegvalt door EVs (incl vrachtwagens en schepen) en elektrificering van huizen, dan wordt het verdienmodel van die raffinaderij onhoudbaar.

Kortom super goed nieuws dat we dit jaar weer een groter deel van de (groeiende) behoefte aan elektrische energie duurzaam hebben opgewekt!

[Darksteel83]

Nee, er is nog niet echt al een waterstof productie tekort op basis van deze cijfers.

Er is wel een groot tekort aan de juiste batterijen op de juiste plekken in Nederland.

Op dit moment heb je zelfs op de zonnigste dagen in de avond nog veel gascentrales nodig. Dus nu is nog vooral de korte termijn opslag nodig. Batterijen zijn voor korte termijn opslag tegenwoordig veruit de minst dure oplossing. Waterstof is heel erg duur en niet efficient voor de korte termijn opslag.

De batterijen die we nodig hebben moeten wel gelijk ook gaan zorgen voor syntetische intertia. Dus de massa traagheid die nu nog uit de gascentrales komt moeten de batterijen ook gaan opvangen.

P.s. voor diverse processen is ook waterstof nodig. Voor die processen zouden we nu wel echt eens aan de groene waterstof moeten beginnen. Want anders zijn we daarmee ook veel te laat. Net zoals met de batterijen.

[Ablaze]

Nee, want waterstof heeft nauwelijks toekomst voor dit soort opslag van elektriciteit. Het is inefficiënt, duur, complex, onderhoudsgevoelig en heeft een zeer hoge "zelfontlading". Alleen fossiele bedrijven zoals Shell zijn enthousiast, omdat pijpen, druk en gas goed in hun portfolio passen.

Batterijopslag is de oplossing en daar lopen we niet in voorop. Bij batterijopslag moet je niet gelijk denken aan standaard Li-ion cellen met hoge energiedichtheid die in consumentenproducten zitten. Die zijn relatief gevaarlijk en duur. Het gaat om stationaire batterijen die best groot/zwaar mogen zijn, als ze maar lang meegaan en relatief veilig zijn. Dus LFP of flow batterijen, bijvoorbeeld.

[OCU-Macs]

Noem mij maar gek, maar volgens Minnie er op die momenten een overschot aan opwek uit fossiele bron!!

Tenzij het aanbod van groene stroom de vraag overstijgt (wat ik me nog niet kan voorstellen) zou je altijd moeten spreken bij overschot dat dit een overschot uit fossiele bron is. DAT is namelijk wat je zou willen afschakelen (als het tenminste om milieu gaat). En dat de techniek naar momenteel wellicht niet helemaal geschikt voor is, zou geen probleem moeten zijn, maar een uitdaging, (ter innovatie) die zou moeten worden aangegaan.

[Olaf van der Spek]

Noem mij maar gek, maar volgens Minnie

Wie is Minnie?

DAT is namelijk wat je zou willen afschakelen (als het tenminste om milieu gaat).

Gebeurt dat niet?

[OCU-Macs]

'Minnie' is mijn spelchecker die van een ongemerkte typo kennelijk zijn eigennaam heeft gemaakt!

[OCU-Macs]

[...]

Gebeurt dat niet?

Nee, want men is juist de groene energie aan het afschakelen. Geldt voor de giga zonneparken hier in de Betuwe, maar je kunt ook lezen over (experimenten met) vergoedingen die energiemaatschappijen uitkeren aan consumenten als zij niet opwekken tijdens zonne-piek momenten.

Dat is toch de wereld op zijn kop?

In mijn (beperkte) beleving zou je tijdens zonne-piek momenten juist die gasgestookte centrale een tandje lager moeten laten draaien. (en dat dit technisch gezien erg lastig is, kan ik in meegaan, maar dat houdt dus in dat hier wat te winnen valt door iets uit te vinden).

En dan begrijp ik dat als ik uitbater zou zijn van zo'n gasgestookte centrale (dus ik verstook gas om elektriciteit op te wekken en daarvoor ontvang ik geld (of budget)) ik helemaal geen tandje terug wil, want dat is slecht voor mijn omzet. Dus ga ik als eerste zeggen dat dit een absolute onmogelijkheid is als mij dit gevraagd wordt.

