Belastingdienst betaalde 14,4 miljoen euro voor uitrol Microsoft 365

De Nederlandse Belastingdienst betaalde 14,4 miljoen euro voor de overstap naar Microsoft 365. Dat gebeurde in 2021, toen de overheidsdienst minder zorgen had over de geopolitieke situatie. Er is de laatste tijd veel discussie over het gebruik van Amerikaanse tech door overheden.

Dat zegt demissionair staatssecretaris Eugène Heijnen van Financiën in een antwoord op Kamervragen over de overstap. Volgens Heijnen speelde de relatie tussen de Verenigde Staten en Europa in 2021 een 'beperkte rol in de afweging' om op Microsoft 365 over te stappen. De kantoorsoftware van Microsoft was volgens hem toen nog de standaard, zo merkt Security.nl op. Voor de migratie naar de software bij de Belastingdienst, Douane en Toeslagen werd sindsdien 14,4 miljoen euro geïnvesteerd.

"Met de kennis van nu zouden er toen ook andere scenario's zijn onderzocht. Dat wil niet zeggen dat dit daadwerkelijk tot een andere uitkomst zou hebben geleid." Daarnaast laat hij in zijn antwoord op Kamervragen weten dat het geïnvesteerde bedrag van 14,4 miljoen euro niet heeft meegespeeld bij de beslissing om op de software over te stappen.

In oktober van 2025, toen de geopolitieke situatie wel degelijk veranderd was ten opzichte van 2021, werd de migratie nog gepauzeerd. "Het continueren van de huidige werkomgeving was een van de onderzochte scenario's. Dit scenario is onwenselijk, omdat er wordt doorgewerkt in een verouderde omgeving die de Belastingdienst juist wil vervangen." Voor 2021 gebruikte de Belastingdienst een verouderd eigen softwaresysteem.

Geen alternatieven

Volgens Heijnen zijn er vooralsnog ook geen alternatieven voor de kantoorsoftware van Microsoft op het oog. Onder meer de BBB stelde een overstap op Linux in combinatie met Proton-software voor. De demissionair staatssecretaris zegt daarover: "De complexiteit van de integratie van verschillende losse opensourceoplossingen om tot één werkomgeving te komen kan niet worden onderschat. M365 is daarentegen één geïntegreerde werkomgeving."

Ook andere software als LibreOffice, Onlyoffice, Thunderbird en Nextcloud zijn volgens hem mogelijk niet geschikt voor de Belastingdienst. Los van de ingewikkeldere migratie zouden ook deze softwaretoepassingen geld kosten: "Tot slot moet worden opgemerkt dat het gebruik van Linux en een aantal andere opensourceoplossingen gratis is, maar dat het gemeengoed is voor grote organisaties dat bij implementatie hiervan wel een onderhouds- en beheercontract wordt afgesloten. Deze zijn niet gratis."

Reacties (400)

[dmantione]

Sleeswijk Holstein zegt voor de migratie naar LibreOffice en Thunderbird 6 miljoen uitgegeven te hebben en 15 miljoen aan Microsoft-kosten bespaard te hebben. Linux hebben ze daar nog niet, komt later.

Ofwel, overstappen is niet gratis, maar is ook niet de enorme kostenpost die door tegenstanders vaak als angstbeeld wordt neergezet.

[nijntje82]

Maar wat als je organisatie verweven en vergroeid/opgegroeid is met office. Ik ken de alternatieven niet voldoende. Maar komen daar dan niet nog enorme trainings en migratie kosten bij kijken? Zoveel access applicaties en macro's en en en.. zoveel legacy bij de BD in software en mens. Heb je die kosten hierin meegenomen en vergelijk je appels met appels?

[Indy81]

Ongetwijfeld ga je issues tegenkomen van macro's en dergelijke die niet werken.
Maar, het tegenover gestelde is ook waar, alleen zul je dat nooit weten als je niets anders gewend bent.

Ik moest zojuist een afbeelding van een website in een Word document plakken. Dat ging gewoon niet. Rechtermuisklik, afbeelding kopieren, plakken > Word moet eerst lang nadenken, begon wat te brallen over 'contact opnemen met de server voor informatie' en daarna plakt hij een lege afbeelding op die plek.

Uiteindelijk dus de afbeelding moeten opslaan, en daarna moeten openen in Word, en dan werkt het wel.

Libre Office Writer plakt gewoon de afbeelding daar neer, gewoon waar ik hem wil hebben.

Zo zullen er ongetwijfeld ook voordelen zitten qua productiviteit die we nog niet kennen omdat we gewoon hier nog niet mee hebben gewerkt.

[dmantione]

Het is een factor, maar je moet niet overdrijven: Iemand die Word gewend is, is zo weg in LibreOffice, zeker als je de lint-gebruikersinterface activeert. Natuurlijk werken veel details wat anders, bijvoorbeeld een inhoudsopgave maken gaat iets anders in Word dan LibreOffice. Maar wie weet dat soort dingen uit zijn hoofd? Een handleiding is in zo'n geval gewoon waar mensen op terug moeten kunnen vallen en zijn goed.

Word en LibreOffice Writer hebben onderliggend groter overeenkomsten in werking. Het gat tussen Photoshop en GIMP is bijvoorbeeld veel groter omdat de pakketten onderliggend anders werken. Omdat Word en LibreOffice dezelfde concepten als bijvoorbeeld de opmaak van een teken, alinea e.d. gebruiken zal de gebruiker zich redelijk goed moeten kunnen aanpassen.

Macro's zijn wel een onderwerp apart: Zij zijn een manier om te automatiseren. LibreOffice kan beperkt met macro's overweg, maar bij LibreOffice is vaak een andere weg van automatisering aangewezen dan macro's gebruiken, bijvoorbeeld het automatisch genereren van documenten. Dat zijn complexere zaken die bekeken moeten worden, net als gebruikers doorgaans niet hun eigen VBA-macro's programmeren zullen ze ook niet snel LibreOffice automatiseren. Daar moet een automatiseringsdienst gewoon mee aan de slag gaan en daar kunnen kosten in zitten.

Voor normaal gebruik van de software verwacht ik geen extreme trainingskosten: Je moet mensen LibreOffice uitleggen en met een cursus van een paar dagen is veel te bereiken.

[Wouterie]

Je kijkt nu naar de gebruikerskant. Ik ben het met je eens dat het de meesten een biet zal zijn of ze in Word zitten te typen of in een andere tekstverwerker. Maar kijk ook eens naar de beheerskant. Microsoft biedt echt wel een uitgebreide omgeving voor beheerders met best handige tooling. En MDM/Intune... het zal je gebeuren dat je belastingdienstmedewerker zijn telefoon in de trein laat liggen en je moet dan bedenken welke data er gevaar loopt en hoe je dat hebt afgedicht.

Je moet echt breder denken dan de typmiep achter een bureau op een laptop. Die knakkers heb je met een paar cursussen getraind, maar krijg je je beheerders op niveau? Hoe krijg je je helpdesk, je werkplekbeheerders, je securityofficers, je informatiemanagers etc op niveau? Daar gaat echt tijd en geld in zitten. Wij hebben systeembeheerders die Windows dromen. Maar zodra ze op een Linux bak komen zijn ze zo onzeker als op een eerste rijles.


Ook niet onbelangrijk: Moet je alles zelf doen of zijn er leveranciers die je ondersteunen?

[dmantione]

Eens, maar je moet het ook niet moeilijker maken dat het is: Trek het VPN-certificaat in en telefoon komt er niet meer in. Beheerders zijn lekker gemaakt het een hoop handige functies, maar die zijn niet meer dan dat: Handigheidjes. Als je die allemaal als eisen opschrijft, dan is de kans heel groot dat je tot de conclusie komt dat Microsoft de enige optie is. Maar als je je gaat afvragen of die werkelijk nodig zijn? Nee, helemaal niet, je kunt prima een geloofwaardige omgeving hebben zonder Microsoft.

[Wouterie]

Ik wil alleen aangeven dat het gros van de reaguurders hier totaal geen kaas heeft gegeten van een bedrijfsstructuur en niet verder kijkt dan de tekstverwerker en mailclient. Wat er achter de schermen geregeld moet worden ontgaat hen totaal.

[sassas]

De overstap naar Android was ook geen enkel probleem. Als het alternatief veel logische is opgezet en meest belangrijker; altijd werkt dan zijn beheerders snel om. Je hebt altijd managers/beheerders die niet willen omdat ze zelf baat hebben bij het oude. (geen gratis lunches en reisjes meer IK ben ook wel eens door een closed source bedrijf uitgenodigd voor een dagje zweefvliegen.

[n4m3l355]

Ik hoor dat vaker hier op tweakers, en hoewel ik graag geloof dat menig tweaker zijn hand er niet voor omdraait is het voor de gewone gebruiker toch net even anders. Het is natuurlijk een 2 off ervaring, maar ik had thuis ook libre draaien en ondanks we beiden een nette opleiding hebben genoten was het om de haverklap toch zoeken hoe je iets doet en specifiek met excel veel functies die helemaal niet daar zijn. Het gaat al "mis" met het file-formaat, stuur maar een .odf naar een normaal iemand, die vraagt je direct wat het is. En dan mag het misschien wel openen, het gooit de indeling net even om in MS.

Dan mag men stellen dat het een leercurve is maar het is een constante leercurve wat je niet terugziet in kosten. Al ben ik persoonlijk 20 uur extra kwijt per jaar, dan is dat opeens een licentie van ruim 5,000 euro, idem voor mijn vrouw.

En nogmaals dat is dan bij mij thuis, maar ik vermoed dat voor veel mensen hetzelfde verhaal is. Wilt men dat "we" overstappen naar Libre, dan dient het niet 95% te functioneren en ongeveer hetzelfde te zijn, het dient 100% hetzelfde te zijn in ieder opzicht. Dat gaat natuurlijk nooit gebeuren, maar dan mag je je toch afvragen wat is het ons waard om van Office af te geraken.

Ik denk dat binnen het "ont-Amerikaniseren" binnen de IT men op critische vlakken veel meer kan bereiken. Als morgen om welke reden dan ook de VS bedenkt dat we geen Office meer kunnen hebben, dan is er een morgen een goed alternatief. Maar het is naar mijn inzien veel kwalijker dat we voor kritische data, dat kritische admin pakketten afhankelijk zijn van de VS.

[P_Tingen]

Dan mag men stellen dat het een leercurve is maar het is een constante leercurve wat je niet terugziet in kosten. Al ben ik persoonlijk 20 uur extra kwijt per jaar, dan is dat opeens een licentie van ruim 5,000 euro, idem voor mijn vrouw.

Ik denk zelf dat je dit niet zo zwart-wit kan zien. Ja, 20 uur is wellicht € 5000 maar in de praktijk werkt het denk ik anders. Je wil als werknemer "iets" voor elkaar krijgen in een document. Omdat je met een nieuw pakket werkt kost dat meer tijd, maar zou je die tijd anders voor iets nuttigs gebruikt hebben, zodanig dat je met recht kan stellen dat er 5000 euro verloren is gegaan? Omdat je anders € 5000 productiever was geweest (wat "productiever" dan ook zijn mag)

Het is geen lopende-band-werk waar je de opbrengsten duidelijk per tijdseenheid kan meten. Ik werk bij een pallet-fabriek waar een man bij een machine staat om planken te zagen. Als je hem een andere machine geeft waardoor hij 20 uur verliest, dan zie je dat 1-op-1 terug in het aantal gezaagde planken. Bij tekstverwerken in een kantooromgeving ligt dat iets minder duidelijk

[Niemand_Anders]

Als je overstapt van MS Office naar LibreOffice kun je in een klap bijna 20 jaar ervaring (Office 2007 had toen die docx en ribbonbar interface) kwijt zijn. Om dezelfde reden dat velen bleven bij Windows XP. Wij mensen houden niet van verandering als die verandering ons (nou ja, voor al mij) geen voordeel bied.

Daarom kunnen studenten veel Microsoft software bijna gratis krijgen. De gemiddelde mens accepteert pas een verandering als hij zelf daar voordeel van heeft. Het, hee, maar dat is handig moment.

Voor de belastingdienst beheerder zal MS Office hem een worst zijn. Er zijn weinig omgevingen welke zo goed beheersbaar zijn als Exchange in Azure. Uiteraard is er voor bijna elk onderdeel een alternatief te vinden, maar deze zijn niet met elkaar verworven en deze al helemaal geen configuratie.

Er is een reden waarom zo'n beetje elk bedrijf met meer dan 100 (kantoor) medewerkers mail verwerkt via Microsoft of Google. Microsoft heeft miljarden gestoken in zijn Azure platform.

Maar vergeten we ook niet de waarde van alle Microsoft certificeringen mee te tellen? Want de omgeving van de belastingdienst zal niet door het neefje van de directeur beheerd worden. Ik vermoed dat een groot deel van het personeel ook certificeringen in het gebruik van de office applicaties.

[Cyberpuppy]

Maar vergeet niet de frustratie die het bij een medewerker kan oproepen. Dat is nu al een probleem. Medewerkers staan overal flink onder (tijds)druk en moeten een deadline halen. IT die dan net even niet (of anders) werkt is dan een groot probleem.

Vergeet ook niet dat er een hele generatie is opgegroeid in het Microsoft ecosysteem (de jeugd) en een hele groep mensen al 20-30 jaar in hetzelfde ecosysteem werkt.

Ondanks dat ik zeer ervaren ben moet je bij mij ook niks aan de knoppen en werking wijzigen. Veel handelingen gaan inmiddels op de automatische piloot en elke afwijking daarvan is gewoonweg heel erg irritant.

[dmantione]

Met die werknemer moet je gaan zitten en doorspreken hoe hij zijn werk kan gaan doen. Daarbij moet je hem laten zien dat er de verandering niet alleen tijdsinvestering is om hetzelfde te kunnen, maar er ook nieuwe kansen zijn om het werk makkelijker te maken. Frustratie verdwijnt heel snel, als men realiseert wat men gewonnen heeft.

[RCdeWit]

Wilt men dat "we" overstappen naar Libre, dan dient het niet 95% te functioneren en ongeveer hetzelfde te zijn, het dient 100% hetzelfde te zijn in ieder opzicht. Dat gaat natuurlijk nooit gebeuren, maar dan mag je je toch afvragen wat is het ons waard om van Office af te geraken.

Ik denk dat dit een beetje de crux is: het gaat moeite kosten om over te stappen, en daarmee gaat dan een stukje productiviteit verloren. De afweging op Tweakers zal zijn dat de voordelen hier tegen opwegen. En breder in de maatschappij staan we nu ook steeds meer open voor die afruil.

Al ben ik persoonlijk 20 uur extra kwijt per jaar, dan is dat opeens een licentie van ruim 5,000 euro, idem voor mijn vrouw.

Ik vind het ook wel belangrijk om te benoemen dat de kosten van overstappen tijdelijk zijn. Binnen een paar jaar is iedereen goed ingewerkt in het OSS alternatief.

[tedvg]

Kunnen we het ons nog herinneren toen Microsoft Office in 2007 overstapte van de menustructuur naar de Ribbon-interface? Ik heb nog nooit zoveel collega's horen schelden. "ik kan niks meer vinden!", "Hoe moet ik nu werken?", "Hoe halen ze het in hun hoofd!".
Niemand kon terug, niemand kon in de instellingen de oude menustructuur terugkrijgen en iedereen was aan het schelden.

Na twee weken hoorde je niemand meer. Niemand was op cursus geweest, men belde nauwelijks vaker met de helpdesk, iedereen was binnen die twee weken gewend.

Dus niemand gaat mij vertellen dat een overgang naar LibreOffice wie dan ook 20 uur extra per jaar kost. Wellicht éénmalig 20 uur over één heel jaar misschien.
Helaas worden de argumenten, "Iedereen moet op cursus", "de productiviteit zakt enorm in", "we moeten ál onze documenten omzetten", telkens van stal gehaald om maar niet te hoeven veranderen.

Laat staan dat we de kosten voor die licenties eens in de ontwikkeling van LibreOffice (of welk stukje vrije software je voor office-taken zou willen gebruiken) zouden stoppen. Dat je dan de dingen waarvan je je in MSOffice steeds afvraagt "raar dat dat er nog niet inzit, dat zou toch handig zijn?" zou kunnen laten ontwikkelen...

Ik ben overigens een LibreOffice gebruiker bij een overheidsorganisatie waar MS365 de standaard is, stuur stoïcijns al mijn documenten naar collega's op in Open Document Format en ontvang van die collega's bijna altijd docx-documenten. De keren in een jaar dat ik daar echt problemen mee heb zijn op twee vingers te tellen (en nee, ik tel niet per kootje).

[sdk1985]

Wat mist is gelijktijdige editen. Voor documenten uberhaupt niet mogelijk. Voor spreadsheat zit in Libre Office Calc een beperkte share mode waarbij veel features simpelweg uitgeschakeld worden. Denk aan charts, maar ook fonts, kleuren, etc worden niet opgeslagen

[nijntje82]

Kan libre office overweg met alle bestaande office bestanden van zo'n organisatie? Doc,docx,pptx ,Access apps , noem maar op. Hoeveel pakketten dan wel maatwerk heeft de BD draaien die integreren (office nodig heeft) met office? Met hoeveel externe partijen werkt de BD samen die vereisen dat je communiceert via office bestanden ipv bv libre?
Ik ken hier de praktijk en de theorie niet van. Maw 0 ervaring mee.
Waar koop je libre office support in? Is die partij voldoende groot en stabiel?
Waarom wint libre office geen aanbestedingen bij de BD?

Ken jij de omvang van de BD en hoeveel macro en access en dat soort zaken gemigreerd moeten worden? Of het aantal medewerkers even aan een nieuw pakket moeten wennen(terwijl privé nog met office gewerkt wordt dus dat is continu schakelen)..

[Reactie gewijzigd door nijntje82 op 17 februari 2026 07:40]

[demianmonteverd]

Ik zie dat nijntje gemod is naar 0, maar het is een goed punt, het is beter om z.s.m. de belastingdienst van office 365 af te krijgen omdat elke dag er meer afhankelijkheden bij kunnen worden geschreven. Een richtlijn uitvaardigen is het minste dat men kan doen, maar dat zal in de praktijk wellicht niet eens voldoende zijn. Het is veel beter om meteen te beginnen een plan uit te werken om uit office 365 te stappen op zo'n kort mogelijke termijn. Dit gaat op voor alle banken, defensie gerelateerde bedrijven en semi-overheden waarschijnlijk.

Te veel mensen kijken naar de huidige stand en dan valt het soms wel mee inderdaad. Maar daarmee word vergeten dat niets doen het erger maakt.

[ronaldvr]

Wat veel reacties hier doen is ingaan op vrij specifieke gebruiksscenario's alsof die voor iedereen gelden, maar dat is natuurlijk niet het geval. 90% van de mensen gebruikt niks van die speciale functionaliteiten en is volledig voldoende voorzien met een LibreOffice of ander office product. Specifieke VBA en MSAccess applicaties zullen wellicht moeten worden omgebouwd, maar dat is vanuit een beheersbare IT en datastromen en business processen inzicht sowieso beter and blijven rommelen met kleine excel toepassingen (nog afgezien dat excel hier eigenlijk totaal ongeschikt voor is en in een aantal gevallen zelfs gevaarlijk: https://eusprig.org/research-info/horror-stories/ https://www.caspio.com/blog/5-of-the-most-terrifying-excel-spreadsheet-horror-stories-weve-ever-heard/

[tedvg]

Zie mijn reactie op n4m3l355

[j0eyv]

Dit wordt idd vaak vergeten en is naar mijn mening ook echt niet in te calculeren. Recent een traject meegemaakt waarbij alle macro’s omgebouwd moesten worden naar iets anders en dat was niet klik en klaar.

[Janpietertje89]

Dat soort macro's moeten tegenwoordig met AI toch ook redelijk eenvoudig omgezet kunnen worden.

[3raser]

Allemaal zonder menselijke controle want AI maakt nooit fouten.

[j0eyv]

Dat valt vies tegen..

[Ryunoru]

Dan kies je voor de alternatieven die het dichtst in de buurt komen van waar de werknemers al aan gewend zijn. Er komen inderdaad kosten bij kijken, maar die wegen niet op tegen de baten en zijn alsnog lager dan de kosten om bij het Microsoft ecosysteem te blijven.

[Reactie gewijzigd door Ryunoru op 17 februari 2026 05:45]

[jpsch]

Vroeger draaide iedere kantoormedewerker Dos, WP, dBase en Lotus123. Overstappen vergt inspanning, maar het is niet zo dat alles eeuwig blijft.

[nijntje82]

Ik ben niet voor office of stilstand of...
Ik ben voor een goed beeld schetsen dus duidelijke business case onder goed beleid met visie.

Het eerste bericht was wat mij betreft (financieel) iets te rooskleurig geschetst vandaar mijn toevoeging cq nuance daarop. Heeft niks met blijven hangen in MS DOS te maken (ook al werkt men bij de BD nog veel met het mainframe 'MS DOS met kleurtjes' ;-))

[sassas]

Precies. net als de overstap naar Android. Geen enkel probleem voor gebruikers, behalve de managers met windows mobile maar die zijn nu ook om.

[jpsch]

Ja dat is het gevaar voor Microsoft, gebruikers, zowel jong als oud, gebruiken thuis allerlei besturingssystemen die geen Microsoft zijn op allerlei apparaten en hebben geen vrees hiervoor op het werk.

[Speleding]

Bij de belastingdienst hadden ze tot 2021 nog geen Office, dus vergeleken met die situatie zou het waarschijnlijk anders uitvallen dan nu ze er al een paar jaar mee werken.

[nijntje82]

Huh, ik heb bij de BD als externe een opdracht gedaan van 2007 tm 2009. Toen hadden ze daar al office in gebruik, waren toen volgens mij nog bezig met uitfaseren van office '97 en migratie naar opvolger en had enorm veel voeten in aarde, als in dat lukte amper vanwege door mij genoemde punten (zie mijn vorige berichten)

Mag ik vragen hoe jij aan je informatie komt? Wat is je bron?

[Reactie gewijzigd door nijntje82 op 17 februari 2026 15:27]

[mvrtwkrs]

Bieden deze genoemde paketten dan ook verregaande integraties aan, zoals o.a. de MSGraph API (om maar even iets te noemen).

Zoja, wat zijn de kosten om alle lopende integraties om te zetten naar de dan eventueel beschikbare api's ?

MS365 is natuurkijk wel iets meer dan een mailpakket en en spreadsheetje.
(of doen we hier zoals veel commentaar op tweakers, het neefje dat op de hoek woont, bouwt alles wel ff om in een weekendje)

[Reactie gewijzigd door mvrtwkrs op 16 februari 2026 22:26]

[drdelta]

MS365 is natuurkijk wel iets meer dan een mailpakket en en spreadsheetje.
(of doen we hier zoals veel commentaar op tweakers, het neefje dat op de hoek woont, bouwt alles wel ff om in een weekendje)

Voor veel mensen is het letterlijk niets meer dan de combinatie van Outlook, Word, Powerpoint, en Excel.

