De Nederlandse overheid onderzoekt Nextcloud als mogelijk alternatief voor Microsoft 365. De overheid gebruikt nu vooral de diensten van Microsoft, maar door de verslechterde band met de Verenigde Staten ligt de afhankelijkheid van dat bedrijf onder een vergrootglas.

De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken stelde vragen naar aanleiding van een rapport van de Algemene Rekenkamer. Zij vraagt aan minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties welke rol Nextcloud kan spelen in de ontwikkeling van een soevereine clouddienst. Het concept daarvoor moet eind dit jaar volledig zijn uitgewerkt, liet Ron Kolkman, de leider van het 'aanjaagteam Cloud', in december weten.

Heerma laat weten dat de ict-dienstverleners van het Rijk Nextcloud onderzoeken als onderdeel van een digitale werkomgeving. "Op dit moment wordt verkend op welke manier de benodigde financiering wordt vormgegeven. Verder wordt ook gekeken naar ervaringen bij andere Europese initiatieven zoals de samenwerking van Frankrijk en Duitsland."

De soevereine clouddienst van de overheid richt zich nu op de ontwikkeling van een 'containerplatform', waarop zij applicaties kan hosten. Heerma: "Dit containerplatform wordt zo vormgegeven dat het technologisch geschikt is om onderdelen van de digitale werkomgeving, zoals bijvoorbeeld Nextcloud, te hosten op de soevereine clouddienst."

Microsoft wordt steeds meer gewantrouwd door de manier waarop het bedrijf samenwerkt met de Amerikaanse overheid. Vorig jaar blokkeerde de softwareleverancier op verzoek van de VS de diensten van een aanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Ook heeft het bedrijf de namen van Nederlandse ambtenaren en wetenschappers die werken aan de uitvoering van de DSA-wetgeving doorgesluisd naar de Amerikaanse regering. Daardoor kan de VS die Nederlanders onder druk zetten, onder meer door een inreisverbod op te leggen. Tweakers sprak eerder met medeoprichter Jos Poortvliet over de rol die Nextcloud kan spelen in het digitaal soeverein maken van Europa.

Door een fout bij de certificaatautoriteit certSIGN lijken de TLS-certificaten van verschillende overheidswebsites ingetrokken. In de Certificate Revocation List (CRL) van het Roemeense bedrijf staat dat de certificaten van onder meer logius.nl en meerdere gemeentewebsites zijn ingetrokken.

De bug is onder meer gedeeld op Bugzilla. De fout ontstond volgens Gabriel Petcu van certSIGN tijdens de voorbereiding op het intrekken van certificaten die nog gebruikmaken van een clientAuth Extended Key Usage. Deze sleuteluitbreiding gebruiken servers om de identiteit van clients te controleren.

Het CA/Browser Forum, een consortium van browsermakers en certificaatautoriteiten, heeft bepaald dat openbare TLS-certificaten vanaf 15 juni geen EKU meer mogen bevatten voor clientauthenticatie. Browsers vertrouwen certificaten die zo'n uitbreiding nog wel hebben na 15 juni niet meer. CertSIGN had klanten op de hoogte gesteld dat ze hun oude certificaat moesten vervangen door een nieuw exemplaar dat wel voldoet aan de nieuwe regels.

Om klanten tijd te geven om hun certificaat te wijzigen, besloot certSIGN zijn CRL-lijsten en de status van het Online Certificate Status Protocol 24 uur na de intrekking te wijzigen. Tijdens het plannen van die publicatie trad een fout op 'bij de aanpassing van de geautomatiseerde workflow'. Daardoor werden de bijgewerkte CRL-lijsten al gepubliceerd voordat de synchronisatie met de OCSP-database was voltooid. Daardoor kunnen CRL- en OCSP-checks nu andere reacties geven.

