De vraag naar Europese alternatieven voor diensten als Google Workspace en Microsoft 365 is groter dan ooit. Velen zien het Duitse opensourceplatform Nextcloud als een logisch alternatief, want het is een van de grootste niet-Amerikaanse aanbieders van Microsoft 365-achtige productiviteitssoftware. Na ons eerste interview met Nextcloud-medeoprichter Jos Poortvliet hadden sommige lezers vragen over de toepassing van de software van de opensourceontwikkelaar. Voor dit vervolginterview stelden jullie daarom de vragen.
Wat is Nextcloud?
Nextcloud is een opensourcecloudplatform met apps voor bestandsbeheer, cloudsynchronisatie, communicatie en tekstverwerking. Het platform wordt gezien als alternatief voor diensten als Microsoft Office 365 met de bekende kantoorsoftware, de Google-suite met onder andere Drive en Gmail, Dropbox en chatdiensten als Zoom, Teams en Meet.
De dienst is vanwege de opensourceaard in principe gratis voor thuisgebruik. De software is in eigen beheer te hosten. Dat kan via cloudaanbieders die al dan niet partner zijn van Nextcloud. Het bedrijf Nextcloud haalt zijn omzet uit servicecontracten voor grote partijen, zoals bedrijven en overheden.
Nextcloud ontstond in 2016 nadat de opensourcecommunity van ownCloud zich van dat project afsplitste. Een groep ontwikkelaars, waaronder oprichter Frank Karlitschek en Jos Poortvliet, startte een nieuw bedrijf in Duitsland: Nextcloud. Net als ownCloud begon het bedrijf als clouddienst voor bestandsynchronisatie. Intussen bieden Nextcloud en de community honderden apps, waaronder tekstverwerking, agenda's, mediaopslag, AI-assistenten, e-mails, wachtwoordbeheer en videobellen.
Nextcloud is bezig met een Europees Microsoft-alternatief Euro-Office, gebaseerd op Onlyoffice. Een opvallende keuze, aangezien Onlyoffice zijn roots heeft in Rusland. Hoe kunnen wij die software vertrouwen?
"Onlyoffice is in principe gewoon een mooie oplossing en er is vraag naar die software. Maar die Russische roots zijn natuurlijk steeds meer een probleem. Dus dan krijg je inderdaad een beetje een vertrouwensprobleem.
Daar komt bij dat je op GitHub kunt zien dat er vrij weinig bijdragen van buiten dat bedrijf zijn. Dus het voelt een beetje als een propriëtair project. Maar juist daarom zijn we dit project nu juist gestart. Het is namelijk niet bepaald een kleine klus om helemaal zelf een officepakket te onderhouden. Op deze manier kunnen we (Ionos, Eurostack, XWiki, OpenProject, Soverin en anderen, red.) samenwerken aan het totaal."
Dit interview vond plaats voordat het bedrijf Onlyoffice zich van Nextcloud distantieerde. Volgens Nextcloud is het Euro-Office-project niet in gevaar en blijft de ontwikkeling doorgaan. Het volledige nieuws inclusief statement van Nextcloud lees je hier.
Dat roept de vraag op: Nextcloud zou niet zelf een officesuite kunnen aanbieden zonder fundament van Onlyoffice?
"We proberen ons altijd te richten op waar we goed in zijn. We doen liever frontendontwikkeling dan backend. Dat is bijvoorbeeld de reden dat we wél een mailclient hebben, maar geen mailserver aanbieden. Hetzelfde zou gelden voor een volledig eigen officesuite.
Die hebben natuurlijk een sterk UI-element, waar we goed in zijn, maar vereisen ook een heleboel kennis van bijvoorbeeld documentformaten. Het vergt enorm veel mensen om bestandsformaten compatibel te houden, zeker als Microsoft daar rare dingen mee doet.