Tuurlijk zijn er tal van andere MS365 applicaties, maar die zullen voor weinigen noodzakelijk zijn.

Functioneel gezien is het natuurlijk ook lachwekkend dat we al 20-30 jaar MS Office gebruiken ondanks dat er in de basis vrijwel geen enkele serieuze verbetering aanwezig is in hoe we werken. Maar goed, dat is een rant voor wellicht een andere keer.

[marco-ruijter]

OneDrive, Teams, SharePoint....dus ja voor veel particulieren is het waarschijnlijk alleen Word, Excel en PowerPoint maar voor een organisatie is het echt meer dan dat hoor.

En geen serieuze verbetering? Vind documenten vanuit een SharePoint omgeving met de nodige label opties en andere zaken en dan PowerBi koppeling toch echt wel een serieuze verbetering.

Daarbij gaat het allemaal om adoptie. Genoeg kleinere bedrijven die wel Microsoft 365 hebben maar geen adoptie trainingen heeft gedaan. Tja dan krijg je een organisatie die inderdaad alleen Word, Excel en Teams gebruikt en dan vaak nog van een netwerkschijf

[Reactie gewijzigd door marco-ruijter op 17 februari 2026 09:21]

[drdelta]

Wellicht ligt het aan mij, maar ik wordt er allemaal niet zo warm van.

OneDrive/Sharepoint zijn een opgeleukte versie van SMB, maar nu ook toegankelijk over het internet (en in een browser). Labels moeten gebruiken om bestanden te kunnen vinden, om ze vervolgens weer in andere software te moeten gebruiken, is volgens mij een goed voorbeeld hoe we niet wezenlijk vooruit gekomen zijn.

En Teams? Geweldig, ware het niet dat we 23 jaar geleden al Skype hadden.

Toegegeven, PowerBI is erg handig, en véél sneller om data aan elkaar te knopen en inzichtelijk te maken.

[TheRien]

Leuk om alle kosten proberen door te rekenen van de migratie van Microsoft naar open source, maar heeft iemand al een berekening gemaakt van de kosten als 'we' dat NIET doen?

Grof voorstel voor een berekening:

• Wat kost het ons als we op een dag wakker worden en heel m365 ligt plat (bij de belastingdienst)? Gi-gan-tische bedragen, want dan MOETEN we ineens migreren en zolang de migratie loopt liggen alle werkzaamheden stil. En vermoedelijk ook een gigantisch verlies van bedrijfsdata (mails, documenten, etc).
• Hoe groot is die kans in procenten? Dus de kans dat Trump heffingen instelt bijvoorbeeld, wellicht nog andere factoren?
• Vermenigvuldig die twee getallen met elkaar en tada!

[Jan VP]

Zijn er alternatieven die nooit plat liggen? Of stelt u voor altijd twee tools te gebruiken, zodat eentje blijft werken wanneer de andere plat gaat?

[TheRien]

Tuurlijk ligt elke dienst wel eens plat en dat is vervelend, maar het risico wat ik beschrijf gaat niet om tijdelijke uitval, maar permanent. Dat is nogal een ander scenario. Tuurlijk loop je ook dat risico als je self-host of het binnen de EU uitbesteed. Dus dan kun je opnieuw de berekening die ik voorstel maken. Mijn punt is alleen dat de kans dat een Amerikaanse dienst permanent uitvalt veel groter is dan die van eentje in eigen of EU-beheer, simpelweg door de veranderde geopolitieke werkelijkheid. En die kans heeft een flinke impact op de uitkomst van de berekening.

[Jan VP]

Aha, dus geen gewone uitval maar een gedwongen migratie - zoals bv met Kaspersky.

[TheRien]

Exact

[nijntje82]

Misschien moet het zeker wel op termijn, maar mijn reactie was op het eerste bericht tav dat het een goedkope cq eenvoudige migratie zou kunnen zijn. Dat is het volgens mij niet.

De afhankelijkheid dat we met zn alle hebben van niet lokale (EU?) producten moeten we sowieso eens onder de loep nemen en in een logische volgorde wegnemen, om de macht en invloed te beperken maar ook gewoon lokaal te 'consumeren' en te investeren, afhankelijkheid te minimaliseren ..

[marco-ruijter]

Maar als Trump heffingen instelt wordt de dienst duurder maar ligt het niet plat......dus lopen we geen "gi-gan-tische" bedragen schade.

En als je een Europe Cloud provider hebt kan de dienst ook plat liggen en heb je ook "gi-gan-tische" schade.

[dmantione]

Een Europese Cloud ligt vaker plat dan een Amerikaanse cloud? Wat als Trump geen heffingen instelt maar jou laat afsluiten?

[marco-ruijter]

Waar suggereer ik dat?

[dmantione]

Nou ja, je stelt dat een Europese cloud kan platliggen en daarmee suggereer je dat dat anders is voor een cloud op een ander continent.

[marco-ruijter]

Ik heb een beetje het idee dat je nu bepaalde dingen zoekt in mijn reacties, waarschijnlijk vanwege onze andere discussies.

Ah fijn, ik reageerde op het feit dat het invoeren van tarieven niet per se zorgt voor het platleggen van clouddiensten. Dat jij dat nu draait naar dat ik suggereer dat Europese cloudproviders meer of minder plat liggen, is me echt een raadsel. Daarbij geef ik zelfs nog aan dat het niet voor platleggen zorgt, maar dat het duurder wordt.

[Reactie gewijzigd door marco-ruijter op 17 februari 2026 20:31]

[dmantione]

Nou ja, in de hele discussie is het invoeren van heffingen niet gebruikt als argument om van Amerikaanse diensten weg te willen. Trump heeft voornamelijk importheffingen opgelegd, alleen bij de export van Nvidia GPU's heeft hij een exportheffing opgelegd. Als er een exportheffing komt op Microsoft is dat eigenlijk vooral goed nieuws: extra prikkel om er weg te gaan.

De reden waarom we weg willen zijn geen heffingen, maar:

• Het risico afgesloten te worden
• Het risico afgeperst te worden onder de dreiging daarvan
• Spionage
• Onze eigen wetten zijn niet meer van toepassing op onze eigen gegevens.

[marco-ruijter]

Lees aub even waarop ik initieel reageerde:

Leuk om alle kosten proberen door te rekenen van de migratie van Microsoft naar open source, maar heeft iemand al een berekening gemaakt van de kosten als 'we' dat NIET doen?


Grof voorstel voor een berekening:

Wat kost het ons als we op een dag wakker worden en heel m365 ligt plat (bij de belastingdienst)? Gi-gan-tische bedragen, want dan MOETEN we ineens migreren en zolang de migratie loopt liggen alle werkzaamheden stil. En vermoedelijk ook een gigantisch verlies van bedrijfsdata (mails, documenten, etc).

Hoe groot is die kans in procenten? Dus de kans dat Trump heffingen instelt bijvoorbeeld, wellicht nog andere factoren?

Vermenigvuldig die twee getallen met elkaar en tada

Waarop ik reageer:

Maar als Trump heffingen instelt wordt de dienst duurder maar ligt het niet plat......dus lopen we geen "gi-gan-tische" bedragen schade.


En als je een Europe Cloud provider hebt kan de dienst ook plat liggen en heb je ook "gi-gan-tische" schade.

Maar hieruit concludeer ik dat je toch echt bepaalde zaken verdraait en uit mijn reacties probeert te verdraaien of om te buigen om jouw argumentatie te kunnen benoemen.

Nou ja, in de hele discussie is het invoeren van heffingen niet gebruikt als argument om van Amerikaanse diensten weg te willen.

Waarom aangeven dat ik doe alsof Europese cloud providers meer of minder eruit liggen om vervolgens bij mijn reactie daarop ineens met een "algemene discussie" te komen en vervolgens jouw argumentatie erop los te laten?

Beetje (in mijn ogen) aparte manier van reageren op draden, daarbij vermoed ik dat het echt door onze eerdere discussies komt dat je nu bepaalde zaken in mijn reacties naar andere Tweakers in gaat mengen (wat niet erg is), maar wel als je dan mijn woorden/context gaat veranderen.

[dmantione]

Dat lijkt mij dan een verkeerd begrip van de reactie van @TheRien: De kans dat Trump exportheffingen op Microsoft-diensten instelt is nihil. Het gevaar is dat Trump een handelsoorlog (her)start met heffingen op Hollandse waar. Trump heeft dan een gouden troefkaart in de handen waarmee hij iedere mogelijke tegenreactie uit Nederland kan afstompen: Hij beveelt M365 plat te leggen, Staat der Nederlanden kan niets meer.

Daar heeft Nederland geen weerwoord op en zo zijn onderhandelingen over handelstarieven heel snel in het voordeel van de V.S. beslecht. Vergelijkbaar met dat Von der Leyen een slecht handelsresultaat had, al vermoed ik dat Trump daar het argument Oekraïne in de onderhandelingen heeft ingebracht.

En nee, eerdere discussies spelen hier geen rol, ik vond en en vind jouw reactie op die van TheRien bizar.

[marco-ruijter]

Laat ook maar, geen tijd meer aan besteden.

[Reactie gewijzigd door marco-ruijter op 18 februari 2026 07:02]

[TheRien]

Ja goed punt, heffing was niet het juiste woord, mijn fout. Ik bedoelde sancties. Dat kan in de vorm van heffingen, maar ook volledige ontzegging zoals bij het ICC gebeurd is.

[sassas]

De ransomware incidenten zijn al onder de tafel geveegd anders wordt de TCO te veel. Het OM laat ook zien hoe duur die omgeving is en wat de security risico's zijn. Zo'n omgeving wil je echt niet meer.

[SwaggyEggs]

Geen enkel serieus bedrijf dat zonder microsoft 365 doet.. Dat lijkt me wel een helder antwoord op de vraag.

[jpsch]

Apple, Google, Red Hat. Lijken me toch serieuze bedrijven.

[sassas]

ook een leuke: https://overflowbyte.medium.com/how-nyse-moved-to-linux-and-reduced-infra-cod-b177467d40d2

[SwaggyEggs]

Niks met office 365 te maken

[sassas]

Wel een antwoord op jouw opmerking die niks met het onderwerp van doen had: "Geen enkel serieus bedrijf dat zonder microsoft 365 doet.. Dat lijkt me wel een helder antwoord op de vraag."

[SwaggyEggs]

Voor hun servers misschien. Niet voor hun business.

[marco-ruijter]

Maar Microsoft 365 is dus niet alleen maar een Office pakket waarbij Libre Office dus wel een Office pakket is. Niet echt helemaal te vergelijken, alleen als je het vergelijkt tussen Microsoft 365 Office for Enterprise (suite) en dan LibreOffice.

[dmantione]

Ja, nou en? Om de rest te vervangen moet je opeens wel bizarre kosten gaan maken?

[marco-ruijter]

Nou en? Het Office pakket binnen Microsoft 365 is echt maar een klein onderdeel zelf. Het gaat om ook de andere diensten welke door bedrijven echt veel meer gebruikt worden.

Als jij een lijst kan benoemen om het volgende te vervangen dan hoor ik dat graag:

• Teams
• Exchange (online)
• Microsoft OneDrive (inclusief home drive sync)
• SharePoint online
• PowerBi
• Intune (MDM)

Ik vind de "Nou en?" Wel erg gemakkelijk geroepen. Weet niet of je een beetje bekend bent met de wat grotere organisaties.

Ofwel, overstappen is niet gratis, maar is ook niet de enorme kostenpost die door tegenstanders vaak als angstbeeld wordt neergezet.

Het bovenstaande is natuurlijk maar echt op een heel klein deel gefocust. Tuurlijk er zijn zat bedrijven die nog redelijk ouderwets werken waarbij ze dus alleen de Office applicaties van Microsoft 365 gebruiken, maar een bedrijf dat echt meer onderdelen gebruikt is het echt niet alleen een angstbeeld.....het is echt gewoon compleet onrealistisch om de hele Microsoft 365 suite te vervangen. En daar zit ook het grootste probleem, er is gewoon niet een Europese aanbieder die echt een concurrent kan zijn (idem voor Azure). Het vervangen van een Office pakketje is inderdaad niet zo spannend....

Maar als je nu mijn lijst pakt van wat Microsoft 365 is en gaat vervolgens naar alternatieven kijken dan ben je vaak veel duurder uit en heb je zaken die je zelf moet hosten en onderhouden wat ontzettende upfront kosten met zich mee brengt.

Ik heb bij veel grote en enterprise bedrijven gezeten. Hier is vaak naar gekeken maar het is gewoon onrealistisch om te denken dat je zomaar even overstapt naar goedkopere/open-source alternatieven en dat het vooral wordt tegen gehouden door "angstbeeld dat door tegenstanders wordt geschept", vooral als de organisatie veel applicaties heeft welke ook nog eens integraties hebben.

[Reactie gewijzigd door marco-ruijter op 17 februari 2026 09:44]

[laptopleon]

Er is geen Europees alternatief omdat we ons al 30 wijs laten maken dat alles bij ome Microsoft inkopen het beste is.

Natuurlijk kun je niet met één druk op de knop overstappen, maar het kan prima. Alleen moeten we dan wel een keer beginnen. Niet elkaar wéér gaan vertellen hoe lastig het is.

[marco-ruijter]

Maar als het prima kan dan hoor ik echt heel graag hoe bedrijven dat gedaan hebben. Ik hoor net even te vaak van een bepaalde hoek dat het allemaal te doen is, maar ik echt bij organisaties kom waar teams op gezet zijn om te onderzoeken waarbij het niet alleen lastig is maar vrijwel onmogelijk.

Dus daarom, ik hoor net even te vaak dat we niet zo moeten roepen dat het moeilijk is, als ik dan vraag naar succesverhalen blijft het angstvallig stil. Doet me denken aan de linux gasten die al 30 jaar roepen dat Linux volgend jaar alles gaat overnemen.....

En wat denk je wat het voor een bedrijf kost zo een transitie? Ja leuk dat je 8 miljoen kan besparen door ander Office pakket maar impact op productiviteit, koppelingen met toeleveranciers.

Het is echt niet alleen maar dom roepen "nee lastig" het is echt vaak gewoon onmogelijk.

[dmantione]

Nextcloud heeft een behoorlijk aantal casussen uitgewerkt: https://nextcloud.com/customers/ met een verhaal per klant hoe het gegaan is. Ik zou daar eens beginnen, want alleen dat al is redelijk wat bewijs dat het allesbehalve onmogelijk is.

[sassas]

14j geleden al: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/ehealth/news/smooth-switch-open-source Veel in Duitsland en Frankrijk. Nederland is beetje een Microsoft fanclub nog.

[laptopleon]

Ik bedoel niet dat ieder bedrijf nu, vandaag, in één keer, moeiteloos, makkelijk, goedkoop en geruisloos over kan stappen. Ik bedoel dat er nooit alternatieven komen zolang overheid en bedrijfsleven hun huidige hard- en software blijven updaten met nieuwe versies van dezelfde Amerikaanse leveranciers.

Overigens zie ik bij het gros van de midden- en kleinbedrijven waar ik kom allerlei Microsoft abonnementen en servers staan waarvan ik me dan afvraag waar ze die in vredesnaam voor nodig hebben. Een camping waar één administratie-kracht werkt en een parttime receptioniste – de rest is tuinman en plaatst caravans en dergelijke – maar nee, de DNS moet de mail omleiden via de servers van Microsoft, want dan werken de 86 opties om samen te werken beter. Sorry, maar die mensen sturen elkaar een paar appjes en raken heel Office verder niet eens aan.

Mijn boekhouder is ook zo’n geval. Je zou denken dat die wat meer uit z’n 360 abonnement haalt, maar hij wist niet eens hoe hij een mapje van zijn One Drive kon delen. Hij wist niet eens dat er een cloud opslag optie bij zat. En zo gaat het bij alle bedrijfjes waar ik het van in kon zien. Detailhandels, campings, agrarische bedrijven, noem maar op, hebben geen sjoege van wat er mogelijk is en volgen blindelings achter het advies van het lokale IT-bedrijf cq computerwinkel.

Gebrek aan inzicht is natuurlijk eigenlijk een aparte discussie, maar intussen loopt wel zo’n beetje alle mail van het complete Nederlandse MKB via Outlook’s servers, in Office-documentjes, alsof het niet anders kan. Dat is best wel raar.

Daarnaast begrijp ik ook wel dat er nog allerlei andere software gebruikt wordt, en dat dat niet allemaal zomaar vervangen kan worden, maar tot nu toe wordt ook het meest laaghangende fruit niet geplukt.

[mbbs1024]

Er is toch wel een Europees alternatief in wording.
La Suite, is in Frankrijk al door talloze overheidsinstanties in gebruik, en het is een geintegreerd office colaboratie pakket.
Ook de Nederlandse en overheden van andere EU landen zijn dat aan het bekijken, of beginnen het ook stilaan in te voeren.
https://www.open-overheid.nl/onderwerpen/werkomgeving-van-de-toekomst

[dmantione]

Je moet wel bedenken: La Suite is grotendeels een bundel van open-source software die al lang bestaat. Daar gaat het argument dat er geen alternatief bestaat... die open-source software bestaat al lang. Met La Suite wordt het allemaal in een pakketje verpakt dat het in één slag uitgerold kan worden en dat maakt de uitrol en standaardisatie wat beter, maar de functionaliteit bestond al lang en kon ook gebruikt worden om een geloofwaardig open kantooromgeving te bouwen.

[dmantione]

Nou en? Het Office pakket binnen Microsoft 365 is echt maar een klein onderdeel zelf. Het gaat om ook de andere diensten welke door bedrijven echt veel meer gebruikt worden.

Maar denk jij dan dat ze dat in Sleeswijk-Holstein niet bedacht hebben? Daar reageerde je op.

Als jij een lijst kan benoemen om het volgende te vervangen dan hoor ik dat graag:

Oké, prima!

Teams:

Kiest u maar: https://opensourcealterna...nativesto/microsoft-teams

Exchange (online)

Kolab: https://kolab.org/

Microsoft OneDrive (inclusief home drive sync)
SharePoint online

Nextcloud: https://nextcloud.com/
Sync-in: https://sync-in.com/

... maar gezien we uit de cloud willen zou je ook gewoon naar een NAS-oplossing van Synology of Infortrend kunnen kijken.

PowerBi

Visplore: https://visplore.com

Intune (MDM)

XFA: https://xfa.tech

[Reactie gewijzigd door dmantione op 17 februari 2026 10:42]

[marco-ruijter]

Wel fijn alle alternatieven, niet zo fijn dat je zo wel een gigantische versplintering hebt.

Daarbij begon je met dat er onwijs veel bespaard kon worden. Echter als ik zo door de lijst van met bijvoorbeeld de pricing van XFA dan heb je daar ook weer een subscription model.

Dus in hoeverre bespaar je nu echt als je overstap maakt op versplintering van de diensten met eigen subscriptions of backends welke HA/DR behoeven.

Dus hoeveel bespaar je nu echt en hoe stabiel is de omgeving en in hoeverre krijg je een spinnenweb van API/Sync koppelingen tussen alle oplossingen?

[dmantione]

Je zult eerst de vraag moeten beantwoorden welke onderdelen uit M365 daadwerkelijk gebruikt worden en vervanging nodig hebben. Dat is ook heel afhankelijk van het pad dat je kiest: Faseer je alleen M365 uit en blijf je op Windows? Of ga je naar Linux? Ga je on-line via Nextcloud werken? Of ga je offline met LibreOffice aan de slag? Daarna kan je gaan invullen welke niet-Microsoft-pakketten daar voor nodig zijn en wat die kosten.

[Reactie gewijzigd door dmantione op 17 februari 2026 12:44]

[sassas]

Gigantische versplintering heb je binnen Microsoft producten ook (alleen al de settings per product). Belangrijk is gebruik van open standaarden en die zijn bij de overheid verplicht!!

[Tweaker1958]

Overstappen is niet alleen om geld of geopolitiek, maar ook niet haalbaar voor met name bedrijven. Microsoft Office en LibreOffice zijn absoluut niet vergelijkbaar, en ik spreek uit meerdere jaren ervaring met beide pakketen. LibreOffice mist veel functies en kan ook niet alle bestanden aan die in Microsoft Office zijn aangemaakt. Met name in Excel en in Word. Ook OpenOffice heeft dit probleem. Kortom, als je eenmaal de complexe functies gebruikt van Microsoft Office is er geen alternatief.

[Soldaatje]

Wel mooi dat van alle partijen die er zijn de BBB er vragen over durft te stellen. Dat had ik niet verwacht.

[Reactie gewijzigd door Soldaatje op 16 februari 2026 18:32]

[codeneos]

Wel mooi dat van alle partijen die er zijn de BBB er vragen over durft te stellen.

Dat is niet correct, er zijn in oktober 2025 vragen ingediend over de inzet van Microsoft software door PvdA-GL en NSC (en D66 als mede auteur), zie tweedekamer.nl/kamerstukken. Niet de BBB.

De BBB heeft dus helemaal geen vragen ingediend. Dat de BBB tijdens het debat Linux + Proton voorsteld is ze te prijzen maar ze zijn zeker niet de indieners van de vragen.

Nu draait de belastingdienst nu ook al op Windows + Office, alleen niet de cloud (365) variant. Een migratie naar Linux is dan veel meer werk, en de vraag is of het echt een relatisch alternatief is.

[Reactie gewijzigd door codeneos op 16 februari 2026 20:27]

[devilruben]

Thx voor het uitzoeken. Belangrijk dat je het uitgezocht hebt!

[duckyluuk]

Niet helemaal, ze hebben het weldegelijk als vraag ingediend, alleen in een latere brief, ook samen met PVDA-GL:
https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20251202/brief_aan_de_staatssecretarissen

[rapture]

De boeren waren de eersten die hebben ervaren wat er gebeurd als een vendor niet meewerkt.

Ze hebben een John Deere tractor met een GPS-ontvanger gekocht en na verloop van tijd gaat de GPS-ontvanger kapot. Ze vragen aan John Deere naar een nieuwe GPS-ontvanger en de leverancier antwoordt dat ze onderdeel niet meer ondersteunen. Als je een werkende GPS-ontvanger wilt, moet je een nieuwe tractor kopen. YouTube: Farmers Are Hacking Their Tractors Because of a Right to Repair Ban

Dat is geen optie in veel sectoren/industrieën waar je 1 keer per 30 tot 50 jaren een investering in een machine doet. Als een gemeente vrachtwagens koopt, dan kopen ze de uitrusting van een merkdealer zodat ze zelf de onderhoud in de komende 30 jaren kunnen doen. Het materiaal voor de spoorwegen, leger, OV-bedrijven,... zijn ook voor 30 jaren bedoeld en kunnen voorbij halve eeuw levensduur opgerekt worden.

