Door Olaf van Miltenburg

Nieuwscoördinator

Windows' gebreken

Vallen en opstaan in aanloop naar Windows 11

14-10-2021 • 06:00

104 Linkedin

Bugs, flaters en missers

Elke nieuwe Windows-release zegt iets over Microsofts blik vooruit en zijn toekomstplannen met het decennia oude besturingssysteem. Evenzo is elke nieuwe versie beïnvloed door wat eraan voorafging. Daarbij probeert Microsoft waarschijnlijk de goede eigenschappen zoveel mogelijk te behouden, terwijl andere wijzigingen juist een gevolg zijn van wat er niet zo goed ging bij de voorgangers. En zoals iedere verstokte Windows-gebruiker weet, schort er nog weleens het een en ander aan de software. De release van Windows 11 is een goede gelegenheid om terug te kijken op bugs, faalmomenten, mislukkingen, misstappen en blunders die Microsoft bij Windows heeft begaan. Die hebben het OS immers evengoed gemaakt tot wat het nu is.

Windows 1.0: traag als stroop

De geschiedenis van Windows begint al met een flop. Microsoft begon in 1983 aan Windows om vorm te geven aan de visie van Bill Gates dat de toekomst bij de grafische interface lag. Zo'n interface zou computers makkelijker te gebruiken maken voor de massa, voor wie de command line interface, zoals die in die tijd gebruikelijk was, vaak een obstakel was. Die visie kwam niet uit het niets. Gates was geïnspireerd door de interface van de Xerox Alto van het Palo Alto Research Center uit het begin van de jaren zeventig en een demonstratie van Steve Jobs van een prototype van de Macintosh in het begin van de jaren tachtig. Microsoft begon in 1982 in het geheim aan het project onder de naam Interface Manager.

Advertentie voor Windows 1.0

Zo'n dertig ontwikkelaars werkten aan wat Windows 1.0 zou worden en wat destijds een flinke belasting op de werkzaamheden van het honderd ontwikkelaars tellende Microsoft betekende. Het was het grootste project dat Microsoft tot dan toe begonnen was. Desondanks verscheen de software pas in 1985, twee jaar na de geplande release. Windows 1.0 was een 16bit-frontend voor MS-DOS met vensters die multitasking mogelijk maakten, maar die vensters konden elkaar nog niet overlappen. Vereist waren MS-DOS 2.0, 256kB ram en twee double-sided diskdrives of een harde schijf, maar volgens een review van The New York Times was de minimale hoeveelheid werkgeheugen bij lange na niet genoeg.

Dat gaf Microsoft zelf ook al aan door in de kleine lettertjes te melden dat 'meer geheugen aanbevolen wordt bij het draaien van meerdere applicaties of DOS 3.3'. NYT: "Waarom iemand Windows zou aanschaffen zonder de bedoeling om meerdere applicaties te draaien, is een mysterie." Zelfs met maar liefst 512kB geheugen draaide Windows traag als stroop volgens de krant en hoe meer applicaties de gebruiker activeerde, hoe trager de software werd. Dat viel niet alleen Microsoft aan te rekenen. De praktijk was destijds dat elke applicatie, zoals het toen populaire Lotus 1-2-3, zoveel geheugen in beslag nam als mogelijk was, want waarom niet als multitasking niet de norm is?

Bill Gates voorspelde bij de release dat Windows op negentig procent van alle IBM-compatibele computers zou draaien. Die voorspelling kwam wat versie 1.0 betreft bij lange na niet uit. Behalve aan snelheid ontbrak het aan ondersteuning door onder andere IBM, dat zijn eigen multitaskingomgeving met de naam Topview had, en het populaire Lotus 1-2-3. De hardware was er nog niet klaar voor en Windows 1.0 was te afhankelijk van de muis, waar lang niet iedereen behoefte aan had. Tot overmaat van ramp dreigde Apple Microsoft aan te klagen voor copyrightinbreuk, vanwege de overeenkomsten met de gui-programma's voor de Macintosh. Gates wist bij de toenmalige Apple-topman John Sculley af te dwingen dat Microsoft rechtenvrij gebruik kon maken van de grafische displaytechnologie die ontwikkeld was voor de Macintosh, waarmee in ieder geval die horde genomen was. Windows 1.0 was geëindigd in een flop, maar het Windows-tijdperk was begonnen.

Windows 2.x: of /286, of /386

Windows 2.0 bracht de nodige verbeteringen, zoals toetsenbordshortcuts en het over elkaar kunnen gebruiken van vensters. Met meer dan een miljoen verkopen was de opvolger uit 1987 dan ook een stuk succesvoller. Het was echter ook de eerste versie van Windows met onduidelijkheden rond de naamgeving. Dat bleek een voorbode, want enige consequentheid in de naamgeving van de Windows-versies is met geen mogelijkheid te ontwaren.

Er verschenen twee versies van Windows 2.0, waarbij de ene simpelweg Windows werd genoemd, met de aanduiding 2.0 aan de achterkant van het doosje, en de andere Windows/386. Bij de komst van versie 2.1 werden de namen aangepast in Windows/286 en Windows/386. Veel duidelijker werd het daarmee niet voor consumenten, want Windows/286 ondersteunde ook nog gewoon 8088- en 8086-processors, naast de 286-cpu's. Windows/386 was een stuk geavanceerder dankzij de ondersteuning van de protected virtual address mode. Hierdoor kon meer geheugenruimte aangesproken worden, wat mogelijk gemaakt werd door de 32bit-bus van de 386. Verschillende applicaties konden daardoor parallel draaien, ook op de achtergrond, in een virtuele 8086-modus.

Advertentie voor Windows/285 en /385

Windows 3.x: crashes en antitrustonderzoeken

Met de releases van Windows 3.0 in 1990 en versie 3.1 in 1992 begon de adoptie van Windows pas werkelijk vorm te krijgen. Zoals PC Magazine het omschreef in de review van Windows 3.0: "Microsofts producten zijn veelbelovend en komen met vertraging op de markt, de eerste versies hebben zo hun eigenaardigheden, maar daarna groeien ze uit tot world-beaters." Versie 3.0 werd goed onthaald, maar was niet perfect. Ondanks het sterk verbeterde geheugenbeheer haalde PC Magazine aan dat de nieuwe File Manager nog traag was en er waren zorgen bij Infoworld over compatibiliteit en de flinke hoeveelheid schijfruimte die het OS bij installatie innam, maar liefst 4,5MB. Verder crashte het OS nog weleens, vooral bij toepassingen rond netwerken, printen en situaties waarin te weinig geheugen overbleef. Mede hierdoor werden de systeemeisen voor 3.1 verhoogd naar de aanwezigheid van een 286 met minimaal 1MB werkgeheugen. Deze versie markeert ook de komst van het 'blue screen of death' als venster voor systeemcrashes. Daarmee toont het bedrijf een datadump die systeembeheerders kan helpen om de oorzaken te vinden. Met 3.11 plette Microsoft veel bugs, waardoor gebruikers aan deze versie waarschijnlijk de beste herinneringen hebben.

Een bug die bij Windows 3.0 in het OS verscheen en die nog generaties in Windows bleef, betrof de calculator. De rekenmachine vond de vierkantswortel van 4 niet helemaal gelijk aan 2. Wie √4 − 2 invoerde, kreeg als antwoord −1,068281969439142e−19 en bij de wetenschappelijke calculator -8,1648465955514287168521180122928e-39. Microsoft zag het niet als een bug, maar simpelweg als het gevolg van het feit dat de calculator voor dit soort berekeningen geen floatingpoint- of zwevendekommagetallen gebruikt, maar een extended precision library die geen algoritme bevatte voor worteltrekken met hoge precisie. Pas in 2018 (!) paste Microsoft dit aan in de Windows Calculator van Windows 10.

Ook in latere versies nog niet verholpen: de Windows Calculator-bug

De voornaamste misstap waarvan Microsoft rond deze tijd werd beschuldigd, betrof het agressief bundelen van Word en Excel met Windows. De Amerikaanse Federal Trade Commission sprak er zelfs van dat het Redmondse bedrijf ontwikkelaars van concurrerende producten aanmoedigde software te optimaliseren voor OS/2, het OS dat Microsoft samen met IBM ontwikkelde, terwijl het tegelijkertijd zelf stevig inzette op Word en Excel voor Windows. Microsoft koppelde zijn OS/2-ontwikkeling los van IBM om hier verder aan te werken onder de naam Windows NT. Dit moest een OS gericht op servers en workstations worden dat in tegenstelling tot de consumentenversie niet op MS-DOS was gebaseerd. De eerste versies van NT waren niet succesvol vanwege traagheid en hoge systeemeisen. Microsoft raadde een 486 en 16MB aan, maar OS/2 werd ook geen succes; de partners van Microsoft en IBM baalden.

