FSF: licentiebeperkingen OnlyOffice botsen met GPL, Euro-Office is toegestaan

De Free Software Foundation (FSF) verklaart dat de aanvullingen van OnlyOffice op de opensourcelicentie (A)GPL niet mogen. Het alternatief voor Microsoft Office legt daarmee oneigenlijke beperkingen op aan gebruikers en aan de aftakking Euro-Office.

Volgens de opensourcestichting Free Software Foundation zijn de aanvullende voorwaarden van OnlyOffice in strijd met de gebruikte GNU Affero General Public License version 3-licentie. De GNU (A)GPL is niet te gebruiken om softwarevrijheden weg te nemen, zo geeft de stichting aan in een uitgebreide blogpost. Daarin haalt de non-profitorganisatie voor vrije software ook het nieuwe Office-alternatief Euro-Office aan.

OnlyOffice, de van oorsprong Russische leverancier van alternatieve kantoorsoftware, legt in aanvullingen op de bekende opensourcelicentie GNU AGPLv3 bepaalde beperkingen op. Het legt daarin onder andere de verplichting op om logo's van OnlyOffice te behouden bij distributie van deze software.

Europese aftakking

OnlyOffice beroept zich op zijn eigen voorwaarden om de Europese aftakking Euro-Office te beschuldigen van licentieschending. Deze fork, gestart door het Duitse Nextcloud, zou in zijn product niet voldoende naar OnlyOffice verwijzen. Nextcloud en hostingpartner Ionos stellen dat OnlyOffice in wezen een Russisch bedrijf is, dat zijn software niet echt op een opensourcemanier ontwikkelt.

Euro-Office ziet de aanvullende licentievoorwaarden van OnlyOffice als ongeldig. Ceo Lev Bannov van OnlyOffice schreef eind vorige maand dat Euro-Office zich maar tot de FSF moest wenden. Hij stelde dat 'de gerespecteerde opensourcegemeenschap' de situatie moest evalueren en een besluit moest nemen.

'Andere opties'

"Als de FSF bepaalt dat onze licentie en ons project op één lijn zitten met de AGPLv3, gaan we door als opensource-initiatief", beloofde de Russisch-Turkse topman. Volgens hem is het bedrijf echter klaar om andere opties te overwegen als het besluit van de FSF uitvalt in het nadeel van OnlyOffice. Dat is nu dus gebeurd.

OnlyOffice icon. Bron: OnlyOffice

Reacties (36)

[Opifex]

Enorm goed dat de FSF zich hier ook over uitspreekt. Zelfs al heeft hun woord vanuit wettelijk perspectief weinig waarde, in de praktijk denk ik dat velen hen wel als dé referentie zien wat betreft GPL.

Wat OnlyOffice hier deed was dan ook echt een loophope gebruiken om de GPL te omzeilen om zowel gebruikers als ontwikkelaars te naaien. Voor diegenen die niet op de hoogte zijn:

• De GPL zegt dat als je het werk distribueert (al dan niet na wijzigingen), je het nieuwe werk opnieuw onder diezelfde licentie (en vrijheden) moet vrijgeven, inclusief code.
• De GPL staat wel toe dat je, als auteur, een herkenningsteken toevoegt aan het werk dat andere ontvangers niet mogen verwijderen (denk bvb. aan je eigen naam in de broncode)
• Wat doet OnlyOffice: ze zetten een minuscuul klein logootje van zichzelf in de vensterbalk, en verplichten ontvangers om dit logo te behouden. Dit is op zich geen probleem, ware het niet dat dit logo beschermd is door een copyright buiten de GPL. En natuurlijk geven ze alle ontvangers van hun werk geen toestemming om dat logo te gebruiken...
  Gevolg: hun licentie zegt "Je mag het werk gebruiken voor alles wat je wil, zolang je ons logo maar behoudt. Maar... je mag ons logo niet gebruiken!"

De EuroOffice is een 1-op-1 fork van OnlyOffice dat deze absurde regel eruit gooit en volledig onder (A)GPL releaset.