Als je in de tweedehandsmarkt een GPS-ontvanger voor je tractor koopt, dan heb je niet de software om de GPS-ontvanger te activeren. De workaround is op de zwarte markt cracked John Deere software uit Oekraïne kopen.

Dit is wat landbouwers tegenwoordig doen, hun tractor jailbreaken met warez van de zwarte markt. Niet raar dat zij als de eersten de vragen stellen over wat als Microsoft ook aan John Deere praktijken doet en het bedrijfsleven, de overheid,... in Nederland plat legt?

[Reactie gewijzigd door rapture op 16 februari 2026 18:57]

[Thonz]

Is dit in Nederland eenzelfde probleem?
Ik lees louter Amerikaanse bronnen namelijk.

[Linux gebruiker]

De boeren waren de eersten die hebben ervaren wat er gebeurd als een vendor niet meewerkt.

Ze hebben een John Deere tractor met een GPS-ontvanger gekocht en na verloop van tijd gaat de GPS-ontvanger kapot. Ze vragen aan John Deere naar een nieuwe GPS-ontvanger en de leverancier antwoordt dat ze onderdeel niet meer ondersteunen. Als je een werkende GPS-ontvanger wilt, moet je een nieuwe tractor kopen. YouTube: Farmers Are Hacking Their Tractors Because of a Right to Repair Ban

GPS is een slecht voorbeeld, er zijn meerdere GPS systemen die je op elke tractor kunt opbouwen. https://ezendammechanisatie.nl/gps/

[GeroldM]

Start de tractor nog en kan je er mee rijden, als er een kapotte GPS in zit? Zo ja, als het goedkoper is om een eigen GPS apparaat te kopen en deze te installeren als work-around, doe vooral je best. Indien mogelijk koop je geen John Deere tractors en/of andere machinerie van hen meer in de toekomst.

Men haalt graag het commentaar aan: "ja, maar als wij het niet repareren, dan krijg je gefrot van de boer en krijgen wij een slechte naam met onze produkten". Dat zal een enkele keer vast wel voorkomen. De meeste boeren die ik ken, zijn echter bedreven genoeg om hun eigen machines te repareren. En aangezien tijd geld is tijdens de oogst, zijn het reparaties die deze periode gemakkelijk kunnen overbruggen. Want dat is (veel) gunstiger voor de boer.

En opnieuw, de boeren die ik ken, zijn erop gebrand om hun oogst zo pijnloos mogelijk te laten verlopen, want dat levert hen het meeste op. Boeren weten over het algemeen donders goed hoe hun uitgaven en inkomsten ervoor staan.

[Linux gebruiker]

Start de tractor nog en kan je er mee rijden, als er een kapotte GPS in zit? Zo ja, als het goedkoper is om een eigen GPS apparaat te kopen en deze te installeren als work-around, doe vooral je best. Indien mogelijk koop je geen John Deere tractors en/of andere machinerie van hen meer in de toekomst.

Ik ken de sector goed, zou zelf nooit John Deere kopen, als ik voor de keuze zou staan. Wat je schrijft kan ik mij goed in vinden.

[84hannes]

Dit is wat landbouwers tegenwoordig doen, hun tractor jailbreaken met warez van de zwarte markt.

offtopic:
Nog veel enger vind ik dat die tractoren mbv GPS zelfstandig kunnen rijden. Dat betekent waarschijnlijk ook dat ze op afstand overgenomen kunnen worden als er ergens in de 30 jaar van hun economische levensduur een kwetsbaarheid niet gepatcht wordt. Dat is een verschrikkelijk moordwerktuig! De hele kwestie van softwareondersteuning speelt veel langer en zwaarder dan bij bijvoorbeeld een wasmachine, een Chromecast of een Sonos-speakertje.

[Skit3000]

Zowat elke nieuw type (vracht)auto kan op afstand geüpdatet worden, en bevat al de hardware om deze min of meer zelfrijdend te maken. Ik gok dat het met treinen, bussen en vliegtuigen niet veel anders is. Kortom, als iemand kwaad in de zin heeft kan het nu al volledig mislopen.

[The Third Man]

Niet mee eens, er zitten enorme verschillen in gradaties in. Het ene merk kan het praktisch morgen uitrollen, het andere merk kan zelfs niet basiszaken op afstand besturen. En dat is vaak niet opeens met een updatetje aan te zetten. Er wordt wel veel gegeneraliseerd en over een kam geschoren alsof we allemaal ongemerkt met bij wijze van spreken Terminators en Transformers rondrijden/-vliegen die slechts een OTA update van "volledig mislopen" verwijderd zijn.

[Skit3000]

Elke auto met cruise control, lane centering en een netwerkverbinding kan in theorie op afstand worden bestuurd.

Welke checks en balances er in de software en aan de ontwikkelkant zitten om te zorgen dat alleen geautoriseerde updates OTA geaccepteerd worden weet ik niet (en ik verwacht dat die wel redelijk veilig zijn) maar als Duitsland morgen eist dat alle Volkswagens van de weg moeten rijden dan is dat zeker mogelijk.

[coretx]

De eerste mensen zijn er jaren geleden mee vermoord door gleufhoeden. Het "auto ongeluk" is de westerse variant op "uit het raam gevallen".

[Skit3000]

Ik geloof niet dat er ooit op deze manier misbruik van is gemaakt, maar het is wel een theoretische mogelijkheid. Net als het opblazen van piepers of dmv een virus computers besmetten die in contact staan met uraniumverrijkingscentrifuges om die daarna te beschadigen.

[Rickardur]

als je realiseert hoe makkelijk het is om dergelijke systemen plat te leggen omdat ze nog steeds werken onder een systeem wat... "Het werkt, dus waarom zouden we vervangen?" principes heeft.


Het is bijna doodsimpel om een signaal iets anders te laten werken waardoor een trein door een kruispunt raast zonder een melding te geven aan ander verkeer. Dat mensen dat niet inzien of hun kop in het zand steken is een ander ding.

[oltk]

Ok. Maar weet jij ook of het mogelijk is / was om Galileo te activeren op de tractoren? Want daar zou standaard in de ontvanger moeten zitten. Ik had begrepen dat alle apparaten altijd standaard (uit gemak en gewoonte) GPS opgeleverd worden terwijl we in Europa gewoon Galileo hebben

[j0eyv]

Dit soort trucjes klinkt bij mij juist eerder linux/open source. Juist voor deze hobby praktijken te voorkomen wil je liever bij MSFT blijven.

[onno oliver]

Bij JD koop je een Tracktor die is van jou staat in het koopcontract.
De software die komt in Licentie vorm en blijft eigendom van.
Dat is zoals de Amerikanen zaken doen.
Ze kunnen als ze van mening zijn dat je verplichte onderhoud gemist hebt deze uitzetten.
In Nederland zijn we niet zoals in Amerika weken bezig met het maaien van het gras en is de dichtstbijzijnde dealer een paar dagen rijden. Dat is in Manheim waar de onderdelen binnenkomen/gemaakt worden.

Dit is al jaren bekend en waarom zou je perse een groen kleurtje willen

[rjmno1]

Niet alles heeft met politiek te maken maar ik vind het niet gek dat microsoft office een standaard programma is waarin nederlanders hun office brieven op tikken.


ik heb het zelf ook en is bijna onmisbaar geworden in een pc configuratie vandaag de dag.

En ook bijna onmisbaar voor het huishouden te doen, en alles te betalen en aan te vragen.

Ik vind het prima softwrare maar omdat trump nu aan de macht is en overal op licht te bezuinigen en in te pikken doen de Nederlanders een beetje raar over Amerikaanse producten.En ook over de digid.

[Reactie gewijzigd door rjmno1 op 16 februari 2026 20:41]

[Linux gebruiker]

Niet alles heeft met politiek te maken maar ik vind het niet gek dat microsoft office een standaard programma is waarin nederlanders hun office brieven op tikken.


ik heb het zelf ook en is bijna onmisbaar geworden in een pc configuratie vandaag de dag.

En ook bijna onmisbaar voor het huishouden te doen, en alles te betalen en aan te vragen.

Ik vind het prima softwrare maar omdat trump nu aan de macht is en overal op licht te bezuinigen en in te pikken doen de Nederlanders een beetje raar over Amerikaanse producten.En ook over de digid.

Als ik lees dat andere (grotere) landen al eerder de overstap naar opensource gemaakt hebben, vraag ik mij af waarom dat in Nederland niet zou kunnen. https://nl.linuxadictos.com/Lyon-loopt-voorop-in-de-overgang-naar-vrije-software-in-Frankrijk-met-de-invoering-van-Linux..html https://hcc.nl/kennis/kennis/reviews/deens-ministerie-van-digitalisering-maakt-overstap-naar-linux-en-libreoffice https://www.ictmagazine.nl/nieuws/bzk-frankrijk-en-duitsland-gaan-verder-met-opendesk/ https://www.winmagpro.nl/franse-politie-over-op-open-source

[CivLord]

Welke grote landen hebben die overstap dan al gemaakt?

Ik zie hier enkel dat enkele overheidsorganisaties plannen hebben of bezig zijn met de overgang. Welke succesverhalen zijn er?

[Linux gebruiker]

Welke grote landen hebben die overstap dan al gemaakt?

Ik zie hier enkel dat enkele overheidsorganisaties plannen hebben of bezig zijn met de overgang. Welke succesverhalen zijn er?

Kijk hier eens; https://www.tecmint.com/why-the-world-runs-on-linux/

[CivLord]

Ja. Ik weet dat veel infrastructuur en apparatuur op Linux (of een afgeleide daarvan) werkt. Daar gaat het hier niet over.

Jij beweert dat er al grote landen zijn die voor de voor de systemen aan de gebruikerskant de overstap hebben al hebben gemaakt van Microsoft naar Linux/ open source. Ik vraag je vervolgens welke landen dat dan zijn.

Dat je dan met deze link komt betekent dat je daar geen voorbeelden van weet.

[Linux gebruiker]

Ja. Ik weet dat veel infrastructuur en apparatuur op Linux (of een afgeleide daarvan) werkt. Daar gaat het hier niet over.

Jij beweert dat er al grote landen zijn die voor de voor de systemen aan de gebruikerskant de overstap hebben al hebben gemaakt van Microsoft naar Linux/ open source. Ik vraag je vervolgens welke landen dat dan zijn.

Dat je dan met deze link komt betekent dat je daar geen voorbeelden van weet.

https://code.gouv.fr/fr/bluehats/libreoffice-2023/ https://s23k.com/nl/resilience-management-nl/governance-nl/strategische-digitale-weerbaarheid-libreoffice/ https://www.security.nl/posting/888346/Frankrijk+omarmt+als+eerste+land+opensourceprincipes+Verenigde+Naties https://nl.linuxadictos.com/een-Duitse-staat-stapt-af-van-Microsoft-en-gaat-Linux-LibreOffice-en-andere-open-source-oplossingen-gebruiken-op-30-computers.html https://www.winmagpro.nl/franse-politie-over-op-open-source https://forum.ubuntu-nl.org/index.php?topic=81613.0 https://www.security.nl/posting/365513/Franse+politie+installeert+Linux+op+37_000+desktops https://blog.documentfoundation.org/blog/2024/04/04/german-state-moving-30000-pcs-to-libreoffice/ https://hcc.nl/kennis/kennis/reviews/deens-ministerie-van-digitalisering-maakt-overstap-naar-linux-en-libreoffice https://itdaily.be/blogs/software/opensource-en-de-overheid-vrijheid-blijheid/ https://nl.frwiki.wiki/wiki/Standards_ouverts_et_logiciels_libres_en_Belgique (België kiest als eerste land ter wereld voor de ODF- norm ( ISO/IEC 26300 ) https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/italy-2025-country-report https://www.6wresearch.com/industry-report/italy-linux-operating-system-market

[CivLord]

Ik lees veel over plannen en mogelijkheden. Maar nog steeds niets over landen die de overstap al eerder hebben gemaakt.

[Linux gebruiker]

Ik lees veel over plannen en mogelijkheden. Maar nog steeds niets over landen die de overstap al eerder hebben gemaakt.

Dan moet je beter lezen.

[CivLord]

Ik kan mijn tijd beter besteden dan met 15 artikelen uit te spitten.

Ik vraag om iets heel simpels.
Jij schrijft: "Als ik lees dat andere (grotere) landen al eerder de overstap naar opensource gemaakt hebben, vraag ik mij af waarom dat in Nederland niet zou kunnen." Ik vraag je welke grote landen de overstap al hebben gemaakt. En in plaats van een paar landen te noemen kom jij met een link-dump naar sites die iets over linux, open source of overstapplannen zeggen, maar die op het eerste gezicht niet gaan over landen die inmiddels succesvol overgestapt zijn.

[bollos]

Ik vind het prima softwrare maar omdat trump nu aan de macht is en overal op licht te bezuinigen en in te pikken doen de Nederlanders een beetje raar over Amerikaanse producten.

Toevallig gemist dat het personeel van het ICC niet meer bij hun Microsoft Outlook email kon? Wanneer dat de realiteit is vind ik het niet ongepast vraagtekens te zetten achter je product keuzes ¹

ik heb het zelf ook en is bijna onmisbaar geworden in een pc configuratie vandaag de dag.

Ben heel blij voor je. Zelf vind het ik bagger software en gebruik het al jaren niet meer in de privé sfeer. Al helemaal nu Microsoft overal Copilot in propt.


1- https://nltimes.nl/2025/05/20/microsofts-icc-email-block-triggers-dutch-concerns-dependence-us-tech

[rjmno1]

copilot kun je uitschakelen en bagger software vind ik een beetje laag bij de grond..


bovendien heb ik wel linux gebruikt en wel linux mint en de partitie waar het op gestaan heeft kan ik niet meer terug halen of een windows partitie op maken en daarom hoeft linux voor mij nooit meer.

[mbbs1024]

Wat een onzin, tenzij er een hardware defect is aan je drive, kan je een partitie gewoon wissen, en dan je windows partitie terug vergroten.

[Rastapopoulos]

Dat klopt echt totaal niet en dat staat ook niet in de eerste alinea.


Heb je het zelf wel gelezen?

[djiwie]

Dat is de hoogste rechter van het internationaal strafhof in Den Haag.. Dat is zeker geen dubieus persoon.

[drdelta]

Ah, dus omdat het hof in opspraak is gekomen heeft Microsoft deze actie ondernomen, toch?

Niet omdat het hof een Amerikaanse bevriend staatshoofd van genocide verdenkt...

[drdelta]

Ik vind het juist wel gek dat Microsoft met Office nog steeds zo'n grip heeft op de tekstverwerker "markt". Google Docs heeft bewezen dat het prima in een browser kan, Open/Libre Office dat het prima multi-platform FOSS kan zijn. Dus waarom betalen zoveel mensen nog steeds geld voor MS Office..?

In alle eerlijkheid zou een simpele (visuele) markdown editor voor de meeste tekstverwerktaken waarschijnlijk meer dan toereikend zijn.

[rjmno1]

Omdat de mensen het voorgeschoteld krijgen op het werk en omdat er wel vele meer paketten zijn als de meeste mensen denken.Ik heb laats ook een ander office programma gwdownload en geinstalleert maar ik ben eenmaal opgegroeid met microsoft en ik zal ook altijd windows willen gebruiken als besturingssystee en office voor licht kantoorwerk.Ik kan me best voorstellen dat er betere alternatieven zijn voor office en voor windows, linux is tevens vele malen sneller dan windows maar de ingewikkeltheid waarin zig did os zich vertgenwoordigd is niet voor iedereen weggelegt en echt iets voor de nerdz onder ons ik vind linux onaceptabel en helemaal niet gebruiksvriendelijk maar windows daarintegen wel.En ik kan me goed voorstellen als je voor microsoft office geen pfenning in wilt steken dat er best goede andere alternatieven zijn die misschien hetzelfde of misschien nog meer kan doen dan alleen office.En het is gewoonweg zo, men is gewent een bepaalt product te gebruiken en als je alles weet over dat programma dan is het ook leuker om het te gebruiken en daarom en ook al omdat ik het al jaren gebruikt sta ik voor windows en office omdat ik er altijd mee gewerkt heb.Het licht er ook aan met wat je gewend bent je hebt mensen die gebruiken helemaal andere aplicaties nou ik geef ze de vreiheid om daar in te kiezen en ik zeg ook helemaal niet dat dat fout is wat ze doen, maar ze doen wel dingen die ik niet gewend ben zij zijn dat en daar misschien wel aan gewend ik laat ze daar vreihijdt in de keuZze die ze zlf maken.Het zou ook niet goed zijn als we allemaal houden van hetzelfde besturingssysteem en allemaal houden van de4zelfde office pakket, daardoor word de mense een individu dat zelf beslist wat het beste voor hem is.En ik laat nu iedereen in zijn waarde en ze moeten zelf beslissen wat zij gaan gebruiken en wat zij zelf gewend zijn te gebruiken.

[GeroldM]

Mwah. Zelf gebruik ik een wiki (xWiki). Daarin zit een behoorlijk uitgebreide web-editor. er zit in deze wiki ook Libre-Office integratie. Niet hun interface, maar wel de integratie. Exporteren/importeren van een heleboel soorten Office-bestanden gaat pijnloos.

Dus ik maak Wikis, welke ik daarna exporteer. Met meerdere personen tegelijkertijd aan een document werken kan. Versie-controle zit er ook in. xWiki is een VM in Proxmox, in mijn geval. Erg makkelijk te backuppen. En lekker centraal in geregeld in mijn LAN voor onderhoud, updates en gebruikerstoegang.

Heb al sinds 2023 geen Office meer geinstalleerd, want ik heb het simpelweg niet meer nodig. Ook hoef ik me niet druk te maken over compatibiliteit. xWiki gebruikt geen MarkDown, maar iets soortgelijks. MarkDown heeft echter een boel 'dialecten', xWiki heeft daar geen last van.

Destijds werd ik gewezen op AsciiDoc, welke ook lijkt op Markdown, maar uitgebreider en strak/strikt bijgehouden. Dat was een verademing. De AsciiDoc bewerkingssoftware, dat was wel even wennen. Daarna ontdekte ik xWiki, en deze laat mij zowel in de source als direct in de opmaak werken.

Voor xWiki had ik een 4 jaar oude MediaWiki server "ge-erfd", waar zo'n 180 paginas in stonden. Uiterst summier, omdat het zo'n ellende is om daarmee te werken. 3 jaar met xWiki en er staan nu zo'n 2500 wiki paginas in. Er zit ook een sterke (en snelle) zoekmachine in xWiki.

De tijd die ik zou besteden aan het maken van macros in Word/Excel/PowerPoint, dat besteed ik beter aan het maken van macros in xWiki. Outlook, dat doe ik wel online. De offline client is bijkans hetzelfde drama om mee te werken dan de online versie. Dan ga ik er mijn computer net zo goed niet vervuilen met een Office installatie. Wat ik dus al sind 2023 niet meer doe.

[Cartman!]

LibreOffice is een zeer compleet gratis pakket wat meer dan voldoet voor de thuisgebruiker, daar heb je geen Microsoft Office licentie voor nodig.

[Reactie gewijzigd door Cartman! op 17 februari 2026 05:32]

[Sp3ci3s8472]

Ik dacht dat we hier op Tweakers zaten.
Overigens onzin wat je zegt, je hebt of nooit Linux gebruikt of dat meer dan 10 jaar geleden gedaan en hebt daarna onder een steen geleefd.

Mijn moeder van 70 kan prima werken op Kubuntu en gebruikt LibreOffice. De media pc die ik voor haar heb neergezet met LibreElec vind ze ook fijn.

De moeite die ik had om een fatsoenlijke HTPC te bouwen met Windows 10/11 (installatie duurt uren en daarna moet je eerst nog debloat software draaien, om daarna te genieten van matige controller ondersteuning) kan ik gelukkig nu vergeten sinds daar Bazzite op draait. Updaten werkt net zo simpel als op een console, en het onderbreekt mij niet eens. Bij een Windows HTPC kan je de updates beter uitzetten.

[Cartman!]

LibreOffice is er gewoon voor Windows, ik heb het woord Linux niet genoemd.

[mbbs1024]

Totale onzin, heb je al eens een recente linux distributie gebruikt ?
Voor normale gebruikers zaken moet je enkel inloggen als je de PC opstart, of als na een time out, het scherm op de normale manier gelockt is, net zoals dat Bij Windows het geval is.
Voor administratieve zaken, zoals het installeren van extra software, is het opgeven van je paswoord een normale veiligheidsmaatregel, om te voorkomen dat om het even wie je systeem even om zeep zou kunnen helpen.

[drdelta]

Ik weet nog dat ik 8 was, en op vakantie in Frankrijk, op een betaalde “camping” computer mocht. Daar stond Xubuntu (denk ik?) op, met Konqueror als browser. Wat gek ziet dit er uit, dacht ik. Desondanks kon ik prima opzoeken waar er in de buurt mogelijkheid was om te raften. Als tiener had ik CDtjes van gratis Ubuntu, edubunti, en allerlei “rare” Linux distros die gratis CDs per post verstuurden. Na ruim 20 jaar op exclusief Windows gezeten te hebben, heb ik recentelijk Debian op m’n laptop gezet. Zolang je huis tuin en keuken dingen doet (browsen, tekst verwerken) is allemaal zo dood simpel in gebruik. Wil je wat meer dan moet je inderdaad soms een beetje googlen wat je moet doen, maar goed, dat moet de gemiddelde Windows gebruiker ook. Ik vind het persoonlijk echt best meevallen, en vooral een leuke ervaring.

[CivLord]

Alleen jammer dat uit die vragen blijkt dat ze er ook weinig verstand van hebben en dus meer voor de bühne aan het profileren zijn.

[Immutable]

Hier heb ik tegenwoordig moeite mee. Als ik tegen een andere partij ben, maar ze hebben een goede punt. Geef ze die dan ook. Dat is net zoals, je bent tegen Trump... maar als hij iets goed doet, is het ook niet goed. Dat vind ik "extreem" denken op een andere manier. Dan ben je nog steeds extreem persoon.

[84hannes]

Dat is net zoals, je bent tegen Trump... maar als hij iets goed doet, is het ook niet goed.

offtopic:
Eens. Als hij inderdaad de naam Discombobulator heeft bedacht dan mag je, ook als Trump-hater, dat best een leuke naam vinden.

[retspan]

Alleen heeft hij 't niet bedacht en lult hij maar wat.

[Korvaag]

Doet me denken aan Epibreren. Dat is ook zo machtig mooi om mensen om de tuin te leiden. Mijn opa gebruikte het ook vaak :)

[84hannes]

Alleen heeft hij 't niet bedacht en lult hij maar wat.

Dat vermoede ik al, want het was een veel te goede naam. Daarom is het zo jammer dat Colbert de naam afkraakt omdat hij denkt dat Trump 'm heeft bedacht. Het is objectief een grappige naam.