Onder andere Lotus Development Corporation klaagde dat het op aandringen van Microsoft flink had geïnvesteerd in OS/2. WordPerfect maakte de zaak bij de FTC aanhangig en wees erop dat de softwareafdeling voor Word binnen Microsoft intern tot in detail op de hoogte was van komende veranderingen in Windows om daar snel op in te kunnen spelen. In hoeverre dat alles werkelijk de oorzaak was, daar bestaat discussie over. Feit is dat Microsoft vanaf de 3.x-versies van Windows snel marktaandeel won met Word en Excel en in toenemende mate onder vuur lag wegens concurrentiebelemmerend gedrag.

Marktaandeel tekstverwerkers 1986-1997. Bron: Stan Liebowitz

Windows 95: maximaal 49,7 dagen

In diverse opzichten is de release van Windows 95 het hoogtepunt in de Windows-tijdlijn. Rijen kopers stonden voor de computerwinkels om bij release een kopie te bemachtigen. De Windows-hype werd aangespoord door een enorme marketingcampagne waarvoor onder andere het nummer Start me up van de Rolling Stones en een 'cybersitcomvideo' met acteurs van de serie Friends ingezet werden. In deze versie treffen we tal van functies aan die nog steeds in Windows zitten, zoals een startmenu, een taskbar en de verkenner. Het is ook de versie die een van de pijnlijkste bugs in de Windows-geschiedenis introduceerde.

"Na precies 49,7 dagen van continue werking kan het zijn dat je Windows-gebaseerde computer stopt met functioneren (hangt)", waarschuwde Microsoft in 1999. De oorzaak betrof volgens Microsoft een timingalgoritme en dit lijkt te maken te hebben met de maximale waarde van een dword in combinatie met een GetTickCount-call in milliseconden. Die waarde kan maximaal 232 bedragen oftewel 4.294.967.296. Aangezien er 86.400.000 milliseconden in een dag zitten, is het maximum na 49,7102696 dagen bereikt en begint de teller opnieuw, met blijkbaar een crash van het hele OS tot gevolg. Misschien nog bijzonderder is dat de bug zo lang in Windows 95 kon zitten voordat er een patch kwam. Blijkbaar was het al bijzonder als een systeem zoveel dagen zonder eerdere crash bleef draaien.

Moderne tool die aftelt naar de crash: W95Uptime

Windows 98 (SE): bsod's galore

Windows 98 bouwde voort op 95 met wat interfacewijzigingen, bugfixes en de integratie van Internet Explorer, die bij Windows 95 al bij de oem-versies geïntegreerd was. Stabieler dan zijn voorganger draaide het OS niet. Het bsod werd een vast begrip en een voor velen onverwachte, onwelkome, maar terugkerende frustratie. Bijvoorbeeld voor Bill Gates zelf, die lijdzaam moest toezien hoe een blauw scherm de presentatie van Windows 98 verknalde, en onder luid gejoel niet meer kon doen dan met een nerveus lachje verkondigen dat dit vast de reden was dat het OS nog niet geleverd werd.

Ook na de levering waren er nog legio bugs aanwezig. Zoals het probleem dat als een gebruiker zijn Windows 98-systeem tussen 23.59 en 00.00 uur een reboot gaf, de datum van slag raakte en een dag ging achterlopen ofwel twee dagen vooruitsprong, afhankelijk van het precieze moment van de reboot.

De verdere integratie van Internet Explorer in het OS was een van de redenen dat het marktaandeel van Netscape en andere browsers in rap tempo afkalfde. Meer en meer kreeg het bedrijf uit Redmond het imago van een monopolist die zijn positie misbruikte, wat ook op deze site leidde tot termen als Microschoft. Om dit imago nog wat te verslechteren, richtte Microsoft zijn pijlen in deze jaren op Linux, dat het als de grootste bedreiging voor Windows beschouwde. Toenmalig ceo Steve Ballmer deed de weinig subtiele uitspraak dat Linux was te vergelijken met kanker, omdat licenties van opensourcesoftware zouden vereisen dat bij gebruik van dit soort software de rest van de software ook opensource was.

Windows 98 SE

Windows ME: de Mistake Edition

Microsoft besloot nog een keer een Windows-versie voor consumenten op DOS te baseren, omdat de versie op de NT-kernel vertraging opliep. Dat had het bedrijf beter niet kunnen doen, want het resulterende Windows Millenium Edition staat bekend als de slechtste Windows-versie ooit en de afkorting ME wordt ook gekscherend als Mistake Edition uitgelegd.

Meer nog dan Windows 98 en 95 had ME te kampen met installatieproblemen, bugs, glitches en crashes, waarmee duidelijk was dat DOS op zijn laatste benen liep en Microsoft het OS overhaast had uitgebracht. Vooral gênant was de bug die de melding 'restoration was unsuccessful' kon geven bij het gebruik van het nieuwe en op zich handige System Restore voor een herstelpoging. Het algoritme voor het maken van checkpointbestanden werkte niet meer na 8 september 2001, zodat het systeem geen herstelpunten van na die datum kon vinden. Microsoft bracht begin 2001 al wel een fix uit, maar niet iedereen was daarvan op de hoogte.

Microsoft had verder DOS in real mode uitgeschakeld, zodat je niet meer kon booten naar MS-DOS, waar veel gebruikers niet blij mee waren. De onvrede en instabiliteit maakten dat veel gebruikers teruggingen naar Windows 98 of naar het op bedrijven gerichte Windows 2000, dat al wel op NT was gebaseerd en veel stabieler draaide.

Windows XP: slachtoffer van zijn eigen succes

Windows XP was alles wat ME niet was, mede doordat het op het veel stabielere NT gebaseerd was. DOS-ondersteuning was er via de DOS Virtual Machine en hoewel niet ieder DOS-programma daarop draaide, was de ontvangst van XP positief. Dat betekent niet dat het OS perfect was. Gebruikers hadden bijvoorbeeld wel problemen met de activatie van de software. Paste je de hardware van een systeem iets te veel aan, nieuw moederbord, andere graka, dan moest je opnieuw activeren. Met een beetje pech lukte dat niet meer online en moest je Microsoft bellen (!) voor een nieuwe activatiecode. In 2006 installeerde Microsoft via een kritische beveiligingsupdate, die daarmee standaard automatisch binnenkwam, Windows Genuine Advantage. Windows waarschuwde daarmee regelmatig een licentie af te nemen, met een zwarte wallpaper als achtergrond, als de software de activatiekey niet in orde vond.

De adoptie van XP ging hand in hand met de opkomst van internet als massamedium. Daarmee werd pijnlijk duidelijk hoe cruciaal security was geworden en hoezeer Microsoft daarmee achterliep. Op talloze manieren wist malware misbruik te maken van gaten en weeffouten in Windows XP. Berucht waren wormen als W32.Blaster, W32.Sasser, W32.Bagle en W32.Mydoom. Het waren ook de tijden dat het moeilijk was om te ontkomen aan infecties met spyware en adware. Omdat Windows deze niet goed kon weren, sprongen diverse tools zoals AdAware, HijackThis, Spybot S&D, SpySweeper, SpyHunter en SpyRemover in dit gat. Microsoft zag zich genoodzaakt een eigen tool met de creatieve titel Microsoft AntiSpyware, later Defender, gratis te verstrekken. Ook moest het bedrijf flink aan de bak met securityfixes, die het onder andere via drie Service Packs naar XP bracht.

Microsofts aanvankelijke malwarebescherming betrof Live OneCare, waarvoor gebruikers een abonnement moesten afsluiten. Uiteindelijk besloot het bedrijf maar om gratis antivirussoftware voor Windows te verstrekken onder de naam Security Essentials, later weer Defender. De kwaliteit was wisselend, maar werd beter. Opnieuw werd er dus software gratis geïntegreerd die door derden werd aangeboden en opnieuw volgden er klachten over misbruik van de positie, die nog lang aanhielden, dit keer door antivirusbedrijven.

XP is in zekere zin slachtoffer geworden van zijn eigen succes, want de versie zal ook herinnerd blijven als de Windows-versie die bij het einde van zijn levensduur nog door miljoenen systemen gebruikt werd, met opnieuw beveiligingsproblemen tot gevolg. In zekere zin had Microsoft dat aan zichzelf te danken. Microsoft bleef XP verlengd leveren voor netbooks, omdat opvolger Windows Vista niet soepel kon draaien op de kleine laptopjes. Op 14 april 2009 eindigde de mainstreamondersteuning, gevolgd door de verlengde ondersteuning op 8 april 2014. Dat was twaalf jaar na de introductie en alleen al in Nederland waren er toen nog een miljoen XP-installaties die het daarna zonder beveiligingspatches moesten doen. Er verschenen nog wel beveiligingsupdates, maar alleen als onderdeel van betaalde support voor klanten die de deadline blijkbaar gemist hadden of te traag waren met migreren, zoals overheidsinstanties.

