Privacytoezichthouder wil dat overheid strenge nieuwe antiwitwaswet aanpast

De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt dat een nieuwe Nederlandse wet tegen witwassen mogelijk privacyschendingen met zich meebrengt. De privacytoezichthouder vindt dat de overheid verschillende waarborgen moet toevoegen aan de wet, voordat die wordt ingevoerd.

Dat schrijft de Nederlandse privacytoezichthouder in een advies over de zogeheten Implementatiewet voorkoming witwassen en terrorismefinanciering. De Nederlandse overheid heeft op dit moment een wet in de maak die de huidige Wwft, de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, moet vervangen.

De nieuwe wet is een gevolg van een verordening vanuit de Europese Commissie. Met die verordening stellen lidstaten eigen wetgeving op om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen. Onder de nieuwe wet gaan strengere eisen gelden voor niet alleen banken, maar ook bijvoorbeeld notarissen of makelaars. Die moeten verdachte transacties sneller melden.

"Hoewel de wetgeving veel kansen biedt om de bestrijding van financiële criminaliteit te verbeteren, leiden de nieuwe regels ook tot het verzamelen en delen van meer gevoelige persoonsgegevens en tot vergaande uitbreiding van bevoegdheden", schrijft de AP.

De toezichthouder hekelt met name het feit dat niet duidelijk is of de wet daadwerkelijk effectief is. Dat is vooral erg omdat de wet nog meer privacyinbreuken kan veroorzaken in het leven van Nederlandse burgers. Zo moeten onder de wet gegevens worden verzameld die mogelijk extra gevoelig zijn, zoals nationaliteiten of vluchtelingenstatussen. "De overheid moet kunnen aantonen dat het echt nodig en effectief is om zo diep in te grijpen in het privéleven. En dat mensen worden beschermd tegen fouten, uitsluiting en discriminatie", zegt AP-voorzitter Aleid Wolfsen.

Om dat te voorkomen zou de wet regelmatig moeten worden geëvalueerd. Daarbij zou dan vooral aandacht moeten komen voor de effectiviteit en de risico's op discriminatie. Dat laatste is een onderwerp waarop de AP al langer hamert, met name sinds de toeslagenaffaire.

Van Wpg naar AVG

Een ander mogelijk risico is volgens de AP de juridische onderbouwing voor het verzamelen van de gegevens. Verdachte transacties moeten worden gemeld bij de Financial Intelligence Unit van de Belastingdienst. Die FIU behandelt de gegevens onder de Wet politiegegevens. De AP vindt dat onterecht en wil dat de gegevens worden verwerkt onder de AVG, de algemene privacywet. Onder de AVG zouden met name de rechten van burgers beter kunnen worden gewaarborgd, zoals inzagerecht of bewaartermijnen.

De AP wil verder dat de gegevens minder makkelijk kunnen worden gedeeld met overheidsinstanties zoals de douane, de politie of het Openbaar Ministerie. Dat moet met een goede motivering en alleen na een concreet verzoek, vindt de AP. Ook zijn er een aantal andere kleine aanpassingen die de AP aan de wet wil zien.

De nieuwe regering moet het wetsvoorstel nog behandelen en naar de Tweede Kamer sturen. De regering is juridisch niet verplicht het advies van de AP over te nemen, maar kan rekenen op sancties van de AP als zij het niet doet. Opvallend is dat de meeste grote politieke partijen in de Tweede Kamer het erover eens zijn dat de huidige Wwft moet worden aangepast, maar die wet moet volgens de meeste partijen juist worden afgezwakt. De meeste partijen vrezen voor discriminatie, wat na de toeslagenaffaire een zorgpunt is geworden.

Autoriteit Persoonsgegevens interview

IT-banen

Reacties (81)

deadinspace 16 januari 2026 13:13

De huidige wetgeving is in Nederland al bizar streng. Onder de WWFT (Wet Witwassen en Financiering Terrorisme) moeten banken in Nederland heel streng hun klanten controleren, en alle ongebruikelijke transacties doorlichten en melden. Dit is een veel lagere drempel dan in de meeste andere landen geldt, waar alleen verdachte transacties gemeld moeten worden.

Omdat het doorlichten gebeurt door een privaat bedrijf (de bank) en niet door justitie ben je effectief ook schuldig tot het tegendeel bewezen is.

En de impact hiervan op onschuldige mensen is soms heel groot. Zie bijvoorbeeld deze video van Radar, waarin ze een echtpaar interviewen die om onduidelijke redenen doorgelicht worden door hun bank. De bank wil onder andere verantwoording zien (inclusief documentatie als facturen/bonnen) waarom het echtpaar het afgelopen jaar zo'n €4000 heeft overgemaakt naar ene "Albert Heijn B.V.", en zo'n €2500 naar ene "HVC Energie B.V.". Het is echt bizar om te zien.

Bevallen de antwoorden de bank niet? Dan zeggen ze zonder pardon de rekening op. En dat is dan nog als ze überhaupt vragen stellen. Hier bijvoorbeeld een topic op tweakers van iemand die zijn eerder gekochte cryptocurrencies wilde gaan verkopen. Hij stuurde zijn bank deze vraag:

Beste bank, ik zou graag een grote inkomende transactie doen vanuit een crypto-exchange. Het betreft winst op cryptomunten waarvan ik de oorsprong volledig kan aantonen met bewijsstukken. Alvorens ik de transactie doe, breng ik u hier graag eerst van op de hoogte en verneem ik graag of ik reeds bepaalde documenten of bewijsstukken moet doorsturen

Het antwoord? Een aangetekende brief dat per direct de klantrelatie wordt beëindigd. Alle lopende rekeningen en verzekeringen opgeheven.

En wat wil Nederland? Nog strengere regels, en meer gegevensuitwisseling tussen private partijen over dit soort zaken. Als je pech hebt en onschuldig in zoiets terechtkomt, dan kun je straks nergens meer een rekening openen. En zonder bankrekening valt niet te leven in Nederland (is verplicht voor salaris en uitkeringen).

[Reactie gewijzigd door deadinspace op 16 januari 2026 13:30]

Van Wpg naar AVG

Lees meer

IT-banen

Reacties (81)

Sorteer op:

Weergave: