Belastingdienst betaalde 14,4 miljoen euro voor uitrol Microsoft 365

De Nederlandse Belastingdienst betaalde 14,4 miljoen euro voor de overstap naar Microsoft 365. Dat gebeurde in 2021, toen de overheidsdienst minder zorgen had over de geopolitieke situatie. Er is de laatste tijd veel discussie over het gebruik van Amerikaanse tech door overheden.

Dat zegt demissionair staatssecretaris Eugène Heijnen van Financiën in een antwoord op Kamervragen over de overstap. Volgens Heijnen speelde de relatie tussen de Verenigde Staten en Europa in 2021 een 'beperkte rol in de afweging' om op Microsoft 365 over te stappen. De kantoorsoftware van Microsoft was volgens hem toen nog de standaard, zo merkt Security.nl op. Voor de migratie naar de software bij de Belastingdienst, Douane en Toeslagen werd sindsdien 14,4 miljoen euro geïnvesteerd.

"Met de kennis van nu zouden er toen ook andere scenario's zijn onderzocht. Dat wil niet zeggen dat dit daadwerkelijk tot een andere uitkomst zou hebben geleid." Daarnaast laat hij in zijn antwoord op Kamervragen weten dat het geïnvesteerde bedrag van 14,4 miljoen euro niet heeft meegespeeld bij de beslissing om op de software over te stappen.

In oktober van 2025, toen de geopolitieke situatie wel degelijk veranderd was ten opzichte van 2021, werd de migratie nog gepauzeerd. "Het continueren van de huidige werkomgeving was een van de onderzochte scenario's. Dit scenario is onwenselijk, omdat er wordt doorgewerkt in een verouderde omgeving die de Belastingdienst juist wil vervangen." Voor 2021 gebruikte de Belastingdienst een verouderd eigen softwaresysteem.

Geen alternatieven

Volgens Heijnen zijn er vooralsnog ook geen alternatieven voor de kantoorsoftware van Microsoft op het oog. Onder meer de BBB stelde een overstap op Linux in combinatie met Proton-software voor. De demissionair staatssecretaris zegt daarover: "De complexiteit van de integratie van verschillende losse opensourceoplossingen om tot één werkomgeving te komen kan niet worden onderschat. M365 is daarentegen één geïntegreerde werkomgeving."

Ook andere software als LibreOffice, Onlyoffice, Thunderbird en Nextcloud zijn volgens hem mogelijk niet geschikt voor de Belastingdienst. Los van de ingewikkeldere migratie zouden ook deze softwaretoepassingen geld kosten: "Tot slot moet worden opgemerkt dat het gebruik van Linux en een aantal andere opensourceoplossingen gratis is, maar dat het gemeengoed is voor grote organisaties dat bij implementatie hiervan wel een onderhouds- en beheercontract wordt afgesloten. Deze zijn niet gratis."

Reacties (137)

[dmantione]

Sleeswijk Holstein zegt voor de migratie naar LibreOffice en Thunderbird 6 miljoen uitgegeven te hebben en 15 miljoen aan Microsoft-kosten bespaard te hebben. Linux hebben ze daar nog niet, komt later.

Ofwel, overstappen is niet gratis, maar is ook niet de enorme kostenpost die door tegenstanders vaak als angstbeeld wordt neergezet.

[Soldaatje]

Wel mooi dat van alle partijen die er zijn de BBB er vragen over durft te stellen. Dat had ik niet verwacht.

[Reactie gewijzigd door Soldaatje op 16 februari 2026 18:32]

[rapture]

De boeren waren de eersten die hebben ervaren wat er gebeurd als een vendor niet meewerkt.

Ze hebben een John Deere tractor met een GPS-ontvanger gekocht en na verloop van tijd gaat de GPS-ontvanger kapot. Ze vragen aan John Deere naar een nieuwe GPS-ontvanger en de leverancier antwoordt dat ze onderdeel niet meer ondersteunen. Als je een werkende GPS-ontvanger wilt, moet je een nieuwe tractor kopen. YouTube: Farmers Are Hacking Their Tractors Because of a Right to Repair Ban

Dat is geen optie in veel sectoren/industrieën waar je 1 keer per 30 tot 50 jaren een investering in een machine doet. Als een gemeente vrachtwagens koopt, dan kopen ze de uitrusting van een merkdealer zodat ze zelf de onderhoud in de komende 30 jaren kunnen doen. Het materiaal voor de spoorwegen, leger, OV-bedrijven,... zijn ook voor 30 jaren bedoeld en kunnen voorbij halve eeuw levensduur opgerekt worden.

Als je in de tweedehandsmarkt een GPS-ontvanger voor je tractor koopt, dan heb je niet de software om de GPS-ontvanger te activeren. De workaround is op de zwarte markt cracked John Deere software uit Oekraïne kopen.

Dit is wat landbouwers tegenwoordig doen, hun tractor jailbreaken met warez van de zwarte markt. Niet raar dat zij als de eersten de vragen stellen over wat als Microsoft ook aan John Deere praktijken doet en het bedrijfsleven, de overheid,... in Nederland plat legt?

[Reactie gewijzigd door rapture op 16 februari 2026 18:57]

[84hannes]

Dit is wat landbouwers tegenwoordig doen, hun tractor jailbreaken met warez van de zwarte markt.

offtopic:
Nog veel enger vind ik dat die tractoren mbv GPS zelfstandig kunnen rijden. Dat betekent waarschijnlijk ook dat ze op afstand overgenomen kunnen worden als er ergens in de 30 jaar van hun economische levensduur een kwetsbaarheid niet gepatcht wordt. Dat is een verschrikkelijk moordwerktuig! De hele kwestie van softwareondersteuning speelt veel langer en zwaarder dan bij bijvoorbeeld een wasmachine, een Chromecast of een Sonos-speakertje.

[Skit3000]

Zowat elke nieuw type (vracht)auto kan op afstand geüpdatet worden, en bevat al de hardware om deze min of meer zelfrijdend te maken. Ik gok dat het met treinen, bussen en vliegtuigen niet veel anders is. Kortom, als iemand kwaad in de zin heeft kan het nu al volledig mislopen.

[Rickardur]

als je realiseert hoe makkelijk het is om dergelijke systemen plat te leggen omdat ze nog steeds werken onder een systeem wat... "Het werkt, dus waarom zouden we vervangen?" principes heeft.


Het is bijna doodsimpel om een signaal iets anders te laten werken waardoor een trein door een kruispunt raast zonder een melding te geven aan ander verkeer. Dat mensen dat niet inzien of hun kop in het zand steken is een ander ding.

[The Third Man]

Niet mee eens, er zitten enorme verschillen in gradaties in. Het ene merk kan het praktisch morgen uitrollen, het andere merk kan zelfs niet basiszaken op afstand besturen. En dat is vaak niet opeens met een updatetje aan te zetten. Er wordt wel veel gegeneraliseerd en over een kam geschoren alsof we allemaal ongemerkt met bij wijze van spreken Terminators en Transformers rondrijden/-vliegen die slechts een OTA update van "volledig mislopen" verwijderd zijn.

[Skit3000]

Elke auto met cruise control, lane centering en een netwerkverbinding kan in theorie op afstand worden bestuurd.

Welke checks en balances er in de software en aan de ontwikkelkant zitten om te zorgen dat alleen geautoriseerde updates OTA geaccepteerd worden weet ik niet (en ik verwacht dat die wel redelijk veilig zijn) maar als Duitsland morgen eist dat alle Volkswagens van de weg moeten rijden dan is dat zeker mogelijk.

