Een paar jaar terug moest je er nog best voor zoeken, maar nu vliegen de Europese alternatieven op Amerikaanse online diensten je om de oren. Voor online kantoorsuites als Microsoft 365 en Google Workspace zijn er echter nog niet zoveel bekende kant-en-klare alternatieven. Het populaire opensourceplatform Nextcloud moeten mensen bijvoorbeeld zelf hosten en tools als LibreOffice hebben (vooralsnog) geen online versie.
Afgelopen maand wist een nieuwe Europese onlineofficesuite ineens veel internationale media-aandacht te vergaren: Office EU. Onder meer The Register en Techradar schreven over dit Nederlandse initiatief, dat op zijn site 'een complete cloudgebaseerde kantoorsuite' belooft 'die volledig op Europese infrastructuur draait'. Office EU biedt een cloudopslagdienst, documentverwerker, presentatieontwerper, spreadsheetsoftware, e-maildienst, kalender en videoconferentietool aan.
Hoewel ZDNet Office EU 'een nieuwe stap in digitale soevereiniteit' noemt, klinkt er ook kritiek op het bedrijf. In zijn faq laat Office EU namelijk weten dat de officesuite is 'gebouwd op Nextcloud Hub'. En inderdaad: Nextcloud biedt de genoemde diensten zelf ook aan, die op hun beurt weer deels gebaseerd zijn op LibreOffice. Het verschil is dat Office EU ook de hosting verzorgt. Is Office EU dus 'gewoon' een Nextcloud-wrapper met hosting, of komt er meer bij kijken?
Gat in de markt
Hoewel de naam misschien anders doet vermoeden, is Office EU geen initiatief vanuit officiële Europese instanties. Het bedrijf is een jaar geleden opgericht door de ondernemer Maarten Roelfs. Tegenover Tweakers laat hij weten hoe het idee is ontstaan.
Waarom ben je begonnen met Office EU?
"Een tijd geleden was ik op zoek naar een goed alternatief voor Amerikaanse diensten. Ik wilde weg bij de Amerikanen, nog voordat de echte gekte begon, maar ik zag geen goede alternatieven in de markt. Uiteraard waren er opensourceprojecten zoals Nextcloud, maar hetzelfde gebruiksgemak als bij een Google of Microsoft was er niet in Europa. Daar ben ik op gesprongen. Ik wilde iets heel gebruikersvriendelijks maken met het idee dat je iets hebt dat 100 procent Europees eigendom is."
Wat deed je voordat je Office EU oprichtte?
"Ik heb een aantal bedrijven gehad. Ik heb nog steeds een bedrijf in de privacysoftware en ik heb een aantal ondernemingen gehad en verkocht, dus ik zit er echt als ondernemer in."
Is dat ook je plan met Office EU? Na een paar jaar weer verkopen?
"Tja, dat weet ik niet hoor. Zo ver kan ik niet naar de toekomst kijken, geen idee. Ik vind het in ieder geval heel leuk waar we mee bezig zijn en we krijgen veel interesse uit alle hoeken en gaten in Europa en verder. We willen de logische plek zijn waar je heen gaat als je online een officesuite wilt."
De KVK-inschrijving van Office EU staat op een woning in Den Haag. Roelfs meldt dat het bedrijf momenteel twintig mensen in dienst heeft, die overal ter wereld remote werken. Er wordt veel promotie voor Office EU gedaan. Dat gebeurt door The Hague & Partners, een marketingorganisatie die verbonden is aan de gemeente Den Haag.
Tegenover Tweakers meldt The Hague & Partners dat 'initiatieven uit onze stad die een positief effect kunnen hebben in het creëren van een betere, veiligere en rechtvaardigere wereld door ons enthousiast worden ontvangen'. "Aangezien datasoevereiniteit de laatste tijd een veelbesproken onderwerp is, zowel bij nationale als internationale media, vinden wij de lancering van dit platform een relevante toevoeging aan deze gesprekken."
Slechts een Nextcloud-wrapper?
