Nederlandse Belastingdienst gaat btw-systemen toch zelf beheren

De Nederlandse Belastingdienst gaat de systemen om btw te innen zelf hosten en beheren. Dat zegt staatssecretaris Eerenberg in een uitgebreid plan om de fiscus digitaal autonomer te maken. De Belastingdienst gaat ook kijken of hij andere systemen in eigen beheer kan nemen en wil 'rijksbreed koploper worden op het gebied van digitale autonomie'.

Dit nieuws in het kort

• De staatssecretaris van Financiën schrijft in een Kamerbrief over digitale autonomie bij de Belastingdienst.
• De Belastingdienst gaat systemen om btw te innen niet uitbesteden aan een Amerikaans bedrijf, maar zelf beheren.
• De software voor het contactcentrum wordt waar mogelijk Europees en in eigen beheer.
• De fiscus onderzoekt opnieuw of hij Microsoft 365 als kantooromgeving zelf kan hosten.
• De Belastingdienst heeft meerdere nieuwe regels opgesteld om digitaal autonoom te blijven.

Staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën schrijft over de strategie in een brief aan de Tweede Kamer. De Belastingdienst gaat meerdere stappen zetten om zijn digitale autonomie te vergroten. Een van de belangrijkste stappen daarin is dat de fiscus alle systemen om btw te innen zelf in beheer neemt.

Eerder dit jaar ontstonden er zorgen toen bleek dat de Belastingdienst het beheer van dat systeem had uitbesteed aan een Amerikaans bedrijf. Onder meer experts waarschuwden toen voor de risico's daarvan, bijvoorbeeld in een situatie waarin de Amerikaanse overheid ervoor zou kunnen zorgen dat Nederland geen btw-inkomsten meer kan ontvangen. De Belastingdienst begon daarop een onderzoek naar de risico's. Eerenberg zegt nu dat 'de risico's niet voldoende gemitigeerd kunnen worden' als het btw-systeem inderdaad Amerikaans wordt.

Zelf hosten

"Daarom heeft de Belastingdienst besloten om voor ingebruikname van het nieuwe systeem over te gaan op het zogenoemde hostingscenario", schrijft Eerenberg. "In het hostingscenario doet de Belastingdienst het beheer en onderhoud van de infrastructuur in plaats van de leverancier. De servers staan in onze eigen datacenters en worden beheerd door medewerkers van de Belastingdienst zelf, niet door de leverancier. Ook het softwaredistributiemechanisme komt onder controle van de Belastingdienst. Daardoor heeft de Belastingdienst controle over de toegang tot de software en de bijbehorende data."

Wel blijft Fast Enterprises, het bedrijf dat de software aanvankelijk zou beheren, de software ontwikkelen. Het bedrijf kan dan echter niet bij 'productiegegevens'.

In de brief schrijft de staatssecretaris meer over de autonomiestrategie van de Belastingdienst. Zo wil de fiscus zijn eigen datacenters uitbreiden om meer capaciteit vrij te maken voor eigen softwarebeheer. Daarbij speelt netcongestie wel een rol; uitbreiding van de huidige datacenters is op dit moment niet mogelijk, omdat het stroomnet in de regio Apeldoorn te vol zit.

Zoveel mogelijk opensource

Een ander plan is om bij de inkoop en aanbesteding van software de voorkeur te geven aan Europese partijen. Eerenberg erkent ook dat aanbestedingsregels het soms moeilijk maken daarin de juiste keuze te maken.

De Belastingdienst wil verder zoveel mogelijk inzetten op opensourcesoftware. "Bij de verwerving van nieuwe software wordt bij gelijke geschiktheid voor opensource en open standaarden gekozen", schrijft de staatssecretaris. Dat is niet heel verrassend. Het kiezen voor opensourcesoftware is al jaren de voorkeur bij de hele Rijksoverheid.

Andere klantenservicesoftware

De Belastingdienst gaat meer inzetten op opensource, al is dat al jaren overheidsbeleid.De Belastingdienst wil die keuzes onder andere in de praktijk brengen bij de Belastingtelefoon. Ook daar moet veel veranderen. De systemen van de 'contactcentervoorziening', ofwel alle digitale kanalen waarmee burgers contact kunnen opnemen met de fiscus, moeten op de schop. Het contract met de leverancier stopt in 2028 en dan moet er een nieuw systeem komen.

Op dit moment is dat nog on-premsoftware, ofwel software die op eigen servers van de Belastingdienst draait. Dat stopt. De huidige leverancier levert die software niet meer, dus moet de Belastingdienst op zoek naar een alternatief.

Daarover wil Eerenberg nog niet veel zeggen, omdat er op dit moment een aanbestedingsprocedure loopt. Maar, zegt hij: "Ik wil een nieuw contactcenter aansluiten op mijn uitgangspunten rond digitale autonomie en weeg daarbij ook de continuïteit voor de dienstverlening."

Opnieuw kijken naar Microsoft 365

De Belastingdienst gaat tot slot opnieuw kijken naar de inzet van Microsoft 365 als officepakket. Ook dat is een langlopend dossier. Vorig jaar bleek dat de fiscus geen goed Europees alternatief kan vinden voor het kantoorpakket. Daarom gaan alle werknemers op termijn over naar M365. Dat gebeurt gefaseerd. Eerder deze week bleek nog dat in 2025 5000 werknemers al over waren.

Die situatie verandert niet helemaal, maar Eerenberg zegt wel 'opnieuw te gaan bekijken' of er niet alsnog een alternatief bestaat. "Want in een jaar tijd kunnen omstandigheden zoals beschikbare datacentercapaciteit en marktaanbod zijn veranderd, waardoor eerder niet-haalbare opties nu wel mogelijk zijn", schrijft hij. Dat betekent in de praktijk dat de Belastingdienst niet stopt met M365, maar dat hij wel opnieuw onderzoekt of hij de software alsnog zelf kan draaien.

'Volledige onafhankelijkheid' bestaat niet

Eerenberg erkent in de brief verder wel dat volledig onafhankelijk worden van techbedrijven, ook Amerikaanse, niet mogelijk is. "Volledige digitale autonomie is geen realistisch streven. De Belastingdienst zal ook in de toekomst gebruik moeten blijven maken van laptops, telefoons, infrastructuur en software van niet-Europese leveranciers."

Dat is een conclusie die experts overigens volgen; zij waarschuwen er vaak voor dat digitale autonomie als een alles-of-niets-situatie wordt gezien en dat bedrijven en overheden zich daardoor soms laten tegenhouden. Eerenburg zegt daarover: "Mijn doel is dat de Belastingdienst, ook in de toekomst, een organisatie is die zo onafhankelijk mogelijk keuzes kan maken over zijn digitale omgeving en minder afhankelijk wordt van een beperkt aantal, vaak niet-Europese, technologieleveranciers."

Reacties (141)

[paradoXical]

Ik ben erg benieuwd hoe de Belastingdienst de benodigde energietoevoer gaat realiseren, er is momenteel spake van een energietekort in datacentre land. Gaat de politiek hier ook mee aan de slag?

Onder hoge ambtenaren in nederland is inmiddels duidelijk dat Nederland iedere nieuwe vierkante meter datacentre zelf in gebruik moet gaan nemen, hopelijk heeft de politiek dit besef ook.

[Dylan_R]

ik denk dat het wel mee valt met wat de overheid aan rekenkracht nodig heeft. met 5 rekken ben je er wel.

[wildhagen]

LOL, ik denk dat je dat toch even gigantisch onderschat. De Belastingsdienst heeft één van de grotere oveheidsdatacenters van Nederland, in Apeldoorn (Quintax- en Walterboscomplex). Zie Belastingdienst opent derde Overheidsdatacenter (ODC) in Apeldoorn

Die hebben qua computerruimte 2x 1000 vierkante meter aan oppervlakte. Met mogelijkheid tot uitbreiding naar 2400 vierkante meter.

De Belastingdienst heeft een van de grootste datacenters van Nederland. Er draaien dan ook honderden applicaties op onze servers.

Zie Infrastructuur bij de Belastingdienst.

Die 5 racks van je is maar een verwaarloosbare fractie van wat zer daar aan totaal hebben draaien. En dat is dus alleen nog maar de Belastingsdienst. Hebben we het nog niet over de honderden andere overheidsdiensten....