[coretx]

De eerste mensen zijn er jaren geleden mee vermoord door gleufhoeden. Het "auto ongeluk" is de westerse variant op "uit het raam gevallen".

[Skit3000]

Ik geloof niet dat er ooit op deze manier misbruik van is gemaakt, maar het is wel een theoretische mogelijkheid. Net als het opblazen van piepers of dmv een virus computers besmetten die in contact staan met uraniumverrijkingscentrifuges om die daarna te beschadigen.

[Thonz]

Is dit in Nederland eenzelfde probleem?
Ik lees louter Amerikaanse bronnen namelijk.

[codeneos]

Wel mooi dat van alle partijen die er zijn de BBB er vragen over durft te stellen.

Dat is niet correct, er zijn in oktober 2025 vragen ingediend over de inzet van Microsoft software door PvdA-GL en NSC (en D66 als mede auteur), zie tweedekamer.nl/kamerstukken. Niet de BBB.

De BBB heeft dus helemaal geen vragen ingediend. Dat de BBB tijdens het debat Linux + Proton voorsteld is ze te prijzen maar ze zijn zeker niet de indieners van de vragen.

Nu draait de belastingdienst nu ook al op Windows + Office, alleen niet de cloud (365) variant. Een migratie naar Linux is dan veel meer werk, en de vraag is of het echt een relatisch alternatief is.

[Reactie gewijzigd door codeneos op 16 februari 2026 20:27]

[devilruben]

Thx voor het uitzoeken. Belangrijk dat je het uitgezocht hebt!

[duckyluuk]

Niet helemaal, ze hebben het weldegelijk als vraag ingediend, alleen in een latere brief, ook samen met PVDA-GL:
https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20251202/brief_aan_de_staatssecretarissen

[rjmno1]

Niet alles heeft met politiek te maken maar ik vind het niet gek dat microsoft office een standaard programma is waarin nederlanders hun office brieven op tikken.


ik heb het zelf ook en is bijna onmisbaar geworden in een pc configuratie vandaag de dag.

En ook bijna onmisbaar voor het huishouden te doen, en alles te betalen en aan te vragen.

Ik vind het prima softwrare maar omdat trump nu aan de macht is en overal op licht te bezuinigen en in te pikken doen de Nederlanders een beetje raar over Amerikaanse producten.En ook over de digid.

[Reactie gewijzigd door rjmno1 op 16 februari 2026 20:41]

[bollos]

Ik vind het prima softwrare maar omdat trump nu aan de macht is en overal op licht te bezuinigen en in te pikken doen de Nederlanders een beetje raar over Amerikaanse producten.

Toevallig gemist dat het personeel van het ICC niet meer bij hun Microsoft Outlook email kon? Wanneer dat de realiteit is vind ik het niet ongepast vraagtekens te zetten achter je product keuzes ¹

ik heb het zelf ook en is bijna onmisbaar geworden in een pc configuratie vandaag de dag.

Ben heel blij voor je. Zelf vind het ik bagger software en gebruik het al jaren niet meer in de privé sfeer. Al helemaal nu Microsoft overal Copilot in propt.


1- https://nltimes.nl/2025/05/20/microsofts-icc-email-block-triggers-dutch-concerns-dependence-us-tech

[Redondo1982]

Ja sure, alsof je per partij geen andere standpunten kan hebben

[Immutable]

Hier heb ik tegenwoordig moeite mee. Als ik tegen een andere partij ben, maar ze hebben een goede punt. Geef ze die dan ook. Dat is net zoals, je bent tegen Trump... maar als hij iets goed doet, is het ook niet goed. Dat vind ik "extreem" denken op een andere manier. Dan ben je nog steeds extreem persoon.

[84hannes]

Dat is net zoals, je bent tegen Trump... maar als hij iets goed doet, is het ook niet goed.

offtopic:
Eens. Als hij inderdaad de naam Discombobulator heeft bedacht dan mag je, ook als Trump-hater, dat best een leuke naam vinden.

[retspan]

Alleen heeft hij 't niet bedacht en lult hij maar wat.

[Korvaag]

Doet me denken aan Epibreren. Dat is ook zo machtig mooi om mensen om de tuin te leiden. Mijn opa gebruikte het ook vaak :)

[84hannes]

Alleen heeft hij 't niet bedacht en lult hij maar wat.

Dat vermoede ik al, want het was een veel te goede naam. Daarom is het zo jammer dat Colbert de naam afkraakt omdat hij denkt dat Trump 'm heeft bedacht. Het is objectief een grappige naam.

[Vampyre]

Tot slot moet worden opgemerkt dat het gebruik van Linux en een aantal andere opensourceoplossingen gratis is, maar dat het gemeengoed is voor grote organisaties dat bij implementatie hiervan wel een onderhouds- en beheercontract wordt afgesloten. Deze zijn niet gratis.

Juist... En onderhouds en beheer contracten van Microsoft zijn gratis of zo?

[iApp]

Nee, echter zien we hier dus twee dingen: opensource is niet geschikt, én niet gratis. Waarom zou je het dan overwegen? Ik begrijp de Belastingdienst goed, en ook ik adviseer (kleine) bedrijven in zo een keuze en kom vaak uit bij grote leveranciers zoals Google en Microsoft door het "gemak" (gebruikerservaring, beheer door support => SaaS principe) en de voorspelbaarheid (ook opensource projecten kunnen stoppen). Meestal zijn ze ook niet duur (je hebt al gauw een abonnementje dat voldoet voor een paar honderd per maand) zonder enorme beheerderskosten.

Om het persoonlijk te maken: heb je zelf wel eens met Linux gewerkt? Ik voelde me in mijn studententijd een échte IT'er doordat ik in Ubuntu werkte en bijna alles via CLI deed. Maar als ik nu - nu ik werk - al die dingen moet uitpluizen en oplossen, dan valt er geen geld meer te verdienen. Het gemak van MacOS (en Windows) is zo groot dat het mij die risico's wel waard zijn. Als je maar een fallback (exit scenario) hebt klaarliggen. Ik ga ervan uit dat de Belastingdienst dit heeft.

[Vinstaal0]

De meeste mensen die werken in het MKB in Nederland kunnen in theorie met Linux werken omdat ze eigenlijk niet veel meer nodig hebben dan een webbrowser, iets van een simpel spreadsheet programma en iets van een tekst editor.

Het is voor een heel groot gedeelte ook het gemak van gebruikers. Ze zijn Windows (of Macos) gewend.

[PolarBear]

Grappig hoe het gebruik van Excel altijd onderschat wordt, ja misschien voor een deel van de medewerkers is het een simpel spreadsheet. Maar zonder Excel storten er genoeg bedrijven in, van groot tot klein.

[hfolkers]

Ja, en dat kan allemaal net zo goed op Libre Office en dergelijke...

[Lord Anubis]

nee niet echt. Ik/wij onderschatte ook de automatisering wat met Excel mogelijk is en dat bij andere nog niet ver ( genoeg ) gevorderd is.


Terzijde, ik had 5-6 jaar geleden bij enkele bedrijven ( 25 medewerkers en meer ) de vraag neergelegd dat als er een spreadsheet app zou zijn welke gelijkwaardig was aan MS Excel inclusief de draaitabellen, SQL connectie en een script taal met gelijke of meer functionaliteit dan vba was er letterlijk niemand die zou overwegen om over zou stappen.