Office EU heeft niet zelf kantoorsoftware ontwikkeld, maar maakt gebruik van de opensourcesoftware van Nextcloud. Online wordt het bedrijf daarvoor bekritiseerd. Er wordt gesteld dat Office EU slechts Nextcloud-diensten verkoopt onder een andere naam, terwijl gebruikers met enige technische kennis ook gewoon een eigen Nextcloud-instance kunnen hosten. Roelfs zegt echter dat Office EU meer is dan slechts een gehoste Nextcloud-instance met eigen branding.
Waarom maken jullie gebruik van Nextcloud?
"Het werkt gewoon heel goed. Het is een bewezen product. Wij wilden dat op een heel eenvoudige manier aanbieden en dat was er gewoon niet. We zijn ondernemer genoeg om te denken: als ik het niet oppak, wie dan wel? Er zullen altijd mensen zijn die zeggen: ik kan toch ook zelf Nextcloud downloaden en thuis op mijn privéserver op een Raspberry Pi draaien. Dat kan, maar daar zit echt wel een beperking in op het gebied van prestaties, functies en veiligheid. Wil je goed kunnen videobellen en wil je andere zaken goed op orde hebben, dan komt er heel veel bij kijken."
Wat komt er dan precies bij kijken?
"Als je met veel mensen wilt videobellen, heb je een specifieke high-performance backend nodig. En er komen veel meer bewegende onderdelen bij. Maar als je klein bent, tuurlijk kun je het dan zelf doen. Dat is het mooie van Nextcloud en open source. De Tweakers-doelgroep kan het zelf wel, denk ik. Maar de wereld is veel groter dan Tweakers."
Voor het Tweakers-publiek biedt Office EU dus geen meerwaarde?
"Nee, dat hoor je mij niet zeggen. Maar even los van het Tweakers-publiek: als je technisch heel handig bent en je wil thuis een server draaien met Nextcloud, dan moet je dat doen. Ben je technisch minder vaardig of wil je er geen tijd aan besteden, dan kun je bij ons komen. Heb je een bedrijf zonder IT-afdeling, maar wil je het wel goed regelen, dan ben je bij ons ook aan het goede adres. Ik wil maar zeggen: niet de hele wereld is zo technisch dat ze het zelf kunnen opzetten."
Bestaat Office EU momenteel alleen uit Nextcloud-diensten?
"Voor de meeste apps maken we gebruik van Nextcloud."
Welke apps maken dan geen gebruik van Nextcloud?
"Als we eenmaal live zijn, dan laat ik het je even zien. We hebben er heel veel omheen gebouwd en zorgen ervoor dat het geschikt is als software as a service (saas, volledig beheerde online diensten, red.), want Nextcloud is dat uit zichzelf niet, en vanuit daar bouwen we op."
De diensten van Office EU (links) zijn gebaseerd op die van Nextcloud.
Heb je voorbeelden van wat jullie om Nextcloud heen hebben gebouwd?
"Als je Nextcloud saas-ready wilt hebben, heb je wat andere eigenschappen en vraagstukken dan wanneer je het platform geïsoleerd en voor één gebruiker draait. Dus usermanagement, billing: zulk soort zaken komen erbij."
Hebben jullie er zelf ook code omheen geschreven?
"Er is heel veel omheen geschreven."
Kun je daar dan een voorbeeld van geven? Wordt dat ook opensource?
"Nou kijk, weet je wat het is? Ik vind het eigenlijk niet zo'n heel prettig gesprek. Jij hebt mij benaderd. Ik zeg: ik ben er eigenlijk nog niet klaar voor, want we zijn een aantal dingen aan het afwikkelen."
Dat idee kreeg ik niet. Jullie treden ook al volop naar buiten met persberichten.
"Dat klopt, we zijn ook klaar. We zijn bezig met een gefaseerde uitrol. Maar wat ik wil zeggen: we hebben er heel veel omheen gebouwd; we zorgen dat het platform saas-ready is en dat is het bijna."