[Olaf van der Spek]

Nee, want men is juist de groene energie aan het afschakelen.

Dat betekent niet dat niet-groene energie niet ook wordt afgeschakeld, indien mogelijk.

en dat dit technisch gezien erg lastig is, kan ik in meegaan

Dacht eigenlijk dat dat juist voor gas helemaal niet zo lastig was.

[hackerhater]

De grote beperking is vooral de transport capaciteit, welke jaren is verwaarloost onder Rutte.

[la cucaracha]

Absoluut waar...... Zo ingewikkeld hoeft het niet te zijn om waterstof te maken met het overschot aan stroom.
Elke scholier weet hoe electrolyse werkt vanuit het praktijklokaal scheikunde.
Ja maar opwekverlies, transport/opslag, en vergeet niet de kosten van brandstofcellen om de opgeslagen waterstof weer om te zetten in vonken.
Het alternatief ( afschakelen van wind en zonneparken) is zooooo jammer....

[Coolstart]

Die overschotten zijn relatief beperkt tot enkele honderden uren per jaar dat de prijs echt laag staat. Dat is echt veel te weinig om er iets zinvol met te doen via waterstof.

En als je er dan ook iets met doet dat stijgt de prijs ook weer dus netto ga je dus voor waterstof de normale energieprijs betalen + de kosten van uw watertstofproces.

Waterstof is heel erg lastig rendabel te krijgen omdat de CAPEX zo groot is en de OPEX ook nog eens zwaar is door de complexiteit van waterstof in de hele keten. (Productie, opslag, gebruik).

Zelfs batterijen zijn voor grootschalige opslag zijn nog niet rendabel. De meeste grote batterijen die je nu ziet zijn pure load balancers die rendabel zijn door minuut op minuut het net te stabiliseren. Niet uur op uur of dag op dag.

Er zijn wel evoluties in die electrolyse goedkoper maken. Bijv waterstof maken met restwarmte (kerncentrales). Maar dat bestaat nog niet op schaal. Er zijn ook test met AEM-elektrolyse. Ik theorie efficiënter maar de het is nog niet volwassen.

Waterstof in de mix kan zeker maar zoals het er nu uitziet is dat iets voor over enkele decennia. Het is ook heel erg afhankelijk van doorbraken op het vlak van batterijen.

Ik vermoed dat Natrium-ion + LFP gaan grid-storage (dus verder dan minuut-balancing) gaan domineren. De range is daar 1u-100u opslag. Dit is in energieland al gigantisch. Eerder een concurrent van kleinere backup-gascentrales.

Waterstof heeft meer potentie voor langdurige opslag maar zover zijn we dus nog niet. Het is puur een cijferverhaal. Kostprijs per megawatuur. De huidige overschotten te klein op ze met waterstof te benutten. Eerder nog via toekomstige batterijevoluties of elke andere vorm van energieopslag.

[Argantonis]

Je kan ook stellen dat we nog niet genoeg hebben voor sommige momenten. Dat we op andere momenten een overschot hebben, tja dat is nou eenmaal inherent aan dat de zon soms harder schijnt. We zien dat misschien als ‘zonde’ maar die energie ging vroeger ook verloren. Het zou beter zijn om het vast te houden maar het is niet zo’n drama als dat klimaatontkenners er altijd van maken.

[andru123]

Waarom geen simpelere opslag systemen? Bijv,

een grote vat of pond, waar water wordt ingepompt, en dan s’nachts terugstroomt?

Ja, het is niet zo “cool” als een dure baterij, maar wel simpel, goedkoop, vereist geen dure stoffen, geen complex onderhoud en gaat heel lang mee.

[MrMaxus]

In België bestaat dit reeds:

• https://business.engie.be/nl/blog/energy-market/werking-spaarbekkencentrale-in-coo/
• Wikipedia: Waterkrachtcentrale van Coo-Trois-Ponts

Hier maakt men handig gebruik van de grotere hoogteverschillen: 250 meter. Het globale rendement van de centrale bedraagt 75%.