[Reactie gewijzigd door Lord Anubis op 16 februari 2026 20:47]

[Mathijs Kok]

Ja, en dat kan allemaal net zo goed op Libre Office en dergelijke...

Mensen die dat zeggen begrijpen werkelijk niet wat 365 allemaal kan doen voor een complexe organisatie. Ik maak me persoonlijk nogal druk over de afhankelijkheid, maar we moeten wel feitelijk blijven. Libre valt niet te vergelijken met 365.

[bussie66]

Helaas wel ja... Excel is een ziekte in vele bedrijven.

[Rolfie]

Ik denk dat je dit behoorlijk onderschat. Vergeet niet, dat als je bijvoorbeeld als klein bedrijf voor Microsoft 365 Business Premium voor nog geen 250 euro per jaar, heel veel software krijg.

Reken dit even om, naar een uurtarief van 100 euro per uur. Dat betekent dat ik ongeveer 2,5 uur per jaar mag verliezen aan vreemde software leren, of om configuraties te doen. Dat is dus eigenlijk minder dan 1 minuut per dag, dat ik mag verliezen aan tijd wat mij langer kost.

[Erwin1967]

Vervolgens staan al je gevoelige documenten, denk aan offertes of toegangsinformatie voor andere systemen, op een server in de cloud waarvan je weet dat er in gekeken wordt of eenvoudig kan worden. De beheerkosten van een Microsoft omgeving zijn daarnaast ook hoog. Het is leuk als het werkt maar het kan ook zo omvallen omdat een piefje niet meer goed staat omdat Microsoft zomaar een update uitbrengt. Een M365 is te complex geworden daardoor foutgevoelig.

[Powerblast]

Vooral dat laatste is vind ik toch ook een argument om "gewoon" M365 te nemen. Gemak en gewend dus waarom naar wat anders kijken? Nu is gebleken dat dit op termijn misschien niet de beste oplossing was, maar toen was er denk ik ook weinig redenen om verder te kijken. Ik praat de keuze niet goed, maar de situatie is nu toch wat anders dan in 2021 .

[JayPe]

Als je maar een fallback (exit scenario) hebt klaarliggen. Ik ga ervan uit dat de Belastingdienst dit heeft.

En daar valt je hele betoog in duigen.

Er is geen exit scenario. En zonder exit scenario, zullen de kosten en gevolgen ver voorbij een begrijpelijke grens gaan, als ergens aan de andere kant van de oceaan een knopje om laat zetten, waardoor de belastingdienst ineens niet meer bij zijn data kan, of bij zijn back-up data, of de systemen die de data / backup data moeten verwerken, werken niet meer. Ook Closed Source Projecten kunnen stoppen.

[Casejunkie]

Wat dacht je van een back-up oplossing on-premise? Je kan M365 gewoon naar on-premise back-uppen. Zorg wel dat je back-up applicatie de mail kan converteren naar PST files en je kan de data restoren naar een on-premise oplossing

[dmantione]

De Belastingdienst zegt dat on-premise geen oplossing is en ze naar de Microsoft-cloud MOETEN. Als ze eenmaal in die cloud zitten, wordt het dan makkelijker of moeilijker om er weer uit te komen?

[Casejunkie]

Dat is niet zo moeilijk: het is net zo moeilijk om van on-premise naar de cloud te gaan als andersom als je daarbij ook wisselt van software oplossing.


In het geval van de Belastingdienst wisselen ze HCL notes on-premise naar M365 in de cloud. Het wisselen van M365 in de cloud naar een andere oplossing zoals OpenOffice zal minstens net zo uitdagend zijn.

Echter in het geval van een gedwongen exit zal alles uiteraard een heel stuk sneller verlopen. Wel belangrijk dan is dat je bij een gedwongen exit wel een back-up van je data hebt op een andere plek en indien mogelijk het liefste on-premise.

[DataGhost]

Niet dat ik het eens ben met iApp maar stellen dat een betoog in duigen valt omdat een argument niet klopt is een beetje tricky als je zelf (zoals ook degene waar je op reageert) niet even uitzoekt wat er feitelijk wel en niet waar aan is. In de gegeven antwoorden wordt namelijk verklaard dat er wél een exit-scenario is, wat verder vertrouwelijk is qua kosten en uitvoering dus lastig te beoordelen of het steek houdt, desalniettemin is het een exit-scenario.

[JayPe]

Aannames: dat ie er zou zijn, die exit strategie of dat ie er juist niet is: allemaal aannames, en dus kan je er geen betoog mee afsluiten.


Je kunt hoogstens roepen dat, vermits er een exit strategie is, ... dat het dan zus of zo. Maar aannemen dat iets wel/niet zo zou zijn, is enkel koren op de molen voor de criticus.

[Vampyre]

voorspelbaarheid (ook opensource projecten kunnen stoppen).

Totaal andersom? Als een bedrijf stopt heb je geen software meer en stopt het echt.
Bij opensource projecten kun je zelf altijd de software op pakken en door gaan?

Om het persoonlijk te maken: heb je zelf wel eens met Linux gewerkt?

Al meer dan 30 jaar.

[Blokker_1999]

Zie jij Marc die tuinonderhoud doet 's avonds al beginnen met het downloaden van de broncode om een aanpassing te maken aan zijn stukje software dat hij nog gebruikt maar niet meer onderhouden wordt?

Leuk altijd dat argument dat open source betekend dat men het altijd zelf kan doen. Maar als men het zelf zou kunnen doen, dan had men dat open source project in de basis niet eens nodig.

Net als het argument dat open source veiliger is omdat iedereen de broncode in kan kijken. Totdat je ineens met kritieke bugs zit in enkele kernonderdelen van open source software omdat blijkbaar niemand echt kijkt naar die software en er maar een handvol mensen zijn op deze planeet die eigenlijk zelfs maar beseffen hoe deze in elkaar steekt en echt werkt.

[hfolkers]

Bij vrijwel alle opensource software waarvan de originele ontwikkelaar stop is er binnen no time een fork die wel verder gaat, misschien even switchen van programma naar programmax en je kunt op de zelfde manier verder.

[Rolfie]

Daar zit mark de tuinman alleen allemaal niet op te wachten.

[dmantione]

Dat snap ik, maar Marc zal liever hetzelfde programma van een andere ontwikkelaar ontvangen, dan ontdekken dat de softwareleverancier van zijn gesloten programma failliet is en hij maar moet gaan zien hoe hij het oplost.

[Vampyre]

Nou, stel dat Marc de tuinman zijn bedrijf heeft opgezet en exact als boekhoud pakket gebruikt.
Mocht Exact over 5 jaar opeens failliet zijn, dan zie ik Marc niet de exact software krijgen om aanpassingen te doen.
Zou hij GNUCash gebruiken en de current maintainers stoppen, dan heeft Marc in ieder geval wel de mogelijkheid om zelf of door andere aanpassingen te (laten) maken.

Misschien heeft Marc zin om het over 5 jaar zelf op te pakken door een ICT bedrijf naast zijn tuin onderhoud bedrijf te starten. Go Marc, you do you!

Maar in de praktijk, bedrijven kunnen heel afhankelijk zijn van hun software bakker, zeker bij bv. industriële process software of lab spul.
Daarom adviseer/eis ik juist opensource oplossingen voor kritieke software.
Niet alleen weet je zeker dat je niet opeens je software kwijt bent, ook kan de leverancier niet opeens de prijs verdubbelen.