Ondanks de notificaties bleven velen bij XP

XP markeerde daarnaast het begin van Microsofts pogingen om de huiskamer te veroveren en tablets te positioneren als de opvolger van de laptop en desktop, met respectievelijk XP Mediacenter Edition en XP Tablet Edition. Beide pogingen faalden jammerlijk. Consumenten zaten niet te wachten op een dure pc met hoge systeemeisen in de woonkamer voor home-entertainment. Wat tablets betreft ging Apples iPad uiteindelijk met de eer aan de haal te tonen wat een tablet moest zijn. Dat was zonder twijfel tot chagrijn van Bill Gates, die al in 2001 tablet-pc's presenteerde en er hoge verwachtingen van had.

Windows N Edition: een moetje

De eer van slechtst verkopende editie van Windows gaat waarschijnlijk naar de N-editie. Dit is de versie van het OS die het bedrijf in 2005 op last van de Europese Commissie zonder mediaspeler en aanverwante functionaliteit moest leveren. Mede na klachten van RealNetworks werd geoordeeld dat Microsoft zijn monopoliepositie misbruikte en concurrerende mediaspelers van de markt drukte. Europese consumenten moesten daarom kunnen kiezen voor een mediaspelerloze versie. Microsoft wilde deze Windows XP Reduced Media Edition noemen, maar de EU vond dat deze naam consumenten zou afstoten. Het werd ook met de uiteindelijke N-aanduiding geen succes. Na bijna een jaar claimde Microsoft zegge en schrijve 1787 stuks van XP N verkocht te hebben; fabrikanten hadden toen nog geen enkel systeem met het OS geleverd.

Nog altijd levert Microsoft N-edities, maar het is duidelijk een moetje, want veel vind je er niet over op de site van het bedrijf. Ja, ook Windows 10 en 11 bevatten standaard nog de Windows Media Player. We konden Windows 11 N nog niet op de site van Microsoft vinden, maar het bedrijf stelde ons gerust bij vragen hierover: "Ja, de N-editie is beschikbaar voor apparaten die hiervoor in aanmerking komen. Oems kunnen het op nieuwe pc's installeren en we updaten bestaande Windows 10 N-klanten naar Windows N op een latere datum." De vraag hoeveel stuks van de N-edities in omloop zijn, kon Microsoft niet beantwoorden, maar het zal om een nietszeggende hoeveelheid gaan. De vraag is voor wie de N-versies een grotere flop zijn, voor Microsoft of voor de EU? Concurrerende mediaspelerbedrijven zijn er weinig mee opgeschoten; RealNetworks richt zich tegenwoordig op AI en computer vision in plaats van een veelvuldig bufferende mediaspeler.

Windows Vista: the wow did not start

In een competitie welke Windows-versie het slechtst was, scoort Vista waarschijnlijk hoog en doet dit OS niet onder voor ME. En de ontwikkeling van Longhorn, zoals de codenaam van Vista was, liep toch al niet lekker, met uitstel, terugschroeven van ambities en ontwikkelaars die op XP gezet werden. Of de software werkelijk zo slecht was, daarover verschillen de meningen, maar impopulair was Vista zeker, ondanks de grootschalige 'The wow starts now'-releasecampagne. Dat kwam deels door de belabberde driverondersteuning, waardoor veel randapparaten niet lekker met het OS werkten. Ook de hoge systeemeisen waren een doorn in het oog en Vista draaide op veel systemen minder soepel dan XP, mede door de eyecandy van de Aero-interface, die ook nog eens een kortere accuduur opleverde.

Much Wow

Microsoft had hoge verwachtingen van een functie met de naam SideShow. Het wilde al bij Windows XP een protocol voor weergave op een klein tweede scherm introduceren. Dit werd bij pas Vista realiteit, maar geen succes. Slechts een handjevol apparaten kreeg ondersteuning voor SideShow, waaronder wat laptops en afstandsbedieningen.

Lerend van de problemen met XP had Microsoft de beveiliging bij Vista flink opgeschroefd, met onder andere User Acccount Control. Gebruikers hadden standaard geen beheerdersrechten en kregen bij acties waarvoor die vereist waren, een pop-up om specifiek toestemming te geven, zoals voor de installatie van programma's en het wijzigen van belangrijke instellingen. Vanuit securitystandpunt was UAC een goede toevoeging, maar veel gebruikers vonden de hoeveelheid pop-ups irritant en schakelden de functie uit.

Ook de activatie leidde weer tot frustraties en problemen. Enkele maanden na de release van Vista gingen de servers voor Windows Genuine Advantage kortstondig offline, waardoor grote hoeveelheden Windows-installaties onterecht als non-genuine aangemerkt werden. Dat was des te frustrerender voor gebruikers, omdat Microsoft de authenticatiecheck tegenover XP aangescherpt had. Standaard verdwenen het startmenu en de desktopicoontjes, en na een uur logde Vista gebruikers die niet activeerden, automatisch zonder waarschuwing uit.





Windows 7: weinig te klagen, voor consumenten

Tja, welke noemenswaardige bugs en problemen vertoonde Windows 7? Zoals we in onze review schreven, was Windows 7 vooral wat Vista had moeten zijn: stabiel, vertrouwd, responsief en met een minder vervelende UAC. Gebruikers waren vol lof. Perfect was het niet; het OS claimde het nodige ram en niet alle randapparaten werkten, hoewel de problemen niet in de buurt kwamen van die van Vista. Spetterende nieuwe functies waren er niet en sommige oude software werkte niet meer, waarbij de XP-modus ook niet altijd soelaas bood. Over het geheel gezien viel er echter weinig te klagen over 7.

Althans, door consumenten, de Europese Commissie had opnieuw klachten over misbruik van machtspositie ontvangen, dit keer van Opera met betrekking tot de geïntegreerde Internet Explorer-browser. Microsoft kwam met het voorstel van een browserkeuzescherm om dreigende stappen te ontlopen. Het bedrijf kreeg uiteindelijk toch een miljoenenboete, omdat het tussen mei 2011 en juli 2012 geen browserkeuzescherm toonde in Windows 7 SP1. In 2014 stopte Microsoft met dit scherm, omdat de termijn verlopen was. Toen was Chrome ook al bezig met zijn opmars naar marktdominantie.

Windows 8(.1): mislukt op vele vlakken

Bij de komst van Windows 8 begonnen gebruikers een trend te ontwaren: na elke succesvolle Windows-editie volgt een flop. Onder de motorkap verschilde Windows 8 niet veel van Windows 7, maar wat uiterlijk betreft des te meer. Microsoft vond het een goed idee om Windows standaard te laten starten met een schermvullende interface met gekleurde tegels. Deze Metro-interface was gebaseerd op een visuele stijl die Microsoft ontwikkelde voor zijn Zune HD-mediaspeler en die het daarna had doorontwikkeld voor Windows Phone 7. Het idee achter Metro begon echter al met de Media Center-editie van Windows XP. Met Live Tiles moest Windows in het post-pc-tijdperk van de tablets en touchscreens brengen. Gebruikers vonden het een minder goed idee. De kritiek was groot en maakte dat Microsoft bijna tien jaar bleef sleutelen aan het Live Tile-startmenu. Bij Windows 11 zijn de tegels niet meer aanwezig.

Zo zag het er echt uit. De zwarte zijbalk verscheen door naar binnen te swipen.

Windows 8 was in feite twee besturingssystemen in één en gebruikers konden maar niet wennen aan de geforceerde Frankenstein-oplossing voor touchscreengebruik. Microsoft reageerde op de in zijn ogen 'extreme' reacties in de media met de belofte dat het Windows 8 zou blijven verbeteren: "Windows 8 is een goed product en wordt elke dag beter."

Dat verbeteren bestond vooral uit terugdraaien, want de 8.1-update bracht de startknop terug en maakte dat gebruikers weer konden starten in de traditionele desktopomgeving. De update van die update maakte het OS weer bruikbaarder met de muis, maar zoals wij schreven: "Om Windows 8 een positiever imago te geven dan het nu heeft, is meer nodig". Om te beginnen werkende updateservers: veel zakelijke 8.1-clients konden door een bug de update vanaf WSUS-servers niet ontvangen als ze https wel hadden ingeschakeld, maar tls 1.2 niet. Sterker nog, ze konden helemaal geen updates meer ontvangen. Microsoft zag zich genoodzaakt de uiterste updatetermijn te verlengen. Windows 8.1 Update 1 maakte dat de nodige gebruikers met een reeks foutmeldingen en bsod-schermen geconfronteerd werden. Het bsod zag er vanaf Windows 8 overigens wel wat beter uit, met een emoticon of sadness en een vereenvoudigde weergave.

De ontwikkeling van de BSOD. Vlnr: Windows 98, Windows 7, Windows 8, Windows 10.