[jake1996]

Plan Lievense of daarvan afgeleide ideeën bestaan al een tijdje.

[Umbrah]

Yup. En de cijfers daarvan zijn niet misselijk:

Bij een oppervlakte van 700 km² en een stijghoogte van 10 m zou dus 350 TJ opgeslagen kunnen worden. Dit is 35% van het gemiddelde dagelijkse nationale elektriciteitsgebruik, dat 275 GWh (≈ 1000 TJ) bedraagt. Voor één dag stroom zou het meer tot zo'n 17 meter boven NAP moeten worden opgepompt.

Het markermeer is daar ondertussen niet meer geschikt voor vanwege de bestemming die het vrij recent heeft gekregen (en daarvoor zou het nog een polder worden), en eigenlijk hebben we daarmee de grens bereikt van "stukken land in Nederland" die we kunnen gebruiken hiervoor. De hoeveelheid plekken waar we water 17m omhoog kunnen pompen in Nederland is absurd laag. Het zou kleiner kunnen, maar dan moet je vanzelfsprekend óók hoger pompen. Een vol stuwmeer + installatie is in Nederland puur door de hoogte, oppervlakte, gewoonweg erg lastig. Laten we wel zijn: we zullen heel voorzichtig moeten zijn. Stel we bouwen een enorme "cilinder" in Flevoland, een soort kinderbadje, van ongeveer 300km² oppervlakte, en ~30m hoog. Of diep. Dat is al een megaconstructie waar veel mensen van zullen zeggen: "NIMBY!". Maar dat is niet zomaar een cilinder, het is een cilinder vol met water. Water wat er in moet gaan (rivieren aftappen? Zoals een stuwmeer? Wat gaat dat doen voor de scheepvaart), maar bij een noodzaak aan energie er ook weer uit moet. We hebben in Nederland een groot probleem met te veel water, én met te weinig water. Er zijn zat momenten geweest waar bijvoorbeeld water uit de Utrechtse Heuvelrug naar de Maas-regio werd gepompt tijdens droogte om te voorkomen dat zout water hat land in zal stromen, dus zo'n cilinder kán nuttig zijn. Sterker nog: water opslagplekken worden overal gebouwd, maar die zijn van het niveau: "niet nuttig voor energie", want zoals je aan het wiki artikel zag: er is absurd veel water nodig voor energie opwek. Zo veel, dat je eigenlijk vrij snel een ander probleem krijgt... stel je laat 300km2 aan oppervlakte met een hoogte van 17 meter lopen. Mijn "kleine" cilindertje van 300km2 heeft ongeveer 5.100.000.000kuub aan volume, zet er nog eens drie nullen achter, en je hebt liters. M'n 300km2 "kleintje" levert slechts zo'n (uitgaande van efficiëntie van een turbine van tussen de 70 en 85%) 165kWh op. Alleen wat is het effect van 5.100.000.000.000 liter aan water? Stel, we plaatsen hem tussen Almere en Lelystad in...

Dat volume aan water is ongeveer 7,5x de capaciteit van de Rijn. Het effect zal zijn dat het waterpijl in het gecombineerde Markermeer en IJsselmeer ongeveer 2,8m gaat stijgen. En dat is als je het gepland doet. Heeft je vriendelijke buurt civieltechnisch ingenieur een rekenfout gemaakt dan krijg je een muur van water van ~17m hoog met genoeg energie om heel snel Flevoland zelf ongeveer 10m hoog te vullen. Om over Overijssel, Gelderland, en Utrecht maar niet te spreken... Qua energie potentieel is dat ongeveer vergelijkbaar met een natte nucleaire explosie.

Ik heb het maar even voor me gelaten om met 3di de berekening echt door te nemen, maar zeker op grote schaal (eigenlijk: op wat voor nuttige schaal dan ook) is zwaartekracht gebaseerde energieopslag in Nederland nutteloos. Dit werkt alleen in landen die zowaar natuurlijke hoogte hebben, zoals bergen, met een stevige bodem, en natuurlijke grote rivieren die daar langs gaan zodat je een dam + stuwmeer kan bouwen... in Nederland, een Deltaland met veen, zand, klei (eigenlijk een moeras) is dat net zo nuttig als met een schepje proberen een water dingetje te bouwen op het strand.