[Rolfie]

Totdat je een probleem hebt en je niemand kunt bellen of naar toe kan escaleren en je bedrijf plat ligt.

[klakkie.57th]

Je kan toch SAAS afnemen van een Nederlandse / Europese dienstverlener , je hoeft het daarom toch niet zelf te doen.
En altijd weer die onzin van te moeilijk … hoe deden al deze bedrijven het dan voorheen , juist we deden het gewoon zelf en we kozen verschillende leveranciers voor de verschillende software die we nodig, en dat kan gewoon nog altijd.

De kostprijs van office is gewoon geexplodeerd, het enige wat het enigszins verteerbaar maakt is Microsoft teams maar dat is dan ook iets nieuws sinds de Covid pandemie.

[Blokker_1999]

Natuurlijk, maar noem eens 1 Europese SaaS aanbieder die een geintegreerde oplossing biedt zoals Microsoft 365. Een kantoorpakket, met email, met instant messaging, met (video)bellen eventueel met uitbraak naar ouderwetse telefonie, met integratie voor bestandsopslag en bestandsdelen, met goede oplossingen voor verlies van vertrouwelijke data, ... .

En waarbij al die dingen naadloos met elkaar samenwerken.

[zenlord]

En waarbij al die dingen naadloos met elkaar samenwerken.

En waarom zou dat moeten een algemene vereiste zijn? Mijn use case is dat van een jurist: geef mij een email programma en ik kan 60% van mijn werk uitvoeren, want mijn interne klanten sturen mij hun vragen via email en ik beantwoord die per antwoord-email. Als ik daarbij een applicatie heb die voor mij .docx en .pdf bestanden kan weergeven, bereik ik 90% (en ik haal bijna 100% als ik opmerkingen kan toevoegen en aanpassingen kan voorstellen in die documenten). Oftewel: Nextcloud voldoet voor mijn behoeften, zelfs zonder al te exotische plugins (Files, Email, Office, Calendar, Contacts).

Hoeveel % van de werknemers van een bedrijf hebben een "naadloos geïntegreerd geheel van applicaties" nodig? Juist: héééél weinig.

[SJCE]

en als we dan gaan onderzoeken wat naadloze integratie echt betekent dan faalt MS natuurlijk al helemaal.

[Rolfie]

Nu heb je alleen nog iets van MFA nodig, dat je centraal kunt beheren. Iets om policies en compliancy af te dwingen, te beheren en te auditten. Iets met SIEM integratie nodig voor het SOC team, zodat de email tracing van malware gedaan kan worden. Zorgen dat jij overal kan werken met je laptop, dat ik de patches en software goed kan onderhouden.

[dmantione]

Nu heb je alleen nog iets van MFA nodig, dat je centraal kunt beheren. Iets om policies en compliancy af te dwingen, te beheren en te auditten.

Waarom en waarom denk je dat je zonder MFA door het leven moet?

Iets met SIEM integratie nodig voor het SOC team

Dat klinkt als Chinees.

zodat de email tracing van malware gedaan kan worden

Malware in Nextcloud?

Zorgen dat jij overal kan werken met je laptop, dat ik de patches en software goed kan onderhouden.

Of je blijft bij Windows en gebruikt je huidige gereedschappen, of je gaat naar Linux en gebruikt de gereedschappen daar. Als iets veel aandacht onder Linux heeft gehad, dan is het het uitrollen van gepatchte software.

[hfolkers]

Naadloos samenwerken en Microsoft in één zijn, laat me niet lachen...

[Blinkin]

Ik ben recent op een Unbuntu gebaseerde Linux distro overgegaan. Een kennis van mij die zo technisch als een aardbei is kan er mee werken. Komt geen CLI aan te pas, zelfs de installatie niet.
Daarnaast heb ik dankzij proton oude software werkend gekregen die ik onder Windows 11 met geen mogelijkheid zonder crashes kon draaien.

T argument van het gemak van Windows en MacOS is beter dan dat van Linux kan wat mij betreft, voor een aantal distro's, tegenwoordig de prullenmand in.

[dmantione]

Linux kan je al 25 jaar of langer zonder CLI installeren, dat is één van de "bezwaren" die het eerste is aangepakt. Het verschil tussen toen en nu is dat je nu vrij zeker kunt zijn dat na installatie ook alles werkt en je geen extra stappen hoeft te doen om je hardware aan de praat te krijgen.

In het verleden was het zo dat heel veel hardware niet Linux-compatibel was, of dat je elders drivers moest downloaden, dingen eerst moest upgraden en zo... afconfigureren... en daar was vaak toch de CLI voor nodig. Dus tenzij je je hardware goed uitkoos, was er vaak veel frustratie om alles werkend te krijgen. Dat was niet noodzakelijk de schuld van Linux, het was de tijd dat hardwarefabrikanten nog zeiden "Wat is dat?", maar het was wel realiteit.

Maar met de juiste hardware kon je ook 25 jaar al geleden zo door de installatie heen klikken en had je toen ook al een véél completer en gebruiksklaar systeem dan je met een Windows-installatie kreeg.

[Blinkin]

Kijk ik leer weer wat. Het zit vooral tussen de oren dus omdat iets nieuw is en nieuw is eng.

Ik heb inmiddels geleerd dat als Linux bepaalde hardware niet ondersteund dat de kans vrij groot is dat dat door de fabrikant komt en niet Linux.

[Henk1827]

heb je zelf wel eens met Linux gewerkt?

Heb je zelf wel eens met Windows 11 gewerkt? Je kan toch niet menen dat dit gemak zo groot is? Overal AI, reclames, traagheid, het is geen pretje. Misschien is het gewenning maar ik vind Ubuntu met de software manager met alle voors- en tegens net zo goed werken als Windows tegenwoordig. Er is heel veel veranderd in de laatste jaren met Linux distros.

[MartineEekhof]

Dan ben ik wel benieuwd wanneer die ervaring met linux was.

[zenlord]

OK, ik hap toe. Mijn persoonlijk verhaal staat haaks op dat van jou. Ik ben ooit zelf een kantoor begonnen en we hebben toen uit budgettaire overwegingen gekozen voor een full linux-omgeving: zowel de servers als de clients werkten op Debian linux. Vandaag de dag gebeurt dat nog steeds, en zijn alle kritieke diensten op de server mooi gescheiden en gemonitord - de base images voor de clients worden uitgerold met Ansible. Nieuwe werknemers kijken eens vreemd als ze de desktop voor het eerst zien, maar na twee dagen gebruik zien ze dat er geen wezenlijk verschil is.

Het beheer doe ik nu samen met een externe partner (want ik ben voltijds jurist en kan dus niet op ieder ogenblik inspringen). Problemen zijn er zeer zeker, maar met zekerheid in veel mindere mate dan op mijn werk (maar goed, er is een serieus verschil in omvang). Mijn ervaring met linux admins is dat zij veel scherper dan windows admins een probleem écht begrijpen en dus sneller kunnen oplossen.

Conclusie: ik weet dat het kan om een bedrijf volledig op linux te laten draaien en al je data en diensten in de EU te hosten. Wil dat zeggen dat je stante pede alles moet overzetten? Neen - maar je moet zeker niet het omgekeerde gaan beweren omdat het jou niet gelukt is.