Windows RT: 2012 - 2015

Een Windows-versie die al weer vergeten lijkt, was RT. Microsoft heeft nooit duidelijk gemaakt waar de naam voor stond, maar aangenomen werd dat het op Windows Runtime sloeg. Windows RT was voor tablets met Arm-processors in plaats van de x86-processors van Intel en AMD. Microsoft beperkte de api sterk en het OS kon alleen de standaard aanwezige apps, Office 2013 en Metro-apps uit de Windows Store draaien. De enorme hoeveelheid x86-software waarmee Windows groot was geworden, dus niet. Het was een vroege poging van Microsoft om tot een ecosysteem à la Android en iOS te komen, waarbij ontwikkelaars Windows-apps voor Arm zouden ontwikkelen, die Microsoft via zijn winkel zou aanbieden. Fabrikanten als Dell, HP en Samsung haakten al snel af toen de verkopen van RT-tablets tegenvielen. Voor kopers was het jammer dat Microsoft UEFI Secure Boot-activatie verplichtte; daardoor konden ze er geen Android op zetten.

Windows 8 en RT moesten in tandem met Windows Phone antwoord bieden op de opkomst van Android en iOS, en het falen van de software - we weten allemaal hoe het afliep met Windows voor mobieltjes - maakte dat Microsoft zijn koers drastisch moest wijzigen.

Windows 10(X)(S)

Microsoft maakte in 2015 het doel van 1 miljard Windows 10-installaties tegen 2018 bekend. Dat doel was onderdeel van de strategie om toe te werken naar een gedeelde softwareplatform voor tal van apparaten in plaats van de nadruk te leggen op verschillende Windows-versies. Er moest een Universal Windows Platform voor al die apparaten komen en ontwikkelaars zouden hun Android-, iOS- en oude Windows-programma's moeten ombouwen zodat Microsoft ze via de Windows Store kon aanbieden. Die strategie mislukte deels. In 2016 schrapte Microsoft de doelstelling van 1 miljard; in 2020 werd ze toch nog bewaarheid.

Microsoft probeerde Windows 10 zelfs nog even naar tv's te brengen, maar duidelijk werd dat de software het vooral van desktop-pc's en laptops, dan wel tablets met los te koppelen toetsenbord moest hebben, niet van iot-apparaten, computingboards of kleine mobiele apparaten. Mede hierom was de poging om via Windows 10 de Cortana-spraakassistent populair te maken en voet aan de grond op de smarthomemarkt te krijgen, gedoemd te mislukken. De assistent is in Microsoft 365 gedegradeerd tot 'productiviteitsassistent'.

De poging om marktaandeel te winnen met de integratie van een totaal nieuwe browser, Edge op basis van EdgeHTML en de Chakra-engine voor JavaScript, was ook geen onverdeeld succes. De hoop was dat een nieuw uiterlijk en functies zoals e-bookondersteuning voldoende waren om Internet Explorer te doen vergeten, maar gebruikers bleven bij Chrome. If you can't beat them, join them, dacht Microsoft en het bedrijf besloot Edge toen maar op Chromium, te bouwen, zodat de browser kon meeliften op die ontwikkeling en compatibiliteit met Chrome zou krijgen. Vooralsnog leidt die aanpak niet tot een significant marktaandeel.

In de basis is Windows 10 een uitstekend en populair besturingssysteem, maar pogingen van Microsoft om er meer van te maken, mislukten vaak. 'Creatieve' vernieuwingen die via de halfjaarlijkse grote featuresupdates naar het OS kwamen, zoals Mixed Reality, Remix 3d, Paint 3d, Windows Ink en Story Remix, werden geen succes. Ook de Timeline-functie is bij Windows 11 alweer geschrapt en sommige opvallende features die het bedrijf testte, haalden het helemaal niet, zoals Sets, waarmee tabbladen van verschillende apps in een enkel venster beschikbaar moesten komen. Wellicht is dat ook het lot van een as-a-serviceaanpak. De cadans van twee grote updates in een jaar maakte dat Microsoft zich aanvankelijk vol energie op nieuwe features stortte, maar gaandeweg kwam de focus steeds meer op kleinere verfijningen en verbeteringen te liggen. Bovendien trekt het bedrijf veel apps los van het OS om ze via de Store te kunnen updaten.

Sets, het leek toch best een goed idee

De keerzijde van twee keer per jaar een grote update werd pijnlijk zichtbaar in 2018. De April 2018 Update werd uitgesteld vanwege stabiliteitsproblemen en bsod-crashes, maar ook na de release klaagden gebruikers over vastlopers. De release van de October 2018 Update verliep nog dramatischer; gebruikers ontdekten dat hun hele Documenten-map leeg was na de update. Microsoft staakte de update om onderzoek te doen naar de verdwenen bestanden en andere problemen, zoals die met Intel-drivers en iCloud-bugs. Windows 11 krijgt nog maar één keer per jaar een grote update.

Jarenlang leidde Chrome OS een bestaan onder de radar, maar stukje bij beetje wist het OS voet aan de grond te krijgen, vooral in het onderwijs. Microsoft probeerde die opkomst te pareren met Windows 10 S. Het leek aanvankelijk alleen om software voor laptops van scholen te gaan, maar al snel bleek dat er ook Windows S-laptops in de winkels kwamen te liggen. Kopers kregen te maken met een uitgekleed OS, dat alleen apps uit de Microsoft Store en browsers op basis van EdgeHTML kon draaien. Omdat Microsoft ook wel inzag dat dat tot onvrede kon leiden, was er de mogelijkheid om een upgrade naar Windows 10 Pro uit te voeren. Die was echter maar tijdelijk gratis en het bedrijf was allesbehalve duidelijk over de termijnen en de kosten voor gebruikers.

Windows 10 S
Voor wie Windows S is, was en is niet duidelijk

In een poging een einde te maken aan de verwarring besloot Microsoft om de overstap van Windows 10 S naar een volledige versie voor iedereen gratis te houden en de naam meteen te veranderen in Windows 10 in S-mode. Het gaat om eenrichtingsverkeer en organisaties kunnen ervoor kiezen om hun apparaten in S-modus te houden. Ook voor Windows 11 is er een S-modus, maar verwarrend genoeg kunnen alleen Windows 10 S Home-gebruikers upgraden naar Windows 11 S Home. Wie de Pro-, Enterprise- of Educatie-versie draait, moet eerst uit de S-modus geraken en daarna de upgrade naar Windows 11 doorvoeren. Een terugkeer naar de S-modus kan daarna dus niet meer, mocht iemand daar behoefte aan hebben. Dit is vooral verwarrend aangezien Windows S in eerste instantie juist bedoeld was voor educatie- en enterprisedoeleinden.

Windows 10X Edge Task View
Twee schermen bleken toch niet beter dan een.

En dan was er natuurlijk nog de gekke Windows 10X-aankondiging in 2019. Ineens was daar een besturingssysteem voor apparaten met twee schermen. De software noch de apparaten kwamen er. Opnieuw zwalkte Microsoft na de aankondiging met zijn plannen; het OS zou eerst toch naar apparaten met een enkel scherm komen, waarmee onduidelijk werd voor wie of wat 10X bedoeld was. Het lijkt erop dat Microsoft de tijd nog niet rijp achtte voor een avontuur met een geheel nieuwe Windows-versie. In plaats daarvan hernieuwde de softwareontwikkelaar zijn focus op het vertrouwde Windows 10. Het bedrijf putte inspiratie uit 10X om het besturingssysteem een likje verf en een nieuwe naam te geven: Windows 11.

Tot slot

Windows 11 is voor een groot deel ontstaan dankzij de fouten en misstappen die Microsoft in het verleden heeft gemaakt. Gebruikers hebben geen behoefte aan al te gekke nieuwe functies en zitten ook niet te wachten op twee grote updates per jaar, met elke keer weer de tijd die dit kost en de spanning of de update slaagt. Zo bezien is de keuze om voort te borduren op Windows 10 een logische, met de stappen die Microsoft in het verleden heeft gemaakt om zijn belangrijkste software stabiel en veilig te maken. Ook zullen veel gebruikers ondanks de visuele wijzigingen de desktopomgeving als vertrouwd ervaren. Dat betekent niet dat er niet ook bij Windows 11 zaken kunnen misgaan. Kijk alleen maar naar de onduidelijkheid die de communicatie over de systeemvereisten oplevert. Op de Engelstalige supportpagina stelt Microsoft niet te garanderen dat systemen updates krijgen als ze niet aan de systeemvereisten voldoen; op de Nederlandse pagina staat onomwonden: "Apparaten die niet aan deze systeemvereisten voldoen, ontvangen geen updates meer, waaronder beveiligingsupdates."

De tijd van de blue screens tijdens presentaties en grote stabiliteitsproblemen is wel voorbij en ook wat gênante bugs en misbruik op grote schaal van beveiligingsgaten betreft is er veel verbeterd ten opzichte van vroeger. En dan zijn er vast nog heel veel gebreken geweest die we niet melden in dit artikel, maar ook Windows 11 zal weer een leermoment zijn voor Microsoft, met fouten en misstappen die we nu nog niet kunnen voorzien. Zo kunnen we over een aantal jaar vast weer een hoofdstuk aan dit artikel toevoegen, op weg naar Windows 12.