[Reactie gewijzigd door wildhagen op 12 juni 2026 10:34]

[SadisticPanda]

Zelfde in België trouwens het datacenter van de FOD Financien onder de North Galaxy is ongeveer 3000m².

Ze hebben meerdere federale dienste van een 30-40 serverparken samen gezet in 4 parken waarvan grootse in Brussel onder het North Galaxy gebouw staat aan het Noord station. Dat zijn van de laatste hypermoderne systemen. Ook vind je soms nog historische toestellen terug (wel minder en minder).

Op andere plek, dacht Evere draait een DRS. Meestal tonen ze maar 1 rackje ofso maar wat de overheid staan heeft, is rederelijk indrukwekkend.

Ik heb er 11 jaar gewerkt. (Niet in DC direct maar ben er genoeg binnen geweest in de beginjaren, toen de migraties aan het lopen waren van BULL/Wang mainframes naar modernere. (COBOL)

[DigitalExorcist]

3000m² = 60 x 50 meter, en als je dat opdeelt in verdiepingen is dat niet bepaald indrukwekkend veel...

[SadisticPanda]

Of 5 op 600m :-)

Naar datacenter maten idd niet maar voor de overheid van een klein landje als het onze.

Ook veel nog op mainframes(in mijn tijd) welke op zich per rack meer werk "kunnen" verzetten dus plaatswinst.

(Is dan nog 3 maal zo groot als het Nederlandse).

Trouwens was meer reactie op de persoon erboven die zei dat de overheid niet veel rekenkracht nodig gehad. Snap ook wel dat het geen vergelijking is voor en Amazon park of zoiets

[Skyaero]

1 van de grotere? Volgens het artikel is elk datacenter ongeveer 1 MW groot. Dat is speelgoed in het land van datacenters. Banken en grote verzekeraars hebben meer staan.

De meeste co-location datacenters van bijv Equinix of Iron Mountain zijn ergens tussen de 10 en 30 MW. Hyperscales beginnen bij 100 MW.

[Hansie9999]

Klopt,

Maar als ze nu eens gewoon de belastingen voor iedereen hetzelfde zouden houden, en niet 5 miljoen regels en uitzonderingen voor de "vriendjes" en de "dikke bedrijven" dan hadden ze misschien zoveel rekenkracht niet nodig

Ik als kleine zelfstandige (noemen de nederlanders zzpers) heb de tijd niet (en het leger boekhouders niet) om er voor te zorgen dat belastingen correct "ontweken" wordt (ontduiken mag niet )

Zonder al die regels en op maat gemaakte uitzonderingen zou een groot bedrijf als unilever exact dezelfde belastingen betalen als wij en dat zou toch een serieus verschil maken,

Maarja, het feit dat bijvoorbeeld AC/DC een "nederlandse" band is en bijvoorbeeld Telenet hun fakturen laat printen en versturen in Ierland heeft natuurlijk NIETS met Belastingsregels te maken zeker

[R_Zwart]

Ik denk niet dat de benodigde rekenkracht erg wordt beinvloedt door de belastingregels. Eerder door de hoeveelheid transacties. En dat verandert niet als je regels simpeler maakt.

[Hansie9999]

Goh, weet het niet,

Ik doe het basis gedeelte van mijn boekhouding zelf. (aankoop en verkoopfakturen inboeken)

de boekhouder doet enkel op het einde van het jaar zijn nodige mambo jambo dat mij dan blijkbaar 1000+ euro aan "werk" moet kosten en plots is alles anders aan de data (zaken zoals de wagen waar ik soms ook wel privé mee rijd , maar evengoed in het weekend in mijn vrije tijd nog snel iets mee naar de klant breng, die wordt plots maar x procent ingebracht als onkosten, en dan vraag ik mij af, die directeur die daar met de firma limousine met chauffeur betaald door de firma ook op weg naar huis stopt om zijn dochter/vrouw te gaan ophalen, moet die dat ook uit eigen zak betalen ?? ik betwijfel het sterk, krijgt er waarschijnlijk nog subsidie voor ook )

Als het gewoon bij de fakturen aan/verkoop inboeken bleef zonder al de andere berekeningen voor de speciale regeltjes, zou toch wel wat rekenkracht schelen volgens mij

[Reactie gewijzigd door Hansie9999 op 12 juni 2026 11:55]

[C64Boy]

Wat door je administratiekantoor wordt gedaan is vrij normaal. Je hebt zo te horen een eenmanszaak. De auto- daar rij je ook privé mee- dus moet daar een correctie voor privé over plaatsvinden- daar zijn regels voor die de Belastingdienst hanteert. Telefoon en andere zaken geldt dat ook voor. In Nederland wordt dit altijd aan het einde van het jaar in de BTW/ IB sfeer pas verrekend- ook volgens de regels. De mambo jambo kun je kennelijk niet zelf- dus daar betaal je dan (terecht) voor.

Wat je aanhaalt over de directeur is onzin. Ook over deze auto is wel degelijk een privé correctie van toepassing in zowel de BTW als ook in de inkomstenbelasting (IB)- een directeur ontvangt namelijk salaris. Als je een directeur groot aandeel houder bent dan loop je ook nog tegen zaken als gebruikelijk loon- je moet verplicht loon uitbetalen en dat is duurder dan dividend / winstuitkering.

Je hebt hopelijk meer verstand van computers, laat het boekhouden en de fiscaliteit maar aan anderen over, want daar heb je geen kaas van gegeten.

[beeldbuijs]

Dat hele facturen/btw/onkosten/aftrekposten/etc etc gebeuren wordt door jou of door je boekhouder ingevuld en uitgerekend. Dat gebeurt voor 99,99% niet op de servers van de Belastingdienst.

[C64Boy]

Dat klopt, maar het uiteindelijke resultaat gaat daar wel naar toe en dan start een heel proces van controles en wordt een aanslag getriggerd met het hele incasso proces erachteraan. Ook weer een heel administratief circus. Grotendeels geautomatiseerd, maar vergt ook rekenkracht. De speciale regeltjes? Ja die kosten extra, maar dat is vooral door politieke keuzes ingegeven.

[Kalief]

AC/DC-gitarist Angus Young woont in Aalten, Gelderland.

[Ozzy]

Angus Young, een van de oprichters, woont in Nederland. Dus geen idee waarom je dat als voorbeeld probeert te gebruiken. Misschien wat minder focussen op hoe je denkt dat anderen belasting ontwijken, dan hou je wat meer tijd over om je eigen belastingen goed te regelen.

[Hansie9999]

Het feit dat Angus toevallig momenteel in Nederland woont heeft NIETS te maken met het feit dat zijn "australische" band belastingtechnisch/fiscaal via een nederlandse firma gaat en alles te maken met het feit dat hij met een Nederlandse getrouwd is (misschien beter ook wat meer op de details focussen voor U iets zegt)

https://www.nu.nl/overig/3359453/acdc-fiscaal-gevestigd-in-nederland.html?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

[Kalief]

Hij woont hier niet toevallig momenteel, hij woont hier al heel lang.

[Hansie9999]

U weet zeer goed wat ik bedoel,

de reden dat zijn "firma" in nederland gevestigd is heeft alles te doen met de gunstige BTW regeling voor al zijn buitenlandse activiteiten en niets met het feit dat hij hier ook woont,

geen idee waarom trouwens mijn post weer - krijgt, staan enkel feiten in.

[CivLord]

Dat laatste heeft inderdaad niets direct met de belastingregels te maken, maar alles met belastingverdragen.

Wanneer je bv als grote internationale artiest uit zo'n beetje alle landen ter wereld inkomsten krijgt, is het heel vervelend wanneer er niets geregeld is tussen het land waar je die inkomsten vandaan krijgt en het land waar je zelf belastingtechnisch gevestigd bent. In veel gevallen moet je dan dubbel belasting betalen, waarna je in je eigen land misschien iets van de in het andere land betaalde belasting af kan trekken. Het is dan handig wanneer er iets tussen die twee landen geregeld is een belastingverdrag, over waar de inkomsten belast worden.

Als handelsland heeft Nederland van oudsher een van de grootste verzameling handelsverdragen ter wereld. Daarom is het voor grote internationale bedrijven gunstig om inkomsten via Nederland te laten lopen. Dat scheelt een pak aan dubbele belastingen betalen en een pak aan accountants om dat allemaal te ontwarren.