[Sando]

heb je zelf wel eens met Linux gewerkt? Ik voelde me in mijn studententijd een échte IT'er doordat ik in Ubuntu werkte en bijna alles via CLI deed. Maar als ik nu - nu ik werk - al die dingen moet uitpluizen en oplossen, dan valt er geen geld meer te verdienen.

En dat was 20 jaar geleden ten tijde van Ubuntu 6.06? Ik ben een IT'er en video editor. Ik gebruik volledig Linux. Thuis en op het werk. Tijdens het werk gebruik ik vrijwel nooit de CLI.

Weet je wat tegenwoordig het marktaandeel is van de verschillende desktop systemen? Windows 71%, macOS 15%, Linux 4%. Ja Windows is populair, maar voor elke 4 mac gebruikers is er dus één linux gebruiker, en dat is best veel.

opensource is niet geschikt, én niet gratis.

Voor niets gaat de zon op. Met alle licentiekosten die je bespaart kan je er een teampje opzetten en het zelf bouwen. Het zou echt mooi zijn als "we" dat allemaal doen in Europa, dus dat alle landen samen software bouwen en onderhouden (bouwen, forken of samenwerken). Een beetje zoals dat ook ging met die corona app maar dan in het groot. Dan heb je dus 27 teams om een soevereine Europese office omgeving te bouwen voor overheden.

Het gaat hier echt niet om projectjes met één maintainer die morgen weg kan zijn @Blokker_1999. Er ligt hier een enorme kans om jaarlijks honderden miljoenen te investeren in een eigen product en dan nog goedkoper uit én soeverein te zijn. Een beetje wat Duitsland en Frankrijk af en toe op eigen houtje lopen te knutselen maar dan met de tweede grootste economie in de wereld.

De lobbyisten van Microsoft hebben goed hun best gedaan om de mogelijkheden van vrijheid zo zwart mogelijk af te schilderen.

[Reactie gewijzigd door Sando op 16 februari 2026 20:29]

[Miki]

[quote]Om het persoonlijk te maken: heb je zelf wel eens met Linux gewerkt? Ik voelde me in mijn studententijd een échte IT'er doordat ik in Ubuntu werkte en bijna alles via CLI deed. Maar als ik nu - nu ik werk - al die dingen moet uitpluizen en oplossen, dan valt er geen geld meer te verdienen. Het gemak van MacOS (en Windows) is zo groot dat het mij die risico's wel waard zijn. Als je maar een fallback (exit scenario) hebt klaarliggen. Ik ga ervan uit dat de Belastingdienst dit heeft.[/quote]Heel misschien moet je je oogkleppen eens afdoen :?

De Duitse Bundeswehr denkt daar namelijk toch echt heel anders over. Zie: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/bwibundeswehr-chooses-open-source-adopting-opendesk

En de Franse Gendarmerie denkt er ook het zijne van met zelfs een eigen besturingssysteem: Wikipedia: GendBuntu

Deze was je waarschijnlijk ook vergeten, de Duitse deelstaat Schleswig-Holstein: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/new-open-innovation-and-open-source-strategy-schleswig-holstein

Daarbij besparen ze ook nog even flink op de kosten: https://www.heise.de/en/news/Goodbye-Microsoft-Schleswig-Holstein-relies-on-Open-Source-and-saves-millions-11105459.html

Het probleem lijkt me eerder te zitten in vastgeroeste IT’ers en mensen met dubieuze intenties waardoor de migratie naar open source software achter blijft ;)

[RielN]

Wow. Opensource kun je ook prima als SaaS aanbieden, met precies die contracten.

[Llopigat]

De Linux uit je studententijd is niet wat het nu is hoor. Het is een stuk volwassener. Overigens is Linux geen OS, je moet elke distro zien als een OS. Ubuntu en RedHat zijn behoorlijk gangbare desktops in het bedrijfsleven. Bij ons hebben we een hoop meer Ubuntu dan macOS in het veld! Ja op desktops, niet servers.

[MaestroMaus]

Onze overheid (en vele andere EU overheden) zijn veel te lang veel te naïef geweest over software uit de VS.

[asing]

Je kan het naief noemen, maar dan valt een groot deel van de bedrijven er ook onder.

Het probleem : een alternatief. Dat was er niet en hoewel we nu bijvoorbeeld NextCloud hebben kan je niet zeggen dat het een 1:1 vervanger is van de Microsoft omgeving (zowel de Office kant als de Azure kant).

[KoffieAnanas]

Probleem : een alternatief dat 1:1 een vervanger is van de Microsoft omgeving. Antwoord, dat ga je nooit krijgen, omdat je dan exact hetzelfde als de Microsoft producten nodig hebt.


Je kunt prima overstappen op een alternatief voor Microsoft, zolang de wil er maar is. Je krijgt er een andere omgeving, of meerdere voor terug. Dat zal tijdelijk voor aanpassing leiden van werkprocessen en inwerken in andere software.


Het probleem is vooral : de wil om te veranderen ontbreekt. Dat komt vooral door slap hap bij de beslissers, die zijn simpelweg risicomijdend. Want tja, als je overstapt op iets anders en er gaat iets mis, dan krijg je misschien alle schuld daarvan op je schouders als beslisser.


Helaas, het ontbeert aan enig lef en doorzettingsvermogen bij het hoger management. Dat is HET probleem. Niet de alternatieven.

[dmantione]

Exact. De vraag moet zijn: Kun je zonder Microsoft een geloofwaardige kantoorautomatisering opzetten? Het antwoord is volmondig ja.

En zelfs al is volledig open-source een brug te ver: Ook als je op Windows blijft en enkele gesloten of zelfs Amerikaanse applicaties blijft gebruiken, kun je prima een geloofwaardige kantoorautomatisering opzetten zonder Microsoft 365.

1:1-vervanger is vooral een excuus om alternatieven tegen te houden. Alternatief heeft functie X niet, dus is alternatief onbruikbaar. Als je evenwel zo denkt, zul je altijd aan Microsoft vast blijven plakken, zonder dat daar een echt goede reden voor is.

[kdekker]

Ik heb zelf nog nooit een office cursus gehad, maar er zijn genoeg bedrijven die op dit vlak trainingen geven en bedrijven die die trainingen afnemen. In een groot bedrijf met praktisch geschoold personeel heb je zomaar een dag cursus per persoon nodig om een overstap (vroeger al) naar iets anders te ondersteunen. En als er een assertieve vakbond is, zelfs werkonderbreking regelen als er iets niet perfect is geregeld (wat best een uitdaging is als je bedrijf nog ploegendiensten kent).

Voornoemde is een voorbeeld van lang geleden en ging over de bediening van een apparaat, waar 1 ploegendienst vond dat ze niet goed geïnformeerd was. Uiteindelijk is de hele migratie teruggedraaid die nacht en later opnieuw gedaan. Daarmee zeg ik niet dat er dingen beter gecommuniceerd hadden kunnen worden, maar puur als voorbeeld voor een ogenschijnlijke simpele ingreep en de impact op de werkvloer.

[dmantione]

Zeker, maar uiteindelijk willen mensen gewoon hun werk kunnen doen. Als jij met iedereen gaat zitten en met hem persoonlijk een plan uitwerkt hoe hij zijn werk gedaan gaat krijgen, overwin je veel weerstand. Dat werkt veel beter dan een introductiecursus, want dan leg je wel uit hoe de software werkt, maar laat je mensen helemaal zelf uitzoeken hoe ze in de nieuwe situatie hun werk gedaan moeten krijgen.