[wild_dog]

... Hoe kom jij op 165kWh?!?

5,100,000,000,000 liter (5.1*10^12) weegt versimpeld even veel kilo, met een gemiddelde hoogte die het kan vallen van 8.5m (17/2), met de bekende E = mgh (massa in kilo, zwaartekracht constante, hoogte in meter), levert 5.1*10^12 X 9.81 X 8.5 = 4.25*10^14J aan potentiële energie. Uur heeft 3600 seconden, dus een wattuur is 3600 Joule. 4.25*10^14J / 3,600 = 1.18*10^11 Wh = 118GWh potentie energie. Zelfs 70% efficiënt omzetten in elektriciteit is dat nog 82.7GWh.


Een kWh aan elektriciteit kost zo'n €0.30, als je voor nog geen 50 euro aan elektriciteit een heel meer kan leegpompen, wil Rijkswaterstaat jouw locatie weten.

[Reactie gewijzigd door wild_dog op 29 december 2025 22:33]

[Umbrah]

Excuses... eenheden foutje gemaakt. Komt erbij deze tijd van het jaar.

Wat ik had gedaan was een beetje napkin-wiskunde, ik had die 300km² genomen om eigenlijk puur uit te gaan van iets wat niet het hele markermeer is, maar niet gek is in Flevoland. Heel de gemeente Lelystad is kleiner, 300km2 is omstreeks gemeente Rotterdam niveau.

Ik had eerst natuurlijk het volume berekend, en kwam op het eerder genoemde cijfer. Daar heb ik vervolgens massa van gemaakt, door uit te gaan van 1000kg/m3, en E=mgh; dus 5.1*10¹² x9.81 x 17 ≈ (want niet altijd constant) 8.505x10¹⁴J. Dat in GWh komt uit op ongeveer 236.26GWh. De efficiëntie is echter eerder tussen de 70 en 85% >MAX< en zo kwam ik op mijn "165". Alleen dat had natuurlijk... GWh moeten zijn, niet kWh.

Kerstbrein... domme foutjes zijn zo gemaakt!

[Flappiewappie]

Wat ik altijd zo jammer vindt is dat er -ongeacht- welke oplossing er wordt aangedragen- er altijd meteen van een scenario moet worden uitgegaan waar er -1- oplossing is. Dit kan toch onderdeel zijn van het totaal plaatje?

Paar gewone accu's, paar van deze natuurbuffers, paar waterstof fabrieken, paar thermische opslag dingen. Uiteindelijk kom je er wel.

[PietervSk]

@Umbrah Ken je ook het plan van Delta21? Dat is een idee om een energiemeer aan te leggen onder de Maasvlakte 2 en combineert juist waterveiligheid, energie-opslag en ecologie. Is welliswaar iets kleiner dan zo'n cilinder, maar zou wel een rol kunnen spelen.

[Scriptkid]

Vergeet niet dat je met dat soort volumes de aarde in onbalans brengt..


Kijk naar China waar de stuwdam zorgde dat de rotatie van de aarde veranderd is.

[pegagus]

Kleinere schaal: https://www.delta21.nl/het-plan/

Met het idee het meer leeg te pompen bij energie overschotten, zodat je niet het risico op overstromingen hebt.

edit:
@PietervSk was me al voor.

[Reactie gewijzigd door pegagus op 29 december 2025 20:46]

[rine]

En voor de Nederlandse kust?

https://publicwiki.deltares.nl/spaces/KWI/pages/35061825/1.2.2.3.+Een+binnenzee+en+nieuw+land+voor+de+kust

[jake1996]

Dank voor dit uitgebreide verslag. Ben bang dat het efficiënter en kleinschaliger moeten worden. Er zijn genoeg methodes om energie op te slaan. Ga de comments eens goed nalezen.