Voor het gebruik van Nextcloud heeft Office EU een overeenkomst gesloten met dat bedrijf, iets wat Nextcloud tegenover Tweakers bevestigt. Dit houdt in dat Office EU een vergoeding moet betalen aan Nextcloud, maar hoe dat precies in zijn werk gaat, meldt Roelfs niet. "Ik vind het heel belangrijk dat er ook weer geld in die opensourcecommunity komt", zegt hij. "Want het is keihard nodig dat het product beter wordt. Niet dat het slecht is, maar er is nog best wat te ontwikkelen. En Europa heeft dit nodig. We moeten niet meer al het geld naar de Amerikanen brengen; we moeten het zelf ontwikkelen."
'Ik ben niet bezig met wat andere partijen precies doen.'
Onderscheiden van de concurrentie
Cloudprovider Hetzner, die datacenters heeft in Duitsland en Finland, verzorgt de hosting. Individuele Nextcloud-instances kunnen ook hostingruimte inkopen bij Hetzner, maar Office EU biedt dit dus standaard aan. Meer informatie wil Roelfs echter niet kwijt over de hosting. "Waar alle onderliggende hardware en software draait, willen we vanwege veiligheid op dit moment niet delen."
Dat snap ik niet. Hoezo kun je vanwege de veiligheid niet vertellen in welke datacenter de hosting plaatsvindt?
"Als het zover is, delen we dat. Maar het is 100 procent Europees eigendom. Het zijn Europese datacenters, maar ik vertel nu niet welke dat precies zijn."
Dus jullie gaan het later wel delen? Waarom kan dat later wel, maar nu niet?
"Ik wil het niet delen. Je kan doorvragen, maar ik wil het nu niet delen."
Alternatieven voor een hosted Nextcloud-instance
Naast bedrijven als Office EU die een hosted versie van Nextcloud aanbieden, zijn er een aantal Europese partijen die zelf kantoorsoftware hebben ontwikkeld en online aanbieden. Het Zwitserse Proton biedt bijvoorbeeld een cloudopslagdienst aan met een online tekstverwerker, spreadsheettool en (voor een meerprijs) een maildienst. Het Duitse Mailbox.org biedt naast zijn e-maildienst ook online kantoordiensten aan voor tekstverwerking, spreadsheets en presentaties (gebaseerd op Open-Xchange), naast een videobeltool en cloudopslagdienst.
Office EU is niet het enige bedrijf dat Nextcloud als saas aanbiedt. Op de site van Nextcloud staan verschillende hostingproviders, al hebben die niet zo'n grote marketingpush gedaan als Office EU. De vraag is dus wat Office EU precies onderscheidt van de andere partijen, maar daarover is Roelfs vaag.
Jullie zijn niet het enige bedrijf dat een hosted versie van Nextcloud aanbiedt. Op de website van Nextcloud staan verschillende hostingproviders, zoals PathConnect. Wat doen jullie anders?
"Ik weet niet precies wat zij aanbieden. Wij focussen op wat wij doen en dat doen we zo goed mogelijk. Ik kan dat niet vergelijken."
Dus jullie weten niet wat de concurrenten doen?
"Wij focussen heel erg op onze eigen koers en we willen het zo goed mogelijk doen. Ik ben niet heel hard bezig met wat andere partijen precies doen. Wij willen wat wij doen zo goed mogelijk maken, zo makkelijk mogelijk maken en zorgen dat het zo goed mogelijk en efficiënt draait."
Gratis versie?
Office EU is nu beschikbaar voor de eerste paar klanten. Het is de bedoeling dat de wachtlijst de komende maanden stapsgewijs afgewerkt wordt en dat de tool vanaf het derde kwartaal algemeen beschikbaar komt. Daar zit wel een prijs aan, maar Roelfs wil niet zeggen hoeveel een abonnement gaat kosten. De ceo meldt alleen dat de prijs 'in lijn ligt' met die van Microsoft 365 en Google Workspace.
Komt er ook een gratis versie?
"Nee."
Waarom niet? Microsoft en Google bieden ook een gratis versie aan.
"Ja, en ze gebruiken je data en maken profielen van je. Wij doen niets met je data. Als het gratis is, ben je zelf het product. Dat zal bij ons niet zo zijn."
Redactie: Kevin Krikhaar • Eindredactie: Marger Verschuur
/i/2008088828.webp?f=imagenormal)
/i/2008088824.webp?f=imagemedium)
/i/2008088826.webp?f=imagemedium)