[Oudecomputer]

Je vergeet kosten en support! Elk IT bedrijf kan jou support geven op een microsoft omgeving. Vindt maar een bedrijf dat jou support kan geven op een linux / BSD alternatief . en 2 kosten van migratie. Als de overheid iets doet vermenigvuldigen met minimaal 3. Veilige optie is gewoon migratie naar 360. We hebben al miljarden tekorten . en ik wil niet weer een toeslag betalen of meer belasting we betslen al veel te veel en dat is in den haag blijkbaar niet genoeg 50% loon belasting 21% btw de duurste benzine van europa 60% energie toeslag . ipv onzin projecten laat ze erbs projecten opzetten om migranten die zich misdragen terug te vliegen naar land van herkomst maakt Nederland echt veiliger. Die migrant in amdersdsm heeft 3 vrouwen aangerand en nog mag hij blijven!

[KoffieAnanas]

Jeetje, gaat verder alles goed met je in het leven?

[zenlord]

Je kan je pas uitspreken over de vraag of het een 1:1 vervanger is als je de werkelijk benodigde functionaliteit kent. Vandaag de dag draait zoveel in de browser en wordt communicatie met de overheid via (beveiligde?) email gevoerd, dat het mij niet zou verbazen dat veel overheidsdiensten zelfs geen tekstverwerker meer nodig hebben: web formulieren waarvan de output ofwel naar HTML of wel naar PDF worden omgezet en verzonden. Een rekenblad gebruik ik zelf vrij regelmatig, maar niet in die mate dat LibreOffice Calc niet voldoet voor mij.

Ik wil mijn gebruik zeker niet doortrekken naar een hele overheid, maar stellen dat "de integratie van losse applicaties" complexer, duurder of problematischer is dan een "eengemaakt en volledige geintegreerd pakket" is intellectueel bedrog, tenzij de gebruikers die volledige integratie ook daadwerkelijk nodig hebben.

[Blinkin]

Ja ik zou ook wel graag de inhoud willen weten. Ik heb een aantal keer bij overheidsinstanties gewerkt en binnen de afdelingen waar ik de ICT toepassingen inzag zou ik geen argument kunnen bedenken wat niet mogelijk is met FOSS toepassingen.
Vroeger was men nog wel erg afhankelijk van ActiveX integraties, maar dat is al lang niet meer.

[MsG]

Veel overheden leunen zwaar op Excel-sheets vol met macro's bijvoorbeeld.

[zenlord]

Niet alleen overheden - ook private bedrijven. Maar het onderliggende probleem zit 'em dus in het toestaan van die macro's. Niet alleen houdt het beveiligingsrisico's in, maar daarnaast zijn er ongetwijfeld betere oplossingen beschikbaar in 2026.

[MsG]

Als je enorme bergen aan bestaande macro's hebt, die op zichzelf nog prima functioneren, ga je dat niet zomaar eventjes allemaal opnieuw bouwen. Dat is 0 business waarde tegen gigantische kosten.

[Immutable]

En dat terwijl achter het idee van een spreadsheet helemaal geen patent op zit:
Wikipedia: VisiCalc

Knap hoe Microsoft dan zo mensen in hun vuik heeft weten te lokken. En te wurgen.

[Oudecomputer]

Vroeger waren er tal van alternatieve lotus 123 word perfect star office.. Waarom worden die niet gebruikt? Omdat de uit rol van microsoft gemakkelijk is en je overal IT support kunt krijgen. De meeste Big IT bedrijven zitten voor een rede in de VS en niet in Europa. Als jij twee tot driemaal zoveel kunt verdienen, en niet 50% loon belasting hoefte te betalen en 21% btw en niet nog eens 200 euro in de maand moest betalen om in de sport auto te rijden waar van je doet droomen en daar bij ook nog een normale auto er bij had en een mooi groot huis. En bezine 2 euro per 3,5 liter is ... Moeilijke keuze waar ik zou willen werken. Talent verhuist naar de VS . Bedrijven in Europa worstelen met regelgevingen belastingen taal barrière en personeel wat er niet is . Alles in de VS beter op dit punt. ( Niet alles is beter in de VS ) Maar waar het omgaat Europa kan veel will maar ze verkopen alles aan het buiten land omgeven het weg investeren niks in bedrijven stapelen alleen maar meer en meer regels belastingen etc op het bedrijfs leven . Ik zou ook een start up in een ander land begin dan in Nederland. Europese landen hebben nooit genoeg belasting geld!!! Verzinnen creatieve manieren om nog meer belasting te innen om maar sinterklaas te blijven spelen.

[Adiposed]

Het mooiste vind ik nog dat de gemeente waar ik werk (en het overkoepelende orgaan tussen vijf gemeentes) juist in Trump tijd besluiten over te stappen naar M365. Echt de beste beslissing die ze kunnen nemen...maar ja, overheid en keuzes maken.

[Reactie gewijzigd door Adiposed op 16 februari 2026 19:55]

[Casejunkie]

Er wordt ook hardware uit China gehaald zoals Huawei servers en storage oplossingen.

Maar als je je software haalt uit alleen Europa; heb je dan minder risico's? Stel we gaan naar een cloud oplossing in Italië en daar staat ook zo'n figuur op als in de VS het geval is, dan heb je toch ook hetzelfde probleem?

[Enjoyer]

Dat is ook een ongefundeerd statement zeg. Europa betaald meer aan the USA dan de USA toegeeft. Zonder Europa had the USA ook geen Defensie apparaat. Kijk ook maar eens naar state bonds, etc.

[Immutable]

Of de Tizzard Mission, door WW2 hebben we praktisch alle technische kennis overgedragen aan USA wat daarvoor erg achter liep op Europa.
Wikipedia: Tizard Mission

Dit was een gigantische kennis dump vanuit de UK -> USA.

[johnbetonschaar]

Ik vind de argumentatie dat het zogenaamd te moeilijk of onmogelijk is om van Microsoft spullen af te stappen altijd zo ontzettend zwak. Sure, Microsoft heeft echt wel producten en diensten die niet een direct plug & play alternatief hebben en misschien niet bovenaan de lijst zouden hoeven staan voor migratie, maar het gaat er bij mij gewoon echt niet in dat je niet op zijn minst zou kunnen beginnen met bijvoorbeeld alle clients die geen speciale Windows software nodig hebben over te zetten naar Linux, en dan de browser versies van al die Office meuk te gebruiken. Voor e-mail en briefjes schrijven geloof ik ook echt niet dat je dat ook niet met andere software zou kunnen doen. Dan wordt er vaak bijgehaald dat werknemers dan training nodig hebben etc, omdat de knopjes en menuutjes van LibreOffice ergens anders zitten. Volgens mij wordt dit zwaar overdreven en kun je wel zien aan het moeiteloos gebruik van smartphones en de 1001 apps die mensen daarop probleemloos gebruiken, dat het allemaal wel meevalt met hoe moeilijk het is voor werknemers om aan nieuwe software te wennen.

Moraal van het verhaal, als je er bij voorbaat altijd maar van uitgaat dat alles te moeilijk is en niet op zijn minst probeert stap voor stap onderdelen van je IT weg te migreren, dan wordt het inderdaad nooit wat.

[Robbierut4]

Dan wordt er vaak bijgehaald dat werknemers dan training nodig hebben etc, omdat de knopjes en menuutjes van LibreOffice ergens anders zitten. Volgens mij wordt dit zwaar overdreven en kun je wel zien aan het moeiteloos gebruik van smartphones en de 1001 apps die mensen daarop probleemloos gebruiken, dat het allemaal wel meevalt met hoe moeilijk het is voor werknemers om aan nieuwe software te wennen.