[eddy.d]

De enige plaats waar dit kan is op zee

Een cilinder bouwen in zee met daarop windmolens en zonnepanelen

Leegpompen met teveel aan energie

Laten vollopen wanneer nodig

Enorm duur , maar goedkoper per GWh naarmate de cilinder groter wordt

Maar enorm groot zal die dan ook de zeestroming beïnvloeden , en natuurlijk het zeeleven

[Pinkys Brain]

Turbines draaien niet efficient met lage drukverschillen en het vat moet heel erg groot zijn. Voor pumped hydro wil je over het algemeen twee meren met groot hoogteverschil hebben, zijn er hier niet zo veel van.

Wat je kan doen is een met water gevulde bol op de bodem van de zee vacuum pompen naar een blaas (zodat je geen zout water hoeft te pompen) en om de turbine te laten draaien laat je het water terugstromen in de bol. Dan heb je meer druk om mee te werken. Maar echt goedkoop per kwh is het dan niet meer.

[MiesvanderLippe]

Ook voor accu is het probleem de regelgeving omtrent de aansluitingen en de belastingen. Met wat eenvoudige vrijstellingen kan het prima uit.

[vlaaing peerd]

Er zijn experimenten geweest met watertorens, de hoeveelheid opslag is in de praktijk echter te beperkt om een noemenswaardig alternatief te zijn.

Grootschalig is het wel interessant, maar dan heb je grote waterbassins nodig, enorm veel hoogteverschil en bijzonder veel ruimte. Dat is alleen in Nederland wat minder haalbaar.

Theoretisch, als ik een poster op wetenschapsforum mag geloven, kan je tot 70~80% efficiëntie energie opslaan door water rond te pompen.

Edit: Spuit 11, er staan al behoorlijk wat antwoorden hierboven.

[Reactie gewijzigd door vlaaing peerd op 29 december 2025 19:29]

[Darksteel83]

Het blijft jammer dat Nederland zo achterloopt met accu opslag. Zeker omdat er in NL wel zoveel zonnepanelen zijn.

Nu heb je midden op de dag al vaak elektriciteit over. Maar diezelfde avond heb je de gascentrales nog weer hard nodig. Doordat je de gascentrales in de avond nodig hebt kun je ze overdag ook vaak niet helemaal uitzetten. Waardoor je overdag ook weer meer groene elektriciteit moet weggooien of niet moet produceren omdat de gascentrales nog draaien op een laag vermogen.

Nederland heeft echt snel veel meer batterijen nodig op de juiste plekken. Deze batterijen moeten dan ook zorgen voor syntetische intertia zodat je ook de massa traagheid van de gascentrales vervangt. Met de juiste batterijen op de juiste plekken gaat een net met veel zon en wind veel beter werken.

[Olaf van der Spek]

Het blijft jammer dat Nederland zo achterloopt met accu opslag.

Loopt NL achter of is de batterij-tech gewoon nog niet zo goed / duur / rendabel?

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 29 december 2025 17:20]

[jip_86]

Werkt prima in landen als Australië zetten ze honderden megawattuur per keer neer. Hornsdale is een hele bekende met 194 megawattuur en heeft voor flinke besparing in stroomkosten gezorgd.
https://hornsdalepowerreserve.com.au/

Deze is zelfs 470 megawattuur:
https://victorianbigbattery.com.au/

Probleem hier is meende ik dat netbeheerders geen stroom mogen verhandelen dus even wat stroom parkeren in een batterij farm is niet mogelijk.

[Reactie gewijzigd door jip_86 op 29 december 2025 18:36]

[Olaf van der Spek]

Probleem hier is

Heeft Australië niet ook wat meer zon in de winter?
Dan wordt het al snel een stuk rendabeler.

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 29 december 2025 18:42]

[jip_86]

Het is veel breder dan zonne energie, wij hebben misschien weer meer wind. Je kan bijvoorbeeld ook de kolencentrales stabieler laten draaien door pieken via de batterijen op te vangen. Snachts als iedereen slaapt laad je ze dan weer bij. Peak shaving is letterlijk waar het voor gebruikt word in Australië.

[Darksteel83]

De techniek is het probleem niet meer. California(40 miljoen inwoners) had eind 2024 al +10GW batterijen terwijl NL toen nog ruim minder dan 1 GW had.

