Intel beleeft een comeback, met dank aan ontslagen directeur Pat Gelsinger

Het gaat de laatste maanden steeds beter met Intel. De Amerikaanse chipmaker was ooit de grootste ter wereld, maar heeft zware tijden achter de rug. In 2021 trad Pat Gelsinger daarom aan als nieuwe ceo om het tij te keren.

Met een ambitieus vijfjarenplan stippelde hij een geheel nieuwe richting uit voor Intel. Het was een dure koerswijziging, die bovendien niet meteen zijn vruchten afwierp. Zo'n 3,5 jaar na zijn aantreden werd Gelsinger daarom weer afgezet als directeur.

Sindsdien is er veel gebeurd onder een nieuwe ceo, Lip-Bu Tan. Hoewel Intel nog niet helemaal uit de problemen is, ziet de toekomst er inmiddels weer een stuk rooskleuriger uit. De nieuwe Intel Panther Lake-processors zijn indrukwekkend. Het nieuwste Intel 18A-chipproductieproces lijkt het goed te doen. Intel sloot deals met Nvidia en vermoedelijk ook Apple. Ook het financiële plaatje gaat weer de goede kant op.

Je zou daarom zeggen dat de nieuwe ceo bergen heeft verzet het afgelopen jaar, maar toch is dat niet het hele verhaal. Nagenoeg alle wins van Intel de afgelopen maanden zijn direct terug te voeren op het beleid van zijn voorganger.

Intel-ceo Lip-Bu Tan tijdens zijn eerste keynote — Lip-Bu Tan, de huidige ceo van Intel, spreekt tijdens een keynote. Bron: Intel

De problematiek bij Intel en het aantreden van Gelsinger

De problemen bij Intel waren de afgelopen jaren groot. Het bedrijf was jarenlang de marktleider op de pc-markt en veruit de beste chipproducent ter wereld. Maar ongeveer tien jaar geleden begon de chipgigant te wankelen. We schreven al eerder over de problematiek bij Intel.

Intel had jarenlang grote moeite om rendabel chips op '10 nanometer' te produceren. Daardoor kon Taiwanese chipfabrikant TSMC het bedrijf voorbijstreven bij het maken van de beste chips. Op processorgebied bleven de innovaties ook uit. Daardoor kon AMD in 2017 toeslaan met de introductie van zijn Ryzen- en EPYC-processors. Sindsdien snoept dat bedrijf steevast marktaandeel op in alle delen van de cpu-markt.

Toen Pat Gelsinger zo'n vijf jaar geleden aan de bak ging als de nieuwe ceo, moest het roer dan ook radicaal om. Hij stippelde een koers uit die Intel als bedrijf drastisch zou veranderen, met een grotere focus op chipproductie. Vroeger maakte Intel voornamelijk zijn eigen processors in zijn chipfabrieken, maar dat moest gaan veranderen. In plaats daarvan zou Intel ook chips voor andere bedrijven gaan produceren.

Pat Gelsinger - Foto: Intel — Voormalig Intel-ceo Pat Gelsinger. Bron: Intel

Project van de lange adem

Het was een logische zet. Het ontwikkelen van steeds betere productieprocessen van chips wordt steeds duurder. Door ook chips te maken voor andere bedrijven, kun je die productieprocessen meer gebruiken en dat langer blijven doen. Op deze manier verdien je makkelijker de torenhoge ontwikkelingskosten terug.

Maar het project had een lange aanloop en hoge kosten. Daarover was Gelsinger ook meteen al open. Op vragen van Tweakers antwoordde hij ooit: "Dit soort investeringen moeten we doen op basis van verwachtingen voor de lange termijn. Je kunt je in deze sector niet laten leiden door kortetermijnfinanciën."

Dat was te merken. Gelsinger stippelde vrijwel meteen een extreem ambitieuze roadmap uit. In vier jaar tijd zou de chipmaker vijf nieuwe procedés op de markt brengen. Dat is een moordend tempo: marktleider TSMC brengt grofweg iedere twee jaar een nieuw chipproductieproces, met daaromheen wat kleinere tussentijdse upgrades. Gelsinger investeerde tegelijkertijd tientallen miljarden in de bouw van nieuwe chipfabrieken, onder andere in Europa, om Intel klaar te stomen voor de toekomst.

Intel D1X Mod 3-nodes — Intel wilde onder Gelsinger vijf procedés uitbrengen in vier jaar tijd. Bron: Intel

Maar terwijl hij die miljarden stak in r&d en de bouw van die fabrieken, had het bedrijf nog altijd geen grote klanten om chips voor te maken. Het resultaat: Intel Foundry, de chipproductietak van Intel, draaide de afgelopen jaren gigantische verliezen. Het werd Gelsinger fataal: hij werd eind 2024 het bedrijf uitgewerkt en mocht zijn vijfjarenplan niet uitzitten.