[Glashelder]

U bent een soevereine? Wel de vruchten willen plukken van de maatschappij, maar niet de lasten?

Gelukkig krijgen die steeds vaker (keihard) het deksel op hun neus.

[bzzzt]

Je onderschat de hoeveelheid capaciteit gruwelijk, maar je hebt wel een punt dat de pure rekenkracht die de overheid nodig heeft relatief beperkt is ten opzichte van de hyperscalers en vooral AI datacenters die nu opgetuigd worden. Daarom is het belangrijk dat overheidsdiensten prioriteit krijgen.

[david-v]

5 rekken? volgens mij onderschat je dit een beetje, nou ja, eerder enorm, een factor met een aantal nullen erachter en dan kom je in de buurt.

[SJCE]

Het is tegenwoordig redelijk gebruikelijk om applicaties die je makkelijk op drie raspberry pi's zou kunnen draaien (vanwege de redundantie in verschillende datacenters) te verdelen over enkele tientallen docker containers die honderden keren zoveel rekenkracht nodig hebben, en tonnen aan licenties per jaar kosten.

[Niemand_Anders]

Waarom moet het een Nederland datacenter zijn en kan dat niet een Duits datacenter zijn? Wij hebben een deel van onze servers verplaatst naar Dusseldorf en Frankfurt. Inmiddels is die hosting zelfs goedkoper dan de servers die in Amsterdam staan. Dusseldorf is vanaf Venlo ongeveer een half uur rijden...

[R_Zwart]

AL maanden gaat de discussie over autonoom worden van ons land. En als er dan maatregelen worden genomen om dat te doen, komen er direct reacties waarom dat niet in het buitenland gedaan kan worden. Het begint er op te lijken dat de overheid A zegt, sommigen mensen als pavlov-reactie B willen zeggen. Ik gok dat als de overheid had gezegd dat ze het in Duitsland gaan doen er direct een hoop reacties zijn met de vraag waarom dat niet gewoon in Nederland kan.

[Niemand_Anders]

Aangezien ik 3 dagen per week in Kleve werk en 1 dag per week in Nijmegen zie ik Duitsland niet meer als buitenland. Daarbij wil men minder afhankelijk worden van Amerikaanse partijen en zojuist meer samenwerken met Europese partijen. Waarom mag DigiD wel naar Duitsland (StackIt), maar de belastingdienst niet.

Men kan niet 20 jaar roepen dat we 1 Europa (EU) zijn en nog steeds als 27 eilandjes opereren.
De belastingdienst heeft al data centers in Nederland, dus is het eigenlijk erg goed om ook een data center buiten Nederland te hebben voor geo replication. Dat hoeft niet per se Duitsland te zijn, maar kan bijvoorbeeld ook Belgie of Denemarken zijn.

[beeldbuijs]

We zijn vooral één EU als dat goedkoper is. Zolang Nederland en Duitsland allebei nog ‘eigen’ luchthavens hebben, willen ze bijvoorbeeld allebei geen accijns op kerosine heffen, uit angst omzet te verliezen. Tegelijkertijd wordt er wel 100% accijns op energie geheven voor woon-werkverkeer, basisbehoeften zoals huizen verwarmen etc. Worden er boeren uitgekocht vanwege het milieu terwijl het Nederlandse vliegverkeer belastingvrij net zo veel kerosine wegtankt als het Nederlandse wegverkeer aan aardolieproducten verbruikt. Met corona zag je ook hoe in eerste instantie ieder land de mondkapjes probeerde weg te kapen voor de anderen, terwijl je juist op dat moment Europese samenwerking verwacht. Pas op langere termijn ging men samenwerken qua protocollen, apps, subsidiepot.

[Cartman!]

Je pakt de meest gunstige plaats in Nederland om te bepalen hoelang het rijden is naar Dusseldorf. Van Amsterdam naar Dusseldorf is bijna 3 uur rijden, dat schetst toch een ander beeld.

[Karel_Appel]

En als we ruzie krijgen met Duitsland dan?

[zonglew00]

Dan mogen ze ons haven niet meer gebruiken, samen met de kerosine productie en opslag. Economisch zijn we zeer sterk verbonden, wij kunnen niet zonder hen en zij ons niet. Ook al haten we onze buren vanwege voetbal en de bezetting van onze stranden

[Karel_Appel]

Dan nog kan het bij een verstoorde relatie als onderhandelings/drukmiddel worden ingezet. Dat is dan geen onafhankelijkheid. Er hoeft maar een Orban type aan de macht te komen die onze haven helemaal niet boeit, en Antwerpen ook als een goede optie ziet. Duitsland kan echt wel zonder ons hoor.

[Glashelder]

Nederland kan niet zelfstandig bestaan in de huidige wereld. We moeten een bepaalde mate van vertrouwen hebben in op zijn minst Europa.

En hoe ver wil je gaan wat betreft onafhankelijkheid? Met al dat gedoe rondom asiel in Nederland en Europa valt niet eens uit te sluiten dat Apeldoorn geen ruzie krijgt met Den Haag. Datacenters maar naar Den Haag?

Je ziet dat nu al een beetje: https://www.telegraaf.nl/...ingwekkend/156873700.html

Gemeentes voelen zich gesterkt door de publieke opinie om tegen het rijk in te gaan.

[Reactie gewijzigd door Glashelder op 12 juni 2026 12:19]

[kozue]

Wij zijn veel te klein om ons druk te maken over onenigheid binnen Europa. Als we ooit onafhankelijk van de VS, China en andere niet-westerse machten willen worden, moeten we 1 blok vormen als EU zijnde. Ook Duitsland is daar te klein voor en begrijpt dat ook. En diensten afnemen van een Duitse partij is toch vele malen beter dan eentje uit Trumpistan?

[Karel_Appel]

Alles is beter dan iets uit Trumpistan, dat is mijn punt ook niet. Maar ook binnen de EU wordt er gekibbeld, we werken samen, maar hebben ook onze eigen belangen. Een land als Hongarije heeft laten zien hoe je zaken kunt frustreren om proberen je zin te krijgen, ook al ben je lid van de EU.
Vandaar mijn opmerking dat als je niet afhankelijk wilt zijn, Duitsland niet de beste optie is. (ook al zal dat niet zo'n vaart lopen)

[C64Boy]

Ik weet niet of momenteel een Duitse Bundesstaat zijn beter is, maar veel slechter dan nu kan het ook haast niet meer met ons kikkerlandje.

[TijsZonderH]

Eerenberg schrijft in de brief in ieder geval:

De Belastingdienst werkt aan een onderbouwing om hogere prioritering te verkrijgen voor aansluiting op het stroomnet.

[C64Boy]

En dat betekent, doordat een overheidsorgaan voorrang gaat krijgen, ondernemers en burgers het nakijken zullen hebben. Lekker peuh!

[Cambionn]

En ondertussen bouwen grote Amerikaanse bedrijven hier gewoon nog bij met hun datacenters. Geef hun een datacenter minder dan kan de overheid er eentje bij.

[fre0n]

Of enkele... de overheid zal geen high density GPU farms nodig hebben , dat scheelt bakken aan koeling en dus peut

[Wouterie]

Simpel: je kunt alleen aangifte doen wanneer het zonnetje schijnt. Dan hebben we namelijk overproductie, naar men zegt.

[exorbitex]

Ik ben erg benieuwd hoe de Belastingdienst de benodigde energietoevoer gaat realiseren, er is momenteel spake van een energietekort in datacentre land. Gaat de politiek hier ook mee aan de slag?

Dat weet ik niet, wat ik wel weet is dat hoe groter het probleem is en hoe directer het een actor raakt er meer handelingsperspectief ontstaat.


Tevens ben ik van mening dat we geen stikstof, woning, aardbevingen of toeslagenprobleem hebben maar een eigenaarschapsprobleem.

[Sebastian1313]

Mensen kopen ook nog steeds EV's van 100 kWh. Hier in Utrecht mag je ze niet meer laden maar gaat ook gewoon door.

Maarja als Microsoft en Google datacenters mogen plaatsen, mogen wij het zeker! Gooien we die andere gewoon dicht. Terug naar de US op de boot...

[Reactie gewijzigd door Sebastian1313 op 13 juni 2026 06:54]

[ApexAlpha]

De fiscus onderzoekt opnieuw of hij Microsoft 365 als kantooromgeving niet zelf kan hosten.