Dat treft ook Nederlandse websites, omdat KPN daar leverancier is van certSIGN-certificaten. KPN bevestigt dat er vanuit 'een leverancier' een lijst is gepubliceerd waarin 'een aantal websites' onterecht als onveilig wordt aangemerkt. Volgens een woordvoerder heeft de leverancier dat probleem opgelost. Certificaatcheckdiensten tonen nog wel problemen met verschillende websites, waaronder logius.nl en eherkenning.nl.

Apple is van plan een flinke verbetering door te voeren aan de manier waarop het RAW-foto's verwerkt. Tijdens WWDC kondigde het bedrijf aan dat het RAW 9 en een nieuwe api daarvoor toevoegt aan iOS 27 en andere software. Dat moet foto's in RAW-formaat veel mooier maken.

De aankondigingen vonden plaats tijdens Apples ontwikkelaarsconferentie, eerder deze week. In een video tijdens het evenement legt ontwikkelaar David Hayward uit wat er nieuw is in Core Image RAW Processing-versie 9, simpelweg RAW 9 genoemd. Met RAW 9 werkt Apple ook de Core Image RAW processing-api bij. Die nieuwe versie van de software en de api komen beschikbaar in iOS 27, maar ook in iPadOS 27, visionOS 27 en macOS 27.

De nieuwe RAW-beeldverwerking bevat veel technische wijzigingen en aanpassingen voor ontwikkelaars. Voor hen is relevant dat ze bepaalde api-endpoints niet meer kunnen gebruiken en dat Apple nieuwe introduceert.

Maar de grootste verandering zit in de manier waarop foto's in RAW-formaat worden geparst. Ook het 'demosaicing', ofwel het reconstrueren van kleurinformatie uit ruwe sensordata van foto's wordt sterk verbeterd. Daardoor worden de scherpte, maar vooral de kleur en ruisonderdrukking verbeterd.

Dat geldt vooral voor afbeeldingen met veel beeldruis, bijvoorbeeld bij het gebruik van camera's met kleine sensoren. Apple toont daarvan een aantal voorbeelden die laten zien hoeveel scherper de beelden kunnen worden. Laat in dit geval dus vooral de foto's meer spreken dan duizend woorden.

Foto's van RAW 8 zonder en met ruisonderdrukking, en RAW 9

WhatsApp is later dit jaar niet meer te gebruiken op iOS 15.4 en lager. De dienst vereist vanaf december iOS 15.5, dat nog werkt op de iPhone 6s, maar niet op oudere iPhones. Gebruikers met een iPhone 6s of 7 moeten daarom opletten.

WhatsApp heeft een ondersteuningspagina aangepast waarop de minimale systeemeisen staan beschreven. Daarop staat nu dat gebruikers vanaf 30 november van dit jaar minimaal iOS 15.5 moeten draaien.

Op dit moment kunnen gebruikers WhatsApp draaien op iOS 15.1 of hoger. Dat is sinds mei vorig jaar het geval.

In de praktijk betekent dit dat een aantal gebruikers met oude iPhones of iPads moeten opletten of hun telefoons al zijn bijgewerkt zijn naar de recentste versie. De volgende iPhone- en iPad-modellen hebben nog ondersteuning voor iOS 15 en kunnen worden bijgewerkt naar 15.5:

• iPhone 6s
• iPhone 6s Plus
• iPhone SE (Gen. 1)
• iPhone 7
• iPhone 7 Plus
• iPad Air 2
• iPad mini 4

Ter context: Apple presenteerde de iPhone 7-serie in 2016. De iPhone 6s verscheen een jaar eerder.

Update, 14.05 uur – In het artikel en de titel stond aanvankelijk dat WhatsApp niet meer werkt op de telefoons in bovenstaande lijst, maar dat klopt niet. Die toestellen zijn de laatsten die nog op iOS 15 draaien en werken dus nog wel, al moeten ze wel worden bijgewerkt.

Microsoft werkt Edge voortaan iedere twee weken bij in plaats van iedere maand. Het bedrijf volgt daarmee Google, dat Chrome tweewekelijks bijgewerkt. De optionele releasecyclus van acht weken voor bedrijven blijft ongewijzigd bestaan.