[The Zep Man]

Wat ze met dat logo deden is precies wat Nintendo ooit deed qua kopieerbeveiliging op bijvoorbeeld de Game Boy. Zonder het Nintendologo mee te leveren op de cartridge start het systeem het spel niet op.

In een omgeving waar getoetst wordt naar gedachte achter wetgeving en niet op de letter van de wet werkt dat natuurlijk niet. En zo blijkt dat ook hier.

[player-x]

Apple doet nog steeds hetzelfde, gedemonteerde onderdelen, van kapotte Apple-producten, worden bij de grens gestopt, vanwege copyright redenen, omdat het Apple logo er op staat.

[bkor]

vanwege copyright redenen, omdat het Apple logo er op staat.

Toevoeging: Een logo is trademark (merkrecht), niet copyright.

[player-x]

potato - potato, is er een praktisch verschil?

edit:
Is er in de praktijk een verschil tussen de manier waarop hier Copyright en Trademark recht gebruikt wordt om gebruikers en/of dev's te belemmeren op een manier waar imho het eigenlijk niet voor bedoeld is, maar wel volgens de letter van de wet.

[Reactie gewijzigd door player-x op 16 april 2026 14:52]

[lenwar]

Het praktische verschil is voornamelijk het doel.

https://www.registreermijnmerk.nl/het-verschil-tussen-copyright-en-trademark/

Het auteursrecht beschermt dus alleen tegen directe kopieën en plagiaat. Dit is echter niet voldoende om uw trademark te beschermen. Als u bijvoorbeeld een logo heeft ontworpen waarbij u een boom afbeeldt met uw naam en deze is enkel beschermd middels de Auteurswet dan mag uw concurrent een soortgelijke boom met een soortgelijke naam in dezelfde kleuren gebruiken als handelsmerk. De concurrent mag enkel niet exact dezelfde uiting gebruiken, maar een klein verschil is voldoende. Het auteursrecht is bedoeld om creaties tegen namaak en diefstal te beschermen, maar niet tegen identiteitsconcurrentie.

Wat Apple doet is het tegengaan van onderdelen die worden verkocht als 'Origineel van Apple', maar niet van Apple afkomen (ongetwijfeld (mede) voor commerciële doeleinden). Apple gooit op iedere scheet z'n logo (en stopt het zelfs veelal 'recht' in het apparaat (mooi off-topic detail )), en dat maakt het herkenbaar als 'Origineel van Apple', want niemand anders dan Apple, mag zomaar het Apple logo op een reserveonderdeel zetten.

Als de 'nep-Apple-onderdelen-fabrikant' in plaats van een Apple logo, een ananasje met een hap eruit erop zou etsen en het verkopen als 'compatibel met Apple', dan heeft Apple (denk ik) geen poot om op te staan (in de EU).

In het voorbeeld dat je hierboven aanhaalt, is het Apple-onderdeel gerepareerd, maar lijkt het nog steeds een 'origineel Apple-onderdeel' (vanwege het logo). Als het niet als zodanig verkocht wordt (of misschien zelfs expliciet als zodanig benoemt is), moet ik zeggen dat ik dit voorbeeld inderdaad discutabel vind, maar de rechter in Noorwegen heeft Apple in deze gelijk gegeven, dus dan zal het inderdaad toch kloppen.

[bkor]

potato - potato, is er een praktisch verschil?

Ja, het verschil is gigantisch. Een enkel woord kan je geen copyright op claimen. Verder verschilt het enorm wat toegestaan wordt met trademark vs copyright (fair use bijvoorbeeld). Die dingen zijn niet te vergelijken. Verder kan je een trademark ook verliezen (als iets gemeengoed wordt) en een copyright heeft bijvoorbeeld een maximale termijn van geldigheid.

[LOTG]

Als dat originele onderdelen zijn, op wat voor grond kun je dan copyright claimen? Dat kun je alleen doen als het geen originele Apple onderdelen zijn en het logo er op staat.

Dat ze uit een compleet apparaat komen heeft ook weinig met copyright te maken.

[player-x]

https://repair.eu/news/apple-crushes-one-man-repair-shop/

[bzzzt]

Tsja, weer zo'n verhaaltje van 'ze pakken de kleine man', maar in feite verkocht deze reparateur dus schermen met een barst die ontdaan waren van het glas, opnieuw van glas waren voorzien in China en als 'originele reserveonderdelen' in de markt waren gebracht.