[rjmno1]

nee trump is extreem.wie kaapt nu een president en zecht tegen hem dat hij verkeerd bezig is?

[Redondo1982]

Ja sure, alsof je per partij geen andere standpunten kan hebben

[Vampyre]

Tot slot moet worden opgemerkt dat het gebruik van Linux en een aantal andere opensourceoplossingen gratis is, maar dat het gemeengoed is voor grote organisaties dat bij implementatie hiervan wel een onderhouds- en beheercontract wordt afgesloten. Deze zijn niet gratis.

Juist... En onderhouds en beheer contracten van Microsoft zijn gratis of zo?

[iApp]

Nee, echter zien we hier dus twee dingen: opensource is niet geschikt, én niet gratis. Waarom zou je het dan overwegen? Ik begrijp de Belastingdienst goed, en ook ik adviseer (kleine) bedrijven in zo een keuze en kom vaak uit bij grote leveranciers zoals Google en Microsoft door het "gemak" (gebruikerservaring, beheer door support => SaaS principe) en de voorspelbaarheid (ook opensource projecten kunnen stoppen). Meestal zijn ze ook niet duur (je hebt al gauw een abonnementje dat voldoet voor een paar honderd per maand) zonder enorme beheerderskosten.

Om het persoonlijk te maken: heb je zelf wel eens met Linux gewerkt? Ik voelde me in mijn studententijd een échte IT'er doordat ik in Ubuntu werkte en bijna alles via CLI deed. Maar als ik nu - nu ik werk - al die dingen moet uitpluizen en oplossen, dan valt er geen geld meer te verdienen. Het gemak van MacOS (en Windows) is zo groot dat het mij die risico's wel waard zijn. Als je maar een fallback (exit scenario) hebt klaarliggen. Ik ga ervan uit dat de Belastingdienst dit heeft.

[Sando]

heb je zelf wel eens met Linux gewerkt? Ik voelde me in mijn studententijd een échte IT'er doordat ik in Ubuntu werkte en bijna alles via CLI deed. Maar als ik nu - nu ik werk - al die dingen moet uitpluizen en oplossen, dan valt er geen geld meer te verdienen.

En dat was 20 jaar geleden ten tijde van Ubuntu 6.06? Ik ben een IT'er en video editor. Ik gebruik volledig Linux. Thuis en op het werk. Tijdens het werk gebruik ik vrijwel nooit de CLI.

Weet je wat tegenwoordig het marktaandeel is van de verschillende desktop systemen? Windows 71%, macOS 15%, Linux 4%. Ja Windows is populair, maar voor elke 4 mac gebruikers is er dus één linux gebruiker, en dat is best veel.

opensource is niet geschikt, én niet gratis.

Voor niets gaat de zon op. Met alle licentiekosten die je bespaart kan je er een teampje opzetten en het zelf bouwen. Het zou echt mooi zijn als "we" dat allemaal doen in Europa, dus dat alle landen samen software bouwen en onderhouden (bouwen, forken of samenwerken). Een beetje zoals dat ook ging met die corona app maar dan in het groot. Dan heb je dus 27 teams om een soevereine Europese office omgeving te bouwen voor overheden.

Het gaat hier echt niet om projectjes met één maintainer die morgen weg kan zijn @Blokker_1999. Er ligt hier een enorme kans om jaarlijks honderden miljoenen te investeren in een eigen product en dan nog goedkoper uit én soeverein te zijn. Een beetje wat Duitsland en Frankrijk af en toe op eigen houtje lopen te knutselen maar dan met de tweede grootste economie in de wereld.

De lobbyisten van Microsoft hebben goed hun best gedaan om de mogelijkheden van vrijheid zo zwart mogelijk af te schilderen.

[Reactie gewijzigd door Sando op 16 februari 2026 20:29]

[Soeski]

Ik zie jouw opmerking over de licentiekosten en geld besparen, waarmee we een Teampje kunnen betalen. Wij betalen iets meer dan 5K euro per maand voor M365 met het hele bedrijf (enkele honderden medewerkers, van kantoor tot bouw). Ik zit even te rekenen hoe we daar een teampje IT'ers voor hebben. Ik weet niet hoeveel jij ze wil betalen, maar 5K euro per maand is al niet genoeg om één persoon extra te betalen die de Opensource oplossing gaat beheren, laat staan bouwen!

Ja we hebben meer licentiekosten (Windows server licenties b.v.), maar ook rekensoftware (VABI, INTELEC e.d.; specifiek voor de branche), tekensoftware (StabiCAD, Revit, DALUX e.d.). Daar valt niet allemaal wat aan te veranderen in de Opensource wereld. Onze opdrachtgevers werken ook met die software, dus als wij gaan afwijken en het moeten converteren zodat zij het kunnen gebruiken, winnen we ook niets - als het al kan.

Linux beheerders/specialisten zijn ook nog eens een pak duurder dan Windows - want, specialistischere kennis en zeldzamer. Nee, alle uitgaven die we aan licenties hebben en naar Opensource zouden kunnen zetten zou niet opwegen tegen alle manuren die we extra nodig hebben om dit draaiende te krijgen/houden op Linux met emulators voor Windows. En dat het dan ook nog presteert!
Dan al het personeel opleiden/omscholen - we nemen b.v. BIM'mers aan die opgeleid zijn met Revit e.d. en dat kan dan dus ook niet, of ze moeten "even" omscholen bij ons maar wel meteen productief en inzetbaar zijn (want het werk gaat door).

Leuk als je een nieuw bedrijf begint en dit allemaal van start inregelt en volhoudt, maar in bepaalde branches en als je al jaren onderweg bent, is de keuze beperkter als je ook als bedrijf nog wil overleven. Een volledig andere koers gaan varen kost heel, heel veel tijd en dus geld, wat je niet zomaar terugverdient. Los van personele wisselingen (niet iedereen zal meewillen in de transitie) heb je enorme productiviteitsverlies door die wisseling, maar ook door gebrek aan motivatie en inzet van medewerkers die wel blijven. En je zult echt even "terug in de tijd gaan" voor je dezelfde productiviteit, snelheid en motivatie weer hebt opgepakt. Dat kost miljoenen.

TLDR; Opensource heeft zeker toekomst en een plek in de huidige maatschappij. Voor bedrijven (zoals wij) is het echter geen optie, het is simpelweg te duur, te risicovol en te onzeker. Kijken we dan helemaal niet naar alternatieven? Zeker wel. Maar nu niet op zo'n grote schaal - wel met kleine projecten/software/diensten.

[Sando]

Fijn dat jullie tevreden zijn met de deal van €5k per maand voor een vendor lock-in en een totaal gebrek aan vrijheid en bewust incompatibele implementaties van open standaarden. Ik weet niet wie "jullie" zijn, maar misschien hebben jullie als commercieel bedrijf een acceptabele deal kunnen sluiten. Overheden zijn melkkoeien en laten zich oneindig factureren, jij en ik betalen. Daarom betaalt de overheid jaarlijks meer dan €200 miljoen aan IT onderworpenheid en buitenlandse kwetsbaarheden. Het in dit artikel besproken updatetje van Microsoft naar Microsoft bij de Belastingdienst bijvoorbeeld, kost naast de gebruikelijke kosten éénmalig €14 miljoen.

Ik zit even te rekenen hoe we daar een teampje IT'ers voor hebben. Ik weet niet hoeveel jij ze wil betalen, maar 5K euro per maand is al niet genoeg om één persoon extra te betalen

Ik had het niet over een (commercieel?) bedrijfje met 100 man, maar over de hele overheid in samenwerking met andere landen. Dan reken je met andere getallen. Ik heb geen hapklare bron die de Nederlandse 230 miljoen uitsplitst naar Microsoft-licenties en noodzakelijke kosten, maar alléén Duitsland betaalt jaarlijks bijna een half miljard Euro aan Microsoft licenties.

Ik zou zeggen: Bedenk dat er nog 25 lidstaten in de EU zitten, en ga dan even opnieuw rekenen. Met vergelijkbare uitgaven in Frankrijk, Italië, Spanje, Nederland etc. aan commerciële licenties voor kwetsbare buitenlandse SaaSS officepakketten, clouddiensten en samenwerkingstools loopt dat in de miljarden per jaar.

Als één (1!) Duitse staat al €15 miljoen per jaar wil besparen door enkel van MS Office af te stappen, hoeveel personen zou je daarvan kunnen betalen? Als alle staten dat nu eens doen? Alle landen in de EU?

Vergeet niet dat er vanuit de EU-begroting al tientallen miljoenen per jaar worden geinvesteerd in open-source software en digitale soevereiniteit. Denk aan OpenPGP (waarop Proton Mail draait), deels gefinancierd door de EU. De EU wil wel, maar de meeste lidstaten willen op hoog niveau niet wegens angst. Als iedereen de krachten combineert dan heb je een enorme productiviteit.

Volgens mij redeneer je vanuit je persoonlijke voorkeur, maar ben je niet écht geïnteresseerd. Ik denk dat het probleem is dat mensen voornamelijk angst hebben om een ander systeem te moeten leren. En vanuit die angst een drang voelen om anderen te overtuigen om alles maar vooral het zelfde te houden. Een angst die grotendeels ongegrond is omdat wanneer je voor het eerst een ander merk auto gaat rijden, je er achter zult komen dat daar het gas ook gewoon rechts zit.

Het is typisch Nederlands om te zeggen dat het niet kan. Frankrijk is al begonnen met LibreOffice op 11 ministeries en een alternatief voor zoom/videoconferencing. Oostenrijk implementeert hun eigen Nextcloud/Collabora cloud op ministerieniveau, Duitsland bouwt OpenDesk als Europees alternatief voor Microsoft 365.

Als iedereen toch eens ging samenwerken? Als er nu eens Europees geld beschikbaar werd gesteld met de voorwaarde dat overheden overstappen? Het gaat ook wel gebeuren, de transitie naar open source. Het gebeurt alleen frustrerend langzaam, en waarschijnlijk gaat iedereen eerst langs elkaar heen werken en alles dubbel doen en dan kost het weer veel geld en dan gebruiken lobbyisten dat weer en misschien winnen ze nog een paar rondes. Maar uiteindelijk komt de waarheid boven tafel. De gesloten code die techbedrijven als Microsoft verhuren is niet magisch. Blijkt dat het helemaal niet moeilijk is om code te compileren, als je maar samenwerkt.

TLDR; Opensource [is] voor bedrijven [geen] optie, het is simpelweg te duur, te risicovol en te onzeker.

Het klopt gewoon niet wat je zegt. Vraag maar aan Airbus, BMW, Spotify, Siemens, SAP, Zalando. Vrijwel alle engineers werken op Linux laptops, en wordt er samengewerkt via web-based LibreOffice.

Je kan wel zeggen: Ik heb hier geen zin in, hopelijk gaat de transitie langzaam, doe maar als ik met pensioen ben, wij betalen graag 1 FTE extra zodat we doorkunnen op de weg die we nu eenmaal 10 jaar geleden zijn ingeslagen, etc. Je kan ook zeggen waarom je er geen zin in hebt. Maar grote bedrijven stappen juist vaak over, omdat hoe groter je bent, hoe reusachtiger de besparing is. En ik ken geen bedrijf dat groter is dan de gezamelijke overheden van de EU. Het is gewoon een heel goed punt. Jammer dat er een kleine duizend lobbyisten van de tech sector rondloopt in Brussel om politici angst voor open source in te boezemen, die samen beter gefinancierd worden dan het gehele EU-budget voor open source software.

Wat mij betreft zijn soevereiniteit en eigen beheer van gevoelige overheids- en bevolkingsdata ononderhandelbaar. Lidstaten zouden samen moeten bouwen aan een gehele overheidsstack die elk land individueel zelf kan hosten op een soevereine overheidscloud. Open-source alternatieven laten al besparingen zien van tientallen miljoenen per regio.

[Reactie gewijzigd door Sando op 17 februari 2026 12:01]

[craymour]

Exact. Heb soms het gevoel dat er andere krachten zijn die steeds opensource willen tegen houden. Microsoft in eerste plaats, partijen die zaken met hun doen en afhankelijk zijn hiervan. Partijen die veel geld verdienen aan het uitrollen van Microsoft producten ( met consultancy , licenties verkopen etc ) . Ik werk zelf bij de overheid en gelukkig hebben wij steun van het hoger management om WEL vast naar opensource te kijken en alternatieven voor Microsoft. Het zijn kleine stapjes wellicht, maar het is EEN begin. Kijk wat wel kan en niet steeds wat niet kan. Component voor component over waar mogelijk.....

[Soeski]

/edit: ik had een heel ander groot verhaal getypt maar de strekking is helder. Ik benader het natuurlijk vanuit mijn context en branche en MKB, niet vanuit grote overheden die geen last hebben van beperkte budgetten of tijd. Die schoorsteen blijft toch wel roken, dat is heel anders is het bedrijfsleven.

/edit 2: Ik had toch wéér een heel verhaal getypt. Nevermind. Voor de (kleine) commercie is het verhaal gewoon echt anders. Daar moet ik oog voor houden. IT kennis in mijn sector is al bijna op het vriespunt - dat is een probleem overigens - en de hele stack aan applicaties omgooien nu maakt dit niet beter. Plus dat we dan opdrachten/projecten verliezen omdat opdrachtGEVERS iemand anders inhuren voor het werk, want wij kunnen tijdens de transitie en een tijd erna niet goed/snel/passend aanleveren wat zij gewend zijn te krijgen. De grote bedrijven die jij noemt zijn doorgaans ook opdrachtNEMERS en kunnen dus wel meer bepalen. Niemand vertelt BMW of Airbus dat ze in softwarepakket X of Y moeten werken anders wordt de productie niet uitgevoerd. Dat is bij ons anders.

Moeten wij als bedrijf het dan maar laten zoals het is? Nee, oog voor hebben absoluut - maar een werkbaar alternatief voor o.a. M365 en andere cloudgebaseerde (Amerikaanse) software i.c.m. de tent tegelijkertijd winstgevend/draaiend houden is geen sinecure.

Een EU samenwerkingsverband en de band met de grote drie doorknippen (ben benieuwd hoe SAP dit b.v. gaat doen, zij hosten immers op AWS, Google en Azure) om de data in eigen beheer te nemen, is zeker na te streven. In dat opzicht ben ik het met je eens. Laten we daar op inzetten; de kleinere bedrijven volgen op den duur wel als er hapklare brokken zijn om te absorberen en weg te bewegen van de grote boze cloud.

[Reactie gewijzigd door Soeski op 17 februari 2026 13:00]

[Sando]

Dit is een klein beetje off-topic, maar je hebt gelijk dat het verhaal voor bepaalde kleine commercie anders is. Met de kanttekening dat ik niet weet wat jouw sector precies is; ook weer niet zó anders. Iedereen kan een afweging maken, ook MKB. Daar hoort inderdaad een investering bij, en investeringen kosten altijd geld, bijvoorbeeld omdat je een transitieperiode moet financieren. Wat dat betreft heb je gelijk. Het is een beetje als een huis financieren. Het is gedoe en uitzoekwerk. Huren is laagdrempeliger maar uiteindelijk veel duurder.

Ook ik heb jaren in loondienst op Windows aan videoproducties gewerkt, met Avid en Premiere. Als zelfstandige heb ik nog even een Adobe licentie gehad, maar sinds ze abonnementen invoerden ben ik uit kostenbesparing geheel overgestapt op Linux en het commerciële Lightworks, wat erg sterk maar veel goedkoper is. Dat was ook even wennen. Maar als ik van windows 7 naar 8 naar 10 naar 11 steeds lees hoe men naast licentiekosten ook steeds gretiger telemetrie moet afstaan, uitgesplitst naar welke vormen van telemetrie je in welke edities van Windows niet uit kunt zetten, dan ben ik heel blij dat ik wel die weg van vrijheid heb ingeslagen. Het is echt heel prettig om je gewoon niet druk te maken als je weer iets leest over Windows waar niemand op zit te wachten.

Als ik voor een commercieel project in teamverband werk, komt het gewoon voor dat we allemaal Linux draaien. Dan exporteer ik mijn EDL van Lightworks en gaat iemand anders graden in DaVinci Resolve. Soms zijn er voor artwork inderdaad de Mac mensen die niet zonder Affinity kunnen (wat iedereen in mijn bubbel tegenwoordig in plaats van Photoshop gebruikt), maar zelf gebruik ik gewoon Krita en Gimp. Ik kan er geen halve poster met AI mee genereren, maar dat is toch niet echt hoe ik werk.

Daarnaast verbaas ik me soms over de dingen die ik in mijn bubbel tegenkom. Bij één project werkte ik voor het eerst met Collabora (wat Oostenrijk dus ook gebruikt). Wat is dit? Een soort geavanceerde Google Docs? Nee, een self-hosted Collabora server. Een soort online LibreOffice. Ik wist niet eens dat het bestond.

Het enige dat ik zelf moeilijk blijf vinden op Linux is professioneel vector graphics. Ondanks Scribus en InkScape. Als dat je sector is dan heb ik het met je te doen. Je hebt gelijk. Dat is gewoon een ander verhaal. Ik heb dan ook een licentie (éénmalig) op Affinity Designer die ik hééél af en toe met tegenzin op een VM draai, maar dat werkt niet lekker. Gelukkig is het een kwestie van tijd.

Een office suite is echter niet zo ingewikkeld en een cloud is dat ook niet. Het grootste probleem blijft de tegenzin van de werknemers en de misinformatie van lobbyisten.

[Reactie gewijzigd door Sando op 17 februari 2026 20:01]

[Vinstaal0]

De meeste mensen die werken in het MKB in Nederland kunnen in theorie met Linux werken omdat ze eigenlijk niet veel meer nodig hebben dan een webbrowser, iets van een simpel spreadsheet programma en iets van een tekst editor.

Het is voor een heel groot gedeelte ook het gemak van gebruikers. Ze zijn Windows (of Macos) gewend.

[PolarBear]

Grappig hoe het gebruik van Excel altijd onderschat wordt, ja misschien voor een deel van de medewerkers is het een simpel spreadsheet. Maar zonder Excel storten er genoeg bedrijven in, van groot tot klein.

[hfolkers]

Ja, en dat kan allemaal net zo goed op Libre Office en dergelijke...

[Mathijs Kok]

Ja, en dat kan allemaal net zo goed op Libre Office en dergelijke...

Mensen die dat zeggen begrijpen werkelijk niet wat 365 allemaal kan doen voor een complexe organisatie. Ik maak me persoonlijk nogal druk over de afhankelijkheid, maar we moeten wel feitelijk blijven. Libre valt niet te vergelijken met 365.

[GeroldM]

En mensen die Excel gebruiken voor complexe weergaves/rapportages/berekeningen, die zien niet in dat zij dat beter uit kunnen besteden aan software die (heel veel) beter geschikt is voor complexe weergaves , of voor rapporten of voor berekeningen.

Want dat zijn de personen die de "hamer" Excel hebben ontdekt en denken dat al hun werkzaamheden daarmee moeten "nagelen".

Dat soort personen mogen dan best eens horen dat Excel lang niet zo verheven is als zij denken en dat er veel efficientere paden voor data beheer/weergave bestaan.

[PolarBear]

En mensen die Excel gebruiken voor complexe weergaves/rapportages/berekeningen, die zien niet in dat zij dat beter uit kunnen besteden aan software die (heel veel) beter geschikt is voor complexe weergaves , of voor rapporten of voor berekeningen

Dat is maar ten dele waar. De kracht (en ook de zwakte) van Excel is de flexibiliteit. Er is allerhande software die delen van Excel beter kan, think-cell voor grafische elementen in bijvoorbeeld Powerpoint, tableau/Power Bi etc voor rapportages, Adaptive Workday voor bijvoorbeeld budget/forecasting etc. Maar Zeker voor ad-hoc zaken is Excel echt een prima tool.

[CivLord]

Op zich heb je gelijk dat Excel gebruikt wordt voor taken die net zo makkelijk/ makkelijker/ beter door specialistische software uitgevoerd kan worden.
Excel zit echter al standaard in MS365 (waar al voor betaald wordt), terwijl voor die extra taken verschillende extra software aangeschaft moet worden. En juist die specialistische software is vaak veel duurder dan MS 365.

Er zijn ICT-ers die denken dat bedrijven oneindig diepe zakken hebben om hun Walhalla aan automatisering en beveiliging te verzorgen. Die denken dat het niet realliseren van hun ideale situatie pure onwil of onkunde is.

[Linux gebruiker]

[...]

Mensen die dat zeggen begrijpen werkelijk niet wat 365 allemaal kan doen voor een complexe organisatie. Ik maak me persoonlijk nogal druk over de afhankelijkheid, maar we moeten wel feitelijk blijven. Libre valt niet te vergelijken met 365.

Er zijn genoeg kleinere organisaties die goed uit de voeten kunnen met bijvoorbeeld Libreoffice, Firefox, Thunderbird ed. Er zijn bedrijven die Office gebruiken voor offertes op te stellen, te factureren, voorraadbeheer, etc, terwijl daar programma's voor zijn die daar veel beter geschikt voor zijn.

[Lord Anubis]

nee niet echt. Ik/wij onderschatte ook de automatisering wat met Excel mogelijk is en dat bij andere nog niet ver ( genoeg ) gevorderd is.


Terzijde, ik had 5-6 jaar geleden bij enkele bedrijven ( 25 medewerkers en meer ) de vraag neergelegd dat als er een spreadsheet app zou zijn welke gelijkwaardig was aan MS Excel inclusief de draaitabellen, SQL connectie en een script taal met gelijke of meer functionaliteit dan vba was er letterlijk niemand die zou overwegen om over zou stappen.

[Reactie gewijzigd door Lord Anubis op 16 februari 2026 20:47]

[bussie66]

Helaas wel ja... Excel is een ziekte in vele bedrijven.

[Vinstaal0]

Ja zonder een spreadsheet programma storten er bedrijven in ja, maar de meeste gebruiken niet de geavanceerde features van Excel zoals PowerQuery. Heck vaak gebruiken ze nog geen eens invoegtoepassingen.
Tenminste wat ik van mijn klanten zie als accountant

[Rolfie]

Ik denk dat je dit behoorlijk onderschat. Vergeet niet, dat als je bijvoorbeeld als klein bedrijf voor Microsoft 365 Business Premium voor nog geen 250 euro per jaar, heel veel software krijg.

Reken dit even om, naar een uurtarief van 100 euro per uur. Dat betekent dat ik ongeveer 2,5 uur per jaar mag verliezen aan vreemde software leren, of om configuraties te doen. Dat is dus eigenlijk minder dan 1 minuut per dag, dat ik mag verliezen aan tijd wat mij langer kost.