Microsoft schrijft in een blogpost dat het de releasecyclus van zijn browser bijwerkt. Dat gebeurt vanaf Edge-versie 152, die op 27 augustus verschijnt. Vanaf dat moment komt er iedere twee weken een nieuwe versie van de browser uit met nieuwe features.

Microsoft zegt dat er 'twee keer zo vaak half zo veel' nieuwe functies als eerst uitkomen. Belangrijke beveiligingsupdates blijven komen, maar het gaat vooral om nieuwe functionaliteit, zegt het bedrijf.

Naast het Stable-releasekanaal blijft het Extended Stable-releasekanaal bestaan. Dat is een optionele releasecyclus voor bijvoorbeeld bedrijven die niet iedere twee weken willen omgaan met veranderingen. In het Extended Stable-kanaal komt er iedere acht weken een nieuwe versie uit, met beveiligingsupdates tussendoor.

Microsoft volgt Google met het releaseschema. Dat liet eerder dit jaar al weten dat het iedere twee weken een nieuwe versie van Chrome uitbrengt. Dat heeft ook invloed op Edge, want dat gebruikt onder de motorkap Chromium.

De Belgische provider Base laat klanten tot vier dagen televisie terugkijken. Dat was eerder nog 36 uur.

De provider schrijft dat in een e-mail naar klanten en heeft inmiddels ook zijn website bijgewerkt. Op de website staat dat klanten televisie-uitzendingen voortaan tot vier dagen kunnen terugkijken. Dat was aanvankelijk nog 36 uur.

De verandering lijkt pas recent te zijn doorgevoerd. In de Wayback Machine is te zien dat het in maart van dit jaar alleen nog mogelijk was om 36 uur terug te kijken.

Gebruikers van een Homey-smarthomehub kunnen voortaan de firmware van hun Zigbee- en Z-Wave-apparaten over-the-air bijwerken via de Homey-app. Een recente update maakt dit mogelijk door een nieuw protocol te implementeren. Gebruikers hoeven dan hun apparaten niet op een andere manier of met een andere hub te benaderen.

Homey schrijft dat in een bericht aan ontwikkelaars, hoewel de functionaliteit al sinds v13.2.0 in de Homey-firmware zit. Die versie kwam drie weken geleden uit.

In die firmwareversie kregen Homey-hubs ondersteuning voor het Zigbee Over-the-Air Upgrade-protocol en het Z-Wave Firmware Update Metadata Command Class-protocol. Daarmee is het mogelijk om firmware-updates voor Zigbee- en Z-Wave-apparaten niet specifiek via dat apparaat te installeren, maar via de Homey-hub. Zonder die functionaliteit zouden gebruikers een andere hub nodig hebben die dat kan, of een ander apparaat. Ontwikkelaars moeten wel zorgen dat hun apparaten updates accepteren van andere bronnen die het protocol ondersteunen.

Verder is ook ondersteuning voor het bijwerken van Matter-apparaten uitgebracht,. Dat werkt via de Matter Distributed Compliance Ledger.

Gebruikers moeten minimaal firmwareversie 13.2.0 en versie 9.10.0 van de mobiele app hebben. De functionaliteit is beschikbaar op de Homey Pro-versies Early 2023, 2026 en mini, in Homey Self-Hosted Server en Homey Cloud. Op de Homey Pro (2016–2019) werkt dat niet.

Update, 15.20 uur – In het artikel stond aanvankelijk dat alle Homey Pro-modellen dit ondersteunden, maar dat klopt niet. De (2016-2019) werkt niet met deze functie. Ook is de passage over Matter-ondersteuning toegevoegd.

Murena heeft /e/OS 4.0 uitgebracht. Ondanks die nummering gaat het om een relatief kleine upgrade, waarin onder andere meer Murena-apps zijn geïntegreerd. Wel maakt de update het makkelijker om Google-data te migreren naar Murena-diensten zoals Workspace.