Het probleem voor Apple is dat zij verantwoordelijk zijn voor hun apparaten, wat als het scherm andere problemen heeft en de rest van de telefoon om zeep trekt? Wat als het vervangen glas zware metalen bevat? Wat als iemand een tweedehands 'origineel' toestel koopt wat Apple niet als goed genoeg beschouwd om hun naam op te zetten?

Ik begrijp dat mensen minder willen betalen, maar ook heel goed waarom Apple dit soort reparaties niet als volwaardig beschouwt en de grijze handel in onderdelen aan wil pakken.

[readefries]

Euh, (A)GPL is van FSF. Ook deze is juridisch afdwingbaar. Dat is ook al een paar keer gedaan:

• nieuws: Duitse rechter bevestigt opnieuw rechtsgeldigheid GPL
• Wikipedia: Free Software Foundation, Inc. v. Cisco Systems, Inc..

[Aftansert]

Je lijkt een onduidelijke tegenwerping te doen op iets dat niet gezegd wordt. Ik denk dat je reageert op "Zelfs al heeft hun [de FSF] woord vanuit wettelijk perspectief weinig waarde".

De rechter heeft de geldigheid van de licentie getoetst op basis van de tekst daarvan, en niet de interpretatie die de FSF zelf heeft van haar licentie. Natuurlijk wordt er wel iets van gewicht gegeven aan de ontstaansgeschiedenis en de bedoeling achter de licentie, en de FSF zit in een goede positie om die verder uit te leggen. Als er echter een geschil tussen OnlyOffice en Euro-Office ontstaat, zal er vooral naar de tekst van de licentie zelf gegeken worden, en niet naar deze blogpost van de FSF.

[Opifex]

Tuurlijk is de licentie juridisch afdwingbaar. Dat betwist niemand. Maar dat wil nog niet zeggen dat de FSF eender wat kan claimen en dat dat meteen ook rechtsgeldig is. Er zijn verschillende interpretaties van eender welk contract (inclusief de GPL), en welke interpretatie de juiste is wordt bepaald door een rechter.

Als ik een licentie schrijf, de OPL, jij gaat akkoord met de voorwaarden, maar achteraf zeg ik "Ja hee maar wacht eens! Wat ik eigenlijk bedoelde met deze licentie is dat wanneer jij dit werk van mij gebruikt, je voor mij een Lamborghini moet kopen!". Het spreekt voor zich dat dat niet kan, ondanks dat ik zelf de auteur ben van de licentie.

Een iets minder op flessen getrokken voorbeeld: de FSF heeft een zeer ruime interpretatie over wat "derivative work" wil zeggen. Die interpretatie wordt niet door alle actoren en jurisdicties gevolgd. Ondanks dat het wel een elementaire term is in hun eigen licentietekst.

[Ghostier]

"Zelfs al heeft hun woord vanuit wettelijk perspectief weinig waarde"

Hun woord heeft in wettelijke zin op dit punt juist veel waarde. Zij worden gezien als een onafhankelijke deskundige en zijn juist de partij waar een rechter navraag zou doen welk uitspraak onderbouwd is vanuit de licentie. Na deze uitspraak van FSF heeft Onlyoffice daardoor geen goeie ondersteuning voor de toevoegingen die zij hebben gedaan aan hun versie van hun gebruiksvoorwaarden. Dat is dus juridisch best problematisch.

Persoonlijk vind ik het dan ook goed dat ze deze licentiemisbruik hebben stopgezet.

[scribly3]

Als de extra clausule niet geldig is bij de GPL licentie, vervalt dan de geldigheid van de gehele licentie van de code van OnlyOffice dan niet, waardoor EuroOffice de sourcecode helemaal niet mag aanraken ?

[Reactie gewijzigd door scribly3 op 16 april 2026 11:53]

[ComputerGekkie]

Over het algemeen vervalt dan die specifieke clausule. Net als dat wanneer er een verboden clausule in je contract staat, niet opeens je volledige contract wordt opgeheven als de verboden clausule wordt geschrapt door de rechter.