Nederland loopt ook erg achter in batterijen opslag tenopzichte van België en Duitsland. Duitsland had +12 GW eind 2024.

https://www.energystorage...%20vraag%20zal%20aanjagen.

Voor dacht ik 2023 had Nederland echt hele slechte regels, voorwaarden en subsidies voor batterijen. Toen liepen NL nog verder achter.

Nu zijn de voorwaarden al een stuk minder slecht geworden. Maar goed is het eigenlijk nog steeds niet.

[Olaf van der Spek]

Californië schijnt ook iets zonniger te zijn dan NL..

[Darksteel83]

Ja, Californië is zonniger dan NL Maar daardoor zou je eerder minder batterijen nodig hebben dan NL om hetzelfde voor elkaar te krijgen.

Californië was in 2024 wel echt de voorloper met batterijen. Nederland liep en loopt echt veel achter met opslag als je bekijkt hoeveel zonnepanelen er in NL zijn.

[Olaf van der Spek]

Ja, Californië is zonniger dan NL Maar daardoor zou je eerder minder batterijen nodig hebben dan NL om hetzelfde voor elkaar te krijgen.

Het betekent vooral dat batterijen elke maand nuttig zijn en dus veel eerder rendabel zijn dan hier in NL.

[Darksteel83]

De juiste batterijen op de juiste plek zijn in Nederland nu echt al iedere maand nuttig. We missen ze wel het meeste in de maanden april, mei en juni.

De juiste batterijen op de juiste plek met de juiste aansturing zouden trouwens ook helpen met congestie issues.

[Reactie gewijzigd door Darksteel83 op 29 december 2025 21:25]

[Sterk1]

Ik heb veel zonnepanelen en lever jaarlijks 8500kwh terug en ik koop 9000kwh.
Helaas koop ik de meeste elektriciteit van november tot maart.
Als ik een accu van 25 a 30kw zou hebben dan kan ik de teruglevering met ongeveer 3000kwh verminderen.
Tegen de huidige prijzen zou ik dus met een accu €1000,- per jaar kunnen besparen. Dat gaat 20 jaar duren voordat ik dat heb terugverdiend.

[Darksteel83]

Welke prijzen gebruik je hierbij?

Want zelf zie ik eigenlijk alleen maar toekomst in dynamische tarieven. Dus dat is nu eigenlijk ieder kwartier andere tarieven. Daarbij zijn nu eigenlijk altijd de tarieven in de avond het hoogste.

Thuisaccu's zijn nu ook nog best duur. EVs zijn vaak even duur per kWh en daarmee kun je ook nog rijden. En met betere regels zouden EVs ook prima thuis accu's zijn.

De energie belasting heeft ook heel veel impact op de business case.

De batterijen die we nu volgens mij het meeste nodig hebben zijn grid forming batterijen met synthetische interia functies. Zonder die batterijen komen we nooit van de gascentrales af. Maar die zie je niet snel bij consumenten.

[Sterk1]

33 ct per kwh, 20.000 voor installatie van een accu van 25kw.

Dynamisch is niet interessant want ik koop het meeste in dure tijden: november- maart, als mijn zonnepanelen maar een fractie opleveren van wat mijn warmtepomp gebruikt.

[Darksteel83]

De duren tijden worden ook in 2025 weer meer door de uren van de dag bepaald dan door de maanden. Stroom is vooral in de avond en de ochtend duur. Midden op de dag heel goedkoop als het zonnig is. In de nacht hangt het meer van de wind af.

Juist die warmtepompen zouden we slim moeten sturen zodat ze de avond piek minder mee pakken.

Uiteindelijk is een accu alleen maar zinvol voor het opslaan in een tijdsbestek van uren max dagen. Niet voor maanden.

[Reactie gewijzigd door Darksteel83 op 30 december 2025 10:47]

[Sterk1]

Die warmtepomp draait vooral ‘s avonds. Een accu kan afvlakken en de stroom van de dag naar de nacht brengen.

Volgens mij zit er de komende jaren nog wel ruimte om flink te dalen met die accu’s. In het buitenland zijn ze goedkoper en zelfbouw kost ongeveer 50% (ga ik niet aan beginnen), dus dat geeft aan dat er voldoende marge is om te zakken.