Vorig jaar verving Intel hem door Lip-Bu Tan, een veteraan uit de chipsector met ervaring bij bedrijven als Cadence, een ontwikkelaar van chipontwerpsoftware. Zijn termijn is sindsdien absoluut niet vlekkeloos verlopen, met een aanvaring met Trump en gigabezuinigingen, om maar een paar tegenslagen te noemen. Toch waren er in de afgelopen twaalf maanden ook de nodige lichtpuntjes te zien.

Investering van Nvidia

De eerste échte meevaller was een grote deal met gpu-maker Nvidia. De twee chipbedrijven kondigden vorig jaar aan dat ze samen chips gaan ontwikkelen. Voor consumenten komen de twee bedrijven met 'x86-RTX'-socs, die je kunt zien als een soort concurrenten voor AMD's populaire Strix Halo-chips. Ook zou Intel custom x86-datacenterprocessors gaan maken voor 'team groen'.

Hoewel de eerste resultaten daarvan nog niet zichtbaar zijn, gaf de overeenkomst wel de nodige boost aan Intel als cpu-maker. Als kers op de taart investeerde Nvidia ook nog eens 5 miljard dollar in Intel, in een tijd dat Intel dat geld goed kon gebruiken.

De aankondiging is inmiddels een half jaar geleden, maar er zijn nog altijd geen concrete producten aangekondigd. Toch zijn de plannen ongewijzigd: Intel-baas Lip-Bu Tan zei deze maand nog dat de twee bedrijven samenwerken aan 'spannende nieuwe producten'.

Nvidia en Intel

18A lijkt een voorzichtig succes te worden

Dan is er de chipproductiekant. We schreven het net al: Intel Foundry had het de laatste jaren flink te verduren, met jaarlijks gigantische verliezen. De bedrijfstak bloedde geld, maar het einddoel was in zicht: Intel 18A, het laatste procedé op Gelsingers roadmap. Het zou een procedé in de 1,8nm-klasse worden, waarmee het bedrijf TSMC weer naar de kroon kan steken na een jarenlange achterstand.

Inmiddels is 18A een feit en lijkt het procedé het goed te doen. De eerste cpu's die dat productieproces gebruiken, Intel Panther Lake, bieden in ieder geval goede prestaties en efficiëntie. En hoewel Intel zelf erkent dat de yields – het percentage werkende chips aan het einde van het productieproces – beter kunnen, zit ook daarin snelle verbetering.

Dat gaat dan ook gepaard met betere financiën. Vorig kwartaal haalde Intel een stuk meer geld uit de verkoop van consumenten-cpu's. Dat succes wordt vooral toegeschreven aan de goede ontvangst van Panther Lake, zei het bedrijf.

Ook de datacentergroep boert goed. Hoewel het bedrijf nog altijd niet kan concurreren met de AI-chips van Nvidia en AMD, worden datacenter-cpu's ook steeds belangrijker. Daar profiteert Intel juist wél van. Intel Foundry draait nog altijd flinke verliezen, maar de genoemde cpu-verkopen vangen die nu beter op.

Intel Panther Lake CES — Intel Panther Lake op basis van 18A lijkt een succes. Bron: Intel

Gaat Intel chips maken voor Apple?

En belangrijker: de slapende chipproductiereus lijkt langzaam wakker te worden. Volgens Intel komt er steeds meer interesse van andere bedrijven, die chips willen laten maken in zijn fabrieken. Een aantal van die deals zijn al bekend. Intel gaat bijvoorbeeld datacenterchips voor Microsoft produceren en heeft ook een deal met AWS.

Apple M5-chip. Bron: Apple — Intel gaat mogelijk Apple M-chips maken.
Bron: Apple

Mogelijk moet de belangrijkste nog komen. Er gaan al maanden geruchten rond dat Intel ook chips gaat maken voor Apple, tot op heden een van de grootste klanten van concurrent TSMC. Onlangs kwam naar buiten dat die deal zo goed als rond is. Er zou een voorlopige overeenkomst gesloten zijn, die in de komende maanden definitief moet worden, wist de Wall Street Journal onlangs te melden.

Het is nog niet duidelijk welke chips Intel precies gaat maken. Volgens eerdere geruchten gaat het om low-end Apple M-processors, die te vinden zijn in Macs en sommige iPads. Ook het procedé is nog onbekend, maar het ligt voor de hand dat het zou gaan om 18A-P of zijn opvolger: Intel 14A.