[tszcheetah]

Nee, de AGPL blijft gelden. Nextcloud/EuroOffice heeft door middel van andere clausules in de AGPL het recht om de aanvullende beperkingen te verwijderen uit de licentie; die kunnen dus effectief genegeerd worden, terwijl de rest van de AGPL in stand blijft. De eis om het OnlyOffice logo te moeten gebruiken wordt gezien als zo'n beperking die verwijderd/genegeerd mag worden.

Kortom: volgens de FSF valt OnlyOffice tot nu toe onder de AGPL licentie, want zo heeft OnlyOffice het ook in bijv. een Readme verwoordt.

Voor toekomstige versies zou OnlyOffice kunnen overstappen naar een andere licentie, mits ze toestemming krijgen/hebben van alle auteurs. Dat is niet per se triviaal.

[Eärendil]

OnlyOffice heeft aan het eind van de licentie een clausule toegevoegd onder verwijzing naar sectie 7 van de AGPL, met daarin een extra restrictie (je mag het logo niet wijzigen).

Artikel 7 stelt dat er extra permissies toegevoegd mogen worden, maar geen extra restricties, uitgezonderd een lijst die genoemd wordt in de licentie.

All other non-permissive additional terms are considered "further restrictions" within the meaning of section 10. If the Program as you received it, or any part of it, contains a notice stating that it is governed by this License along with a term that is a further restriction, you may remove that term.

Euro-Office mag die restricties dus verwijderen uit de licentie, en de software verder verspreiden onder de AGPL zonder die restricties.

[The Zep Man]

Als de extra clausule niet geldig is bij de GPL licentie, vervalt dan de geldigheid van de gehele licentie van de code van OnlyOffice dan niet,

Zo werkt het niet met licenties. Ik kan iets onder GPLv2 laten ontwikkelen en uitgeven met een extra voorwaarde: ontwikkelaars hieraan moeten een rode onderbroek dragen tijdens het ontwikkelen, gebruikers een groene onderbroek dragen tijdens het gebruiken. Testers wisselen maar vaak of dragen geen.

Die extra voorwaarde slaat natuurlijk nergens op maar conflicteert niet met GPLv2 zelf (omdat GPLv2 niets zegt over onderbroeken). GPLv2 is ook licentie die ik al die tijd heb uitgedragen voor het project (naast de extra voorwaarde). De code zelf en voormalige bijdragen aan die software kunnen dus gewoon gerekend worden onder GPLv2, ongeacht de kleur onderbroek die (niet) gedragen werd.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 16 april 2026 11:59]

[Aftansert]

Je roept maar wat blijkbaar zonder enige kennis van die licenties. De licentie is juist zorgvuldig dichtgetimmerd, óók met generieke bepalingen die van toepassing zijn op rode onderbroeken; sectie 7 van de licentie. Daar gaat ook de halve blogpost van de FSF over, dus een beetje vreemd dat je hierover begint.

Er zou mogelijk een probleem ontstaan als die bepalingen er door OnlyOffice waren uitgesloopt (samen met sectie 8 van de licentie), maar dat is niet het geval. Het weghalen van de bepalingen mag in ieder geval niet op basis van het copyright dat de FSF heeft op afgeleid werk op de licentie, maar het is afwachten hoe dat gewogen wordt in een geschil tussen OnlyOffice en Euro-Office. Het benoemen van een (A)GPL licentie zonder de gebruikelijke voorwaarden is natuurlijk misleidend, maar als Euro-Office redelijkerwijs al wist van de volledige licentietekst, is het maar de vraag hoe belangrijk dat is.

Overigens heeft je antwoord ook niet zoveel te maken met de vraag waarop je reageert, want scribly3 vraagt of licentiehouders (niet OnlyOffice zelf dus) nu misschien niet helemaal geen licentie meer hebben.

[Reactie gewijzigd door Aftansert op 16 april 2026 12:45]

[arjankoole]

Als de extra clausule niet geldig is bij de GPL licentie, vervalt dan de geldigheid van de gehele licentie van de code van OnlyOffice dan niet, waardoor EuroOffice de sourcecode helemaal niet mag aanraken ?