Voorlopig nog een jaartje salderen en afwachten wat 2027 en verder ons gaat brengen.

[sympa]

Het zou me niet verbazen als veel adviseurs van de overheid hier nog een achtergrond hebben bij de gasunie. En dus denken aan dingen waarmee het leidingnet geld kan blijven opleveren.

Accu-opslag is dan een bedreiging.

[Wouterie]

Nederland is heel conservatief op dit gebied. Het beleid is dan ook decennialang zeer conservatief geweest. Het moest stabiel zijn en pas investeren wanneer het daadwerkelijk gebruikt wordt. Nu zit dezelfde mentaliteit er nog steeds in. Heb je een goed idee? Nou, maak je borst maar nat! We hebben er geen enkel probleem mee om licht ontvlambaar gas elke woning in de pompen, maar zodra je over een batterij begint starten ze te stotteren over brandveiligheid...

[andru123]

“in 2025 de zonneproductie met 17PJ toenam”, terwijl “zo'n 16PJ aan stroomproductie afgeschakeld”.
Dus (bijna) alles wat bijkwam was eigenlijk verloren?

[Twazerty]

Nee, zonneproductie nam met 17PJ toe, terwijl er 4PJ meer stroom is afgeschakeld. Dus effectief 13PJ van de zonneproductie kon een gebruiker voor worden gevonden. 4PJ niet. De 12PJ (17-13) kon ook geen gebruiker voor worden gevonden, maar ik weet niet welke productie daar tegenover staat.

[juju]

Er is 4PJ meer verloren gegaan en 17PJ meer geproduceerd dus 13PJ meer gebruik van gemaakt.

[Olaf van der Spek]

Dus (bijna) alles wat bijkwam was eigenlijk verloren?

Eh, nee, want die extra capaciteit werkt bijvoorbeeld in de winter ook gewoon. Bovendien staat er niet wat er in 2024 is afgeschakeld.

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 29 december 2025 16:42]

[tomubuntu]

Nee, een jaar eerder werd 12PJ afgeschakeld, nu 16PJ. In principe zou je dus kunnen stellen dat de toename van 17PJ zorgde voor een afschakeling van 4PJ.

[Tukkertje-RaH]

De Hanzehogeschool Groningen heeft een virtuele elektrolyser ontwikkeld en zegt op basis van de Energieopwek.nl-cijfers dat zo'n elektrolysers in 2025 ruim 1400 uur had kunnen draaien, ofwel ruim 16 procent van het hele jaar.

Ofwel, in de overige 84% van de tijd had die electrolyser stil gestaan en z'n investering daarmee niet terugverdiend.

Was het hele "overschot stroom omzetten in waterstof" niet de basis van een ware hype een paar jaar terug? Totdat men zich afvroeg wat die apparaten zouden gaan doen op het moment dat er geen groene-stroom overschot zou zijn? En dat het antwoord dan was dat ze 'grijze' stroom zouden gaan gebruiken, en dat we dat een beetje vreemd vonden toen...

[Tusk]

Economisch niet verantwoord, maar voor het milieu wel. En dat is toch het belangrijkste

[Prosperot]

Zet dan een kerncentrale neer.... opslag in waterstof is zo'n 30% efficient. En voldoende opslaglocaties voor waterstof aanleggen kost miljarden ...

[svenk91]

Hoe zie je dat voor je, in plaats van ammoniak als kunstmest stop je kernafval in de akkers?

Het is me ook niet helemaal duidelijk hoe dat helpt om zwavel bij raffinaderijen te verwijderen om zure regen tegen te gaan.

Die twee toepassingen zijn samen bijna 90% van de waterstof markt. Wil je dat bedienen met een kerncentrale moet je toch echt gewoon waterstof produceren met je kerncentrale,

[Prosperot]

Ib plaats van ammoniak en kunstmest, gewoon echte mest gebruiken. 2 vliegen in 1 klap. En ontzwavelen wordt ook rap minder.

Tuurlijk heb je wel molecuul energie nodig, maar dan nuttig inzetten.

[Reactie gewijzigd door Prosperot op 29 december 2025 17:37]

[Caayn]

Akkers? Hoeveel kernafval denk je dat er op jaarbasis geproduceerd wordt?

[svenk91]

Het was vooral sarcasme. Waterstof als energiedrager is maar een kleine niche van waar waterstof wordt gebruikt. Het is dus wat bizar om te stellen dat als je er een kerncentrale bij plempt je geen waterstof meer nodig hebt.

[Caayn]

Ah, excuus, dat vloog even over mijn hoofd heen.

[DrBrakbek]

misschien moeten er betaalbare alternatieven komen.bvb grootscvhalige wateropslag met rest stroom in de zomer in de alpen om maar een idee te noemen. Met overschot stroom water oppompen om dan later gewoon water turbines te laten draaien.

[Het.Draakje]

Klinkt leuk, NL heeft teveel stroom. Dus Oostenrijk neemt dat af, zodat hun bergmeren wat dieper worden.

Ik heb zomaar het idee dat Oostenrijk graag goedkoop de stroom afneemt als NL toch te veel heeft en graag duur verkoopt als NL een tekort heeft.

Ik denk niet dat de gemiddelde Oostenrijker die energie gratis voor NL wil opslaan in hun meren.

[Argantonis]

Het is toch ook geen probleem als er ook wat aan wordt verdiend? In tegendeel zou ik zeggen, want het is wel duidelijk dat we het niet gaan doen ‘alleen voor het milieu’.

[watercoolertje]

Ik heb zomaar het idee dat Oostenrijk graag goedkoop de stroom afneemt als NL toch te veel heeft en graag duur verkoopt als NL een tekort heeft.

Dus we verdienen er iets aan in de zomer, en we betalen minder in de winter (want meer aanbod = lagere prijs)...

Je benoemt het alsof het een probleem is maar ik zie het hele probleem er in niet echt.

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 30 december 2025 08:43]

[eddy.d]

Maar zonder opslag komt er minder nieuwe productie

Dus misschien opslag in waterstof subsidiëren om nog meer productie te krijgen

Dan komen er misschien meer uren met extreem lage prijs in plaats van negatieve prijs

Maar opslag in waterstof moet altijd na de batterij dag/nacht opslag komen

Dus eerst toch maar meer batterijen

Kunnen zomer en winter gebruikt worden voor piekverbruik op te vangen

Zelfs in de winter gevuld met grijze stroom kan het nieuwe gascentrales besparen

[Olaf van der Spek]

De Hanzehogeschool Groningen heeft een virtuele elektrolyser ontwikkeld en zegt op basis van de Energieopwek.nl-cijfers dat zo'n elektrolysers in 2025 ruim 1400 uur had kunnen draaien, ofwel ruim 16 procent van het hele jaar.

Ze hebben dus gewoon wat gerekend in een spreadsheet?

[swhnld]

Nee, een zoekactie geeft het indrukwekkende antwoord:

https://www.hanze.nl/nl/onderzoeken/centers/entrance-centre-of-expertise-energy/projecten/project-hydrohub-megawatt-test-centre

Op het Entrance-terrein van de Hanze is het Hydrohub MegaWatt Testcentrum gebouwd: een state-of-the-art onderzoeksfaciliteit voor het optimaliseren en opschalen van de productie van groene waterstof via elektrolyse.

[Olaf van der Spek]

Wat is daar virtueel aan?

[Wozmro]

Een overschot aan energie is een luxe-probleem.

We zijn nu enkel beperkt door onze eigen creativiteit om daar iets leuk mee te doen.

Dat is wel even wennen.

[Zerosum]

In China staat nu een "liquid air generator" die met overtollige energie gewone lucht schoon maakt, comprimeert tot 200 graden onder nul en bij een behoefte aan electriciteit de zaak weer laat ontdooien en een generator aandrijft.

Mischien iets voor NL?

https://www.scmp.com/news/china/science/article/3337802/china-power-worlds-largest-super-cold-air-battery-gobi-desert

[Naafkap]

Dunkelflaute in NL momenteel. Tonnen aan CO2 per uur de lucht in momenteel voor alleen de stroomproductie met aardgas. Met alleen zon en wind gaan we het niet redden.