Afbeelding: Chris Farina/Getty Images.

Dit artikel kun je gratis lezen zonder adblocker

Alle content op Tweakers is gratis voor iedereen toegankelijk. Het enige dat we van je vragen is dat je de advertenties niet blokkeert, zodat we de inkomsten hebben om in Tweakers te blijven investeren. Je hoeft hierbij niet bang te zijn dat je privacy of veiligheid in het geding komt, want ons advertentiesysteem werkt volledig zonder thirdpartytracking.

Bekijk onze uitleg hoe je voor Tweakers een uitzondering kunt maken in je adblocker.

Ben je abonnee? Log dan in.

Reacties (104)

104
103
43
4
1
44
Wijzig sortering
En ook dit artikel durft het aan om over die onwaarheid van goede en slechte edities te spreken die elkaar afwisselen. Een eerste vraag zou al moeten zijn: wat tel je als editie en wat tel je mee?

Dit artikel haalt veel slechte punten naar boven van elke versie. Zo werden 1 en 2 niet al te best onthaald (en daar gaat je afwisseling dus al de mist in), tel je 3, 3.1, 3.11 en 3.2 (die laatste is een Chinese versie) als aparte versies of als 1 versie? Sowieso is er voldoende verschil tussen 3.0 en 3.1 om ze apart te tellen. Maar naar ontvangst en stabiliteit scoren die in mijn ogen gelijkwaardig.

Dan kom je op de 9x reeks uit. En daar zien we voor het eerst dat de initiele release van Windows eigenlijk niet goed is. Windows 95 had voldoende problemen, maar de meeste werden aangepakt met de OSR packs en ook van 98 zullen de meeste zich nog herinneren dat het eigenlijk pas met de Second Edition was dat het een goed OS werd. En wat heeft Me uiteindelijk nooit gekregen? Juist ja, een grote update die vele van de problemen kon aanpakken van dat OS.

Sommige gaan ook de vraag stellen: waarom tel je 2000 hier niet mee. Correct dat deze niet op consumenten gericht was, toch hebben vele Tweakers maar ook non Tweakers met deze versie op hun computer gewerkt en dat naar alle tevredenheid. Ook 1 van de redenen dat XP er gekomen is, mensen gebruikten al NT gebasseerde versies voor thuis.

En met XP heb ik toch echt een heel andere mening. Ik herinner mij nog die begindagen. Enorm veel klachten over hoe traag XP wel niet was, de vele compatibiliteitsproblemen die het had met hardware omdat fabrikanten geen nieuwe drivers uitbrachten maar ook stabiliteitsissues en, zoals wel correct wordt aangehaald: beveiligingsissues online. Het is pas met SP2 dat het eigenlijk een degelijk OS werd. Zoals ik recent nog in een comment schreef. Had de opvolger van XP op tijd geweest, en die stond al gepland voor 2002!, dan hadden we XP vandaag bij Me geklasseerd.

Bij Vista tonen we die liefde niet, en ook dat is spijtig. Want Vista wordt vandaag wel vaak in 1 adem met Me genoemd ondanks dat Vista wel SPs heeft gekregen die zowat alle problemen hebben opgelost waar het OS mee te maken had. Het enige wat ze nooit hebben kunnen oplossen in Vista is het trage kopieeren van bestanden.

Aan 7 valt niet veel op te merken maar daarna moeten we al direct de vraag stellen: wat die je met 8 en 8.1? Door MS uitgebracht als duidelijk verschillende versies met verschillende versienummers. Tel je die samen of niet? En wat doe je dan met 10 met al zijn halfjaarlijkse releases? En was 8 echt zo slecht? Er was vooral kritiek op het startmenu. En ik ben er tot op vandaag ook geen fan van op een desktop of laptop. Maar gebruik het op een touchscreen en het werkt prachtig. En is RT uiteindelijk ook niet gewoon 8 voor ARM?

En ook bij 10 is de kritiek op het startmenu nooit volledig weggevallen, dus mogen we dat dan wel als goede release rekenen?

Neen, het principe van goede en slechte releases die elkaar afwisselen klopt simpelweg niet, en het wordt tijd dat we met zen allen stoppen van dat te benoemen waarna we excuses moeten verzinnen om het toch maar te doen kloppen.
Ik mis inderdaad Windows 2000 in dit verhaal. Toch wel een significante release want dat was de eerste NT versie die DirectX ondersteunde waardoor je er ook op kon gamen. Iedereen die ik kon draaide thuis daarom Windows 2000, vanwege de stabiliteit.

Ook mis ik Windows XP 64-bit, een goede XP versie maar toch redelijk geflopt en weinig gebruikt.
Windows 2000 is inderdaad op zijn best als side note genoemd, als een deelverklaring voor het gebrek aan succes van Windows Me. Het argument dat 2000 als een OS voor bedrijven is genoemd zie ik niet als een argument om het OS niet in die overzicht op te nemen. Microsoft heeft wel meer moeite gehad met de positionering van haar producten. Denk ook aan RT, S en 8.0. Eenzelfde vraag kan trouwens ook wel voor Windows NT4.0 gesteld worden. De NT versies zijn de kraamkamer geweest voor de latere Windows versies vanaf Windows 2000. Windows NT zal niet zo groot zijn geweest als Windows 2000, maar voor Windows 2000 uit zeker zo bepalend in organisaties en ook wel in gebruik bij de werknemers van die organisaties.

Windows 2000 was zelfs zo goed dat een overgang naar XP in bedrijven pas heel laat plaatsvond. Op zich is het bedrijfsleven wat conservatief, alles zegt dit dus niet. Maar Windows 2000 stelde het bedrijfsleven hiertoe wel in staat. Als ik het goed herinner kwam de adaptie van Windows XP in organisaties pas na SP2 goed op gang, en hiermee ook de adaptie van de werknemers bij die organisaties. Dit maakt Windows 2000 voor mij een meer dan volwaardig OS. Ook maakt dit die adaptie van organisaties best een lakmoestest voor de acceptie, of zo je wilt, de relevantie van een OS versie. Het maakt wat mij betreft nog wel een verschil of een organisatie de wissel naar een nieuw OS ziet als, een deel van, haar strategische keuze of dat een particulier een nieuw OS versie impliciet meegeleverd krijgt bij een nieuwe computer.

De tijd moet gaan leren of de veiligheidskaart die Microsoft met Windows 11 trekt tot een snelle acceptatie zal leiden. Het gesteggel rond TPM 2.0 is iedereen nu wel bekend. Wat mij betreft zijn de voornaamste veranderingen, door gebruik te maken van virtualisatie, onderhuids. Zo is het kernel memory read only maken te noemen, de integriteitscontrole van het geheugen, het sandboxen van Edge en Office sessies (alleen die?), iets wat credential guard wordt genoemd en het isoleren van biometrische software en toegang naar de TPM module en camera.

Wat mij betreft heeft Microsoft met deze veranderingen het gelijk aan haar kant. Dat de wijzigingen een OS versie wissel tot gevolg hebben gehad lijkt mij ook nog wel te rechtvaardigen. Dit moeten we nog wel loszien van de adaptie van het bedrijfsleven. Resoneert veiligheid daar inmiddels voldoende dat dit zich vertaalt naar een strategie die leidt tot de vervanging van het besturingssysteem? Ik zeg hier niet direct nee tegen, als veiligheid ooit een hot topic was, dan is het dat nu wel. De adaptie van particulieren zal minder snel gaan doordat veel hardware buiten de boot valt. Mijn verwachting is dat die adaptie de vervanging van hardware zal volgen.

[Reactie gewijzigd door teacup op 14 oktober 2021 14:40]

ik gok dat 11 wel gaat lukken. Al is het maar om de security issues in corperate op te lossen. Met tpm2 is bitlocker veel effectiever en waarschijnlijk leuker in intune. Veiligheid is intussen zo belangrijk (denk VDL en hun productie stop, door een cyber aanval) dat mindere usability te verantwoorden is, corperate dan. Ja we kunnen naar linux gaan, maar dat is niet zaligmakend (typent dit op linux), want als de halve wereld op linux draait is het ook niet alles, dan word de atack window veel groter. Wel ben ik geschokt qua veiligeid in coperate windows omgevingen. Je moet zoveel je best doen om dat veilig te krijgen, ipv dat het standaard redelijk veilig is...

[Reactie gewijzigd door bazzi op 14 oktober 2021 23:51]

Überhaupt de NT versies voor XP mis ik, dit heet namelijk toch ook Windows.
Er wordt namelijk wel aandacht besteed aan Windows N edition en Windows RT
Windows 2000 is alleen professional uitgebracht.

Nooit als consumenten OS. Waar dit artikel wel op duid. Hoort Windows 2000 dan wel in het rijtje?