Murena schrijft dat in de releasenotes van /e/OS 4.0. Dat is sinds donderdag uit. Murena heeft daarin zijn eigen launcher, Blisslauncher, visueel aangepast, met onder andere nieuwe achtergronden.

Een belangrijke verandering is dat Murena de migratietool heeft aangepast voor het overzetten van data. Gebruikers kunnen daarmee onder andere Gmail-data migreren naar Murena Workspace, Murena's eigen officepakket. Voorheen was het wel mogelijk om contacten en agenda's over te zetten, maar geen Gmail-data. Nu kunnen gebruikers ook e-mails en metadata importeren. Zij kunnen ook e-mailforwarding instellen naar een Murena-adres.

Murena Workspace is zelf ook aangepast. Zo is het mogelijk om in pdf's en tekstbestanden een digitale handtekening te plaatsen. Dat heet Murena Sign. De handtekeningen voldoen aan eIDAS-normen, zodat gebruikers er officiële documenten mee kunnen ondertekenen.

Verder integreert het bedrijf Murena Meet dieper in het besturingssysteem. Dat betekent in de praktijk dat de app standaard wordt geïnstalleerd en dat gebruikers makkelijker kunnen inloggen met hun Murena-account.

Murena zegt verder dat het werkt aan een back-upfunctie voor data op telefoons. Ook komt het bedrijf met een losstaande versie van Passwords, een wachtwoordmanager die nu alleen in de browser te gebruiken is. Murena wil in de toekomst ook kaartenapp Maps uitbrengen in /e/OS, maar dat is nu nog niet aan de orde. Wel loopt er inmiddels een bètatest van de app.

De Nederlandse Belastingdienst gaat de systemen om btw te innen zelf hosten en beheren. Dat zegt staatssecretaris Eerenberg in een uitgebreid plan om de fiscus digitaal autonomer te maken. De Belastingdienst gaat ook kijken of hij andere systemen in eigen beheer kan nemen en wil 'rijksbreed koploper worden op het gebied van digitale autonomie'.

Staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën schrijft over de strategie in een brief aan de Tweede Kamer. De Belastingdienst gaat meerdere stappen zetten om zijn digitale autonomie te vergroten. Een van de belangrijkste stappen daarin is dat de fiscus alle systemen om btw te innen zelf in beheer neemt.

Eerder dit jaar ontstonden er zorgen toen bleek dat de Belastingdienst het beheer van dat systeem had uitbesteed aan een Amerikaans bedrijf. Onder meer experts waarschuwden toen voor de risico's daarvan, bijvoorbeeld in een situatie waarin de Amerikaanse overheid ervoor zou kunnen zorgen dat Nederland geen btw-inkomsten meer kan ontvangen. De Belastingdienst begon daarop een onderzoek naar de risico's. Eerenberg zegt nu dat 'de risico's niet voldoende gemitigeerd kunnen worden' als het btw-systeem inderdaad Amerikaans wordt.

Zelf hosten

"Daarom heeft de Belastingdienst besloten om voor ingebruikname van het nieuwe systeem over te gaan op het zogenoemde hostingscenario", schrijft Eerenberg. "In het hostingscenario doet de Belastingdienst het beheer en onderhoud van de infrastructuur in plaats van de leverancier. De servers staan in onze eigen datacenters en worden beheerd door medewerkers van de Belastingdienst zelf, niet door de leverancier. Ook het softwaredistributiemechanisme komt onder controle van de Belastingdienst. Daardoor heeft de Belastingdienst controle over de toegang tot de software en de bijbehorende data."

Wel blijft Fast Enterprises, het bedrijf dat de software aanvankelijk zou beheren, de software ontwikkelen. Het bedrijf kan dan echter niet bij 'productiegegevens'.