[Erwin1967]

Vervolgens staan al je gevoelige documenten, denk aan offertes of toegangsinformatie voor andere systemen, op een server in de cloud waarvan je weet dat er in gekeken wordt of eenvoudig kan worden. De beheerkosten van een Microsoft omgeving zijn daarnaast ook hoog. Het is leuk als het werkt maar het kan ook zo omvallen omdat een piefje niet meer goed staat omdat Microsoft zomaar een update uitbrengt. Een M365 is te complex geworden daardoor foutgevoelig.

[Vinstaal0]

Wat ik zie van mijn klanten is dat ze veel van de office software gebruiken voor simpele notities of brieven of korte berekeningen in Excel. Er zijn er maar weinig die uitgebreide analyses maken in Excel en vaak zijn het dan nog simpele sheets met basis formules die alle alternatieven ook hebben.
Microsoft365 is erg goedkoop ja, maar overkill voor de meeste MKB'ers.

Denk je echt dat de bakker om de hoek PowerQuery of andere PowerUser features gebruikt die niet in LibreOffice zitten?
Het is gemak net wat ik al aangaf dat mensen kiezen voor Office en waarschijnlijk ook ontwetendheid.

[Rolfie]

Onedrive/Sharepoint er direct bij voor goede opslag die overal beschikbaar is.
Agenda overal in sync.
Authenticatie vanuit 1 applicatie en 1 portal te beheren, conditional access, intune, SSO, browersync.


Nee, het is geen overkill, is het eigenlijk precies wat het MKB nodig heeft en daarom gebruikt.


Microsoft365 is meer dan alleen Office.

[Vinstaal0]

Het klopt inderdaad wel dat een cloud opslag wel veel gebruik wordt, al zal dit eerder Onedrive/Google drive of Dropbox zijn dan Sharepoint.
Hetzelfde voor agenda's, ze gebruiken wat vaak gewoon wat ze op hun telefoon hebben staan. Er is weinig reden waarom ze niet over zouden kunnen stappen naar bijvoorbeeld een Proton Agenda of Nextcloud.

> Authenticatie vanuit 1 applicatie en 1 portal te beheren, conditional access, intune, SSO, browersync.
De meeste MKB bedrijven gebruiken gewoon net wat ze nodig hebben, ze richten geen SSO portal in of functiescheining tussen de personeelsleden. Heck er is meestal nog geen eens een backup oplossing.

De meeste MKB ondernemers kunnen hun IT beter inrichten, eens, maar daar hoef je geen Microsoft Office of Google Workspace voor te gebruiken. Plus die bieden standaard nog steeds geen echte backup oplossing aan dus wat is het punt?

(Ik werk in de accountancy en heb het ook nog wel regelamtig over de IT inrichting bij mijn klanten omdat ik weet dat het gewoon niet of slecht geregeld is. Ze gebruiken puur wat ze nodig hebben (en pakken de eerste oplossing) of wat adviseurs aandragen)

[Rolfie]

Eens, vaak omdat ze hun eigen apps gebruiken, die leuk kijken, totdat je het hebt over AVG, dataopslag, MFA, of dat de klagen omdat de agenda alleen maar zichtbaar is van hunzelf alleen op hun telefoon.

Met een beetje IT inrichting kan je dan enorm veel frustratie of verbeteringen doorvoeren, wat een enorme efficiency slag kan hebben, dat je 1 agenda overal hebt en je collega's kan inzien.
Ook een stukje goed ICT advies wat je van je ICT leverancier moet hebben.

[Vinstaal0]

In principe is het gebruiken van een Amerikaanse partij al een risico voor de AVG doordat hun altijd inzicht kunnen krijgen in de data.

Maar ja ik ben wel van mening dat elk bedrijf wel een ICT adviseur of ICT'er moet hebben en wijs ze ook vaak om duidelijke IT risico's die ik zie, maar dat de meeste daar vervolgens niks mee doen is een ander verhaal.

[CivLord]

Maar vervolgens zijn die notities, brieven en simpele sheets wél voor iedereen op verschillende divices te benaderen. Standaard, zonder ingewikkelde installatie of beheer.

Dan kan juist de bakker om de hoek snel op zijn telefoon even kijken of een bestelling al gedaan is, of wat de voorraad is, etc. zodat hij een mailtje kan sturen naar degene die morgen de zaak opent om iets te doen.

Natuurlijk zijn er softwarepakketten die dat allemaal beter en handiger kunnen doen. Maar die kosten een veelvoud van MS365 en kosten nog eens extra aan installatie en beheer.

[Vinstaal0]

Ik mag hopen dat die bedrijven die een voorraad registratie hebben dit niet via Microsoft Office of Google Sheets laten lopen, maar via een echt ERP pakket. Anders kan je het beter niet doen.

Ook bijvoorbeeld Nextcloud staat toe dat je je notities op alle apparaten kan benaderen en dat iedereen die je wilt erbij kan.

Het is allemaal erg afhankelijk van hoe groot de onderneming is, welke typologie deze is en voornamelijk ook hoe de financiële registratie gaat. Ik hoop dat er nog maar weinig ondernemers zijn die hun facturen en offertes nog in Word maken en in plaats daarvan toch kiezen voor een uitgebreider financieel pakket of voor een los facturatie pakket.
Ook voorraad registraties in Excel zijn vaak veel duurder dan een boekhoudpakket met een simpele voorraad registratie. Pak bijvoorbeeld een WeFact, niet opensource en nog steeds een abonnement, maar je hebt wel een fatsoenlijk facturatieprogramma met een voorraad registratie en een app.

[CivLord]

Voor een wat groter bedrijf is een echt ERP pakket vaak een goede optie. Voor en klein bedrijf is dat toch vaak te duur/ te ingewikkeld.

MS Office is er vaak al en veel mensen kunnen daar al redelijk mee omgaan. Hoe kan een extra boekhoudpakket goedkoper zijn dan Excel, dat je al hebt. (En dan vooral volgens de manier waarop een kleine ondernemer denkt en niet hoe het volgens bedrijfseconomische pricipes op termijn goedkoper zou kunnen zijn.)

[Vinstaal0]

Als je een klein bedrijf bent, waarom wil je dan een uitgebreide voorraad registratie? Dan is een optelling van je voorraad of iets als WeFact vaak voldoende?

LibreOffcie is nog goedkoper dan Excel en alle features zitten er gewoon in die een ondernemer nodig heeft.

[CivLord]

Juist omdat MS Office standfaard met Onedrive komt, waarmee je je voorraadlijstje in Excel op verschillende devices kan raadplegen en wijzigen. App installeren, inloggen en het werkt.

[Powerblast]

Vooral dat laatste is vind ik toch ook een argument om "gewoon" M365 te nemen. Gemak en gewend dus waarom naar wat anders kijken? Nu is gebleken dat dit op termijn misschien niet de beste oplossing was, maar toen was er denk ik ook weinig redenen om verder te kijken. Ik praat de keuze niet goed, maar de situatie is nu toch wat anders dan in 2021 .

[Vampyre]

voorspelbaarheid (ook opensource projecten kunnen stoppen).

Totaal andersom? Als een bedrijf stopt heb je geen software meer en stopt het echt.
Bij opensource projecten kun je zelf altijd de software op pakken en door gaan?

Om het persoonlijk te maken: heb je zelf wel eens met Linux gewerkt?

Al meer dan 30 jaar.

[Blokker_1999]

Zie jij Marc die tuinonderhoud doet 's avonds al beginnen met het downloaden van de broncode om een aanpassing te maken aan zijn stukje software dat hij nog gebruikt maar niet meer onderhouden wordt?

Leuk altijd dat argument dat open source betekend dat men het altijd zelf kan doen. Maar als men het zelf zou kunnen doen, dan had men dat open source project in de basis niet eens nodig.

Net als het argument dat open source veiliger is omdat iedereen de broncode in kan kijken. Totdat je ineens met kritieke bugs zit in enkele kernonderdelen van open source software omdat blijkbaar niemand echt kijkt naar die software en er maar een handvol mensen zijn op deze planeet die eigenlijk zelfs maar beseffen hoe deze in elkaar steekt en echt werkt.

[hfolkers]

Bij vrijwel alle opensource software waarvan de originele ontwikkelaar stop is er binnen no time een fork die wel verder gaat, misschien even switchen van programma naar programmax en je kunt op de zelfde manier verder.

[Rolfie]

Daar zit mark de tuinman alleen allemaal niet op te wachten.

[dmantione]

Dat snap ik, maar Marc zal liever hetzelfde programma van een andere ontwikkelaar ontvangen, dan ontdekken dat de softwareleverancier van zijn gesloten programma failliet is en hij maar moet gaan zien hoe hij het oplost.

[beantherio]

Mark de tuinman hoeft daar dan ook niet bang voor te zijn. Niet banger dan voor het wegvallen van een commercieel pakket dan.

[Craelis]

Mijn persoonlijke ervaring is toch anders. Je moet het steeds de developer drama’s bijhouden en of een app wel of niet deprecated is. Daarnaast, waarom zou ik random gasten op een zolder meer vertrouwen dat een bedrijf? Daarom zou ik voor open source alleen gaan als er een stichting oid achter zit die verantwoording kan afleggen.

[beantherio]

Ik weet niet wat je met "random gasten op een zolder" bedoeld maar ontwikkelaars van de bekende OSS-projecten zijn meestal betaalde ontwikkelaars die hun werk voor een bedrijf doen hoor. Het is alleen zo dat het resultaat van hun werk terugvloeit naar de community i.p.v. dat het achter slot en grendel van een specifiek softwarebedrijf verdwijnt.

[Craelis]

Er zijn genoeg open source projecten die afhangen van 1 of een handjevol mensen. Die zomaar kunnen stoppen of een andere weg in kunnen slaan. Daar doelde ik meer op.

[Vampyre]

Nou, stel dat Marc de tuinman zijn bedrijf heeft opgezet en exact als boekhoud pakket gebruikt.
Mocht Exact over 5 jaar opeens failliet zijn, dan zie ik Marc niet de exact software krijgen om aanpassingen te doen.
Zou hij GNUCash gebruiken en de current maintainers stoppen, dan heeft Marc in ieder geval wel de mogelijkheid om zelf of door andere aanpassingen te (laten) maken.

Misschien heeft Marc zin om het over 5 jaar zelf op te pakken door een ICT bedrijf naast zijn tuin onderhoud bedrijf te starten. Go Marc, you do you!

Maar in de praktijk, bedrijven kunnen heel afhankelijk zijn van hun software bakker, zeker bij bv. industriële process software of lab spul.
Daarom adviseer/eis ik juist opensource oplossingen voor kritieke software.
Niet alleen weet je zeker dat je niet opeens je software kwijt bent, ook kan de leverancier niet opeens de prijs verdubbelen.

[Rolfie]

Totdat je een probleem hebt en je niemand kunt bellen of naar toe kan escaleren en je bedrijf plat ligt.

[Ramon]

Open source betekent niet dat er geen bedrijf achter kan zitten wat support levert.

[Vinstaal0]

Buiten het feit dat GNUCash nog niet feature compleet is (en volgens mij heeft het nog niet voldoende om een fatsoenlijke boekhouding te voeren in Nederland).

Heeft het ook een nadeel dat je het voor je accountant boekhouder niet makkelijk kan maken om in te loggen. Geen probleem als je alles zelf doet natuurlijk, maar dat is bij de meeste bedrijven niet het geval. En ook dan zijn er oplossingen voor.

Het andere dingen met boekhoudsoftware is dat je redelijk makkelijk kan overstappen. Auditfiles downloaden en een conversie uitvoeren. Eventueel alles exporteren van de laatste 7+ jaren en alleen de beginsaldi importeren in het nieuwe pakket.

[CAPSLOCK2000]

Leuk altijd dat argument dat open source betekend dat men het altijd zelf kan doen. Maar als men het zelf zou kunnen doen, dan had men dat open source project in de basis niet eens nodig.

"Zelf doen" betekent ook dat je iemand in kan huren om het voor je te doen. Het punt is dat je niet afhankelijk bent van de oorspronkelijke auteur. Souverein zijn is helemaal in.

Net als het argument dat open source veiliger is omdat iedereen de broncode in kan kijken. Totdat je ineens met kritieke bugs zit in enkele kernonderdelen van open source software omdat blijkbaar niemand echt kijkt naar die software en er maar een handvol mensen zijn op deze planeet die eigenlijk zelfs maar beseffen hoe deze in elkaar steekt en echt werkt.

Zelfde verhaal. Het gaat er om dat de mogelijkheid bestaat om zelf onderzoek te doen, in plaats van dat je volledig afhankelijk bent van één bedrijf dat z'n broncode geheim houdt.

Totdat je ineens met kritieke bugs zit in enkele kernonderdelen van open source software omdat blijkbaar niemand echt kijkt naar die software en er maar een handvol mensen zijn op deze planeet die eigenlijk zelfs maar beseffen hoe deze in elkaar steekt en echt werkt.

Je hebt toch niet de illusie dat het bij commerciele software beter is geregeld? Je ziet het niet omdat bedrijven niet vertellen wie er verantwoordelijk is voor welk stukje code, maar de code wordt er niet beter van als er voortdurend commerciele druk is om maar zoveel mogelijk features toe te voegen terwijl de code uit het zicht wordt gehouden.

[JayPe]

Als je maar een fallback (exit scenario) hebt klaarliggen. Ik ga ervan uit dat de Belastingdienst dit heeft.

En daar valt je hele betoog in duigen.

Er is geen exit scenario. En zonder exit scenario, zullen de kosten en gevolgen ver voorbij een begrijpelijke grens gaan, als ergens aan de andere kant van de oceaan een knopje om laat zetten, waardoor de belastingdienst ineens niet meer bij zijn data kan, of bij zijn back-up data, of de systemen die de data / backup data moeten verwerken, werken niet meer. Ook Closed Source Projecten kunnen stoppen.

[DataGhost]

Niet dat ik het eens ben met iApp maar stellen dat een betoog in duigen valt omdat een argument niet klopt is een beetje tricky als je zelf (zoals ook degene waar je op reageert) niet even uitzoekt wat er feitelijk wel en niet waar aan is. In de gegeven antwoorden wordt namelijk verklaard dat er wél een exit-scenario is, wat verder vertrouwelijk is qua kosten en uitvoering dus lastig te beoordelen of het steek houdt, desalniettemin is het een exit-scenario.

[JayPe]

Aannames: dat ie er zou zijn, die exit strategie of dat ie er juist niet is: allemaal aannames, en dus kan je er geen betoog mee afsluiten.


Je kunt hoogstens roepen dat, vermits er een exit strategie is, ... dat het dan zus of zo. Maar aannemen dat iets wel/niet zo zou zijn, is enkel koren op de molen voor de criticus.

[Casejunkie]

Wat dacht je van een back-up oplossing on-premise? Je kan M365 gewoon naar on-premise back-uppen. Zorg wel dat je back-up applicatie de mail kan converteren naar PST files en je kan de data restoren naar een on-premise oplossing

[dmantione]

De Belastingdienst zegt dat on-premise geen oplossing is en ze naar de Microsoft-cloud MOETEN. Als ze eenmaal in die cloud zitten, wordt het dan makkelijker of moeilijker om er weer uit te komen?

[Casejunkie]

Dat is niet zo moeilijk: het is net zo moeilijk om van on-premise naar de cloud te gaan als andersom als je daarbij ook wisselt van software oplossing.


In het geval van de Belastingdienst wisselen ze HCL notes on-premise naar M365 in de cloud. Het wisselen van M365 in de cloud naar een andere oplossing zoals OpenOffice zal minstens net zo uitdagend zijn.

Echter in het geval van een gedwongen exit zal alles uiteraard een heel stuk sneller verlopen. Wel belangrijk dan is dat je bij een gedwongen exit wel een back-up van je data hebt op een andere plek en indien mogelijk het liefste on-premise.

[jbhc]

Een backup van al je meuk die alleen goed werkt met M365.

Dat wordt dan lachen als je M365 omgeving niet meer wil werken omdat "de licentie tijdelijk is opgeschort op bevel van onze grote leider"

En wat ga je dan doen?

[Casejunkie]

Mail en OneDrive zijn nog wel te doen: Mail moet je zorgen dat het naar PST files geconverteerd kan worden vanuit je backup. OneDrive data restoren naar een NAS oplossing. Dan heb je het meest basic van het basic weer aan de gang waarmee de bedrijfsvoering voor de burgers weer hervat kan worden

SharePoint is nog de meest lastige.

[CivLord]

De belastingdienst werkt met (een een combinatie van een paar) oplossingen voor bestandsopslag, email en remote werken die EOL zijn, of dat binnenkort worden.
Tot voor kort was dat geen probleem, omdat er al een aantal jaren werd gewerkt aan de overstap op MS365. Om nu op stel en sprong een on-premises oplossing op te zetten is geen optie, die werkt niet voordat de huidige systemen een te groot veiligheidsrisico zijn geworden. (Langer doorwerken met de huidige oplossing is dus ook geen optie.)
De overstap naar MS365 doorzetten is eigenlijk de enige optie die nu, op dit moment, voorhanden is.

Dat betekent niet dat er niet gewerkt kan worden aan voorbereidingen om over een paar jaar over te stappen op een andere, on-premises of Rijkscloud oplossing.

Wat wel op korte termijn mogelijk is, is een on-premises nood-backup van alle bestanden en emails, die het mogelijk maakt om wanneer echt stront aan de knikker komt op beoperkte wijze door te blijven functioneren.

[dmantione]

Merk op dat alleen de dreiging van maatregelen tegen de on-line dienstverlening Nederland al toeschietelijker zal maken richting de V.S.: De boel hoeft niet eens dichtgezet te worden, die nood-backup kan perfect in de kast blijven terwijl de schade geschiedt.

Mijn inziens wordt wel erg makkelijk gesteld dat de huidige omgeving een te groot veiligheidsrisico is geworden: Natuurlijk zijn virussen en hackers ongewenst, maar dat risico moet gewogen worden tegen het risico van de cloud. Ik heb het idee dat het gevaar wel gezien wordt, maar nog niet gezien wordt als een veiligheidsrisico dat minstens zo groot is als het bestaande veiligheidsrisico.

[CivLord]

Softeware die niet langer ondersteund wordt en waar niet langer updates voor komen is vanaf het moment dat die ondersteuning stopt een zeer groot risico.
Kijk eens hoeveel patches er nu regelmatig voor vrijwel elke software uitkomen. Denk ook eens aan hoe aantrekkelijk de gegevens van de Belastingdienst voor tal van hackers, criminelen, buitenlandse overheidsorganisaties, etc. zijn.

Hoelang denk je dat het duurt voordat er een kwetsbaarheid gevonden is waarmee de systemen van de Belastingdienst open komen te liggen? Zal dat korter of langer zijn dan de periode waarin een risico van de cloud zich zou kunnen manifesteren?

[dmantione]

Dat weet ik nog net zo niet, want de aantrekkelijkheid van de Belastingdienst geldt evenzeer voor wat we statelijke actoren noemen. Het is de kat op het spek binden, zou ik zeggen.

[klakkie.57th]

Je kan toch SAAS afnemen van een Nederlandse / Europese dienstverlener , je hoeft het daarom toch niet zelf te doen.
En altijd weer die onzin van te moeilijk … hoe deden al deze bedrijven het dan voorheen , juist we deden het gewoon zelf en we kozen verschillende leveranciers voor de verschillende software die we nodig, en dat kan gewoon nog altijd.

De kostprijs van office is gewoon geexplodeerd, het enige wat het enigszins verteerbaar maakt is Microsoft teams maar dat is dan ook iets nieuws sinds de Covid pandemie.

[Blokker_1999]

Natuurlijk, maar noem eens 1 Europese SaaS aanbieder die een geintegreerde oplossing biedt zoals Microsoft 365. Een kantoorpakket, met email, met instant messaging, met (video)bellen eventueel met uitbraak naar ouderwetse telefonie, met integratie voor bestandsopslag en bestandsdelen, met goede oplossingen voor verlies van vertrouwelijke data, ... .

En waarbij al die dingen naadloos met elkaar samenwerken.

[zenlord]

En waarbij al die dingen naadloos met elkaar samenwerken.

En waarom zou dat moeten een algemene vereiste zijn? Mijn use case is dat van een jurist: geef mij een email programma en ik kan 60% van mijn werk uitvoeren, want mijn interne klanten sturen mij hun vragen via email en ik beantwoord die per antwoord-email. Als ik daarbij een applicatie heb die voor mij .docx en .pdf bestanden kan weergeven, bereik ik 90% (en ik haal bijna 100% als ik opmerkingen kan toevoegen en aanpassingen kan voorstellen in die documenten). Oftewel: Nextcloud voldoet voor mijn behoeften, zelfs zonder al te exotische plugins (Files, Email, Office, Calendar, Contacts).

Hoeveel % van de werknemers van een bedrijf hebben een "naadloos geïntegreerd geheel van applicaties" nodig? Juist: héééél weinig.

[SJCE]

en als we dan gaan onderzoeken wat naadloze integratie echt betekent dan faalt MS natuurlijk al helemaal.

[Rolfie]

Nu heb je alleen nog iets van MFA nodig, dat je centraal kunt beheren. Iets om policies en compliancy af te dwingen, te beheren en te auditten. Iets met SIEM integratie nodig voor het SOC team, zodat de email tracing van malware gedaan kan worden. Zorgen dat jij overal kan werken met je laptop, dat ik de patches en software goed kan onderhouden.

[dmantione]

Nu heb je alleen nog iets van MFA nodig, dat je centraal kunt beheren. Iets om policies en compliancy af te dwingen, te beheren en te auditten.

Waarom en waarom denk je dat je zonder MFA door het leven moet?

Iets met SIEM integratie nodig voor het SOC team

Dat klinkt als Chinees.

zodat de email tracing van malware gedaan kan worden

Malware in Nextcloud?

Zorgen dat jij overal kan werken met je laptop, dat ik de patches en software goed kan onderhouden.

Of je blijft bij Windows en gebruikt je huidige gereedschappen, of je gaat naar Linux en gebruikt de gereedschappen daar. Als iets veel aandacht onder Linux heeft gehad, dan is het het uitrollen van gepatchte software.

[GeroldM]

SIEM is wel belangrijk, maar daar heb je prima oplossingen voor in Linux. Zelf gebruik ik Wazuh. Niet prettig om op te zetten en heeft ook een steile leercurve. Maar zodra je "kwartje valt"-moment opdaagt, dan zie je je beveiligings- en informatie-beheer nivo flink toenemen. Kun je in 1 oogopslag zien welke computers wel of niet aan bepaalde eisen voldoen.

Je kan Wazuh zelfs ook koppelen aan de online virus checker, waarmee je met een klein aantal systemen je computers in een LAN extra kan beveiligen. In het geval van Windows heb je dan Defender en deze online virusscanner. Voor nop (met een klein aantal systemen).

[Rolfie]

[...]


Waarom en waarom denk je dat je zonder MFA door het leven moet?