Ik kan me ook niet herinneren dat Windows 2000 zonder volume license contract geen key kunnen krijgen. Het piraten van 2000 was daardoor meer dan gebruikelijk.
Windows XP 64 was geen windows XP maar Server 2003 en dat gaf nogal wat problemen ;)
Ik kon bijvoorbeeld geen SLI gebruiken in XP 64b :+
Server 2003 x64 was weer apart, maar het was wellicht exact dezelfde code base idd.
Xp64 is gebouwd op de kernel van 2003. Alle server componenten waren hier uitgehaald. Waardoor XP64 eigenlijk server 2003 64 bit was.

Nadeel is dat in 2003 nooit direct X en dergelijke geïmplementeerd was. Waardoor games hierop niet konden draaien.
Ik denk ook dat je het vooral niet te letterlijk moet opvatten. Daarnaast speelt publieke opinie een grote rol. Bij veel nieuwe UI waar mensen aan moeten wennen krijg je veel sneller kritiek. Als je daarna iets terugschakelt en erop rekent dat mensen ondertussen een klein beetje gewend zijn, dan heb je ineens een hit. En zo ontstaat er een soort natuurlijke cadans tussen "slechte" en "goede" versies.

Afgezien van de UI waren er natuurlijk ook een hoop technische problemen, maar daar hadden eigenlijk de meeste versies last van en die werden uiteindelijk ook via updates en services packs opgelost.
Misschien is het principe van goede en slechte releases wel pure psychologie.

Het wás kut, dus kutter kon het niet worden, en dan lijkt de volgende iteratie al snel een verbetering, dus goed, want beter. Dat het voorgaande OS dan uiteindelijk bijna op hetzelfde punt is geeindigd (niet heel kut), doet daar weinig aan af als je de hele early adopter periode hebt meegekregen.

Persoonlijk weet ik dat het bij Windows versies gewoon net als games van tegenwoordig is want elke toko werkt tegenwoordig Agile, wat zoveel betekent als 80% is okee, dikke lul drie bier voor de eindgebruiker. Reken maar op day-one patch gezeur en heel veel bugs bij de launch. Conclusie: maximum delay on Windows Update. Ik zei het al in eerder draadje over dit onderwerp... maar dat is eigenlijk de enige manier waarop je kunt volhouden, ook voor jezelf, dat Windows als OS altijd wel in orde is. Ga je early adopten, dan kun je wachten op problemen. En daarin is Windows eigenlijk niet anders dan elk ander nieuw ontwikkeld product.

Windows 10 heb ik bijvoorbeeld al sinds jaar en dag op een 365 dagen update delay staan. Nooit enige problemen gehad. Het enige moment dat ik wel issues had was in den beginne toen ik de fout maakte wel meteen een versie update te doen. Oa. Total War Warhammer 2 was daar slecht op ingericht en opeens crashte het. Had ik even gewacht, dan had ik dat probleem geheel niet gezien want er werd snel gepatched door CA.

En ook Windows 11 zal die behandeling krijgen bij mij... en alle versies daarna... en ook GPU drivers vallen onder dat regime. Smooth sailing, al jaren. Ik heb echt letterlijk nooit problemen en als die er wel zijn, heb ik zelf iets gedaan.

[Reactie gewijzigd door Vayra op 14 oktober 2021 14:04]

Wat mij betreft had NT3.x en hoger er alsnog ook bij mogen staan, zeker daar ze OS/2 noemen in het artikel zelf.

En XP was inderdaad zeker in het begin het pispaaltje. Teletubby OS en alles zit op een andere plek zijn de klachten die nog grif in het geheugen zitten naast dat scanners en printers niet meer werkten (o.a.). En er staat me iets bij over geluidskaarten niet meer direct aan te sturen maar dat kan Windows 7 zijn geweest(?)

En ergens ook treurig om te zien hoe de betere OSen uit de jaren 80 intussen zo goed als vergeten zijn.. Amiga/Atari/Apple/*nix hadden een beter OS in de jaren 80 terwijl Windows met vs 98 er nog mee achterliep.

[Reactie gewijzigd door Amorac op 14 oktober 2021 14:48]

Ik mis ook de Windows NT tak - terwijl dat toch de basis is voor de latere versies

Daarnaast is de bewering over OS/2 iets te kort door de bocht; "Microsoft koppelde zijn OS/2-ontwikkeling los van IBM om hier verder aan te werken onder de naam Windows NT.".
Windows NT zou oorspronkelijk een herschreven OS/2 worden. Ditmaal niet in assembly (maar i C) en crossplatform (dus niet alleen op x86). Door de breuk met IBM werd dit een parallele ontwikkeling terwijl de verdere ontwikkeling van het "oude" OS/2 alleen verder ging bij IBM.

[Reactie gewijzigd door ReneX op 15 oktober 2021 11:04]

Ik denk dat een heleboel mensen die Vista probeerden weer terug zijn gegaan naar XP voor de service packs, en pas weer met 7 geüpdate hebben.
Voor mij was Vista echt niet bruikbaar, ondanks volledig nieuwe hardware. Ik herinner me vastlopers als je een bestand probeerde te kopieren. "Explorer.exe has stopped working"...

8 was inderdaad een prima release. De systeemeisen waren laag, en het werkte goed vanaf dag één.
Ook Windows 11 werkt hier helemaal prima. Nog geen problemen ervaren.

[Reactie gewijzigd door Wolfos op 14 oktober 2021 14:58]

Ik heb verschillende windows versies sinds 2.1 gebruikt maar bewaar ook de beste herinneringen aan W2000, maar voornamelijk omdat ik daarvoor winMe gebruikte. Mijn laptop liep 2 á 3 keer per dag vast en moest geherstart. Een collega had een cd met win2000 en eenmaal geïnstalleerd, draaide het rock solid. Wát een verademing.

Xkcd heeft overigens uiteindelijk wel uitgelegd waarom WinMe zo slecht was: https://xkcd.com/323/
Toen 10 uit kwam zei MS toch dat dit het laatste versienummer zou zijn? Alles zou via updates gaan voortaan.
Dit is een beetje een eigen leven gaan leiden. Een Microsoft-medewerker zei tijdens een presentatie in 2015 dat Windows 10 'the last version of Windows' was en in combinatie op de nadruk die Microsoft legde op Windows als een as-a-service-dienst, werd aangenomen dat Windows 10 doorontwikkeld zou worden zonder nieuwe grote versie-upgrades. Officieel heeft Microsoft dat bij mijn weten nooit zo stellig gebracht en hoe dan ook kun je je afvragen in hoeverre W11 niet simpelweg een doorontwikkeling met een nieuw naampje is.
Nou volgens mij is dat exact wat MS destijds voor ogen had. Eén versie to rule them all, and via het updatebeleid dat vrij dwingend werd gebracht (en het nog steeds is) zorgen dat het allemaal te beheren valt. De marketingterm 'One Windows' werd ook geregeld gebezigd.

Daar is nu duidelijk afscheid van genomen en dat is de zoveelste beleidswijziging, niet verrassend maar het is er wel een.

[Reactie gewijzigd door Vayra op 14 oktober 2021 14:14]

Ja die term 'One Windows' droeg daar ook aan bij, maar dat sloeg vooral op de ontwikkeling op gezamenlijke teams, toewerken naar een enkele basiskern en de komst van een universeel ontwikkelplatform en store. Althans, zo omschreef Mary Jo Foley het destijds: https://www.zdnet.com/art...-really-means-and-doesnt/
Je kan afvragen wat het eigenlijk uitmaakt. Je kan continu doorgaan op versie 10 en achter de 10 telkens een nummertje hoger doen. Nu heeft Microsoft het nummertje aan de voorkant verhoogd. De systeemvereisten zijn ook verhoogd. Ze bieden echter voor veel (niet alle) versies ook gewoon een update aan.
Het maakt mij iig geen bal uit :P
Omdat je liever geen grote wijzigingen hebt bij een reguliere update. Stel je voor dat je morgen je PC aan zou zetten en dan ineens de Windows 11 UI had. Daar zouden veel mensen niet blij van worden.
Nu kan iedereen updaten wanneer het uitkomt.
Updaten kan nog steeds wanneer het je uitkomt. Microsoft heeft nu ook de grote halfjaarlijkse updates ook als keuze. Na verloop van tijd worden ze verplicht maar dat is na lange tijd pas. Tussendoor blijven de kleine updates keurig op je systeem komen.
Klopt, maar blijkbaar komt men hier toch van terug. Ik denk dat het commercieel ook niet zo'n succes is om te zeggen dat dit je laatste product is.
Dat lijkt me niet zo van belang. De VW Golf en Volvo V60 bijv. veranderen ook niet van naam, maar krijgen alleen ‘updates’ (bijv. nieuwe achterlichten en een nieuw entertainmentsysteem). Je herkent de styling van de oude versies bijna altijd nog terug, in ieder geval zeker de versies van de afgelopen 15 jaar.
Zouden die modellen dan van naam moeten veranderen omdat dat “commercieel beter is”?