Hiermee haalt Intel in één keer een gigantische foundryklant binnen en dat kan de chipmaker goed gebruiken. Ceo Lip-Bu Tan hintte er eerder op dat Intel uit de race met TSMC wil stappen als het geen grote klanten weet binnen te halen. Als de deal met Apple er écht komt, is dat gevaar waarschijnlijk afgewend.

Hulp uit Washington

De afgelopen maanden ging er dus verrassend veel goed voor Intel. Het bedrijf is nog niet uit de problemen, maar staat er een stuk beter voor dan een jaar geleden. Die successen komen niet helemaal uit de lucht vallen.

In de eerste plaats is er de Amerikaanse politiek. Nieuwe ceo Lip-Bu Tan kreeg het vorig jaar aan de stok met Donald Trump. Die wilde dat de Intel-ceo onmiddellijk zou aftreden om zijn vermeende banden met China.

Tan ging daarop naar Washington om met Trump te spreken, waarna de president van toon veranderde. Hij prees Tan al gauw en kort daarna nam de Amerikaanse overheid tien procent van Intel over, in ruil voor bijna 10 miljard dollar aan financiering. Wel was dat geld al toegezegd aan Intel in de vorm van subsidies door voormalig president Biden.

Met de investering kreeg Intel vooral ook politieke steun van de regering-Trump. Die lijkt actief te helpen bij het sluiten van productiedeals. Trump wil immers dat Amerikaanse bedrijven meer van hun producten laten maken in de Verenigde Staten. Hoewel ook buitenlandse chipmakers als TSMC fabrieken bouwen in de VS, is Intel het enige Amerikaanse bedrijf dat geavanceerde chips kan produceren. The Wall Street Journal schreef dan ook dat Trump persoonlijk een goed woordje voor Intel heeft gedaan bij Apple.

Trump eist dat Intel-topman opstapt — Trump eiste vorig jaar dat Intel-topman Lip-Bu Tan onmiddellijk zou opstappen.

Gelsingers vijfjarenplan begint te werken

De politiek is niet de enige factor: de vorige ceo speelt ook een grote rol. Gelsingers vijfjarenplan begint te werken, niet ontoevallig iets meer dan vijf jaar nadat hij aantrad. Nadat hij vertrok, voerde zijn opvolger grote bezuinigingen door en schrapte hij een stel geplande fabrieken. Verder bleef hij in feite gewoon dezelfde koers varen als Gelsinger, alleen dan met de hand op de knip.

Het werk aan Panther Lake en andere 18A-producten begon onder Gelsinger en het Intel 18A-procedé zelf was het paradepaardje van de voormalige topman. In een interview zei hij ooit: "Ik heb het hele bedrijf gewed op 18A."

De deal met Nvidia werd gesloten onder Tan, maar de onderhandelingen daarover begonnen volgens ceo Jensen Huang al tijdens het bewind van zijn voorganger. Microsoft maakte vorig jaar bekend dat Intel de Maia-AI-chips gaat produceren, maar Gelsinger maakte in 2022 al bekend dat zijn bedrijf chips voor die techgigant zou gaan maken op 18A.

En Trump mag dan wel een vinger in de pap hebben bij het sluiten van de mogelijke productiedeal met Apple, maar je kunt je afvragen of een gigant als Apple ooit zou kiezen voor een slecht procedé om hun chips op te laten maken, zelfs onder druk van Washington.

Intel 18A-prestaties — Intel 18A is sinds eind vorig jaar in productie, maar werd grotendeels onder Gelsinger ontwikkeld. Bron: Intel

Tot slot

Het is niet zo dat Intel volledig uit de problemen is. De gloriedagen van het bedrijf zijn zonder meer voorbij: AMD is nog altijd een populaire cpu-keuze, zowel voor desktops en laptops als voor datacenters. En hoewel Intel een goede stap heeft gezet met 18A, blijft TSMC zonder meer marktleider op het gebied van chipproductie.

Toch ziet het er goed uit voor Intel. De rode cijfers zijn weer zwart en zelfs de Foundry lijkt op gang te komen. Het is verleidelijk om alle eer aan de huidige topman te geven, maar dat is niet helemaal terecht. De fundering van dit nieuwe Intel is bijna volledig gemetseld met de stenen van Pat Gelsinger.

De laatste maanden is gebleken dat Gelsingers visie voor Intel klopte, hoewel zijn investeringen hem de kop hebben gekost voordat hij de vruchten daarvan kon plukken. We zullen zien of deze stijgende lijn de komende maanden en jaren gaat doorzetten en Intel straks écht weer terug aan de top komt te staan, maar de ommekeer lijkt ingezet. Voor nu dus: Patje af.

_{Redactie: Daan van Monsjou • Eindredactie: Marger Verschuur}