Nee, bij EULA's en dergelijke zie je hetzelfde. Alleen de delen die hier niet rechtsgeldig zijn vervallen, maar de rest vervalt niet.

[cheersmate]

De blogpost slaat de spijker op zijn kop. De grote maar is alleen dat dit bij uitstek een juridische kwestie is op het gebied van het intellectueel eigendomsrecht. In de blogpost wordt terecht opgemerkt dat OnlyOffice stelt de software beschikbaar te stellen onder de AGPL, maar vervolgens verwijst naar een versie met additionele eisen en dus feitelijk niet de AGPL meer is.

De juridische vraag is echter net even anders dan in de blogpost. Het gaat er niet om of de licentie nog de AGPL kan worden genoemd, maar of dat naast de AGPL de additionele eisen ook juridisch gezien bindend zijn gezien de wijze waarop deze worden gecommuniceerd.

Juridisch gezien kom ik dan tot hetzelfde antwoord als in de blogpost, namelijk dat dit niet het geval is. Er wordt zo nadrukkelijk gecommuniceerd dat de AGPL van toepassing is, en nergens anders dan in de aangepaste licentie zelf, staan de additionele eisen genoemd. Dan lijkt het mij dat je er als gebruiker op mag vertrouwen dat de AGPL als zodanig van toepassing is.

[Cobiwan]

De LICENSE file geeft de additionele restricties. Je kan op zijn minst zeggen dat je hier rekening mee moet houden als gebruiker. Dit is niet zo klip en klaar als je het presenteert. Je moet immers de daadwerkelijke licentie lezen en naleven... Verrwarrend is het in ieder geval.

[Reactie gewijzigd door Cobiwan op 16 april 2026 12:11]

[tszcheetah]

De AGPL heeft een clausule (clausule 7) die gebruikers/ontvangers het recht geeft om clausules die extra beperkingen zijn te verwijderen bij verdere verspreiding van de software. Dat is exact wat EuroOffice doet: de logo-clausule is een beperking in het gebruik, dus die mag verwijderd worden. Dat geeft nog geen recht op het gebruik van het logo, maar wel op het gebruik (en verdere verspreiding) van de software.

All other non-permissive additional terms are considered "further restrictions" within the meaning of section 10. If the Program as you received it, or any part of it, contains a notice stating that it is governed by this License along with a term that is a further restriction, you may remove that term.

[cheersmate]

Daar ben ik het niet mee eens. De blogpost stelt daar terecht over dat je de licentie dan niet meer de AGPL kan noemen. Op het moment dat je het dan toch de AGPL noemt, dan mag je er als gebruiker op vertrouwen dat die licentie van toepassing is. Een andere uitleg lijkt mij (zoals dat naar Nederlands recht zo mooi heet) naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar.

[readefries]

Juist in de blogpost geeft FSF heel duidelijk aan dat aanvullende eisen niet beperkent mogen zijn:

It is possible to modify the (A)GPLv3 with additional terms, but only by adhering to the terms of the license. One can also legally use the (A)GPL terms (possibly modified) in another license imposing terms outside of what the (A)GPLv3 allows, but then referring to the license as "the (A)GPL" would be false. As described in the FSF's Frequently Asked Questions on GNU Licenses, this kind of license modification has requirements to make sure the resulting license is never confused with any of the FSF's licenses.

En heel kort onder het plaatje de geeft van de overeenkomst.

The (A)GPL was designed to give freedom, not take it away.

[Jazco2nd]

Ongelooflijk dom initiatief. Het idee is "Europese soevereiniteit", maar OnlyOffice (en dus Euro Office) is 100% afhankelijk van Microsoft formaten.

Fork dan Collabora Office.

[Kroesss]

Je hebt als persoon of bedrijf alleen maar controle over wat je zelf doet, niet over wat de rest van de wereld doet.

De realiteit is dat verreweg de meeste organisaties nu op MS Office zitten, inclusief de bestandsformaten die daarbij horen. Dan kun jij het als losstaand bedrijf je domweg niet veroorloven om te gaan werken met een pakket dat niet overweg kan met die formaten.