Voor iemand van 30 ofzo is dat geen probleem. Echter werken er bij zo'n organisatie ook mensen van 67 die over een paar maand met pensioen gaan. Die zijn niet altijd vergroeid met hun smartphone en hebben echt wel training nodig omdat een knopje anders is.

Dat gezegd hebbende, dat is geen reden om niet te migreren.

[johnbetonschaar]

Ik wil het ook niet wegzetten als totale onzin, maar ik heb wel het idee dat het enorm overdreven wordt. Een heel groot deel van het typische kantoor computer gebruik is echt van het niveau e-mail, Teams, briefje tikken, PDF'je openen en ondertekenen etc. Inmiddels gaat een heel groot deel van alle dingen als HR, facilities, IT support, time writing, compliance, travel booking, declaraties, etc. enz. ook gewoon allemaal via web apps als WorkDay, Concur, etc, en blijkbaar lukt dat mensen ook allemaal gewoon.

Er zullen best wel wat investeringen/kosten bij komen kijken natuurlijk, en sommige bedrijfsprocessen krijg je misschien nooit van Microsoft weg op dezelfde manier dat bedrijven die op SAP zijn gestandaardiseerd daar waarschijnlijk nooit meer vanaf kunnen migreren. Maar met kleine stapjes kun je volgens mij een eind komen.

[Digitalnerd1]

Je overschat hoe moeilijk dat voor de gemiddelde gebruiker is.

[MartineEekhof]

Heb je wel eens met de GenZ generatie samen gewerkt? Het gros weet niet hoe ze bestanden moeten kopieren in WIndows. Of een pdf document draaien. Dra-ma.

[Killemov]

Dan wordt er vaak bijgehaald dat werknemers dan training nodig hebben etc, omdat de knopjes en menuutjes van LibreOffice ergens anders zitten.

Net zoals dat destijds gebeurde toen Microsoft hun ux helemaal omgooide met ribbon e.d.

[baxic]

Het is zeker niet slim om volledig afhankelijk te zijn van Amerikaanse software. Maar om nu zoveel moeite en energie te gaan steken in bijvoorbeeld van microsoft overstappen lijkt me net wat te overdreven. Ik denk dat het belangrijk is om alternatieve te onderzoeken. Maar linux met proton is geen realistisch alternatief.

Ik denk dat het beste is om niet alles uit handen te geven zoals alarm systemen , Digi D en Ideal.
De email software laten lopen via een exchange server die niet die van microsoft is zodat je makkelijk je email kan openen op een alternatieve client lijkt me ook een eerdere stap. het is niet alsof je windows ineens niet meer werkt als amerika wild gaat doen.


Plus de conclusie is gewoon als we nu hals over kop alles moeten gaan omzetten zijn we daar al lang te laat mee.

[Bedge85]

Ja. Wat jij aangeeft, bijvoorbeeld een Exchange-server in eigen beheer, kan een goede stap zijn. Er wordt nu elke keer gezocht naar een volwaardig “drop-in” alternatief voor Office 365, maar die is er niet. Wel kun je beginnen met bijvoorbeeld e-mail in eigen beheer te regelen (dat kan Exchange zijn, maar ook een andere oplossing). Vervolgens kun je kijken naar een goed alternatief voor OneDrive (of Samba).

Het is beter om het grote “probleem” op te delen in kleinere deelproblemen en die vervolgens een voor een op te lossen. Dat is veel werkbaarder dan een enorme migratie, waarbij op een bepaalde dag bijvoorbeeld wordt overgestapt van Office 365 naar Nextcloud. Het voordeel is ook dat je bij het oplossen van de deelproblemen (bijvoorbeeld het zoeken naar een alternatief voor Office 365 mail) nieuwe kennis opdoet. Die kennis helpt je weer bij het oplossen van het volgende deelprobleem, zoals het zoeken naar een vervanging voor OneDrive, en zo verder.

[Killemov]

Maar om nu zoveel moeite en energie te gaan steken in bijvoorbeeld van microsoft overstappen lijkt me net wat te overdreven.

De titel van het artikel geeft dus aan dat er alleen al door de belastingdienst (Waarom dan niet meteen voor de hele overheid?!?!) 14.4 miljoen wordt uitgegeven om bij Microsoft te BLIJVEN. Het meest gebruikte argument blijft gewenning. Tja, en dan ook nog "Met de kennis van nu ..." roepen maakt het voor mij nog irritanter. De overheid heeft zelf al lang niet of nauwelijks IT kennis. En dat voor een een organisatie die vroeger te boek stond als de beste(?) IT-werkgever van Nederland.

[Keypunchie]

"Wat zijn de alternatieven?"

Nou, voordat je overstapte, had je al blijkbaar iets, maar dat terzijde. Ook gaat een alternatief er met die instelling natuurlijk nooit komen...

Ook hoef je niet in 1x alles over (wat volgens mij de makke is van "Linux!") roepen. Je kunt ook diensten eerst gaan overzetten. Of in delen van de overheid pilots gaan draaien. En zeker in EU verband is er echt wel wat te vinden. De Fransen hebben een mooi platform voor videobellen ontwikkeld (volgens mij op basis van Matrix), terwijl de Duitsers bijvoorbeeld stappen zetten met NextCloud.

Het is echt een kwestie van moedwillige domheid en aangeleerde hulploosheid om te doen alsof alleen Amerikaanse bedrijven dit soort software kunnen leveren ("TINA"). Er is alleen nooit een prijs gehangen aan digitale soevereiniteit.

Waar een wil is, is een weg.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 16 februari 2026 18:39]

[Scriptkid]

En die weg is er nog niet duurt nog 10-15 jaar als we nu beginnen, maar we zijn inmiddels al weer 3 jaar verder en nog steeds is er 0 initiatief.

Eerst moet je iets bouwen dan pas kun je bedrijven overhalen migreren en niet andersom.

[Blokker_1999]

Voordat ze zijn overgestapt hadden ze waarschijnlijk een andere technologiestack van een grote, Amerikaanse tech gigant. Dat kan Microsoft zijn, dat kan ook een combinatie van andere aanbieders zijn geweest. Maar het is niet alsof men voorheen een eigen kantoorpakket in elkaar had gebokst.

En je wil binnen 1 organisatie ook niet zo snel langdurig je gebruikers over 2 ecosystemen gaan splitsen. Ja, je kan een testproject opzetten. Maar van zodra gebruikers echt overmoeten, wil je ook dat de beslissing genomen is en dat het vooruit gaat om iedereen over te zetten. Want het enige wat duurder is dan 1 systeem te onderhouden is 2 systemen te onderhouden.

[DataGhost]

"Tot slot moet worden opgemerkt dat het gebruik van Linux en een aantal andere opensourceoplossingen gratis is, maar dat het gemeengoed is voor grote organisaties dat bij implementatie hiervan wel een onderhouds- en beheercontract wordt afgesloten. Deze zijn niet gratis."

Oh, bij M365 worden dit soort contracten niet afgesloten begrijp ik dus? Of zijn die wel gratis? Behoorlijk onzin-argument, dat moet gewoon in beide gevallen. Kennelijk waren er geen echt steekhoudende argumenten meer zodat dat vermeld moest worden?