Zij komen bij wijze van spreken iedere drie maanden met een update van hun bestandsformaten van Office Open XML. Dan heb je met een debugger net uitgevogeld hoe alles werkt en dan komt er weer een nieuwe versie. Zo blijf je achterlopen. Dat zorgt dan weer voor vendorlock-in en maakt het voor ons moeilijker om een compleet pakket aan te bieden."
Hoe kijk je naar vendorlock-in? Dat is een probleem bij concurrenten, maar hoe kan Nextcloud voorkomen dat dit bij Nextcloud-software gebeurt?
"Het feit dat wij zelf de hosting niet doen is de belangrijkste manier om vendorlock-in te voorkomen. Als een hostingpartij stopt, kun je gewoon overstappen naar een andere. Je vraagt daarvoor een databasedump en een zipje van je bestanden op en laadt dit in bij een andere hostingprovider. Uiteraard is het geen kattenpis om ontelbare terabytes te migreren en dit voordeel geldt alleen als je Nextcloud blijft gebruiken.
Als je van platform wilt wisselen, is onze opensourceaard het grootste voordeel. Wij hebben niet de macht om de stekker uit de service te trekken. Als wij stoppen of als je stopt met betalen, blijft de software gewoon beschikbaar.'We zien Nextcloud als een facilitator van een platform, niet als de maker van een product.'
Bekijk het zo: alleen de gemeente Amsterdam al heeft meer ontwikkelaars dan wij. Zij zouden bij wijze van spreken al onze service kunnen overnemen. En daarbij: Nextcloud bestaat mede dankzij honderden actieve communityleden. Mochten wij ooit wegvallen, dan zijn er nog honderden ontwikkelaars die het project kunnen onderhouden. Wij zijn immers niet zo belangrijk in het ecosysteem. Dat voorkomt een te grote afhankelijkheid van ons. Wij zien onszelf als de 'facilitator' van een platform of ecosysteem, niet als de maker van een product."
Daarover gesproken: migratie is makkelijker gezegd dan gedaan. Zeker kleine organisaties zullen – met een klein team van IT'ers – toch niet zo makkelijk kunnen overstappen. Veel lezers hadden ook vragen over de migratie in de praktijk. Zijn er plannen om dat makkelijker te maken?
"Het ligt aan de organisatie hoe lastig dat is. Als je nu nog on-premises een platform draait en bijvoorbeeld via mailtjes bestanden doorstuurt, is overstappen heel makkelijk. Dat is bijvoorbeeld in Duitsland vaak het geval.
Maar als je diep in de 365-fuik zit, is migreren inderdaad lastig. Als organisatie kun je ervoor kiezen om SharePoint bijvoorbeeld op read-only te zetten en gewoon vanaf nul te beginnen. Zeker als het niet alleen om je documenten gaat, maar bijvoorbeeld om metadata of links tussen diensten, wordt het lastiger. Onze partners zorgen voor bedrijven voor de migratie van bijvoorbeeld SharePoint."
En hoe zit dat voor thuisgebruikers?
"Dat ligt vooral aan de vaardigheden van de gebruiker. Een echte tweaker kan dat makkelijk regelen. Maar voor de meeste mensen is Nextcloud All-in-One het makkelijkst. Daarmee wordt er een dockercontainer gedraaid met alle relevante software; alles wordt automatisch geüpdatet. Voor het migreren van of naar All-in-One zijn tools beschikbaar. Ook voor Google Workspace en Microsoft 365 hebben we migratietools."
Zijn er plannen voor nieuwe standaarden die Nextcloud wil gaan ondersteunen, bijvoorbeeld voor makkelijkere migratie of interoperabiliteit? Hoe zit het bijvoorbeeld met de e-mailstandaarden onder JSON Meta Application Protocol (JMAP)?
"Ja, JMAP is zeker de richting die e-mail opgaat en enkele mailproviderpartners werken daar al mee. Ik kan niets over de releasedatum zeggen, maar uiteindelijk gaan wij dat ook ondersteunen. JMAP zorgt immers voor een snellere e-mailapp en betere responsiviteit.'Uiteindelijk gaan wij ook JMAP ondersteunen.'