Dat is niet soeverein. Laat u aub niet inpakken door een Amerikaanse softwareboer die er een strik omheen doet.

Ook het softwaredistributiemechanisme komt onder controle van de Belastingdienst. Daardoor heeft de Belastingdienst controle over de toegang tot de software en de bijbehorende data."

Nee dat heb je totaal niet als de updates al gecompileerd zijn. Dat jij op het knopje 'update' mag duwen zegt niks. Ze kunnen alsnog elke timer of backdoor erin stoppen die ze willen.

[Reactie gewijzigd door ApexAlpha op 12 juni 2026 08:34]

[Pasteis]

[...]


Dat is niet soeverein. Laat u aub niet inpakken door een Amerikaanse softwareboer die er een strik omheen doet.


[...]


Nee dat heb je totaal niet als de updates al gecompileerd zijn. Dat jij op het knopje 'update' mag duwen zegt niks. Ze kunnen alsnog elke timer of backdoor erin stoppen die ze willen.

Hier kunnen natuurlijk afspraken over gemaakt worden. En het is misschien niet perfect, maar wel een eerst stap de juiste richting in.

Bovendien zit er een verschil in of de Amerikaanse overheid middels een wet toegang kan opeisen of een backdoor noodzakelijk is om toegang te krijgen.

Omdat de hosting volledig in eigen beheer zal zijn, mag de VS hier helemaal niks mee te maken hebben. Ook al is het een Amerikaanse software bedrijf. Het levert de software, maar geen beheerdiensten en draagt ook geen zorg over de data en opslag.

[ApexAlpha]

Hier kunnen natuurlijk afspraken over gemaakt worden.

Het hele punt van de discussie is juist dat afspraken en contracten niks waard zijn als het Witte Huis daar geen zin in heeft.

Dat is letterlijk het hele punt. Als we afspraken konden maken met Microsoft hierover wat is dan het probleem überhaupt?

[Reactie gewijzigd door ApexAlpha op 12 juni 2026 09:30]

[Skyaero]

Er zijn Europese wetten, zoals o.a.
- AVG artikel 48: https://gdpr-info.eu/art-48-gdpr/
- EU Data Act — hoofdstuk VII toelichting: https://digital-strategy....tpages/data-act-explained

Die tegen de amerikaanse wetten in gaan die @kuurtjes benoemt. Een dataverzoek via bijv. de Cloud Act mag dus niet zonder meer in behandeling genomen worden door een Amerikaans bedrijf als het gaat om Europese data. Het is makkelijk om te roepen dat het van de Amerikaanse wet moet, maar het betekent overtreding van de Europese wet - met daarbij mogelijk hoge boetes of uitsluiting van de Europese markt.

Ze zijn niet helemaal gek daar in Brussel.

Een partij als Microsoft heeft hier dan ook uitgebreid werk van gemaakt en er is ontzettend veel informatie op hun website te vinden over internationale datatransfer. Een start: https://learn.microsoft.c...ransfers-for-all-services

[Kroesss]

Dan overtreden ze de Europese wet. Okee, maar als ze de Europese wet in dit geval volgen, overtreden ze dus automatisch de Amerikaanse wet.

In die situatie moet een bedrijf dus gaan kiezen welke wet ze gaan overtreden. Dat ze er een gaan overtreden is namelijk zeker. En als Amerikaans bedrijf, wat daar gestationeerd is, kies je dan al snel voor het volgen van de Amerikaanse wet. Vooral omdat die ook zegt dat je niets mag laten weten aan de klant. Het overtreden van die Europese wet zal dus ook lang niet altijd aan het licht komen.

[kuurtjes]

De US wet is voor hen belangrijker dan die van de EU. Ik dacht dat iedereen dat wist.

[kuurtjes]

De US kan doen wat ze willen:
- Wikipedia: CLOUD Act
- Wikipedia: Foreign Intelligence Surveillance Act
- Wikipedia: Patriot Act

Afspraken betekenen niets en waar de data gehost is maakt niet uit. Als ze data willen krijgen ze die wel. En de techbedrijven mogen niets zeggen.

[Pinkys Brain]

Iets wat geen standaard netwerk verbinding heeft met Microsoft is meer soeverein. Tuurlijk kan er een backdoor inzitten, maar dat is wat anders dan een voordeur waar je willens en wetens Trump de sleutels voor geeft.

[R_Zwart]

Inderdaad niet 100% soeverein, maar we hebben ook nog zoiets als de praktische kant. Theoretisch kunnen we morgen met z'n alleen over op een soevereine open source variant. Maar dat zorgt wel voor gigantische operationele verstoringen.

[wiezalditzijn]

Een groot verschil is wel dat wanneer jij het platform beheert, en een Amerikaanse partij daar alleen een software component op levert, je (relatief) makkelijk kan zien of zij allemaal data naar Amerika sturen.

Als het platform door iemand anders wordt gehost, heb je 0 inzicht. Ik zou zeggen, dit is een hele goede stap. Je kan niet alles zelf maken, soms moet je afhankelijk zijn. Maar dan moet je nog wel je eigen regels kunnen opleggen en inzicht krijgen of daar aan word voldaan

[jellevanderpal]

Valt er juridisch niet wat op af te dingen dat de software gekoppeld verkocht wordt met een juridische (andere) thuisbasis en beheerlocatie, terwijl dit tegen de expliciete wens van menig corporate gebruiker is?

Het is overduidelijk – voor mij al sinds Windows 7 – dat Microsoft de politieke ruimte neemt en afdwingt om lokale besturen virtueel te ontkoppelen van daadwerkelijke invloed op de infrastructuur. Dit is in mijn ogen natuurlijk ook onwenselijk. Het is bovendien niet onmogelijk, maar slechts uitgesloten door de leverancier, dat we Office zelf lokaal gaan draaien, net zoals bij het laatste Office 2024 LTSC het geval was.

Microsoft dwingt. Dus overheden die het daar niet mee eens zijn, moeten bereid zijn te stemmen met de voeten. Ofwel: gewoon weggaan als die hufters niet doen wat je als enterprise-klant vraagt. Er zijn echt legio opties om andere producten te gebruiken. Maar om alles organisatorisch mee te krijgen, wordt hoe dan ook een rommeltje. Ook als je de touwtjes uit handen geeft aan Microsoft.

[Pasteis]

Valt er juridisch niet wat op af te dingen dat de software gekoppeld verkocht wordt met een juridische (andere) thuisbasis en beheerlocatie, terwijl dit tegen de expliciete wens van menig corporate gebruiker is?

Voor overheidsdiensten zou data en beheer gewoon 100% binnen de Europese landsgrenzen moeten blijven. En expliciet verboden gemaakt moeten worden dat er van buitenaf iemand toegang technisch kan krijgen. En als overheden met bepaalde wetten toegang toch kan afdwingen dat soort gevestigde bedrijven uitsluiten.

[bzzzt]

Dat is natuurlijk heel makkelijk gezegd en heel moeilijk 100% dekkend te krijgen. Er is amper software en hardware in gebruik die niet deels van buiten de EU komt. Om het nog maar niet te hebben over de decennia de het zou kosten om 'even' alles om te schrijven als er al een alternatief was.

[wjn]

Beter 100% binnen de landsgrenzen en 100% Nederlands.

Ga er maar vanuit dat elk land regelingen heeft om gegevens op te vragen van bedrijven uit dat land, ongeacht waar die gegevens staan opgeslagen. Van veel landen is sowieso publiekelijk bekend dat ze dat doen.

Noot; Ik dacht even dat je de AVG als leidraad kon nemen voor wat betreft de locatie van opslaan van gegevens, maar in de AVG mag niet in strijd zijn met andere wetgevingen (volgens de AP tenminste).

[Pasteis]

Mee eens! Dat is altijd beter, maar gezien de kant waar we naartoe zijn doorgeschoten (aanbesteding, uitbesteden etc..) ben ik al blij met elk stapje dichterbij. Wat jij zegt moet uiteindelijk het langetermijn streven zijn.

[john thomassen]

"Volledige digitale autonomie is geen realistisch streven" vind ik een nogal beperkende uitspraak die naar mijn mening onjuist is. In Europa wordt wel degelijk hard- en software geproduceerd die uitstekende vervangers zijn van niet Europese versies, wel iets duurder.