Liever zie ik een goede uitleg van waarom M365 wél geschikt is en de rest niet. Waarom is die integratie zó belangrijk en waarom is dat met de andere pakketten onmogelijk? Is er helemaal niet omheen te werken? Is er niet aan de software bij te dragen zodat dat wel mogelijk wordt? Zelfs als dat extra geld kost, weegt dat dan niet op tegen het onafhankelijk worden van MS/VS?

[Blokker_1999]

Het punt moet vooral onderstrepen dat de licentiekost dan wel gratis mag zijn, maar dat er nog altijd kosten verbonden zijn aan zulks een migratie. Zowel voor de migratie zelf als daarna het onderhoud van heel de omgeving.

Uiteraard zijn die kosten er ook bij heel de Microsoft stack. Maar het argument dat heel vaak wordt aangehaald dat FOSS toch gewoon gratis is, is in vele grote omgevingen gewoon incorrect. Zelfs als je alles in-house doet heb je onkosten aan het onderhouden van de infrastructuur, het voorzien van alle opleidingen, het omzetten van alle systemen, enzoverder. Gratis bestaat niet in dat opzicht.

[DataGhost]

De kamervragen zijn juist heel erg gericht op digitale soevereiniteit, niet zozeer op de kosten. Dus in dat opzicht is het een vaag argument. In de rest van de gegeven antwoorden wordt pijnlijk duidelijk dat er eigenlijk heel weinig echt onderzocht is en het bijna vanzelfsprekend was dat M365 de oplossing zou gaan zijn, ongeacht de (niet onderzochte) al-dan-niet-geschiktheid van alternatieven.

[mission]

Ik denk onbereikwilligheid van eindgebruikers, men wil thuis en op het werk het liefste met alles hetzelfde werken zoals ze gewend zijn

Net als een oudere garde die hun computerwerk niet als computerwerk ziet maar als een vervelend ding om hun werk te doen. Die hebben hebben geen zin in aan iets nieuws wennen.

En als we op de ministeries iets hebben dan is het wel 100en hokjes met eigen managers die zich graag ergens tegenaan bemoeien

[fenrirs]

Gaan we weer met die ‘oudere garde’… een 60er van nu was 30 bij de introductie van windows en office en de hele rambam in de jaren 90. Met een beetje geluk vond men hem/haar toen enorm innoverend en toonaangevend.

Word en Excell werken in de basis nog precies hetzelfde

[sypie]

Dat laatste klopt. In de basis werken ze nog precies hetzelfde (met wat extra functies). Na 30 jaar schrijven we Excel nog steeds met één "l" aan het einde.

[mission]

Precies en dan willen we nu dat ze dus ineens een compleet ander systeem gaan gebruiken en snappen niet dat men daar niet op zit te wachten?

[PolarWolf]

Die "eindgebruikers" gaan na hun werkdag naar huis. Halen intussen de kids van school, en tegen de tijd dat ze thuis zijn moet het eten op tafel, de hond uitgelaten, sporten, kids naar bed, nog even voor de buis hangen en dan naar bed. Ondertussen pielen ze nog wat op de mobiel. Wat veel "Tweakers" niet lijken te begrijpen is dat de gemiddelde kantoormedewerker geen IT nerd is. Het zijn over het algemeen taakwerkers die naast een standaardpakket voor het daadwerkelijke inhoudelijke werk wellicht nog wat teams doen, beetje outlook, wellicht nog her en der een documentje bewerken. In essentie, even respectloos, apen die een truukje hebben geleerd en na het eind van de werkdag bezig gaan met dingen die vooral heel ver verwijderd zijn van zaken waar de gemiddelde nerd zich mee bezig houdt. Die taakwerkers wil je zo snel en makkelijk mogelijk aan hun taak zetten. Die hebben er op geen enkele wijze belang bij om zich te (willen) verdiepen in alle ins en outs van de systemen waar ze mee werken. Aan ons als systeembeheerders om voor elkaar te boksen op een enigzins beheer(s)bare wijze. Systeembeheerders hebben er op hun beurt ook geen belang bij om een lappendeken aan producten, oplossingen en maatwerk in hun platform te hebben. In een organisatie van enige schaal is standaardisatie, (centrale) beheerbaarheid, monitoring en security vele malen belangrijker dan welk smaakje OS of kantoorpakketje deze week nu weer es populair is bij de geeks.

[mission]

100% mee eens hoor, ik doelde ook op @DataGhost die een goeie reden zocht.

En dit is een van die redenen imho.

[Slavy]

Ook andere software als LibreOffice, Onlyoffice, Thunderbird en Nextcloud zijn volgens hem mogelijk niet geschikt voor de Belastingdienst. Los van de ingewikkeldere migratie zouden ook deze softwaretoepassingen geld kosten: "Tot slot moet worden opgemerkt dat het gebruik van Linux en een aantal andere opensourceoplossingen gratis is, maar dat het gemeengoed is voor grote organisaties dat bij implementatie hiervan wel een onderhouds- en beheercontract wordt afgesloten. Deze zijn niet gratis.

Ja want Microsoft is gratis, vooral in de cloud en je hebt elk jaar geen terugkomende kosten

[fjjl]

Dat staat er toch niet. Er wordt bedoeld dat het kosten-argument dat wordt aangehaald om te kiezen voor opensourceoplossingen bij organisaties zoals de Belastingdienst niet zo opgaat.
Dat citaat is geen vergelijking met Microsoft-diensten afnemen.

[Caelorum]

Het kostenargument is ook niet waarom het nu een discussie is. Overigens nooit geweest. Het is al jaren de afhankelijkheid van 1 leverancier wat het echte probleem was en pas revent is daar het hele land waar het HQ staat bijgekomen.

Het is gewoon pure afleiding vanuit de belastingdienst om mensen maar niet teveel te laten denken dat ze eigenlijk soevereiniteit niet hoog hadden staan. Toch gek voor de echte economische motor van Nederland.

[Scriptkid]

Lol men vermeld het juist om te laten zien dat 1:1 moet worden vergeleken.


Bij Windows en bij Linux heb je beide onderhoud contracten.


En nog gaan jullie totaal de andere kant op hoe dan. Zit het zo diep?

[Digitalnerd1]

Andere zienswijze:
De geopolitieke en soevereine ambities van NL en EU worden alleen gevoedt door de wispeltreurigheid van Trump. Als de Amerikanen weer een Atlantisch gezinde president kiezen, en de relatie herstelt, dan zullen de Europeanen gewoon weer overgaan op Amerikaanse techproducten. Hierdoor is bij voorbaat opschalen- en overschakelen naar Europese alternatieve een kostenpost die ten alle tijde moet worden ontweken.

[sip5080]

Dit vind ik te kortzichtig. Trump is één man ja, dat ben ik met je eens, maar wat je hierin vergeet is dat bijna de hele rupublikeinse partij extreem is geworden in heel veel verschillende opvattingen.
Mijn inziens is en blijft het oliedom om zó afhankelijk te zijn van éénpartij voor je dienstverlening.

Risico = kans x impact.

De kans was klein, is nu klein maar wellicht matig te noemen. De impact daartegen is gigantisch.
Nee, voor je belangrijkste nationale digitale diensten (overheid, banken, verzekeringen, juristen, enzovoorts) wil je zo min mogelijk afhankelijk zijn van internationale partijen. Ik ben bang dat dit pas écht goed gaat doordringen als het een keer gruwelijk mis gaat. Security experts waarschuwen hier al jaren voor (bij deze😉).