[Reactie gewijzigd door TheVivaldi op 14 oktober 2021 11:33]

Je hebt wel de Golf 1, 2, 3 etc. Net als Windows. De naam Windows is ook nooit veranderd, dus je vergelijking gaat niet echt op.

Golf is hier Windows. V60 is ook een naam en geen versienummer.
Juridisch ook niet, je kunt mensen geen scherpere TOS laten tekenen, je kunt contracten niet makkelijk herzien. Ze blijven dan gewoon hangen op een oude versie en ga je ze dan via een update dwingen te tekenen? Succes...

[Reactie gewijzigd door Vayra op 14 oktober 2021 14:21]

Waar zie jij dan een ander versie nummer

10.0.22473.1000

ik heb gewoon 10.*
Eigenlijk wel interessant dat Windows zo populair is geworden ondanks alle flops en missers die er vanuit Microsoft gemaakt zijn. Je ziet echt een groei met vallen en opstaan naar een steeds volwassener systeem. Is Windows nou eindelijk volwassen of nog in puberfase en kunnen er nog de nodige quirks verwacht worden?

Windows 11 ondanks systeem die geen support heeft in de betafase een periode gebruikt. Persoonlijk vond ik het nieuwe design op punten best verfrissend en draaide het bij mij tenminste stabiel. Bepaalde keuzes zoals het inperken van de taakbalk mogelijkheden en het rechtermuis menu vielen me echter tegen, maar meer nog de semi verplichting om het systeem compleet te moeten upgraden. Daar is nu een workaround voor, desondanks blijf ik nog even bij Win10 die tijdens de intro als laatste Windows versie werd aangemerkt.
De vraag is of je daadwerkelijk als 'gewone' gebruiker veel last hebt gehad van de problemen die beschreven zijn. Zo heb ik persoonlijk heel veel gedoe gehad met Windows ME qua crashes en kreeg ik het maar niet goed, terwijl ik Windows Vista vanaf dag 1 gebruikt heb en er eigenlijk nooit echt veel problemen mee gehad heb. Ja, Vista had wat opstartproblemen die praktisch allemaal op luie fabrikanten die maar geen drivers wilde maken of met slechte drivers kwamen. Gaming performance was in het begin 20% minder (matige grafische driver), maar dat waren zaken die vrij snel beter werden. Alleen het kopiëren van bestanden was soms onlogisch traag en al helemaal het uitpakken van een ZIP.

Maar niet iedereen zal van alle beschreven problemen las gehad hebben en wat waren toen de alternatieven?
Alternatieven zijn er zeker en daarvan gebruik ik er ook een naar tevredenheid net zo als ik meerdere versies van Windows naar alle tevredenheid heb gebruikt.

Ik vind het gewoon interessant te lezen hoe een OS ondanks de in de tekst gestelde gebreken toch zo populair is geworden. Ik zeg dus niet dat deze gebreken ook voor een ieder gelden.
Ik doelde met mijn reactie vooral hier op:
Eigenlijk wel interessant dat Windows zo populair is geworden ondanks alle flops en missers die er vanuit Microsoft gemaakt zijn.
Er zijn zeker een hoop missers gemaakt, maar de vraag is hoe de gemiddelde gebruiker het systeem ervaren heeft.
Ik denk dat de gemiddelde XP gebruiker perfect aantoont dat ze wel even klaar waren met het updatebeleid van Microsoft. Dat mensen daar zó lang in bleven hangen, en niet alleen mensen, maar ook bedrijfsleven en overheid, zegt overduidelijk: 'Hey MS, fijn dat het nu werkbaar is, blijf er vanaf, we snappen eindelijk wat er gebeurt'

Het vertrouwen dat de nakomelingen van XP beter konden zijn was volledig weg, en de opstartproblemen van Vista waren al genoeg om mensen ervan weg te houden. Terwijl de praktijk echt was dat het op bijna alle punten vooruitgang was tov XP.
Waarschijnlijk kwam dit door de zieke bedrijfscultuur die er bij Microsoft heerste in die tijd. Medewerkers werden tegen elkaar opgezet, en saboteerden elkaar zelfs.

Hierdoor produceerde Microsoft jarenlang extreem slechte software, en hebben ze de boot gemist op de mobiele markt.
Hoe de gebruiker het systeem ervaren heeft of hoe de gebruiker omgaat met de missers? Want er zijn ook gebruikers die alles voor zoete koek slikken, dus ook dingen die misgaan. En niet alleen in pc-land.
Ik heb eigenlijk nooit veel problemen gehad met Me, in ieder geval niet meer dan 98se.
Ik heb zelfs weinig problemen gehad sinds Windows 95. Ik vond Windows 2000 absoluut prettiger kwa stabiliteit dan 98. Maar ik vond 98 (SE), ME, XP, Vista allemaal prima. In die tijd kon ik me drukker maken om de moederbord-drivers van VIA of Nvidia of gezeur met Master, Slave of CableSelect opties bij IDE apparaten die instabiliteit veroorzaakten.
In ieder geval vond ik Windows een verademing. In die tijd was ik UNIX-beheerder en als je de grafische applicaties op UNIX uit die tijd vergeleek met de evenknie op Windows moest ik eigenlijk best wel een traantje laten van de UNIX-variant. (Maar ja... sommige beheerders konden oprecht kikken op dingen zoals VI, SED en AWK, ik gebruikte ze bij gebrek aan beter)
Ik vond Vista beter dan XP op elke mogelijke manier. Het geklooi met die Service packs en windows update op XP was een kwelling, en dan had je nog een OS dat op veel manieren niet helemaal lekker werkte.

Vista stroomlijnde die rommel allemaal vanaf de launch. Nou had ik ook een aardige laptop met Vista erop, nieuw. Het zal anders zijn als je vanaf een XP based desktop was gekomen... Daarbij zag Vista er ook beter uit en als je Aero deactiveerde was het ook qua performance dikke prima. Geklooi met drivers, ja, wel gehad, maar ook vrij snel opgelost geloof ik.

[Reactie gewijzigd door Vayra op 14 oktober 2021 14:18]

Eigenlijk wel interessant dat Windows zo populair is geworden ondanks alle flops en missers die er vanuit Microsoft gemaakt zijn.
Er zijn dan ook verschillende rechtszaken geweest over oneerlijke handelspraktijken zoals computer fabrikanten onder druk te zetten om alleen Windows te leveren en niks anders. We zullen nooit weten of een systemen als OS/2 of Linux het op technische gronden had kunnen winnen. We hebben natuurlijk wel MacOS maar dat kun je weer niet los zien van de hardware van Apple.
Ik vraag we wel eens af hoe de wereld er uit had gezien als we Windows niet zo dominant was geweest maar er al die tijd meerdere grote 'general purpose' besturingssystemen waren geweest die elkaar direct en op gelijke voet hadden beconcurreerd.
Of de dominantie van Windows een goede of slechte zaak is, laat ik in het midden. Maar bij versplintering van besturingssystemen, krijg je ook verplintering van daarbij horende app(licatie)s. Of belangrijker, het gebrek aan apps, zoals bvb. Windows Phone/Mobile/hoe-het-ook-heette pijnlijk duidelijk gemaakt heeft. Tegenwoordig lijkt dat minder een issue te zijn, maar ik vind het weinig interessant dat je een situtie krijgt waarin je ecosystemen moet gaan kiezen op basis van de apps die je liefst wil draaien... Ook geen topsituatie dus - niet voor ontwikkelaars en al zeker niet voor gebruikers.
Of de dominantie van Windows een goede of slechte zaak is, laat ik in het midden. Maar bij versplintering van besturingssystemen, krijg je ook verplintering van daarbij horende app(licatie)s. Of belangrijker, het gebrek aan apps, zoals bvb. Windows Phone/Mobile/hoe-het-ook-heette pijnlijk duidelijk gemaakt heeft. Tegenwoordig lijkt dat minder een issue te zijn, maar ik vind het weinig interessant dat je een situtie krijgt waarin je ecosystemen moet gaan kiezen op basis van de apps die je liefst wil draaien... Ook geen topsituatie dus - niet voor ontwikkelaars en al zeker niet voor gebruikers.
Ik snap je redenatie maar denk dat het geen probleem was geweest.
Er zijn namelijk verschillende oplossingen mogelijk.

- In de Unix wereld is het heel gewoon dat software compatible is met verschillende OS'en die niet eens op dezelfde hardware architectuur draaien. Debian heeft er door de jaren heen al 22 ondersteunt (niet allemaal op productieniveau en niet allemaal tegelijk) en de meerderheid van haar tienduizenden pakketten uitgebracht op al die systemen.
- In de games wereld is het heel normaal om je game uit te brengen voor verschillende consoles, en er is software die dat hele proces zo pijnloos mogelijk maakt door de verschillen te verbergen.
- In de mobiele wereld zijn er ook allerlei toolkits om met één codebase apps te maken voor Android en iOS.
- HTML, het web en zo'n beetje alles dat 'browser based' is, is platform onafhankelijk
- Ooit was Java groot omdat je dezelfde app op verschillende OS'en kon draaien. Misschien niet perfect maar dat was dan ook 20 jaar geleden.
- Emulatie wordt steeds beter. Met Proton kun je bijvoorbeeld probleemloos Windows games draaien onder Linux en Wine is er voor de gewone Windows-applicaties. DOSbox en ANbox kun je gebruiken om je DOS of Android apps te draaien (mocht je dat echt willen).
- Virtuele machines intergreren steeds beter met ons primaire OS zodat we makkelijk software voor een andere platform er bij kunnen draaien.