[bzzzt]

Doe je best. Waar koop ik in de EU gemaakt NAND geheugen? Of high-end CPUs?

En welk OS Is volledig op Europese bodem geschreven en beheerd?

[Pasteis]

Dit is heel goed nieuws!

Ik ben erg kritisch op hoe onze overheid de laatste jaren zo hun data, infra en software uit handen heeft laten geven. Gelukkig lijken de signalen nu wel echt serieus opgepakt gaan worden.

Dat er misschien nu geen geschikte software is en dit van een Amerikaanse partij afneemt hoeft niet meteen slecht te zijn. Maar het gaat met name over toegang, de data en het systeem zelf waar ze niet zomaar beheer op hebben en daarmee in de scope van de Amerikaanse overheid bevinden.

[olafmol]

Na "green washing" krijgen we nu "sovereign washing". Terwijl niemand nog een eenduidige definitie heeft van "sovereign" in de context van IT dienstverlening.

[jellevanderpal]

Misschien dat dit beter gelezen kan worden als: Keuzevrijheid. Ik ben akkoord met (bijv.) Google als grote databoer voor mijn onderneming MITS ik te allen tijde de keuzevrijheid behoud om elders uit te wijken. Nu kan ik zeggen dat MKB op schaal eenmanszaak wel een veel kortere beslisboom heeft dan die van de Rijksoverheid. Maar ik kan mij zo voorstellen dat een vergelijkbare organisatie vraag bestaat.

Want als je geen keuze meer hebt - wie heeft dan de macht?

[Reactie gewijzigd door jellevanderpal op 12 juni 2026 11:08]

[jongetje]

Als de overheid de belastingregels heel eenvoudig maakt, dan kan de software, het beheer etc. ook simpel. Scheelt aan alle kanten al tientallen miljoenen per jaar.

Als we dat ook doen met al die toeslagen die er bestaan dan kan de helft van de mensen weg bij de belastingdienst. Maar ga dat maar eens hervormen met alle verschillende politieke partijen.

Wel fijn dat (helaas dankzij Trump?) er veel meer aandacht is om IT binnen NL of iig Europa te houden.

[CivLord]

Als de overheid de belastingregels heel eenvoudig maakt, dan kan de software, het beheer etc. ook simpel. Scheelt aan alle kanten al tientallen miljoenen per jaar.

Als we dat ook doen met al die toeslagen die er bestaan dan kan de helft van de mensen weg bij de belastingdienst. Maar ga dat maar eens hervormen met alle verschillende politieke partijen.

Driekwart van de belastingregels die het zo ingewikkeld maken zijn anti-misbruik en anti-frauderegels. Wanneer je die vereenvoudigt wordt er een hoop belasting ontdoken en moeten diegenen die zich wel aan de regels willen houden nog meer belasting betalen om het verschil bij te plussen.

Daarnaast heb je als normale belastingbetaler nauwelijks last van ingewikkelde belastingregels. Het wordt pas ingewikkeld wanneer je zelf de uitzonderingen op zoekt.

[bzzzt]

Als de overheid de belastingregels heel eenvoudig maakt, dan kan de software, het beheer etc. ook simpel. Scheelt aan alle kanten al tientallen miljoenen per jaar.

Ben je ook voorstander van zo'n vereenvoudiging als je daar honderden euros in de maand minder door te besteden hebt?

De overheid moet ook voorspelbaar zijn en dus overgangsregelingen maken. Je zit dus sowieso nog decennia (denk aan hypotheekrenteaftrek voor 30 jaar) vast aan de bestaande regels dus het lost geen enkel dringend probleem op.

[walteij]

Maar door de beslissing steeds uit te stellen (wat al te lang is gebeurd) los je helemaal niets op. Soms moet je door de zure appel heen bijten.

[bzzzt]

Makkelijk gezegd als jij niet degene bent die hoeft te bijten

[batjes]

We bijten momenteel allemaal in die zure appel tenzij je miljonair+ aan vermogen hebt.

Of betaal jij ook graag ruim het dubbele voor je woning?

[bzzzt]

Het kan nog steeds minder. Daarnaast is de politiek wel een, maar niet de enige factor die tot hoge woningprijzen leidt. Dat tot 'incompetente politici' reduceren is niet productief en ook niet waar.

[jongetje]

Niemand zegt dat iemand met een uitkering er op achteruit gaat als je het eenvoudiger maakt. Zal nooit 1 op 1 hetzelfde zijn, maar een oerwoud aan toeslagen en regelingen maakt het enorm comlex. Voor de rechthebbende en voor de overheid.

[bzzzt]

Als je al die toeslagen en regelingen afschaft gaan die mensen er dus wel fors op achteruit.

Dan kan je natuurlijk de belastingen verlagen zodat er meer besteedbaar inkomen overblijft, maar dan moet iemand dat in eerste instantie wel verdienen natuurlijk. Mensen op of onder het minimumloon betalen al amper belasting dus zullen daar weinig op vooruit gaan.

[Phosoup]

Hangt er vanaf wat er voor in de plaats komt. Een systeem heeft nooit het eeuwige leven, er zal een tijd komen dat het niet meer gaat werken. Sowieso zijn armeren dan vaak het bokje, als je terugkijkt in de geschiedenis.

[walteij]

Ik ben niet de bestuurder die die keuze moet maken. Ik ben wel een burger die op meerdere vlakken door een dergelijke beslissing geraakt zal worden, daar ben ik van overtuigd. Er zullen maar weinig mensen zijn die niet geraakt worden door het stoppen van subsidies, renteaftrek en andere 'geld-rondpomp-mechanismen'.

Degene die moet bijten is de politiek, zij moeten het belastingstelsel inderdaad eenvoudiger maken, waardoor de kans op fouten kleiner wordt, uitgaven (in de vorm van subsidies en HRA) teruglopen, inkomsten misschien wat verhoven, bijvoorbeeld de belastingvoordelen voor bedrijven die hier niets meer dan een brievenbusfirma zijn aanpassen, zodat er meer geld beschikbaar komt voor zorg, educatie, beheer van onze infra en het sociale stelsel weer een beetje kan opkruipen. Dat stopt alleen niet bij aanpassen van de belastingen, ook wat andere maatregelen zullen genomen moeten worden, maar de meeste van die maatregelen zijn niet populair en dat is dan weer terug te zien in de volgende verkiezingen. En dat laatste is de reden dat er niet drastisch hervormd wordt.

[bzzzt]

Er zullen maar weinig mensen zijn die niet geraakt worden door het stoppen van subsidies, renteaftrek en andere 'geld-rondpomp-mechanismen'.

Klopt. Maar die kunnen we dan weer compenseren, right? ;)

Degene die moet bijten is de politiek, zij moeten het belastingstelsel inderdaad eenvoudiger maken, waardoor de kans op fouten kleiner wordt,

Onpopulaire mening: ons belastingstelsel is helemaal niet extreem ingewikkeld en het nog verder versimpelen ontneemt de overheid van bepaalde 'knoppen' om ongewenst gedrag te sturen.

bijvoorbeeld de belastingvoordelen voor bedrijven die hier niets meer dan een brievenbusfirma zijn aanpassen, zodat er meer geld beschikbaar komt

Brievenbus firma's zijn snel verhuisd dus die ben je allemaal kwijt dan. Effectief kost ons dat geld.

ook wat andere maatregelen zullen genomen moeten worden, maar de meeste van die maatregelen zijn niet populair

Ben benieuwd wat die maatregelen dan zouden moeten zijn. Wat kan je als overheid nog meer dan aan belastingen of het sociale stelsel zitten om de begroting rond te krijgen?

[familyman]

De leuze voor m365 was vooral luiheid en angst. Hopelijk dat nu allerlei overheden voor de bekende alternatieven gaan, de doorbraak in dinosaurusdenken eindelijk plaats gaat vinden.

[Johan9711]

Dat is écht veel te kort door de bocht. M365 is superieur aan welk platform uit Europa ook. Alleen al qua functionaliteit. Probeer maar eens goede "autonome" alternatieven te vinden voor de Defender suite, Purview, Entra etc. De basisproducten die je thuis gebruikt zoals de Office suite kan je nog wel vervangen met alternatieven zoals nextcloud, maar de enterprise oplossingen vanuit M365 suite zijn ontzettend scherp geprijsd waardoor ze goed te implementeren zijn. Alternatieven zijn ofwel onbetaalbaar, of ze integreren niet goed. Zonder een enorme verhoging van je IT budget kan je niet van MS af in een enterprise omgeving.