Dat zeg ik niet, maar je wil een uniform platform hiervoor hebben, dat je gebruikers, admins, security en helpdesk goed mee overweg kunnen.

Dat klinkt als Chinees.

Dan weet je dus weinig van SIEM.

Security Information and Event Management (SIEM)

Malware in Nextcloud?

Je kunt toch gewoon virussen uploaden, eventueel emails in archiveren of ontvangen die malware kunnen bevatten.

[dmantione]

Ja, dat kan, maar net als dat ik als mens niet besmet kan worden met een virus dat vissen ziek maakt, ben ik in Nextcloud immuun voor malware die voor een Microsoft-omgeving bedoeld is.

[Rolfie]

Leuke gedachte, maar ik krijgt dat met dit arugment bij geen enkel groot bedrijf er door heen om geen AV te draaien.


En email kunnen ook gewoon links bevatten naar malware locties, of scareware. Die het doen op Linux of MacOS.

[dmantione]

Uiteraard doe je bij Linux of MacOS wel aan beveiliging, maar virusscannen is daar geen zinnig onderdeel van. Wat een heel zinnige beveiligingsmaatregel op Linux is, is om scripts te draaien die de checksums van bestanden toetsen aan die in de rpm-database, als een systeem gecompromiteerd is.

Als je bij een groot bedrijf komt met een beveiligingsstrategie die past bij de gekozen software, krijg je dat er prima doorheen.

[Rolfie]

Misschien moet jij eens komen praten met alle security personen waar ik discussies mee heb over Antivirus implementaties en waar het moet draaien, oa op de linux systemen.

[dmantione]

Ik vind het prima. Ik denk dat je dit bijvoorbeeld goed kan vergelijken met bijvoorbeeld IPv4 met IPv6. IPv4-rotten zijn gewend om NAT te gebruiken als onderdeel van de netwerkbeveiligingsstrategie en kunnen zich maar moeilijk verplaatsen in de IPv6-wereld waar je netwerken beveiligt zonder van NAT gebruik te maken. Andere wereld, anders leren denken.

[zenlord]

Oplossingen zat voor. Authentik, Keycloak, you name it. De gebruiker weet helemaal niet of er in de achtergrond wordt aangemeld tegen MS Entra of iets anders - dus jouw opmerking heeft niets van doen met een gebrek aan integratie van de verschillende tools.

[Rolfie]

Mogelijkheden zat inderdaad. Maar je moet maar kopen dat voldoende mensen er kennis van hebben, dat de client applicaties het ondersteunen, dat het past in je huidige monitoring.

[zenlord]

Tja - kip of het ei, natuurlijk. Zolang we blijven kijken naar Microsoft en Google als onze hofleveranciers, zullen de scholen ook meer profielen afleveren die zich toeleggen op die omgevingen.

Het hoeft daarentegen geen jaren te duren voor je als (geïnteresseerde) techneut een werkende Kubernetes cluster kan afleveren waarin een OIDC provider draait met een mooie gebruiksvriendelijke UI rond. Met de nodige basis lukt kan een individu dit op een week klaarspelen - als je enkele koppen bij elkaar steekt, dan kan je die werkende oplossing ook enterprise-ready maken op een maand tijd.

Het begint natuurlijk allemaal wel bij een wil om te slagen.

[Rolfie]

Kubernetes is alleen heel wat anders dan waarom de belastingdienst nu primair naar Microsoft toeverhuist.

[hfolkers]

Naadloos samenwerken en Microsoft in één zijn, laat me niet lachen...

[Soeski]

Teams nieuw sinds COVID? Zo bedoel je het vast niet. Teams gebruikten we al 5 jaar voor COVID.

[Blinkin]

Ik ben recent op een Unbuntu gebaseerde Linux distro overgegaan. Een kennis van mij die zo technisch als een aardbei is kan er mee werken. Komt geen CLI aan te pas, zelfs de installatie niet.
Daarnaast heb ik dankzij proton oude software werkend gekregen die ik onder Windows 11 met geen mogelijkheid zonder crashes kon draaien.

T argument van het gemak van Windows en MacOS is beter dan dat van Linux kan wat mij betreft, voor een aantal distro's, tegenwoordig de prullenmand in.

[dmantione]

Linux kan je al 25 jaar of langer zonder CLI installeren, dat is één van de "bezwaren" die het eerste is aangepakt. Het verschil tussen toen en nu is dat je nu vrij zeker kunt zijn dat na installatie ook alles werkt en je geen extra stappen hoeft te doen om je hardware aan de praat te krijgen.

In het verleden was het zo dat heel veel hardware niet Linux-compatibel was, of dat je elders drivers moest downloaden, dingen eerst moest upgraden en zo... afconfigureren... en daar was vaak toch de CLI voor nodig. Dus tenzij je je hardware goed uitkoos, was er vaak veel frustratie om alles werkend te krijgen. Dat was niet noodzakelijk de schuld van Linux, het was de tijd dat hardwarefabrikanten nog zeiden "Wat is dat?", maar het was wel realiteit.

Maar met de juiste hardware kon je ook 25 jaar al geleden zo door de installatie heen klikken en had je toen ook al een véél completer en gebruiksklaar systeem dan je met een Windows-installatie kreeg.

[Blinkin]

Kijk ik leer weer wat. Het zit vooral tussen de oren dus omdat iets nieuw is en nieuw is eng.

Ik heb inmiddels geleerd dat als Linux bepaalde hardware niet ondersteund dat de kans vrij groot is dat dat door de fabrikant komt en niet Linux.

[catfish]

En dan?
Linux ondersteunen is niet bij wet verplicht of zo...

[Blinkin]

Nee dat is het zeker niet. Dat zal vooral een kosten batwn afweging zijn.
De Linux gemeenschap heeft een reputatie van behoorlijk wat hardware geschikt maken in Linux. Als het niet werkt is de kans dus vrij groot dat dit door een besluit van de fabrikant komt die dit mogelijk niet interessant vindt. Wat je vervolgens doet is aan de eindgebruiker natuurlijk.

[MartineEekhof]

Dan ben ik wel benieuwd wanneer die ervaring met linux was.

[zenlord]

OK, ik hap toe. Mijn persoonlijk verhaal staat haaks op dat van jou. Ik ben ooit zelf een kantoor begonnen en we hebben toen uit budgettaire overwegingen gekozen voor een full linux-omgeving: zowel de servers als de clients werkten op Debian linux. Vandaag de dag gebeurt dat nog steeds, en zijn alle kritieke diensten op de server mooi gescheiden en gemonitord - de base images voor de clients worden uitgerold met Ansible. Nieuwe werknemers kijken eens vreemd als ze de desktop voor het eerst zien, maar na twee dagen gebruik zien ze dat er geen wezenlijk verschil is.

Het beheer doe ik nu samen met een externe partner (want ik ben voltijds jurist en kan dus niet op ieder ogenblik inspringen). Problemen zijn er zeer zeker, maar met zekerheid in veel mindere mate dan op mijn werk (maar goed, er is een serieus verschil in omvang). Mijn ervaring met linux admins is dat zij veel scherper dan windows admins een probleem écht begrijpen en dus sneller kunnen oplossen.

Conclusie: ik weet dat het kan om een bedrijf volledig op linux te laten draaien en al je data en diensten in de EU te hosten. Wil dat zeggen dat je stante pede alles moet overzetten? Neen - maar je moet zeker niet het omgekeerde gaan beweren omdat het jou niet gelukt is.

[CivLord]

Jij hebt het zelf op kunnen zetten omdat je er zelf toevallig verstand van hebt.

Stel je hebt er geen verstand van. Wat kost het dan om het op te laten zetten? En wat kost het advies over wát je op moet laten zetten?

[zenlord]

Daar ging de(ze) discussie niet over. Het ging hier enkel over 'is het mogelijk of niet', en ik kan bewijzen dat het wel degelijk mogelijk is.

De kost om zoiets op te zetten hoeft niet duurder te zijn dan een Microsoft-omgeving. Ik wil niet per se beweren dat het sowieso goedkoper is (omdat de software zelf gratis is), maar (1) je start alvast met een beduidend lagere aanschafkost, en (2) advies om een IT infrastructuur op te zetten kost in ieder scenario geld, of het nu Windows, Linux of Mac-based is.

[Miki]

[quote]Om het persoonlijk te maken: heb je zelf wel eens met Linux gewerkt? Ik voelde me in mijn studententijd een échte IT'er doordat ik in Ubuntu werkte en bijna alles via CLI deed. Maar als ik nu - nu ik werk - al die dingen moet uitpluizen en oplossen, dan valt er geen geld meer te verdienen. Het gemak van MacOS (en Windows) is zo groot dat het mij die risico's wel waard zijn. Als je maar een fallback (exit scenario) hebt klaarliggen. Ik ga ervan uit dat de Belastingdienst dit heeft.[/quote]Heel misschien moet je je oogkleppen eens afdoen :?

De Duitse Bundeswehr denkt daar namelijk toch echt heel anders over. Zie: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/bwibundeswehr-chooses-open-source-adopting-opendesk

En de Franse Gendarmerie denkt er ook het zijne van met zelfs een eigen besturingssysteem: Wikipedia: GendBuntu

Deze was je waarschijnlijk ook vergeten, de Duitse deelstaat Schleswig-Holstein: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/new-open-innovation-and-open-source-strategy-schleswig-holstein

Daarbij besparen ze ook nog even flink op de kosten: https://www.heise.de/en/news/Goodbye-Microsoft-Schleswig-Holstein-relies-on-Open-Source-and-saves-millions-11105459.html

Het probleem lijkt me eerder te zitten in vastgeroeste IT’ers en mensen met dubieuze intenties waardoor de migratie naar open source software achter blijft ;)

[Soeski]

Zie mijn tekst eerder; het is echt niet vanwege dubieuze intenties of vastgeroest zijn. Het is ook simpelweg een zakelijke afweging. De linkjes waar je mee komt zijn (waarschijnlijk - heb het niet gechecked) overheidsgefinancierd. Leuk, maar voor commerciële bedrijven is dit toch echt even andere koek. De schoorsteen moet roken en het overstappen kost miljoenen - in geld, tijd, verlies van personeel, ongemakken, pakketselectie, klantenverlies enz.
Dat gemeentes dit doen kan prima met geld van de burger en de ambtelijke molen is doorgaans al niet zo snel. Wij hebben die luxe niet.

[Llopigat]

De Linux uit je studententijd is niet wat het nu is hoor. Het is een stuk volwassener. Overigens is Linux geen OS, je moet elke distro zien als een OS. Ubuntu en RedHat zijn behoorlijk gangbare desktops in het bedrijfsleven. Bij ons hebben we een hoop meer Ubuntu dan macOS in het veld! Ja op desktops, niet servers (daar is het aandeel nog veel groter natuurlijk)

Ik vind de IT ook wel erg onderdanig tegen big tech tegenwoordig. Het is altijd van "Wordt dit wel gesupport door de leverancier?". Een beetje zelf nadenken en doen is er niet meer bij, het is altijd van 'cover your ass'. Er moet altijd een externe partij zijn die garant staat voor als er problemen zijn.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 16 februari 2026 21:52]

[GeroldM]

Ja en nee. Er zijn veel bedrijven die vanwegen hun werkzaamheden aan bepaalde ISO eisen moetn voldoen, anders mogen hun klanten niet eens zaken met hun doen. Deze standaarden dwingen terugval op externe partijen op.

Na de berusting van: "we moeten wel", dan volgt de onderdanigheid bij de IT afdeling ook al snel.

[JacOwns7]

Zoals Gerold aangeeft, dat laaste heeft meer te maken met de hoge ISO normen de we hanteren.

[Henk1827]

heb je zelf wel eens met Linux gewerkt?

Heb je zelf wel eens met Windows 11 gewerkt? Je kan toch niet menen dat dit gemak zo groot is? Overal AI, reclames, traagheid, het is geen pretje. Misschien is het gewenning maar ik vind Ubuntu met de software manager met alle voors- en tegens net zo goed werken als Windows tegenwoordig. Er is heel veel veranderd in de laatste jaren met Linux distros.

[JacOwns7]

Traagheid? Wellicht is het dan een keer tijd voor een nieuwe laptop. Mijn W11 Thinkpad is alles behalve "traag"

[ronaldmathies]

Traag is relatief, ik heb van het werk een redelijk recente laptop, toch duurt het openen van verkenner 15s. In OSX en Linux en Windows 95 gaat / ging dit in 1 seconde.

de gebruikers ervaring in windows 11 is dikke stroop, als het eenmaal gestart is gaat het, maar alles wat je start is langzaam in verhouding tot vroegere versies. Van verkenner, tot start menu tot gewoon Word of Excel starten.

[JacOwns7]

de gebruikers ervaring in windows 11 is dikke stroop, als het eenmaal gestart is gaat het, maar alles wat je start is langzaam in verhouding tot vroegere versies. Van verkenner, tot start menu tot gewoon Word of Excel starten.

Nogmaals, dat is niet mijn ervaring. Zowel op mijn zakelijke laptop, waar Teams, Outlook ect.. vrijwel instant start na boot, evenals op mijn gaming PC thuis.

Ook de verkenner gaat onder de 1 sec open. Als je knipperd mis je het. Als het bij jouw 15 sec duurt op een "vrij recente" laptop, is er iets goed mis met die install.

[Henk1827]

Met alles respect, maar ik geloof niets van je verhaal. De niet-werkende wifi driver in Linux is zo’n ouderwets verhaal. Bij een Fedora en Ubuntu installatie op een moderne laptop zou alles in een keer moeten werken. Ik heb talloze Ubuntuinstallaties gedaan in de laatste jaren en misschien een obscure fingerprint reader die het niet deed niet.

linux is echt een brug te ver voor 95% van de mensen.

Hier kan ik mee inkomen. Maar het is een geoot deel gewenning. Voor een beetje browsen op een PC is Ubuntu makkelijk te installeren en te gebruiken.

[Craelis]

Geloof je het niet. Ik kan je zo m’n kaart en de benodigde drivers geven als je wil.

[RielN]

Wow. Opensource kun je ook prima als SaaS aanbieden, met precies die contracten.

[Thijs_Rallye]

Om het persoonlijk te maken: heb je zelf wel eens met Linux gewerkt? Ik voelde me in mijn studententijd een échte IT'er doordat ik in Ubuntu werkte en bijna alles via CLI deed.

Ik beleef dat zelfde nu weer met windows 11 die meent voor mij te bepalen wat er wel en niet gedeinstalleerd of ingesteld mag worden. Persoonlijk ben ik behendiger met de Linux CLI dan met microslop powershell.

[mbbs1024]

In Frankrijk denken ze daar wel duidelijk anders over.
Daar zijn inmiddels al meer dan 500000 ambtenaren overgestapt naar het open source office pakket La Suite, en in Duitsland wordt daar ook stilaan door overheden naar overgestapt, daar heet het opendesk dacht ik, en de NL overheid is dat ook aan het bekijken https://www.open-overheid.nl/actueel/nieuws/2025/03/11/met-open-source-bouwen-aan-de-werkomgeving-van-de-toekomst

[j0eyv]

Dat ligt aan je contract :)

[MaestroMaus]

Onze overheid (en vele andere EU overheden) zijn veel te lang veel te naïef geweest over software uit de VS.

[asing]

Je kan het naief noemen, maar dan valt een groot deel van de bedrijven er ook onder.

Het probleem : een alternatief. Dat was er niet en hoewel we nu bijvoorbeeld NextCloud hebben kan je niet zeggen dat het een 1:1 vervanger is van de Microsoft omgeving (zowel de Office kant als de Azure kant).

[KoffieAnanas]

Probleem : een alternatief dat 1:1 een vervanger is van de Microsoft omgeving. Antwoord, dat ga je nooit krijgen, omdat je dan exact hetzelfde als de Microsoft producten nodig hebt.


Je kunt prima overstappen op een alternatief voor Microsoft, zolang de wil er maar is. Je krijgt er een andere omgeving, of meerdere voor terug. Dat zal tijdelijk voor aanpassing leiden van werkprocessen en inwerken in andere software.


Het probleem is vooral : de wil om te veranderen ontbreekt. Dat komt vooral door slap hap bij de beslissers, die zijn simpelweg risicomijdend. Want tja, als je overstapt op iets anders en er gaat iets mis, dan krijg je misschien alle schuld daarvan op je schouders als beslisser.


Helaas, het ontbeert aan enig lef en doorzettingsvermogen bij het hoger management. Dat is HET probleem. Niet de alternatieven.

[dmantione]

Exact. De vraag moet zijn: Kun je zonder Microsoft een geloofwaardige kantoorautomatisering opzetten? Het antwoord is volmondig ja.

En zelfs al is volledig open-source een brug te ver: Ook als je op Windows blijft en enkele gesloten of zelfs Amerikaanse applicaties blijft gebruiken, kun je prima een geloofwaardige kantoorautomatisering opzetten zonder Microsoft 365.

1:1-vervanger is vooral een excuus om alternatieven tegen te houden. Alternatief heeft functie X niet, dus is alternatief onbruikbaar. Als je evenwel zo denkt, zul je altijd aan Microsoft vast blijven plakken, zonder dat daar een echt goede reden voor is.

[kdekker]

Ik heb zelf nog nooit een office cursus gehad, maar er zijn genoeg bedrijven die op dit vlak trainingen geven en bedrijven die die trainingen afnemen. In een groot bedrijf met praktisch geschoold personeel heb je zomaar een dag cursus per persoon nodig om een overstap (vroeger al) naar iets anders te ondersteunen. En als er een assertieve vakbond is, zelfs werkonderbreking regelen als er iets niet perfect is geregeld (wat best een uitdaging is als je bedrijf nog ploegendiensten kent).

Voornoemde is een voorbeeld van lang geleden en ging over de bediening van een apparaat, waar 1 ploegendienst vond dat ze niet goed geïnformeerd was. Uiteindelijk is de hele migratie teruggedraaid die nacht en later opnieuw gedaan. Daarmee zeg ik niet dat er dingen beter gecommuniceerd hadden kunnen worden, maar puur als voorbeeld voor een ogenschijnlijke simpele ingreep en de impact op de werkvloer.

[dmantione]

Zeker, maar uiteindelijk willen mensen gewoon hun werk kunnen doen. Als jij met iedereen gaat zitten en met hem persoonlijk een plan uitwerkt hoe hij zijn werk gedaan gaat krijgen, overwin je veel weerstand. Dat werkt veel beter dan een introductiecursus, want dan leg je wel uit hoe de software werkt, maar laat je mensen helemaal zelf uitzoeken hoe ze in de nieuwe situatie hun werk gedaan moeten krijgen.

[kdekker]

In dit geval was dit een te groot bedrijf om dat zelf te doen en had de teamleider het moeten doen. Daar was wat misgegaan en daardoor kwam de operatie stil te staan. Was een heel duur akkefietje, omdat de ploeg niet wilde werken (voor iets waar je achteraf heel erg over verbaasd, orde grootte knop op een andere plek).

Ik noem het voorbeeld puur om aan te geven hoeveel weerstand tegen verandering kan zijn (icm in dit geval met een machtspositie als de verandering niet geaccepteerd wordt). Het voorbeeld zelf is van heel veel jaren geleden. Mensen zijn alleen maar mondiger geworden.

[CivLord]

Zeker, maar uiteindelijk willen mensen gewoon hun werk kunnen doen. Als jij met iedereen gaat zitten en met hem persoonlijk een plan uitwerkt hoe hij zijn werk gedaan gaat krijgen, overwin je veel weerstand.

En dat ga je persoonlijk met alle 40.000 belastingdienstmedewerkers doen?

[dmantione]

Dat lijkt me wel verstandig en is ook de reden waarom migraties geld kosten. Niet dat ze dat bij wisselingen van Microsoft hebben gehad, maar daar leggen ze zich er makkelijker bij neer omdat oude Windows verdwijnt als onvermijdelijk wordt beschouwd. Dus doe het bij de overstap naar open-source goed en zorg dat voor iedereen duidelijk is hoe hij kan doen wat hij moet doen.

[CivLord]

Hoe wil je voor 40.000 medewerkers persoonlijk een plan maken? Zodra je met klasjes begint met groepen medewerkers die ongeveer hetzelfde werk doen, raak je het persoonlijke contact al kwijt en zit de helft óf op zijn telefoon te kijken óf begrijpt iets niet meteen maar durft niets te vragen om niet dom over te komen.

[dmantione]

Laten we van Sleeswijk Holstein uitgaan, 6 miljoen investeren om 25000 gebruikers over te zetten. Extrapoleren levert een budget op van €9,6 miljoen. Ik denk dat de Belastingdienst wat automatisering betreft complexer is dan andere overheidsdiensten, dus ik denk dat het redelijk is het budget nog met 50% te verhogen. Dan zit ik op €14,4 miljoen aan budget voor de migratie.

Laten we de helft aan trainingen uitgeven: €7,2 miljoen. Met een gemiddeld salaris van €100.000 kan een team van 72 trainers betaald worden. 200 werkdagen per jaar inroosteren. 8 uur per dag gaat niet lukken, 5 uur is realistischer. Laten we net als Sleeswijk-Holstein vier jaar uittrekken, waarvan we 3 jaar bezig met trainen zijn, dan heb ik 216.000 uren beschikbaar ofwel ruim 5 uur per werknemer.

Dat moet ruim genoeg zijn: Bij veel werknemers zal je na een uurtje klaar zijn, als dat niet kan moet je op grotere schaal ingrijpen. Een kleine groep zal hindernissen ondervinden en heeft meer uren nodig.

[CivLord]

Maar dan ben je dus drie jaar bezig voordat je iedereen gehad hebt (en dus voordat iedereen over kan).

Wacht je die drie jaar voordat de hele organisatie over gaat of laat je medewerkers per plukje overgaan, waardoor je drie jaar lang twee systemen naast elkaar laat bestaan?

[dmantione]

En migratie in één klap van zo'n grote organisatie is denk ik simpelweg te riskant, dan moet alles ook in één keer goed werken. Zelfs voor een migraratie van Microsoft naar Microsoft lijkt mij dat veel te link. Ik zou plukje-voor-plukje kiezen en MS Office en LibreOffice bijten elkaar ook niet als ze beiden op een computer aanwezig zijn dus stap-voor-stap migreren lijkt mij goed mogelijk.

[CivLord]

Het probleem is vooral : de wil om te veranderen ontbreekt. Dat komt vooral door slap hap bij de beslissers, die zijn simpelweg risicomijdend. Want tja, als je overstapt op iets anders en er gaat iets mis, dan krijg je misschien alle schuld daarvan op je schouders als beslisser.

En wat wanneer de overheid beslist om van MS af te stappen en het alternatief blijkt lastiger te zijn dan beloofd, met vertragingen en budgetoverschrijdingen tot gevolg? Dan is het land te klein en staan de kranten en websites bol met berichten over wéér een falend overheids-ict-project.
Er zijn ministers om minder gewongen om op te stappen (ook ministers die het probleem slechts geërfd hebben van een voortganger).