In de brief schrijft de staatssecretaris meer over de autonomiestrategie van de Belastingdienst. Zo wil de fiscus zijn eigen datacenters uitbreiden om meer capaciteit vrij te maken voor eigen softwarebeheer. Daarbij speelt netcongestie wel een rol; uitbreiding van de huidige datacenters is op dit moment niet mogelijk, omdat het stroomnet in de regio Apeldoorn te vol zit.

Zoveel mogelijk opensource

Een ander plan is om bij de inkoop en aanbesteding van software de voorkeur te geven aan Europese partijen. Eerenberg erkent ook dat aanbestedingsregels het soms moeilijk maken daarin de juiste keuze te maken.

De Belastingdienst wil verder zoveel mogelijk inzetten op opensourcesoftware. "Bij de verwerving van nieuwe software wordt bij gelijke geschiktheid voor opensource en open standaarden gekozen", schrijft de staatssecretaris. Dat is niet heel verrassend. Het kiezen voor opensourcesoftware is al jaren de voorkeur bij de hele Rijksoverheid.

Andere klantenservicesoftware

De Belastingdienst gaat meer inzetten op opensource, al is dat al jaren overheidsbeleid.De Belastingdienst wil die keuzes onder andere in de praktijk brengen bij de Belastingtelefoon. Ook daar moet veel veranderen. De systemen van de 'contactcentervoorziening', ofwel alle digitale kanalen waarmee burgers contact kunnen opnemen met de fiscus, moeten op de schop. Het contract met de leverancier stopt in 2028 en dan moet er een nieuw systeem komen.

Op dit moment is dat nog on-premsoftware, ofwel software die op eigen servers van de Belastingdienst draait. Dat stopt. De huidige leverancier levert die software niet meer, dus moet de Belastingdienst op zoek naar een alternatief.

Daarover wil Eerenberg nog niet veel zeggen, omdat er op dit moment een aanbestedingsprocedure loopt. Maar, zegt hij: "Ik wil een nieuw contactcenter aansluiten op mijn uitgangspunten rond digitale autonomie en weeg daarbij ook de continuïteit voor de dienstverlening."

Opnieuw kijken naar Microsoft 365

De Belastingdienst gaat tot slot opnieuw kijken naar de inzet van Microsoft 365 als officepakket. Ook dat is een langlopend dossier. Vorig jaar bleek dat de fiscus geen goed Europees alternatief kan vinden voor het kantoorpakket. Daarom gaan alle werknemers op termijn over naar M365. Dat gebeurt gefaseerd. Eerder deze week bleek nog dat in 2025 5000 werknemers al over waren.

Die situatie verandert niet helemaal, maar Eerenberg zegt wel 'opnieuw te gaan bekijken' of er niet alsnog een alternatief bestaat. "Want in een jaar tijd kunnen omstandigheden zoals beschikbare datacentercapaciteit en marktaanbod zijn veranderd, waardoor eerder niet-haalbare opties nu wel mogelijk zijn", schrijft hij. Dat betekent in de praktijk dat de Belastingdienst niet stopt met M365, maar dat hij wel opnieuw onderzoekt of hij de software alsnog zelf kan draaien.

'Volledige onafhankelijkheid' bestaat niet

Eerenberg erkent in de brief verder wel dat volledig onafhankelijk worden van techbedrijven, ook Amerikaanse, niet mogelijk is. "Volledige digitale autonomie is geen realistisch streven. De Belastingdienst zal ook in de toekomst gebruik moeten blijven maken van laptops, telefoons, infrastructuur en software van niet-Europese leveranciers."

Dat is een conclusie die experts overigens volgen; zij waarschuwen er vaak voor dat digitale autonomie als een alles-of-niets-situatie wordt gezien en dat bedrijven en overheden zich daardoor soms laten tegenhouden. Eerenburg zegt daarover: "Mijn doel is dat de Belastingdienst, ook in de toekomst, een organisatie is die zo onafhankelijk mogelijk keuzes kan maken over zijn digitale omgeving en minder afhankelijk wordt van een beperkt aantal, vaak niet-Europese, technologieleveranciers."