Dat wil niet zeggen dat ik voorstander ben van Amerikaanse producten, maar dit zegt wel iets over de situatie waarin we zijn beland als Europa.

[avanhel]

Ik denk dat als je goed zoekt er voor alles een goed alternatief is te vinden buiten Microsoft. Voor het standaard M365 pakket kan je bijvoorbeeld gaan voor een combinatie van Nextcloud, Collabora en Libreoffice. Voor Defender kan je een ander anti virus suite gebruiken.

Teams is heel goed te vervangen door Nextcloud talk.

Voor Entra en Purview (de Microsoft versie en niet het beeld programma) zijn ook vast alternatieven.

Als je kijkt naar de kosten, dan moet je vooral eens lezen hoe Open Office is ontstaan. Het budget hoeft namelijk niet omhoog, omdat je meer mensen moet aannemen in plaats van licenties te betalen.

(even het alternatief voor dat verselijke teams toegevoegd)

[Reactie gewijzigd door avanhel op 12 juni 2026 08:34]

[Pjotr Pinda]

De overheid gebruikt geen Teams, maar Webex.
Yup, ook Amerikaans.

[MagicTempest]

Dat is een behoorlijke generalisatie. WebEx wordt in ieder geval op de ministeries waar ik veel mee werk niet gebruikt als standaard communicatiemiddel.

Mogelijk dat er wel andere ministeries zijn die wel Webex gebruiken, maar er zijn er dus sowieso ook een aantal die het niet gebruiken.

[CAPSLOCK2000]

De overheid gebruikt geen Teams, maar Webex.
Yup, ook Amerikaans.

Ik vind het prima. Amerikaans is niet het grootste probleem hier, afhankelijkheid is het echte probleem. Er moet keuze zijn zodat bedrijven moeten knokken voor hun klanten in plaats van de makkelijke weg te kiezen want de klanten dokken toch wel omdat ze niet weg kunnen. De makkelijke weg kan ook betekenen data afstaan aan de Amerikaanse overheid, ook al weet je dat je klanten dat echt niet willen.

[Johan9711]

De voorbeelden die je noemt zijn verre van volledige alternatieven voor M365, het zijn slechts alternatieven voor Office 365.
Defender is geen Antivirus, Defender for Endpoint (de EDR) is slechts één onderdeeltje van de Defender Suite. Denk verder aan Defender for Cloud apps, Defender for Office 365 (EOP), MS Sentinel etc.

Zeker, voor Entra zijn alternatieve IDP's, maar die zijn matig of niet geintegreerd, en niet te vergeten, meestal alsnog Amerikaans (Denk aan Okta etc.)


En wat kosten betreft: Kijk eens naar Nextcloud. Licenties met ondersteuning zijn er vanaf een euro of 100(!) per gebruiker, wat grofweg 50 euro meer is dan een E3+E5 security add-on in M365. op 28k medewerkers is alleen de licentie al een stijging van 1,4 miljoen (!) euro. Dan heb ik nog niet eens gekeken naar de kosten voor adoptie, integratie en onderhoud.
En dan heb je slechts de Office apps vervangen en nog geen alternatief voor Defender, Entra, Purview, Intune etc. Die kosten komen er nog bij.

Het is gewoon niet realistisch om te denken dat opensource alternatieven die in een paar jaar zijn ontwikkeld door een klein team een enterprise product kunnen vervangen dat al 20 jaar word ontwikkeld met een enorm R&D budget.

Het probleem ligt niet bij de organisaties die het willen implementeren, ze kunnen ons belastinggeld beter uitgeven aan het subsidieren van bedrijven die alternatieven ontwikkelen in de hoop dat we over een aantal jaren een fatsoenlijk alternatief hebben.

[Snow_King]

Eens. Ik ben totaal geen Microsoft fan, gebruik het het liefste niet, echter moet ik wel erkennen dat MS365 zo veel meer is.

Entra, Intune, Conditional Access, allemaal dingen die je ergens anders gewoon niet snel vind. Het is een compleet ecosysteem. Het is jammer, maar wel de waarheid.

[readefries]

Er zijn legio opties om te gebruiken, afhankelijk van wát je uit deze pakketten wilt gebruiken. Ik denk dat dit juist het probleem is: ze butsen overal features bij, zodat er, wanneer je op feature-niveau probeert te vergelijken, geen alternatieven zijn.

Bij mij geeft de eerste zoekopdracht al opties waar je naar zou kunnen kijken: https://github.com/Lalate...itional-Access-and-Intune.

Ik ben het helemaal met @familyman eens: het is vooral gemak en kijken naar wat je al kent. En laten we wel wezen, de overheid staat bol van mensen die vooral kennis hebben van Microsoft.

[CAPSLOCK2000]

Er zijn legio opties om te gebruiken, afhankelijk van wát je uit deze pakketten wilt gebruiken. Ik denk dat dit juist het probleem is: ze butsen overal features bij, zodat er, wanneer je op feature-niveau probeert te vergelijken, geen alternatieven zijn.

En dan grijpen al die pakketen (het gaat niet eens meer om losse applicaties) ook nog op elkaar in zodat er altijd druk is om het volgende pakket ook maar af te nemen.

[bzzzt]

Entra, Intune, Conditional Access, allemaal dingen die je ergens anders gewoon niet snel vind. Het is een compleet ecosysteem. Het is jammer, maar wel de waarheid.

Als die Microsoft oplossingen hebben ook nadelen en onhandigheden. Het probleem is alleen dat de meeste beheerders Stockholm syndroom hebben bij Microsoft en de onhandigheden voor lief nemen. Een concurrent die op andere vlakken net niet zo handig werkt is gelijk 'onwerkbaar'... Als klap op de vuurpijl worden aanbestedingen zelfs geschreven met exacte specificatie van de implementatie van Microsoft als blauwdruk. Hoe voorkom je anders dat er ooit concurrentie ontstaat...

[familyman]

Dit is precies wat ik bedoelde, inderdaad.

En je ziet dat mensen die aan dat stockholm syndroom leiden dus ook meteen in de aanval gaan als je eea in twijfel trekt.

[bzzzt]

Eerlijk gezegd merk ik dat bij beide 'kampen' wel. Sommige OSS aanhangers lijken te denken dat als een schermafbeelding er maar ongeveer hetzelfde uitziet de software wel gelijk de commerciële variant kan vervangen.

[familyman]

Ik zit in een derde kamp.

Willen is kunnen. Als als je niet wilt, doe dan niet alsof.

[bzzzt]

Mooi gesproken als iemand die het werk niet gaat doen

[familyman]

Als je geen problemen hebt met de us of big tech. Go for it.

Als je dat wel hebt, go for that.

[familyman]

Dat ze ontzettend scherp geprijst zijn, klopt. Maar dat betekent niet dat het niet kan.

Het vergt moeite die voor kleinere ondernemingen niet haalbaar (eerlijk, zelfs wenselijk) is op dit moment.

Maar de belastingdienst, en de rijksoverheid zijn geen kleine jongens. En dan kan het gewoon wel.

[Johan9711]

Het is juist andersom. Juist voor kleine ondernemingen is het veel eenvoudiger. Als je met 30 man werkt kan je eenvoudig kiezen om vanaf dat punt met NextCloud te gaan werken, maar juist wanneer enterprise oplossingen om de hoek komen word het ingewikkeld.

[familyman]

Hadden we het nu wel of niet over m365?

Voor m365 is weggaan een non issue, behalve dat het er wat anders uitziet en sommige hardcore functies het niet goed doen / anders moeten worden gemaakt.

Ik denk niet dat functies die door minder dan 10 procent van de mensen worden gebruikt per definitie showstoppend zijn.

Ik had het over bedrijven met eigen software ontwikkeling, maar geen eigen data centers.

Daar zit een groep waar microsoft wel heel handig is.

[Rolfie]

Juist een kleine ondernemer kan veel gemakkelijker switchen.