[Llopigat]

We hebben al miljarden tekorten . en ik wil niet weer een toeslag betalen of meer belasting we betslen al veel te veel en dat is in den haag blijkbaar niet genoeg 50% loon belasting 21% btw de duurste benzine van europa 60% energie toeslag .

Dit is juist de veilige optie. Chantage door Amerika omdat we er niet vanaf komen gaat ons miljarden kosten, geen miljoenen.

ipv onzin projecten laat ze erbs projecten opzetten om migranten die zich misdragen terug te vliegen naar land van herkomst maakt Nederland echt veiliger. Die migrant in amdersdsm heeft 3 vrouwen aangerand en nog mag hij blijven!

Dit is een totaal ongerelateerd issue. Ik vind ook dat asielzoekers die zich ernstig misdragen zich per direct diskwalificeren voor een verblijfsvergunning hoor (je komt hier om een nieuw leven op te bouwen en als je meteen de criminaliteit in gaat is het per definitie ☑️ ongeschikt), maar dit heeft hier gewoon niks mee te maken.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 16 februari 2026 21:57]

[KoffieAnanas]

Jeetje, gaat verder alles goed met je in het leven?

[zenlord]

Je kan je pas uitspreken over de vraag of het een 1:1 vervanger is als je de werkelijk benodigde functionaliteit kent. Vandaag de dag draait zoveel in de browser en wordt communicatie met de overheid via (beveiligde?) email gevoerd, dat het mij niet zou verbazen dat veel overheidsdiensten zelfs geen tekstverwerker meer nodig hebben: web formulieren waarvan de output ofwel naar HTML of wel naar PDF worden omgezet en verzonden. Een rekenblad gebruik ik zelf vrij regelmatig, maar niet in die mate dat LibreOffice Calc niet voldoet voor mij.

Ik wil mijn gebruik zeker niet doortrekken naar een hele overheid, maar stellen dat "de integratie van losse applicaties" complexer, duurder of problematischer is dan een "eengemaakt en volledige geintegreerd pakket" is intellectueel bedrog, tenzij de gebruikers die volledige integratie ook daadwerkelijk nodig hebben.

[Blinkin]

Ja ik zou ook wel graag de inhoud willen weten. Ik heb een aantal keer bij overheidsinstanties gewerkt en binnen de afdelingen waar ik de ICT toepassingen inzag zou ik geen argument kunnen bedenken wat niet mogelijk is met FOSS toepassingen.
Vroeger was men nog wel erg afhankelijk van ActiveX integraties, maar dat is al lang niet meer.

[MsG]

Veel overheden leunen zwaar op Excel-sheets vol met macro's bijvoorbeeld.

[zenlord]

Niet alleen overheden - ook private bedrijven. Maar het onderliggende probleem zit 'em dus in het toestaan van die macro's. Niet alleen houdt het beveiligingsrisico's in, maar daarnaast zijn er ongetwijfeld betere oplossingen beschikbaar in 2026.

[MsG]

Als je enorme bergen aan bestaande macro's hebt, die op zichzelf nog prima functioneren, ga je dat niet zomaar eventjes allemaal opnieuw bouwen. Dat is 0 business waarde tegen gigantische kosten.

[zenlord]

Ik begrijp je punt, maar op het ogenblik dat die macro's ervoor zorgen dat je verplicht bent om bij die ene vendor te blijven, dan wordt het technical debt dat je meesleurt. Het management heeft daar niet altijd oren naar, dat is waar. Maar het is aan de IT verantwoordelijke om dan uit te leggen dat vendor lock-in en security ook een zekere waarde hebben.

[CivLord]

Uiteraard zijn er voor al die macro's betere alternatieven. Maar over hoeveel alternatieven heb je het dan en hoeveel kosten die alternatieven per stuk?
De kosten voor Excel (als onderdeel van MS365) worden niet minder door het schrappen van de macro's. En zijn de kosten van de MS365 meer of minder dan alle alternatieven voor alle onderdelen daarvan?

[zenlord]

Je bekijkt het verkeerd: je moet niet naar alternatieven zoeken voor iedere individuele component (tot zelfs op embedded macro-level!!), want dan zal je uitkomen bij een Frankenstein oplossing waar niemand warm voor loopt. Je moet naar een totaaloplossing kijken voor het probleem dat zich vandaag de dag stelt: digitale souvereiniteit. Als je je afhankelijkheid van de Verenigde Staten wil verminderen, dan kan je niet anders dan wegkijken van Microsoft. Ziezo, daarmee heb ik even je paradigma bijgesteld, en nu kan je positief beginnen opbouwen aan een oplossing in plaats van in de echokamer te blijven zitten "dat het totaal onmogelijk is om te veranderen". Het is zeker niet vanzelfsprekend, maar mogelijk is het wél.

[Immutable]

En dat terwijl achter het idee van een spreadsheet helemaal geen patent op zit:
Wikipedia: VisiCalc

Knap hoe Microsoft dan zo mensen in hun vuik heeft weten te lokken. En te wurgen.

[CivLord]

Het gaat er juist om wat Microsoft er allemaal voor mogelijkheden in heeft gestopt.

Niet alle formules, analysemogelijkheden en opmaakmoghelijkheden van Excel worden door bv. LibrfeOffice ondersteund.

[Immutable]

Maar wil je nog wel wat met Microsoft te maken hebben, na het hele Epstein Debacle ? Of support je Epstein en de hele bende?

[CivLord]

Dus omdat ik zeg dat Excel mogelijkheden heeft die niet in andere spreadsheetsoftware zit ben ik meteen een Epstein supporter?

En wat heeft Microsoft met Epstein te maken? Ik heb de laatste tijd van heel veel mensen en bedrijven gehoord dat ze op de één of andere manier iets met Epstein te maken hebben gehad, maar nog niet van Microsoft.

[FPSUsername]

Er zijn genoeg alternatieven voor microsoft spul. Tenminste, als eindgebruiker. Alles wat microsoft uitbrengt voelt aan als een bak rommel.

Heel fijn dat je bijv sharepoint, teams, onenote en alles aan elkaar gelinkt hebt, maar veel van microsoft's paketten zijn zo onoverzichtelijk dat zoiets juist niet helpt. “old school” is daarbij vaak makkelijker.

Maar goed, ik kan niks zeggen over het beheer ervan. Als alles uit een bron komt, is ook alles waarschijnlijk maklelijker te regelen.

Al in al, als eindgebruiker zal ik maar al te blij zijn om van dat rommel pakket 365 af te kunnen, maar dat gaat never nooit gebeuren waar ik werk.

[Oudecomputer]

Vroeger waren er tal van alternatieve lotus 123 word perfect star office.. Waarom worden die niet gebruikt? Omdat de uit rol van microsoft gemakkelijk is en je overal IT support kunt krijgen. De meeste Big IT bedrijven zitten voor een rede in de VS en niet in Europa. Als jij twee tot driemaal zoveel kunt verdienen, en niet 50% loon belasting hoefte te betalen en 21% btw en niet nog eens 200 euro in de maand moest betalen om in de sport auto te rijden waar van je doet droomen en daar bij ook nog een normale auto er bij had en een mooi groot huis. En bezine 2 euro per 3,5 liter is ... Moeilijke keuze waar ik zou willen werken. Talent verhuist naar de VS . Bedrijven in Europa worstelen met regelgevingen belastingen taal barrière en personeel wat er niet is . Alles in de VS beter op dit punt. ( Niet alles is beter in de VS ) Maar waar het omgaat Europa kan veel will maar ze verkopen alles aan het buiten land omgeven het weg investeren niks in bedrijven stapelen alleen maar meer en meer regels belastingen etc op het bedrijfs leven . Ik zou ook een start up in een ander land begin dan in Nederland. Europese landen hebben nooit genoeg belasting geld!!! Verzinnen creatieve manieren om nog meer belasting te innen om maar sinterklaas te blijven spelen.

[Llopigat]

Als jij twee tot driemaal zoveel kunt verdienen, en niet 50% loon belasting hoefte te betalen en 21% btw en niet nog eens 200 euro in de maand moest betalen om in de sport auto te rijden waar van je doet droomen en daar bij ook nog een normale auto er bij had en een mooi groot huis. En bezine 2 euro per 3,5 liter is ... Moeilijke keuze waar ik zou willen werken. Talent verhuist naar de VS .

Ik ben ook "talent" en ik heb wel eens een aanbod gehad van een big tech bedrijf in Amerika. Ging een beetje raar trouwens want ze hadden die baan hier geadverteerd maar opeens was het van 'waar we jou voor in gedachten hebben moet je in silicon valley werken'. Maar dat heb ik per direct afgekapt. Want het gaat me niet om geld. Geld is belangrijk om comfortabel te leven maar het vergaren van zoveel mogelijk ervan is geen doel van me. Hier heb ik een fijner leven, geen zorgen over gezondheidszorg, niet elke mongool op straat met een wapen in de zak. En iedereen haat elkaar daar nu, alles is zo gepolariseerd. Daar wil ik niet in wonen. Dit is al een een tijdje geleden maar die haat tussen de twee partijen zat toen al op te borrelen.

En mensen zijn niet zo rijk als je denkt daar. Dat grote huis? Nou in Silicon Valley ben je dan wel 10 miljoen kwijt hoor. En dan nog woon je vaak een uur rijden van je werk. Ziektekostenverzekering? Mag je blij zijn met 1500$ per maand en dan heb je nog maar een copay. Die twee tot 3x verdienen verdampt dan heel snel en het is daarom ook dat zoveel mensen dubbele banen hebben daar. Alleen auto's zijn idd veel goedkoper daar maar ze zijn wel hard bezig het klimaat kapot te maken. Bovendien heb ik een pesthekel aan auto's, ik heb er al bijna 10 jaar geen meer.

Overigens is dit ook juist de reden dat er zoveel haat is. Er is daar een enorme kloof tussen arm en rijk ontstaan, en die arme massa heeft veel woede opgebouwd omdat ze altijd weer aan het kortste eind trekken. Daarn spelen populisten als Trump op in. Die massa is vooral landelijk en in de VS betekent dat reli-conservatief vandaar dat het narratief zo is. Maar de onderliggende bron zijn sociaal-economische problemen.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 17 februari 2026 06:07]

[Oudecomputer]

Socialisme werkt zo lang het geld van andere niet op gaat. Je hoeft niet naar de VS te gaan ooit weleens in Dubai geweest? 6% btw geen loon belasting onder een paar ton . Beste in zorg en scholing. Maar 3 maanden winter en 9 maanden hel. Ook daar zitten veel Europeanen.
En ja in de vs hebben ze lange werk dagen maar ook grote bonussen. Ook in Nederland heb ik jaren 50-60 uur in de week gemaakt. Maar het loont gewoon niet! Dan heb ik liever een paar ton per jaar en kan ik doen wat ik wil ipv in Nederland op de vingers getikt worden want dat mag niet. Of wordt het duur want er moet een eco tax op zitten.

[CivLord]

Het alternatief voor het Amerikaanse systeem is niet Socialisme.

En Nederland is geen Socialistisch land, al hebben sommige zaken wel sociale kanten.

En dat systeem in Dubai werkt zolang er olie uit de grond komt. Daarna zakt het weg tot een ontwikkelingsland, ondanks alle pogingen om de economie te diversiviseren.

[GeroldM]

En dan breek je je arm ergens en sta je ervan te kijken dat je verzekering niet wil betalen en je zelf even 25.000 USD mag aftikken. Nadat je 16 uur in een wachtkamer heb doorgebracht waar je nog geen hond in zou willen zetten.

Of dat je elke maand 1500 USD per maand kwijt bent aan medicijnen voor jouw aandoeningen. Van een universitaire student die zo'n 3 maanden terug voor 6 maanden in de VS verbleef vanwege een universitair uitwisselingsprogramma, kreeg ik te horen dat de kosten voor levensonderhoud in de steden hoog liggen.

Even een woning huren, dat kost je al gauw 1500 USD voor een ruimte amper groter dan een bezemkast.

Brandstof mag goedkoop zijn, maar je dient er wel zo'n 12 uur per dag te werken om uberhaupt rond te komen elke maand, in en rondom de steden. En daar komt dan nog eens de commute bovenop.

De VS, zoals jij het schetst, dat bestaat allang niet meer. Maar blijf vooral geloven in die droom, je gaat er daar nogal hard ontwaken.

[Adiposed]

Het mooiste vind ik nog dat de gemeente waar ik werk (en het overkoepelende orgaan tussen vijf gemeentes) juist in Trump tijd besluiten over te stappen naar M365. Echt de beste beslissing die ze kunnen nemen...maar ja, overheid en keuzes maken.

[Reactie gewijzigd door Adiposed op 16 februari 2026 19:55]

[Casejunkie]

Er wordt ook hardware uit China gehaald zoals Huawei servers en storage oplossingen.

Maar als je je software haalt uit alleen Europa; heb je dan minder risico's? Stel we gaan naar een cloud oplossing in Italië en daar staat ook zo'n figuur op als in de VS het geval is, dan heb je toch ook hetzelfde probleem?

[Enjoyer]

Dat is ook een ongefundeerd statement zeg. Europa betaald meer aan the USA dan de USA toegeeft. Zonder Europa had the USA ook geen Defensie apparaat. Kijk ook maar eens naar state bonds, etc.

[Immutable]

Of de Tizzard Mission, door WW2 hebben we praktisch alle technische kennis overgedragen aan USA wat daarvoor erg achter liep op Europa.
Wikipedia: Tizard Mission

Dit was een gigantische kennis dump vanuit de UK -> USA.

[catfish]

Je vergeet even dat de VS en Rusland de Duitse wetenschappers na WW2 onder elkaar verdeeld hebben.
In letterlijk alle grote projecten van de VS (en wellicht ook van Rusland) hadden deze Duitsers een enorme invloed. De NASA zou gewoon niet zijn wat het vandaag is.

Europa zet naar mijn mening teveel in op eenheidsworst ipv uitschieters. In de VS hebben ze dat veel beter begrepen.

[Mitchelllll]

Overigens bijzonder om negatief te scoren voor een andere mening. Zo krijg je ten minste enkel wat je wil zien toch?

[Mitchelllll]

Dat zijn gen dollars noch militaire capaciteit hè. Ik had het enkel over geld.

[Immutable]

Je kunt toch ook waarde op kennis plakken? Of is jou kennis geen euro waard voor jou baas? Hoezo verdien je dan salaris?

[Mitchelllll]

dat kan zeker, maar wij hebben de afgelopen 80 jaar niet in kennis betaald. Overigens is jou met een w in jouw geval.

[johnbetonschaar]

Ik vind de argumentatie dat het zogenaamd te moeilijk of onmogelijk is om van Microsoft spullen af te stappen altijd zo ontzettend zwak. Sure, Microsoft heeft echt wel producten en diensten die niet een direct plug & play alternatief hebben en misschien niet bovenaan de lijst zouden hoeven staan voor migratie, maar het gaat er bij mij gewoon echt niet in dat je niet op zijn minst zou kunnen beginnen met bijvoorbeeld alle clients die geen speciale Windows software nodig hebben over te zetten naar Linux, en dan de browser versies van al die Office meuk te gebruiken. Voor e-mail en briefjes schrijven geloof ik ook echt niet dat je dat ook niet met andere software zou kunnen doen. Dan wordt er vaak bijgehaald dat werknemers dan training nodig hebben etc, omdat de knopjes en menuutjes van LibreOffice ergens anders zitten. Volgens mij wordt dit zwaar overdreven en kun je wel zien aan het moeiteloos gebruik van smartphones en de 1001 apps die mensen daarop probleemloos gebruiken, dat het allemaal wel meevalt met hoe moeilijk het is voor werknemers om aan nieuwe software te wennen.

Moraal van het verhaal, als je er bij voorbaat altijd maar van uitgaat dat alles te moeilijk is en niet op zijn minst probeert stap voor stap onderdelen van je IT weg te migreren, dan wordt het inderdaad nooit wat.

[Robbierut4]

Dan wordt er vaak bijgehaald dat werknemers dan training nodig hebben etc, omdat de knopjes en menuutjes van LibreOffice ergens anders zitten. Volgens mij wordt dit zwaar overdreven en kun je wel zien aan het moeiteloos gebruik van smartphones en de 1001 apps die mensen daarop probleemloos gebruiken, dat het allemaal wel meevalt met hoe moeilijk het is voor werknemers om aan nieuwe software te wennen.

Voor iemand van 30 ofzo is dat geen probleem. Echter werken er bij zo'n organisatie ook mensen van 67 die over een paar maand met pensioen gaan. Die zijn niet altijd vergroeid met hun smartphone en hebben echt wel training nodig omdat een knopje anders is.

Dat gezegd hebbende, dat is geen reden om niet te migreren.

[johnbetonschaar]

Ik wil het ook niet wegzetten als totale onzin, maar ik heb wel het idee dat het enorm overdreven wordt. Een heel groot deel van het typische kantoor computer gebruik is echt van het niveau e-mail, Teams, briefje tikken, PDF'je openen en ondertekenen etc. Inmiddels gaat een heel groot deel van alle dingen als HR, facilities, IT support, time writing, compliance, travel booking, declaraties, etc. enz. ook gewoon allemaal via web apps als WorkDay, Concur, etc, en blijkbaar lukt dat mensen ook allemaal gewoon.

Er zullen best wel wat investeringen/kosten bij komen kijken natuurlijk, en sommige bedrijfsprocessen krijg je misschien nooit van Microsoft weg op dezelfde manier dat bedrijven die op SAP zijn gestandaardiseerd daar waarschijnlijk nooit meer vanaf kunnen migreren. Maar met kleine stapjes kun je volgens mij een eind komen.

[oltk]

Documentjes typen en pdfjes kijken is consumentenniveau.


Voor bedrijven geldt echt wat anders. Hier gaat het over beheer van documenten en data. Niet voor niets is al jaren de BIV (beschikbaarheid, Integriteit, Vertrouwelijkheid) van data en documenten een belangrijk uitgangspunt. Dat houdt allemaal in dat je een centraal documentmanagementsysteem moet hebben (voorkomen dat medewerkers op obscure plekjes hun werk zetten en na uit dienst of erger vervolgens is een deel van het werk onvindbaar), dat je beveiliging moet hebben (integriteit borgen), backups 24/7 moet hebben en dat je documenten en data moet kunnen behandelen naar aanleiding van de voorgaande classificering. Dat eist een heel ecosysteem van diensten, software en technieken. En last (but not least) is bedrijfscontinuïteit een issue. Heb je een contract met een leverancier om software te updaten, spoedpatches, dingen die niet werken op te lossen, nieuwe verzoeken te kunnen indienen, nieuwe versies etc?


Dat kan steeds beter met open source software. Maar het ecosysteem is er nog niet. Daar is voor de meeste bedrijven nu het wachten op. Dat is "het alternatief". Niet dezelfde software als microsoft maar wel dezelfde basisvereisten. Sterker nog: als een groepje tweakers nu een bedrijf zouden opzetten waar ze bedrijven en overheden zouden helpen met alternatieve software én waarmee een onderhouds- en ontwikkelcontract kan worden aangegaan heb je een leuk mijoenen (miljarden?) bedrijf in potentie. Want reken maar dat de groeikansen enorm zijn in Europa. Zeker als je aantoonbaar jouw bedrijf weet te beschermen tegen overname van buitenlandse bedrijven.

[johnbetonschaar]

Ja mee eens, echter is dat wel wat het overgrote deel van de werknemers actief meekrijgt van wat er allemaal op de achtergrond draait. Die houden zich echt niet actief bezig met het document management systeem of de backups, dat wordt allemaal voor ze geregeld. Wat betekent dat je aan de client kan dus waarschijnlijk al vrij eenvoudig van Microsoft af zou kunnen door overal gewoon web-apps en domme clients in te zetten zoals voor een groot deel al gebeurt.

Aan de achterkant is het allemaal ingewikkelder natuurlijk maar ingewikkeld wil niet zeggen onmogelijk. Als je het over backups, document management, remote/VPN etc. hebt zijn volgens mij gewoon voor elke use case alternatieven voor Microsoft, al dan niet open source. Niet allemaal geintegreerd en dat wordt als een nadeel gezien, want duurder, ingewikkelder en stel je voor dat je dan als groot bedrijf ineens een paar extra experts zou moeten aannemen om de boel op te zetten en maintainen dus dan maar alles Microsoft. Mijn vermoeden is dat het allemaal nogal overdreven wordt en dat je best stapsgewijs van 'alles van 1 leverancier' oplossingen weg zou kunnen migreren. De haast mythische geclaimde complexiteit van IT-infra in bedrijven komt op mij altijd over als grotendeels een rookgordijn, want waarom zou je niet gewoon lekker veilig Microsoft kiezen want dat doet iedereen toch?

[sassas]

"Maar het ecosysteem is er nog niet is" Dan heb je niet gekeken. Valt ook niet mee door een MS bril natuurlijk. Je hebt geen idee wat er allemaal is. Het probleem is alleen dat het niet uit de koker van Microsoft komt, of te wel gemakzucht; niet verder kijken dan je neus lang is.

Wij maken zelf veel gebruik van https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki Geen documenten die zoek raken. Office is niet eens meer geinstalleerd.

IK ontdek iedere dag weer nieuwe applicaties. bv https://jfrog.com/community/open-source/
Daar zou de overheid eens mee moeten beginnen. Het creëren en bijhouden van een overzicht.
Ook interssant is de supply chain natuurlijk (crowdstrike nog niet vergeten) verantwoordelijk voor veel windows ransomware incidenten. Dat is ook een punt van aandacht voor het alternatief. https://openssf.org/groups/supply-chain-integrity/

Begin maar eens met de https://www.linuxfoundation.org/ Zelfs Microsoft is lid!

https://www.openstack.org/ ook leuk ivm portability tussen cloud providers.

[Digitalnerd1]

Je overschat hoe moeilijk dat voor de gemiddelde gebruiker is.

[MartineEekhof]

Heb je wel eens met de GenZ generatie samen gewerkt? Het gros weet niet hoe ze bestanden moeten kopieren in WIndows. Of een pdf document draaien. Dra-ma.

[Killemov]

Dan wordt er vaak bijgehaald dat werknemers dan training nodig hebben etc, omdat de knopjes en menuutjes van LibreOffice ergens anders zitten.

Net zoals dat destijds gebeurde toen Microsoft hun ux helemaal omgooide met ribbon e.d.

[Slavy]

Ook andere software als LibreOffice, Onlyoffice, Thunderbird en Nextcloud zijn volgens hem mogelijk niet geschikt voor de Belastingdienst. Los van de ingewikkeldere migratie zouden ook deze softwaretoepassingen geld kosten: "Tot slot moet worden opgemerkt dat het gebruik van Linux en een aantal andere opensourceoplossingen gratis is, maar dat het gemeengoed is voor grote organisaties dat bij implementatie hiervan wel een onderhouds- en beheercontract wordt afgesloten. Deze zijn niet gratis.