We hebben bij ons vorige bedrijf ownCloud overigens wel een federated standaard voor cloudcommunicatie geschreven genaamd OpenCloudMesh. Dat ligt nu bij CERN en die is bezig om daar een officiële W3C-standaard van te maken.
Verder krijgen we soms de kritiek dat we onterecht een nieuw standaard niet ondersteunen. Zo gebruiken we bijvoorbeeld Web-based Distributed Authoring and Versioning (WebDAV) voor bestanden. Sommigen zeggen dat deze standaard verouderd is; hij komt uit de jaren negentig. Maar dat is nu juist het punt: ook al is het misschien niet de snelste manier om je bestanden over te dragen, alles en iedereen ondersteunt het. Dat maakt het een standaard.
Wat andere standaarden betreft: in migratiestandaarden zijn vooral grote techbedrijven niet zo geïnteresseerd. En ook dingen als de WebDAV-extensies voor kalenders en contacten, CalDAV en CardDAV: die standaarden worden native op iOS ondersteund. Je kunt dus via de Nextcloud-iOS-app je bestanden downloaden en overzetten, maar Android ondersteunt dat weer niet. Dat illustreert hoe afhankelijk je bent van de techgiganten."
AI is onderdeel van de strategie van alle grote techbedrijven. Ook voor Nextcloud kunnen gebruikers llm's integreren, bijvoorbeeld die van OpenAI. Hoe kijkt Nextcloud naar de integratie van open api's of zelfs opensourcetaalmodellen?
"We hebben inderdaad een manier om AI als laag boven op alle software te gebruiken, waarbij we het llm abstraheren. Daarvoor doen we best geavanceerde dingen en de gebruiker of admin kan zelf kiezen welk model ervoor gebruikt moet worden. Dat doen we natuurlijk vanwege privacy en om controle te geven over de gebruikte modellen.
Wij kunnen niet bepalen wat het beste model voor je is. De optie voor een volledig opensource en lokaal model is er, al zullen de meeste mensen niet de mogelijkheid hebben om peperdure videokaarten of workstations aan te schaffen.
Overigens werken we sinds 2023 ook met een Ethical AI Rating. We proberen daarmee in onze appwinkel transparant te zijn over hoe ethisch zo'n AI-model is. We toetsen of het model zelf te hosten is, of de data voor inference en training opensource is en of de trainingsdata gratis te gebruiken is."
| Vereisten | Rating |
| Het model voldoet aan alle vereisten | |
| Het model voldoet aan twee van de drie vereisten | |
| Het model voldoet aan één vereiste | |
| Het model voldoet aan geen van de vereisten |
Veel lezers waren kritisch op het aanbod van Nextcloud ten opzichte van bijvoorbeeld Microsoft 365. Nu krijg je met Nextcloud een opensourcealternatief met Europese roots, maar op welke punten kan Nextcloud vooralsnog niet tippen aan Microsoft?
"Ik zit al lang niet meer in dat ecosysteem, dus ik vind het lastig om daar een goed voorbeeld van te bedenken. Soms vragen klanten (organisaties die een servicecontract voor de opensourcesoftware afnemen, red.) naar bepaalde functies. Dat gaat soms om heel kleine functies, zoals een button of de manier waarop je bijvoorbeeld vanuit een gedeelde mailbox e-mails zou moeten kunnen versturen namens iemand anders. Als het kleine functies zijn, fietsen we die er zo snel mogelijk in.
Verder hebben we nog wat grote stappen te nemen op het gebied van compliance, bijvoorbeeld rond de bewaarplicht onder de Archiefwet. Daarvoor moeten klanten bijvoorbeeld een dossier een bepaalde periode bewijsbaar onveranderbaar opslaan en daarna volgens de AVG verwijderen. Traditioneel werd dat met een documentmanagementsysteem gedaan. Microsoft bouwt die functies langzaam in 365, dus wij moeten ook die kant op."
Redactie: Yannick Spinner • Eindredactie: Marger Verschuur
/i/2008101278.webp?f=imagenormal)