De overheid (belastingdienst) heeft waarschijnlijk honderen applicaties, die allemaal getest moeten worden tegen een nieuwe omgeving.
Je moet duizenden gebruikers Instrueren en mogelijk traingen geven, wat ook een grote kosten post is.

En dan is de funcionaliteit nog aanzienlijk minder dan wat Microsoft kan bieden, dus ook daar heb je een productiviteitsverlies.

Is het mogelijk, zeker, maar je onderschat dit duidelijk.

[Pasteis]

Dat wil niet zeggen dat ik voorstander ben van Amerikaanse producten, maar dit zegt wel iets over de situatie waarin we zijn beland als Europa.

Precies dit! Ik geloof dat je niet zomaar een alternatief vindt die gelijkwaardig is, maar door prijs en gemak hebben we Microsoft zoveel macht gegeven met hun Office. En zeker bij aanbestedingen wordt hier onvoldoende naar gekeken.

Gaat het meer kosten? Jazeker! Maar dat moet je gewoon kunnen verkopen aan het volk. Probleem is dat politiek weinig snapt van IT en daarom het niet lukt. Probleem is dat we jarenlang op de centen gezeten hebben en nu plots overal flink tegenaan moeten investeren en dan doet het opeens pijn.

Als we een langetermijnvisie hebben, zou dat beter gaan. En dat is niet alleen de schuld van de politiek, maar ook zeker van de kiezers! Een aanzienlijk deel stemt op lege hulzen die niet met oplossingen komen.

[Caelorum]

De hogere kosten zullen ook voornamelijk een korte termijn issue zijn. Op langere termijn zal je op dezelfde kosten uit (moeten) komen door schaalvergroting. Alleen al de overheid op alle lagen heeft ongeveer 450k FTE. Dat zullen dus zo rond de 600k+ aan werkplekken zijn bij de rijksoverheid, gemeente en defensie.
En dan ga je er vanuit dat je niet ook nog de oplossing open source maakt en andere instanties er niet ook nog gebruik van gaan maken en bijdragen aan de ontwikkeling en het opzetten van tussenpartijen (al dan niet indirect en commercieel) die de beheer en hosting doen.

[synoniem]

Zolang er in Europa niet geïnvesteerd wordt in alternatieven blijft dat ook zo. Als op Europees niveau hier op geïnvesteerd gaat worden komt dat alternatief er heus wel. En door de schaalgrootte (Europa) kan het ook scherp geprijsd worden. Maar daar zit wel het probleem de politieke wil om hierin te investeren is er (nog) niet al dan niet geholpen door de diepe zakken van lobbyisten.

[Pinkys Brain]

Als je geen duizenden windows desktops/laptops hebt om te beheren word alles een stuk makkelijker.

Een thin client heeft veel minder geadvanceerde management en end-point beveiliging nodig.

[Johan9711]

Zeker, en waarmee ga je die thinclients verbinden? Met een Windows Server 2025 RDS? Citrix?
Allemaal Amerikaans, waarbij de licentiekosten toenemen.

Een tussenweg die in het artikel ook wel benoemd word is wel te kiezen voor Amerikaanse software, maar dit lokaal te hosten. Denk hierbij aan Exchange en Sharepoint SE en Azure local. Maar de Amerikaanse afhankelijkheid is hiermee niet weg, al heb je een stuk meer controle. Daarnaast houd je specifieke uitdagingen zoals samenwerking, remote identiteit etc.
De vraag is dan, is deze tussenweg goed genoeg om de enorme meerprijs die het meebrengt te rechtvaardigen? (Het antwoord weet ik zelf nog niet en zal per organisatie verschillen)

[Pinkys Brain]

Ja, Azure local, 365 local en standaard Microsoft licenties met DaaS (interne service) en dan kan je het langzaam afbouwen. Op deze manier kan je het afbouwen, anders blijf je tot in de eewigheid in hun klauwen, dat heeft ook kosten.

Er zijn duidelijk klanten die gewoon geen nee accepteren van Microsoft, anders zou 365 local niet bestaan. Zo'n klant moet je worden.

PS. mocht Azure&365 local wel een fantastisch produkt blijken en Microsoft niks smerigs doet zoals updates niet meer normaal als download aanbieden, kan je alsnog besluiten het te blijven gebruiken. Zonder internet verbinding naar Microsoft, met permanente licenties, zoals alle software uit Amerika nu hoort te wezen.

[Reactie gewijzigd door Pinkys Brain op 12 juni 2026 11:49]

[himlims_]

Chromeos

[CAPSLOCK2000]

Dat is écht veel te kort door de bocht. M365 is superieur aan welk platform uit Europa ook. Alleen al qua functionaliteit. Probeer maar eens goede "autonome" alternatieven te vinden voor de Defender suite, Purview, Entra etc. De basisproducten die je thuis gebruikt zoals de Office suite kan je nog wel vervangen met alternatieven zoals nextcloud, maar de enterprise oplossingen vanuit M365 suite zijn ontzettend scherp geprijsd waardoor ze goed te implementeren zijn. Alternatieven zijn ofwel onbetaalbaar, of ze integreren niet goed. Zonder een enorme verhoging van je IT budget kan je niet van MS af in een enterprise omgeving.

Dat is allemaal waar, maar ik mis toch een stukje. Namelijk dat MS producten en prijzen wel een soort fuikwerking hebben. Je krijgt veel voor je geld maar het is niet vrijblijvend. Je moet het spul bv wel allemaal beheren en ondersteunen en er uiteraard voor betalen. Als je (bv) alleen Word & Outlook nodig hebt kun je dat eigenlijk niet los kopen. Een losse licentie is namelijk duurder dan heel MS Office (€179 voor word en outlook, per stuk, vs €149 op microsoft.com). Ja, dan ben je wel gek om niet het toaalpakket te nemen. Eenmaal geinstalleerd gaat het gebruikt worden, komen er vragen, heb je ondersteuning nodig etc.
En Outlook vereist eigenlijk ook een bijhorende Exchange-server en die heeft weer z'n eigen dependencies en voor je het weet zit je met een enorme stapel aan software of diensten die je allemaal nodig hebt. Dat integreert dan allemaal mooi en, zoals je al aangaf, op een manier waar niemand aan kan tippen.

Maar voor die enorme stapel software betaal je uiteindelijk een hoop geld, terwijl eigenlijk alleen iets simpels nodig had om te mailen. Als je hele organisatie de overstap gemaakt heeft naar MS dan blijft het nieuwe features regenen. Opeens zit er "gratis" Teams in, en een jaar later gaan de prijzen omhoog om voor Teams te betalen. Opeens zit Copilot AI er 'gratis' bij, tot de prijzen weer omhoog gaan.

Als het tijd is om verder te kijken dan trappen mensen in de valkuil dat ze op zoek gaan naar een drop-in replacement voor de hele stack. Die bestaat gewoon niet. Maar de oorspronkelijk behoefte was Word & Outlook, niet meer.

Tegenwoordig wordt dat proces nog eens versterkt door handig politiek gelobby. De politiek ziet dat er veel IT problemen zijn en probeert dat op te lossen met wetten en regulatie. Veel daarvan is echter gericht op grote bedrijven die tientallen juristen en andere specialisten in dienst hebben om audits te doen, certificaten te halen en heel veel papierwerk te doen. In sommige sectoren zijn er zoveel regels om aan te voldoen dat alleen de allergrootste megabedrijven uberhaupt mee kunnen doen.

[Johan9711]

Ik denk dat je hier een terecht punt maakt.

Het is belangrijk dat we de verantwoordelijkheid niet leggen bij de individuele organisaties, want die hebben vaak geen keuze.
Het is beter om te focussen op EU-breed beleid waarbij de concurrentiebelemmerende praktijken van Microsoft en co verboden worden, en waarbij geinvesteerd word in Europese alternatieven. Dat is de enige manier om de Microsoft monopolie te doorbreken.

[lighting_]

Makkelijk gezegd vanaf zijlijn.

[familyman]

Iemand die gekeken heeft naar alternatieven voor entra voor een grote organisatie, staat niet in de zijlijn.

Ik sta ook niet in het veld, maar weet wel waar ik t over heb.

[Quintiemero]

“Gekeken heeft naar alternatieven?” En wat was uw advies? Overstappen?

[lighting_]

Kom dan met alternatieven die M365 integratie vervangen.