Ja want Microsoft is gratis, vooral in de cloud en je hebt elk jaar geen terugkomende kosten

[fjjl]

Dat staat er toch niet. Er wordt bedoeld dat het kosten-argument dat wordt aangehaald om te kiezen voor opensourceoplossingen bij organisaties zoals de Belastingdienst niet zo opgaat.
Dat citaat is geen vergelijking met Microsoft-diensten afnemen.

[Caelorum]

Het kostenargument is ook niet waarom het nu een discussie is. Overigens nooit geweest. Het is al jaren de afhankelijkheid van 1 leverancier wat het echte probleem was en pas revent is daar het hele land waar het HQ staat bijgekomen.

Het is gewoon pure afleiding vanuit de belastingdienst om mensen maar niet teveel te laten denken dat ze eigenlijk soevereiniteit niet hoog hadden staan. Toch gek voor de echte economische motor van Nederland.

[Scriptkid]

Lol men vermeld het juist om te laten zien dat 1:1 moet worden vergeleken.


Bij Windows en bij Linux heb je beide onderhoud contracten.


En nog gaan jullie totaal de andere kant op hoe dan. Zit het zo diep?

[baxic]

Het is zeker niet slim om volledig afhankelijk te zijn van Amerikaanse software. Maar om nu zoveel moeite en energie te gaan steken in bijvoorbeeld van microsoft overstappen lijkt me net wat te overdreven. Ik denk dat het belangrijk is om alternatieve te onderzoeken. Maar linux met proton is geen realistisch alternatief.

Ik denk dat het beste is om niet alles uit handen te geven zoals alarm systemen , Digi D en Ideal.
De email software laten lopen via een exchange server die niet die van microsoft is zodat je makkelijk je email kan openen op een alternatieve client lijkt me ook een eerdere stap. het is niet alsof je windows ineens niet meer werkt als amerika wild gaat doen.


Plus de conclusie is gewoon als we nu hals over kop alles moeten gaan omzetten zijn we daar al lang te laat mee.

[Killemov]

Maar om nu zoveel moeite en energie te gaan steken in bijvoorbeeld van microsoft overstappen lijkt me net wat te overdreven.

De titel van het artikel geeft dus aan dat er alleen al door de belastingdienst (Waarom dan niet meteen voor de hele overheid?!?!) 14.4 miljoen wordt uitgegeven om bij Microsoft te BLIJVEN. Het meest gebruikte argument blijft gewenning. Tja, en dan ook nog "Met de kennis van nu ..." roepen maakt het voor mij nog irritanter. De overheid heeft zelf al lang niet of nauwelijks IT kennis. En dat voor een een organisatie die vroeger te boek stond als de beste(?) IT-werkgever van Nederland.

[Llopigat]

De belastingdienst zat helemaal niet bij M365? Dus dat geld is om bij hun keuze te blijven, niet bij een bestaand produkt dat ze jarenlang gebruikt hebben.

Ze hadden een eigen kantooroplossing, welke dat was heb ik nooit in detail teruggelezen in de diverse artikelen hierover. Alleen dat het te oud was om nog te onderhouden.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 17 februari 2026 06:14]

[Killemov]

Heel de rijksoverheid gebruikte al Microsoft voor hun kantooroplossing en Microsoft biedt de belastingdienst een migratiepad aan naar M365 ... voor een prijs van 14.4 miljoen.

[CivLord]

De oplossing die de Belastingdienst nu gebruikt voor kantoorsoftware, email en bestandsopslag is EOL en moet op korte termijn vervangen worden. Té korte termijn om een alternatief voor MS365 op te tuigen. (Die overgang naar MS365 is al jaren geleden in gang gezet.)

[Llopigat]

Ik ken het verhaal maar dat EOL, wie bepaalt dat? Kan het echt niet wat langer?

Ik geloof er nooit zo in omdat de ambtenarij enorm is geneoliberaliseerd gedurende de VVD decennia. En die gasten zijn nou eenmaal gek op alles uit Amerika.

[CivLord]

Dat EOL bepaalt de leverancier.

Natuurlijk is voor de juiste zak geld extended support mogelijk (de belastingdienst is daar groot genoeg voor). Maar dat vergt naast die zak geld inventarisatie, maatwerk, en tijd. En tijd is er niet meer. En je komt in de problemen doordat andere gebruikte software, die nog niet EOL is, in updates geen rekening meer houdt met de verouderde systemen, waardoor koppelingen met die systemen niet meer goed werken, wat meer maatwerk met zich mee brengt en meer geld en tijd kost.

[Bedge85]

Ja. Wat jij aangeeft, bijvoorbeeld een Exchange-server in eigen beheer, kan een goede stap zijn. Er wordt nu elke keer gezocht naar een volwaardig “drop-in” alternatief voor Office 365, maar die is er niet. Wel kun je beginnen met bijvoorbeeld e-mail in eigen beheer te regelen (dat kan Exchange zijn, maar ook een andere oplossing). Vervolgens kun je kijken naar een goed alternatief voor OneDrive (of Samba).

Het is beter om het grote “probleem” op te delen in kleinere deelproblemen en die vervolgens een voor een op te lossen. Dat is veel werkbaarder dan een enorme migratie, waarbij op een bepaalde dag bijvoorbeeld wordt overgestapt van Office 365 naar Nextcloud. Het voordeel is ook dat je bij het oplossen van de deelproblemen (bijvoorbeeld het zoeken naar een alternatief voor Office 365 mail) nieuwe kennis opdoet. Die kennis helpt je weer bij het oplossen van het volgende deelprobleem, zoals het zoeken naar een vervanging voor OneDrive, en zo verder.

[Llopigat]

Ja. Wat jij aangeeft, bijvoorbeeld een Exchange-server in eigen beheer, kan een goede stap zijn.

Kan je doen maar de 'nieuwe' outlook van Microsoft slurpt alle email die niet in de Microsoft cloud zit... de Microsoft cloud binnen :(

[Keypunchie]

"Wat zijn de alternatieven?"

Nou, voordat je overstapte, had je al blijkbaar iets, maar dat terzijde. Ook gaat een alternatief er met die instelling natuurlijk nooit komen...

Ook hoef je niet in 1x alles over (wat volgens mij de makke is van "Linux!") roepen. Je kunt ook diensten eerst gaan overzetten. Of in delen van de overheid pilots gaan draaien. En zeker in EU verband is er echt wel wat te vinden. De Fransen hebben een mooi platform voor videobellen ontwikkeld (volgens mij op basis van Matrix), terwijl de Duitsers bijvoorbeeld stappen zetten met NextCloud.

Het is echt een kwestie van moedwillige domheid en aangeleerde hulploosheid om te doen alsof alleen Amerikaanse bedrijven dit soort software kunnen leveren ("TINA"). Er is alleen nooit een prijs gehangen aan digitale soevereiniteit.

Waar een wil is, is een weg.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 16 februari 2026 18:39]

[Scriptkid]

En die weg is er nog niet duurt nog 10-15 jaar als we nu beginnen, maar we zijn inmiddels al weer 3 jaar verder en nog steeds is er 0 initiatief.

Eerst moet je iets bouwen dan pas kun je bedrijven overhalen migreren en niet andersom.

[Blokker_1999]

Voordat ze zijn overgestapt hadden ze waarschijnlijk een andere technologiestack van een grote, Amerikaanse tech gigant. Dat kan Microsoft zijn, dat kan ook een combinatie van andere aanbieders zijn geweest. Maar het is niet alsof men voorheen een eigen kantoorpakket in elkaar had gebokst.

En je wil binnen 1 organisatie ook niet zo snel langdurig je gebruikers over 2 ecosystemen gaan splitsen. Ja, je kan een testproject opzetten. Maar van zodra gebruikers echt overmoeten, wil je ook dat de beslissing genomen is en dat het vooruit gaat om iedereen over te zetten. Want het enige wat duurder is dan 1 systeem te onderhouden is 2 systemen te onderhouden.

[CivLord]

Natuurlijk zijn er alternatieven. Het probleem is dat het alternatief op korte termijn (voor het einde van het jaar) compleet operationaeel moet zijn.

Het alternatief dat nu gebruikt wordt is EOL en wordt binnenkort niet meer ondersteund. Dat is/ was geen probleem, omdat er al een aantal jaar een traject loopt om dat dit jaar te vervangen voor MS365. Nú nog kijken naar een ander traject duurt gewoon te lang. Dan moet doorgewerkt worden met systemen die niet langer ondersteund worden en dus een groot beveiligingsprobleem opleveren. Kijken naar mitigerende mogelijkheden en custom verlengde ondersteuning duurt ook te lang om te inventariseren en te implementeren.

[Keypunchie]

Dit soort taal herken ik. Dit is de "kan niet, moeilijk, moeilijk" benadering.

Benader het eens van de andere kant. Stel je voor dat het morgen oorlog is, wat zou je dan doen? Wat kan er wel?

[CivLord]

Dat soort taal herken ik ook. Puur vanuit idealisme, zonder enige realiteitszin anderen van onwil beschuldigen die wél met de realiteit rekening moeten houden.

Een oorlogssituatie is compleet anders dan going-concern. In een oorlogssituatie worden zaken geaccepteerd, die normaal gesproken onacceptabel zijn.
Dan is het acceptabel dat een ondernemer of burger niet á la minuut bij de belastingtelefoon naar de status van iets kan vragen, omdat dgene achter de telefoon bepaalde systemen niet meer kan raadplegen.
Dan is het acceptabel dat belastingdienstmedewerkers niet meer thuis kunnen werken en in veel gevallen met z'n tweën een bureau moeten delen, omdat toegang van buiten de belastingdienstinfrastructuur is afgesloten.
Dan is het ook acceptabel dat vragen over het wel of niet kunnen aftrekken van de kosten van een personeelsfeestje niet beantwoord worden omdat de belastingdienstmedewerkers te veel tijd bezig zijn met het vergaren van informatie voor de belastingheffing en het compleet uitschrijven van brieven die niet meer automatisch door verschillende systemen gegenereerd worden.
Dan worden er ook noodmaatregelen genomen om bepaalde taken die niet meer uitgevoerd kunnen worden tijdelijk stop te zetten.

Binnen een jaar vanaf nul voor 40.000 medewerkers een compleet systeem overzetten, waarbij informatie, bestanden, email, etc. beschikbaar blijven, werkzaamheden door kunnen blijven gaan zonder dat burgers en bedrijven daar last van krijgen is niet moeilijk. Het is godsonmogelijk.

[Keypunchie]

Ja, maar je kunt wel beginnetje maken. En dat weiger je door in deze "kan niet" mindset te duiken.

Geeft wel baangarantie, dat is dan weer de kracht.

[Triblade_8472]

Ik zou wel eens details willen horen waarom zoiets niet zou kunnen.


Het is namelijk gemakkelijk roepen dat iets niet kan en M365 een integraal pakket is, maar kom maar eens met een goed onderbouwd verhaal waarom het alternatief niet net zo goed kan werken.


Dat medewerkers het stom vinden om aan iets nieuws te wennen is maar een klein argumentje wat mij betreft.

[DaRealRenzel]

Mag ik het omdraaien ? Geef dan eens een voorbeeld van een alternatief set producten dat dezelfde functionaliteit levert, op vergelijkbare manier geïntegreerd is en met elkaar samen werkt, en volledig uit Europa komt.

[Triblade_8472]

Dat is té makkelijk. Wat is "dezelfde functionaliteit"?

• Een Office product waarin je kan samenwerken? Done. (dat je hier SharePoint voor nodig hebt is een fabel, door Microsoft ingebouwd. Er zijn producten die dit gewoon kunnen zonder lock-in)
• Een cloud-bestandsysteem? Done. (inclusief integratie in Explorer als je Windows 11 wil gebruiken)
• Cloud e-mail? Done.
• Online meetings? Done.
• MFA? Done.
• Online IDM? Done.
• Server hosting? Done.

En dat werkt allemaal prima samen. Althans, net zo goed samen als dat bij Microsoft gaat. En allemaal uit Europa. Wat mis je dan eigenlijk nog...?

Er zijn een aantal zaken die je gaat missen over de gehele keten heen, ik ben wel realistisch. Dat is bijvoorbeeld SIEM en SOAR. Ook daarvoor zijn vast mooie producten, maar over de hele keten? Nee.


De grote vraag is en blijft, laat de belastingdienst maar komen met wát zij dan aan integratie willen. Ik vraag je sterk af of dit niet gewoon een leugen is om het hen gemakkelijk te maken. Wellicht ondersteund door gladde sales mensen met gratis lunches en grappige gimmicks.

Heeft de belastingdienst een speciale Outlook plugin? Of werken ze alleen met Office-documenten die ze niet willen converteren omdat het er miljoenen zijn? Wat zorgt voor de Microsoft lock-in? Laat ze dat eens uitleggen.

[PolarBear]

Ehm een lijstje schrijven en dan overal achter done schrijven dat is niet het serieus opnoemen van alternatieven.

[Triblade_8472]

Ik had gehoopt een miniscuul beetje zelf redzaamheid inz Google te vinden op Tweakers... Blijkbaar niet.

Speciaal voor jou

• Een Office product waarin je kan samenwerken?
  https://european-alternatives.eu/alternative-to/microsoft-office
  https://european-alternatives.eu/category/document-collaboration-services
  Collabora (VK) \ LibreOffice (DE)
• Een cloud-bestandsysteem?
  https://european-alternatives.eu/category/file-hosting-services
  Nextcloud (DE)
• Cloud e-mail?
  https://european-alternatives.eu/category/email-providers
  Open-Xchange (DE)
• Online meetings?
  https://european-alternatives.eu/category/video-conferencing-software
  https://european-alternatives.eu/category/team-communication-services
  Visio (FR) (bron)
• MFA?
  Aegis Authenticator (bron)
  EU Login Mobile app (is een ding blijkbaar)
• Online IDM?
  https://european-alternatives.eu/category/identity-and-access-management-iam-services
  Bijv. cidaas (DE)
  Nu gebruiken veel van deze bedrijven Keycloak voor SSO. Zij vallen onder CNCF. En deze toko staat in de VS. Dat is wel weer tricky! Ik ben het er ook niet mee eens dat je dit dan een 'echt' Europees product kan noemen. Het is dan wel weer OS, dus tja.
• Server hosting?
  https://european-alternatives.eu/category/vps-virtual-private-server-hosters
  Waar niet...

[sassas]

Helemaal eens. Vroeger kwamen ze nog weg ivm IE plugins (silver light en het grootste virus allerttijden: activex). Nu zijn juist de alternatieven veel beter en niet windows ransomware gevoeilig. Ook een belangrijk ding.

[mbbs1024]

https://www.open-overheid.nl/actueel/nieuws/2025/03/11/met-open-source-bouwen-aan-de-werkomgeving-van-de-toekomst

https://lasuite.numerique.gouv.fr/en

100% identiek zal je nooit vinden, maar dat is ook niet nodig.
MS software wijzigt ook met iedere release.

[lighting_]

10 steden bouwen was toch ook mogelijk of toch een metafoor?

[Reactie gewijzigd door lighting_ op 16 februari 2026 21:25]

[CivLord]

De vraag is niet of het niet zou kunnen. De vraag is of het binnen een jaar te realiseren compleet over te stappen op een alternatief.
De huidige systemen, die nu gebruikt worden (die vervangen moeten worden door MS365), zijn EOL. Het traject om op MS365 over te stappen loopt al een paar jaar. Nu een andere weg inslaan betekent vertraging en doorwerken met systemen die niet meer onderhouden worden, wat een onaanvaardbaar veiligheidsrisico met zich mee brengt.

Het beste wat nú gedaan kan worden is de overstap op MS365 voltooien en meteen een traject inzetten om over een paar jaar over te stappen op iets anders.

[Triblade_8472]

Ah ok, dat veranderd de zaak wel. Dat haal ik namelijk niet uit de tekst! Daar staat:

die de Belastingdienst juist wil vervangen

en

De demissionair staatssecretaris zegt daarover: "De complexiteit van de integratie van verschillende losse opensourceoplossingen om tot één werkomgeving te komen kan niet worden onderschat. M365 is daarentegen één geïntegreerde werkomgeving."

Ik lees daar namelijk "wil" en niet "moet" of "wordt gedwongen". Ook spreekt de demissionair staatssecretaris over "complexiteit" en een wel- of niet "geïntegreerde werkomgeving".

Dan lees ik meer een wensenlijstje ingefluisterd door salesmensen dan een technische moetje.

[CivLord]

In een eerder bericht wordt meer ingegaan op de noodzaak van de vervanging, al wordt daar ook niet duidelijk gemaakt hoe hoog de nood is.
Twee weken geleden is er een technische briefing over geweest in de 2e Kamer.

[DataGhost]

"Tot slot moet worden opgemerkt dat het gebruik van Linux en een aantal andere opensourceoplossingen gratis is, maar dat het gemeengoed is voor grote organisaties dat bij implementatie hiervan wel een onderhouds- en beheercontract wordt afgesloten. Deze zijn niet gratis."

Oh, bij M365 worden dit soort contracten niet afgesloten begrijp ik dus? Of zijn die wel gratis? Behoorlijk onzin-argument, dat moet gewoon in beide gevallen. Kennelijk waren er geen echt steekhoudende argumenten meer zodat dat vermeld moest worden?

Liever zie ik een goede uitleg van waarom M365 wél geschikt is en de rest niet. Waarom is die integratie zó belangrijk en waarom is dat met de andere pakketten onmogelijk? Is er helemaal niet omheen te werken? Is er niet aan de software bij te dragen zodat dat wel mogelijk wordt? Zelfs als dat extra geld kost, weegt dat dan niet op tegen het onafhankelijk worden van MS/VS?

[Blokker_1999]

Het punt moet vooral onderstrepen dat de licentiekost dan wel gratis mag zijn, maar dat er nog altijd kosten verbonden zijn aan zulks een migratie. Zowel voor de migratie zelf als daarna het onderhoud van heel de omgeving.

Uiteraard zijn die kosten er ook bij heel de Microsoft stack. Maar het argument dat heel vaak wordt aangehaald dat FOSS toch gewoon gratis is, is in vele grote omgevingen gewoon incorrect. Zelfs als je alles in-house doet heb je onkosten aan het onderhouden van de infrastructuur, het voorzien van alle opleidingen, het omzetten van alle systemen, enzoverder. Gratis bestaat niet in dat opzicht.

[DataGhost]

De kamervragen zijn juist heel erg gericht op digitale soevereiniteit, niet zozeer op de kosten. Dus in dat opzicht is het een vaag argument. In de rest van de gegeven antwoorden wordt pijnlijk duidelijk dat er eigenlijk heel weinig echt onderzocht is en het bijna vanzelfsprekend was dat M365 de oplossing zou gaan zijn, ongeacht de (niet onderzochte) al-dan-niet-geschiktheid van alternatieven.

[mission]

Ik denk onbereikwilligheid van eindgebruikers, men wil thuis en op het werk het liefste met alles hetzelfde werken zoals ze gewend zijn

Net als een oudere garde die hun computerwerk niet als computerwerk ziet maar als een vervelend ding om hun werk te doen. Die hebben hebben geen zin in aan iets nieuws wennen.

En als we op de ministeries iets hebben dan is het wel 100en hokjes met eigen managers die zich graag ergens tegenaan bemoeien

[fenrirs]

Gaan we weer met die ‘oudere garde’… een 60er van nu was 30 bij de introductie van windows en office en de hele rambam in de jaren 90. Met een beetje geluk vond men hem/haar toen enorm innoverend en toonaangevend.

Word en Excell werken in de basis nog precies hetzelfde

[sypie]

Dat laatste klopt. In de basis werken ze nog precies hetzelfde (met wat extra functies). Na 30 jaar schrijven we Excel nog steeds met één "l" aan het einde.

[fenrirs]

Jup, dat krijg je als moleculair CELL biologist. Aangepast

[mission]

Precies en dan willen we nu dat ze dus ineens een compleet ander systeem gaan gebruiken en snappen niet dat men daar niet op zit te wachten?

[fenrirs]

Tja, en dan zonder problemen iets compleet anders te kopen. Een EV, een iPhone ipv Android of andersom.

En dan wel een ander systeem ‘eng’ vinden? Gaat er bij mij niet in, zeker niet bij 60ers die nog met wp en lotus123 hebben gewerkt.

In steeds meer bedrijven en instituten zie je de innovaties uit de ‘ervaren’ hoek komen en is de ‘starheid’ die men toeschrijft aan die groep een denkbeeld in een millenial droomwereld

[Reactie gewijzigd door fenrirs op 16 februari 2026 22:22]

[mission]

N=1 natuurlijk, maar hier is het toch echt zo helaas. Denk dat zakelijk en prive ook niet helemaal eerlijk vergeleken zijn.

Ik ben prive net over van Iphone naar Android, daar stop ik veel liever mn tijd in dan uitvogelen hoe de zoveelste nieuwe *** zakelijke token hier weer eens plat gegaan is.

Thuis je nieuwe soundbar uitvogelen is voor de meesten ook leuker dan na 30 jaar Word en Outlook wennen aan Libre en Thunderbird

[PolarWolf]

Die "eindgebruikers" gaan na hun werkdag naar huis. Halen intussen de kids van school, en tegen de tijd dat ze thuis zijn moet het eten op tafel, de hond uitgelaten, sporten, kids naar bed, nog even voor de buis hangen en dan naar bed. Ondertussen pielen ze nog wat op de mobiel. Wat veel "Tweakers" niet lijken te begrijpen is dat de gemiddelde kantoormedewerker geen IT nerd is. Het zijn over het algemeen taakwerkers die naast een standaardpakket voor het daadwerkelijke inhoudelijke werk wellicht nog wat teams doen, beetje outlook, wellicht nog her en der een documentje bewerken. In essentie, even respectloos, apen die een truukje hebben geleerd en na het eind van de werkdag bezig gaan met dingen die vooral heel ver verwijderd zijn van zaken waar de gemiddelde nerd zich mee bezig houdt. Die taakwerkers wil je zo snel en makkelijk mogelijk aan hun taak zetten. Die hebben er op geen enkele wijze belang bij om zich te (willen) verdiepen in alle ins en outs van de systemen waar ze mee werken. Aan ons als systeembeheerders om voor elkaar te boksen op een enigzins beheer(s)bare wijze. Systeembeheerders hebben er op hun beurt ook geen belang bij om een lappendeken aan producten, oplossingen en maatwerk in hun platform te hebben. In een organisatie van enige schaal is standaardisatie, (centrale) beheerbaarheid, monitoring en security vele malen belangrijker dan welk smaakje OS of kantoorpakketje deze week nu weer es populair is bij de geeks.

[mission]

100% mee eens hoor, ik doelde ook op @DataGhost die een goeie reden zocht.

En dit is een van die redenen imho.