Dus als je als nieuw office-pakket enige kans wil hebben, moet je die formaten ook gewoon omarmen.

Dus nee: het is niet een "Ongelooflijk dom initiatief", alleen maar omdat het niet 100% de afhankelijkheid weghaalt. Het haalt echter wel 90% van de afhankelijkheid weg, en dat is al een enorm goed begin. Verandering gaat vaak niet ineens, maar in stappen.

[Jazco2nd]

90 afhankelijkheid weg? En wat houdt dat dan in, die 90%?
Je hebt duidelijk niet hierin verdiept. Want elke org die aan 365 vast zit kan probleemloos ODT openen bewerken en opslaan. Dus dat is juist helemaal geen beperking.

[bzzzt]

Het Microsoft Office Open XML formaat is ook een standaard: ISO/IEC 29500.
Je kan discussie voeren over wat de betere standaard is, maar in de praktijk gebruikt heel de wereld het Microsoft formaat dus is support daarvoor net zo belangrijk als HTML support voor een browser.

[Jazco2nd]

Een standaard die ongelooflijk slecht is gedocumenteerd en waarbij Microsoft die documentatie niet eens volgt.

Gelukkig gebruikt niet de hele wereld het. Nederland is wel echt een Microsoft land. Dus als dat je wereld is..
Daarnaast kan je met 365 probleemloos ODT openen én opslaan.

Het vergelijken met HTML toont voor mij aan dat je geen kennis van deze materie hebt.

[BRAINLESS01]

Euro-Office (en OnlyOffice) ondersteunen ook gewoon ODT. Collabora Office ondersteunt trouwens ook Microsoft Office Open XML. Het maakt dus weinig uit welke variant je pakt, alle Office pakketten kunnen tegenwoordig met alles overweg. Er is ook niemand afhankelijk van Microsoft, het formaat bestaat al en staat al jaren stil. Zelfs als Microsoft morgen failliet gaat kan de rest van de wereld gewoon verder met bestaande MS Office bestanden.

[bantoo]

Valt wel mee hoe slecht die docs/implementatie is tegenwoordig. In ieder geval vanuit het perspectief van iemand die (te veel) met Excel bestanden heeft moeten werken via libraries. Soms loop je wel tegen iets aan als je ClosedXML (wrapper om OpenXML, de SDK voor die office formaten) gebruikt maar meestal zijn dat gewoon bugs in Office en niet zozeer dat ze de spec niet volgen.

Beetje een verhaal uit 2005 wat bij veel mensen nog leeft.

[tszcheetah]

Nextcloud werkt ook veel samen met Collabora. EuroOffice/OnlyOffice is een alternatief daarvoor. Het werkt net wat beter met OOXML bestanden. Dat is niet een ideaal bestandsformaat, maar op dit moment wel veelgebruikt. En het belangrijkste: de EuroOffice implementatie om daarmee te werken is open source, dus je zit niet vast aan één softwareleverancier.

De Europese soevereiniteit gaat m.i. meer over controle over wie bij data kan en wie toegang tot diensten/data beheert. Dat gaat dus veel meer over operationele zaken. Een open bestandsformaat helpt zeker, maar is al iets minder noodzakelijk zolang de software open is (beide helpen om vendor lock-in te voorkomen).

Er is met OnlyOffice/EuroOffice geen afhankelijkheid van beleid of diensten van Microsoft of de VS. Kortom: dat past prima binnen het idee van Europese soevereiniteit.

[Chromebooks.nl]

De bestandsformaten van Amerika, de source code van Rusland.

ik begrijp waarom men er “euro” voor durft te plakken; veel Europese industrieën draaien op Amerikaans IP en Russische grondstoffen/energie. Haal een van de twee weg en er blijft weinig over jammer genoeg. Ook hier weer en dat is spijtig want de kennis is er echt wel!

[sympa]

Ik heb niet de licentie gelezen. Maar er een 'fair use' voor merken. Mogelijk kan het logo worden gebruikt in een duidelijke context dat de software "is gebaseerd op" met direct daaronder dat het een trademark van the respective owner is.