[fenrirs]

Ah,het toverzinnetje: “bij gebleken gelijke geschiktheid”. Geitenpaadje

[watercoolertje]

De focust ligt ook vooral in het zelf in beheer hebben. Je kan prima gesloten software gebruiken achter je gesloten deur (je eigen datacenter).

Het is geen geitenpaadje, het is gewoon reeel om niet alles per definitie uit te sluiten. Als het enkel zwart OF wit is dan blijft het simpelweg zwart, dat is dus helemaal geen oplossing, nu gaan we ten minste naar grijs en de stap naar wit komt ooit wel.

[walteij]

Wat @fenrirs bedoeld is dat ze nu hard roepen:

"Bij de verwerving van nieuwe software wordt bij gelijke geschiktheid voor opensource en open standaarden gekozen"

Maar dat (en het spijt me omdat te moeten zeggen) voor kantoor automatisering en veel enterprise grade oplossingen open source nagenoeg nooit aan die norm 'gelijke geschiktheid' kan komen. Ik heb het dan niet over OS (want Linux is uitstekend als server OS voor webapplicaties, containers en weet ik veel wat nog meer), maar wel over de applicaties die daar dan weer op draaien.

[watercoolertje]

Ik snap prima wat ie bedoeld, hij doet het af alsof ze dat zeggen zodat ze eigenlijk niks hoeven doen.

Maar wat is de oplossing dan? Blijkbaar hebben jullie een oplossing voor handen want jullie denken dat we daar wel in 1 keer volledig vanaf kunnen begrijp ik?

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 12 juni 2026 08:53]

[fenrirs]

Ik ben het helemaal met je eens, hoor daar niet van, maar het is gewoon een ambtelijke manier om te zeggen van we willen voor onszelf gewoon een achterdeur hebben naar niet Europese software.
Zoals het hier beschreven staat, hebben we het dus over een goed bedoelde intentie. Maar laten we eerst eens even afwachten wat er van terecht komt over een jaar of zo als iedereen dit weer vergeten is.

Bovendien, waarom zou een datacentrum van de belastingdienst per se in Apeldoorn moeten staan? Die kan toch ook prima in Delfzijl staan.

[walteij]

Nee, ik heb daar zeker geen oplossing voor. Zeker niet zolang aanbestedingen worden geschreven met een duidelijke sturing naar product X of leverancier Y. En dat is heel eenvoudig, zonder dat je de regels overschrijdt. In plaats van een merk te noemen voor het product dat je wilt gaan gebruiken, geef je gewoon een requirement op die het product dat je wilt hebben als enige echt goed geregeld heeft.
Wil je een specifieke dienstverlener, schrijf je de aanbesteding zo, dat zij met wat slimme stappen als beste dienstverlener uit de bus zullen komen.

Open Source is een groot goed en er zijn heel veel extreem goede open source oplossingen, alleen zijn er meer heel veel extreem goede niet open-source oplossingen, omdat bedrijven nu eenmaal geld willen verdienen en er is meer geld te verdienen met een gesloten licentie en support model, dan alleen met gratis licentiemodel waarbij support kan worden afgenomen.

[protoss warrior]

wellicht het zo zetten dat opensource en open standaarden bij minder dan dubbele kosten en enigszins werkbaar de voorkeur moet krijgen.

[The Zep Man]

De focust ligt ook vooral in het zelf in beheer hebben. Je kan prima gesloten software gebruiken achter je gesloten deur (je eigen datacenter).

Niet van een aanbieder die buiten de EU actief is, zoals in de VS. De VS kan afdwingen dat (beveiligings)updates niet beschikbaar komen voor een specifieke partij, met alle gevolgen van dien.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 12 juni 2026 08:37]

[watercoolertje]

Het deurbeleid speelt daar een grotere rol imo. Updates zijn altijd vervelend om te missen maar je kan veel zaken wel mitigeren door niet alles open te zetten. Het hangt natuurlijk van de software af of je dat wel/niet goed kan afsluiten van 'buiten'.

Hier lees je ook vaak genoeg dat mensen hun telefoon jaren na de laatste update blijven gebruiken voor bepaalde zaken en gewoon niet aan het internet hangen bijv. Dus updates zijn niet altijd nodig, maar dat hangt natuurlijk samen met het doel van de dienst.

Het is gewoon een stap in de richting van autonomie, en er zullen uiteraard meer stappen moeten volgen, maar er is geen alternatief dus moet er (nu eerst) gekozen worden voor de middenweg.

Kom maar met je oplossing dan om niet eerst via grijs naar wit te werken, maar in 1 keer naar wit te gaan. Want dat is natuurlijk de reden dat we de middenweg MOETEN kiezen, en die is beter dan niks doen (en in het zwart blijven)!

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 12 juni 2026 08:51]

[The Zep Man]

Het deurbeleid speelt daar een grotere rol imo. Updates zijn altijd vervelend om te missen maar je kan veel zaken wel mitigeren door niet alles open te zetten. Het hangt natuurlijk van de software af of je dat wel/niet goed kan afsluiten van 'buiten'.

Beveiligingsupdates representeren één beveiligingslaag. Je wilt niet operationeel één laag verwaarlozen. Aan iedere laag moet constant gewerkt worden om imperfecties weg te werken. Andere lagen vangen wel wat op, maar niet alles.

Hier lees je ook vaak genoeg dat mensen hun telefoon jaren na de laatste update blijven gebruiken voor bepaalde zaken en gewoon niet aan het internet hangen bijv. Dus updates zijn niet altijd nodig, maar dat hangt natuurlijk samen met het doel van de dienst.

Bij zakelijk gebruik wordt veelal van telefoons afgedwongen dat ze recente updates draaien.

Kom maar met je oplossing dan om niet eerst via grijs naar wit te werken, maar in 1 keer naar wit te gaan.

Leuke stroman, maar ik hoef niet met een oplossing te komen. Dat is geen onderdeel van mijn functie, noch onderwerp van discussie.

De discussie:

Je kan prima gesloten software gebruiken achter je gesloten deur (je eigen datacenter).

Dat kan, maar niet meer "prima" in het hedendaagse ecosysteem. Juist van het "primadenken" moeten wij af, want dat zorgt ervoor dat men er de kantjes vanaf loopt. Het is niet "prima".

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 12 juni 2026 09:07]

[edwin2021]

En ga het vooral aanbesteden, dan weet je zeker dat de eindprijs volledig uit de bocht vliegt.

[jongetje]

Want zelfbouwen is de overheid wel goed en efficiënt in?

[edwin2021]

Denk ik niet. Maar als je systeem van aanbesteding snapt dan weet je dat er waarschijnlijk een partij uitrolt met diepe zakken voor het initieel binnen halen van de order (lees prijs bied onder de kostprijs) zodat de andere partijen buiten spel worden gezet. Vervolgens wordt al het extra werk om de opdracht binnen de kaders af te maken als meerwerk uitgevoerd tegen woeker tarief want opdracht gever kan op dat moment geen kant meer uit. Dit proces zie je overal waar aanbestedingen zijn.

Beter kun je een goede band opbouwen met een partij die een eerlijk prijs neer zet en wederzijds een loyale band opbouwen. Aan het eind ben je dan beter af als opdrachtgever. Je moet dan wel kennis van zaken hebben om die keuze te maken (hoe beoordeel je anders de integriteit en vakkennis van de uitvoerder)

[jongetje]

Hoe meer je zelf doet en de regie houd, hoe minder je hoeft uit te besteden. Hoe wil je een partij kiezen zonder aanbesteding? Waarom zou dat dan eerlijker gaan? Uiteindelijk heb je altijd een zakelijke relatie.

[Pasteis]

Want zelfbouwen is de overheid wel goed en efficiënt in?

Ik geloof dat we dat best kunnen, maar dan moeten er wat dingen veranderen. Ten eerste een omslag gemaakt worden in cultuur, investeren in je personeel en minder leunen op externe consultancy.

Het zou wel moeten kunnen, maar dan moet je wel je ambtenarenapparaat aanpakken. En capabele mensen lonen in plaats van dienstjaren.

[Zenix]

We kunnen het ook, maar dat is afhankelijk van de politieke keuze. De politieke keuzes in het verleden hebben veel impact gehad op de Belastingdienst, waardoor veel goede mensen zijn weggaan. Een deel is zelfs daarna weer als consultant in dienst gekomen, want de kennis was er niet meer.