En al die ontwikkelingen hebben plaats gevonden terwijl Windows super dominant was en de meeste bedrijven alleen maar ontwikkelde voor Windows. Het werd iets minder met de opkomst van mobiele besturingssytemen, maar op hun respectievelijke platformen zijn Android en iOS waarschiijnlijk nog dominanter dan Windows ooit is geweet.
Als programmeurs gewoon altijd te maken hadden gehad met meerdere belangrijke OS'en dan denk ik dat die compatibiliteitstechnieken nog veel verder waren ontwikkeld. Ik denk dat we dan al op een punt waren gekomen waarop mensen niet meer hoeven na te denken over de relatie tussen OS en applicatie en de meeste software "gewoon" "overal" werkt.

Maar het blijft natuurlijk koffiedik kijken.

[Reactie gewijzigd door CAPSLOCK2000 op 14 oktober 2021 16:41]

"Is Windows nou eindelijk volwassen". Definieer volwassen. In mijn mening is het dat sinds Windows 7 aangezien je vanaf die versie de security goed kon africhten wat een beetje het laatste pijnpunt was waar Windows ver achter liep op andere OSen. Alles daarna was voornamelijk UI geneuzel.
Ik denk dat het succes van Windows een combinatie van x86 en het gebrek aan een alternatief was.

X86 omdat het de meest voorkomende cpu was en omdat Apple met Mac OS altijd op afwijkende architecturen zat met hun slimmere gui.

Linux was 20 jaar geleden geen alternatief. Desktops zagen er lelijk uit, je had gedoe met x11/xorg en drivers en het beheer van software was gebruiksonvriendelijk. Nog los van daadwerkelijk systeembeheer.

Het succes van Windows is verdiend ook al is het niet charmant tot stand gekomen. Windows 2003 ftw btw.
Ik heb Windows 11 geïnstalleerd dmv een verse installatie op mijn Surface Pro 4. (officieel niet ondersteunde CPU).
Ik vind hem voorlopig best goed werken en merk ook geen verlies in snelheid.
Het enige vervelende euvel dat ik tot nu toe heb ervaren is dat mijn wifi niet altijd activeert wanneer ik het toestel uit slaapstand haal.
Het enige dat dan helpt om het terug ok te krijgen is een herstart van het toestel.
Wanneer het toestel van een "uit" stand wordt aangezet is er geen enkel probleem.
Ook hier en daar een grafische glitch gezien in de interface, maar niets ernstig. (Slider van de scherm helderheid bv)

Voor mij geen deal breaker om het zo te zeggen.
Het toestel wordt niet vaak gebruikt en zet het meestal uit ipv in slaapstand.
Ik verwacht ook dat dit er in de toekomst uit gepatched zal worden dmv drivers of OS update.
Hier het zelfde probleem met een Surface 7 (of 8?). Uit slaapstand met ik perse rebooten voor de Wifi. Verder werkt het wel als een trein!
Met de updates die (eer)gisteren zijn uit gekomen lijkt het bij mij opgelost te zijn.
Toestel heeft na de updates 2 uur in stand-by gestaan en de wifi werkt nog.

Glitch met de helderheid slider lijkt ook weg te zijn.
Zo ver zo goed lijkt me.
top ga zo eens kijken naar de updates
Ik heb persoonlijk goede ervaringen met Win98 SE, natuurlijk moest je wat meer verstand van zaken hebben om je pc'tje te installeren dan tegenwoordig maar dat vond ik juist leuk.. (nu gaat het gewoon te goed.. saai hoor :P )

Maar wat echt fantastisch was aan Win98 SE... werken met veel beeldschermen, ik had er 3 op 1 pc, en allerlei videokaarten in je pc... drivertje installeren en gaan !

Windows XP was en ben ik nog steeds een groot fan van (i.v.m. Retrogames) en Windows 7 mag van mij eerlijk gezegd weer terugkomen _/-\o_

Windows 10.. ach, het is oke maar geef mij maar programma's in plaats van app's en reclame als je begrijpt wat ik bedoel 8)7

Windows 11 vind ik eigenlijk best wel oke tot nu toe, ziet er fris uit, het lijkt allemaal wat logischer ingedeeld.

Windows voor apple.. nee, er komt bij mij geen apple product in huis, ook niet met Windows er op.
Mee eens, een beter desktop OS dan Windows 7 heb ik nog altijd niet gezien.
Zeiden we vroegah over Windows 2000 Professional ;)
Nou nee, ik vond Windows 2000 niet zo geweldig maar vergeleken 95, 98 en ME was alles beter. Maar Windows 2000 werd altijd heel snel enorm traag, zeker destijds nog op een HDD. Booten duurde soms minuten. XP heeft een hoop van die problemen verholpen.
Ik mis alle troep die de nieuwe windows 11 taakbalk met zich mee brengt in dit artikel. Dat ding is een keiharde flop met alle features die ze er uit gesloopt hebben. 1 stap vooruit, 3 stappen achteruit.

Ik heb het 1 dag volgehouden voor ik naar een alternatieve taakbalk ben gaan kijken.
edit verkeerde plek.

[Reactie gewijzigd door TweakStories op 14 oktober 2021 14:25]

Ik ben ook niet ontevreden over windows 11, ik ben ontevreden over wat ze met de taakbalk gedaan hebben, die is anti-productiviteit geworden. Ik heb meermaals intern zitten vloeken op wie-dan-ook die wijzigingen heeft goedgekeurd.

Features die ik gebruik(te) die er niet meer in zitten:
  • Expanded taskbar buttons, zodat ik snel kan switchen van vensters binnen dezelfde applicatie en direct een overzicht heb van wat ik allemaal heb open staan
  • Systemtray op een ander scherm, zodat ik die nog steeds kan zien als ik een applicatie in fullscreen heb staan
  • Klok op een ander scherm zodat ik die altijd in een oogopslag kan zien
  • Taakbalk op elk scherm op een andere schermrand

[Reactie gewijzigd door Gelunox op 14 oktober 2021 14:31]

Windows 11 , wat ik vooral mis , is het kunnen toevoegen van niet-programma’s (zoals Windows update, deze computer ea) aan de taakbalk onderin. Hier kun je alleen nog apps, (programma’s) toevoegen. Vind ik een gemis.
Inderdaad, Het startmenu is even wennen, maar het missen van de drag and drop support op de taakbalk is onbegrijpbaar!
Klopt. Heel irritant.
Is hier een third party tool voor?
Startallback, hier haal je het zo goed als oude startmenu mee terug, Waarbij drag and drop wel werkt.
Nice.
Kan het startmenu wel in het midden blijven? Vind ik op zich wel een prettige locatie ervoor.
*Onbegrijpelijk.
Ik vind het meest vervelende nog, dat ik het groeperen van de knoppen niet uit kan zetten. Noem me ouderwets, maar ik wil gewoon elk venster en programma apart in mijn taakbalk hebben staan!
Inderdaad, dat is voor mij dus een absolute NO-GO voor Windows 11.
helaas heb ik mij niet genoeg ingelezen en gewoon windows 11 geinstalleerd..
Tot nu toe geen klachten over Windows 11, uiteraard zijn er dingen anders maar wij als mensen kunnen slecht tegen dit soort veranderingen. Ach, na een weekje weet ik niet beter en vind ik het een prima ervaring :-)
Ik vond Windows Vista best mooi op het moment, zeker met alle Aero elementen, ik vond het geen probleem om te hebben :) Maar je moest wel een beetje zoeken om je oude printer te installeren. Dus Windows 7 was een welkome verbetering in daadwerkelijk gebuik. Windows 8 was niet goed uitgewerkt, het menu was uitgekleed en ik miste altijd veel opties. Daarbij duurt het lang voordat instellingen en andere pagina's in het systeem geopend worden, wat met Windows 10 nog steeds een probleem is. Met het oude configuratie scherm is het klik en gaan! In de nieuwe settings op de een of andere manier altijd een loading spinner en eventjes wachten voordat er iets gebeurd, alsmede dat alle settings nog steeds niet bereikbaar zijn of zijn weggestopt.

Ik denk dat als ze met Windows 8 iets verder waren gegaan voordat de release er was, het wellicht iets had kunnen zijn. Nu gaat het gewoon de vergetelheid in en hebben ze het gelukkig redelijk snel kunnen fixen met Windows 10. Maarja, geldt wellicht voor Windows 98 en ME ook: iets te gehaast.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee