ASML beleeft gouden tijden. De Veldhovense chipmachinemaker draait recordjaar na recordjaar en ook 2025 was geen uitzondering daarop. De reden: euv-lithografie. ASML is het enige bedrijf ter wereld dat euv-machines kan maken. Precies die machines zijn onmisbaar geworden bij het produceren van moderne chips. De stijgende lijn slaat voorlopig nog niet om: de volgende euv-generatie staat al voor de deur en ook na 2030 is er nog werk aan de winkel.
De jaarcijfers van ASML en ontslagen in Nederland
ASML presenteerde afgelopen woensdag zijn financiële cijfers voor 2025. Die waren onverminderd goed: het bedrijf boekte weer een recordomzet van ruim 30 miljard euro, zoals de afgelopen jaren wel vaker gebeurde. Sinds 2020 zag het bedrijf zijn omzet ruimschoots verdubbelen en groeide het uit tot het grootste (tech)bedrijf van Europa.
Toch kondigde de fabrikant woensdag ook een flinke ontslagronde aan. Die stap is volgens ASML genomen na feedback van medewerkers, klanten en leveranciers. Engineers zouden meer tijd willen besteden aan het ontwikkelen van producten, 'zonder dat ze belemmerd worden door trage werkstromen'.
De ontslagronde valt daarom vooral bij de 4500 medewerkers met een leidinggevende functie binnen de 'development & engineering'-organisatie van ASML. Een deel van hen kan als engineer aan de slag; de overige banen komen te vervallen. Het verminderde management moet ervoor zorgen dat ASML weer 'agile' wordt. In totaal gaan zo'n 1700 banen verloren, voornamelijk in Nederland.
ASML groeit gestaag door, vooral door euv
2025 was een goed jaar voor ASML, zo vertelden ceo Christophe Fouquet en cfo Roger Dassen op woensdag aan journalisten. Het bedrijf draaide een omzet van een kleine 32,7 miljard euro, waarvan zo'n 24,5 miljard afkomstig uit de verkoop van chipmachines. De rest komt bijvoorbeeld uit onderhoud en upgrades van bestaande machines.
De reden voor die goede cijfers zal de tweakers onder ons niet verbazen: euv-lithografie, de basis van de cruciale chipmachines die ASML als enige ter wereld kan maken. Die machines worden gebruikt voor vrijwel alle moderne chips: als je een recente smartphone of pc hebt, is daaraan vrijwel zeker een euv-machine van ASML te pas gekomen. Het is dan ook euv dat van ASML een onmisbare schakel in de chipindustrie heeft gemaakt.
De hoge vraag naar euv-machines is, wellicht niet onverwacht, voor een groot deel afkomstig uit de AI-markt. Bedrijven als Nvidia en AMD bakken hun AI-chips met steeds ingewikkeldere productieprocessen, waarbij euv-lithografie onmisbaar is. Bovendien gebruiken die chips ook steeds meer wafers: ze bestaan vaak uit meerdere soorten producten, van cpu's en gpu's tot geheugen en meer. Nvidia's Blackwell-systemen, die bestaan uit 72 gpu's en 36 processors, gebruiken bijvoorbeeld 2,5 wafers aan chips. Bij Nvidia's aanstaande Rubin-platform loopt dat op naar 10 wafers, zegt ceo Christophe Fouquet.
:strip_exif()/i/2007999414.jpeg?f=imagegallery)
Chipbakkers als TSMC investeren daarom flink in nieuwe productietechnieken. 3nm is inmiddels aardig volwassen en 2nm staat alweer voor de deur; euv wordt daarbij steeds meer ingezet. Bij introductie werd euv nog gebruikt voor hooguit vier chiplaagjes. Inmiddels zijn we de twintig gepasseerd. "De litho-intensiteit neemt toe", zegt ook Fouquet. "We zien dat het aantal euv-lagen bij onze belangrijkste klanten toeneemt."
Dat momentum wordt ook in de komende jaren doorgezet. Het bedrijf verwacht volgend jaar een nog hogere omzet en die groei zal voor een groot deel afkomstig zijn uit de verkoop van euv-machines. Het gaat daarbij vooral om de verkoop van zogeheten low-NA-euv-machines, antwoordt cfo Roger Dassen op vragen van Tweakers. Dat is het type euv-machine dat in 2017 voor volumeproductie werd geïntroduceerd en sindsdien is doorontwikkeld om nauwkeuriger en sneller te produceren.
Benieuwd hoe chips worden gemaakt?
Chipproductie is behoorlijk complex. Om dat wat behapbaarder te maken, publiceerden we eerder een aantal artikelen waarin we stap voor stap uitleggen hoe een chip wordt gemaakt, van zand tot processor. We schreven ook artikelen die specifiek ingaan op de machines van ASML. Je vindt ze hieronder:
:strip_exif()/i/2007999422.jpeg?f=imagegallery)
High-NA wordt in de komende jaren naar de praktijk gebracht
Tegelijkertijd staat de opvolger al voor de deur: high-NA. Die machines gebruiken een nieuwe optiek, wat voornamelijk betekent dat ze scherpere en kleinere patroontjes kunnen tekenen dan hun voorgangers: betere chips, dus. Vorig jaar al leverde ASML de eerste high-NA-machines die geschikt zijn voor grootschalige productie: de TwinScan EXE:5200B. Een grote mijlpaal, zo erkende Fouquet ook tijdens een persconferentie op woensdag.
Dit jaar wordt nog vooral gericht op ondersteuning: ASML staat dit jaar klanten bij om high-NA in hun productieprocessen te implementeren en eventuele kinderziektes te verhelpen. Denk aan zaken als het verbeteren van de availability: de hoeveelheid tijd die de machines probleemloos draaien. Het doel is meer dan 90 procent; dat is nog niet gehaald.
Tegen 2027 of 2028 moeten de eerste high-NA-producten van de lopende band rollen. Intel gaat high-NA-euv als eerste chipmaker inzetten voor zijn 1,4nm-procedé: Intel 14A (als dat niet wordt geschrapt). Ook TSMC, Samsung en geheugenmakers Micron en SK hynix hebben high-NA-machines gekocht, hoewel ze het gebruik daarvan nog niet op hun roadmap hebben gezet.
Er zijn er inmiddels acht high-NA-machines geleverd, waarvan zes daadwerkelijk up and running. Daar zullen er in 2026 ongetwijfeld meer bij komen, hoewel de chipmachinemaker niet zegt hoeveel machines hij komende jaar verwacht te leveren.
Hyper-NA en het common platform
Met high-NA kunnen chipmakers voorlopig nog even vooruit, maar de komst van een opvolger is nog niet in beton gegoten. Hyper-NA, zoals de eventuele volgende generatie gaat heten, zou de voordelen van high-NA nog verder oprekken door nóg kleinere lijntjes en daarmee snellere chips te printen. Toch heeft ASML nog niet definitief besloten of hyper-NA er gaat komen. Volgens Fouquet is het vooralsnog moeilijk om te zeggen of er in de toekomst behoefte is aan zo'n geavanceerde maar dure chipmachine.
Die beslissing is ook nog niet nodig, vervolgt de topman na vragen van Tweakers. Het bedrijf legt de fundamenten voor een eventuele overstap, zonder meteen een knoop door te hakken. Die basis ligt in het common platform, dat begin volgend decennium moet verschijnen.
In de praktijk is het een gedeeld platform waarvan alle euv-machines gebruik zouden maken. Ze krijgen een aantal van dezelfde onderdelen en worden verpakt in een modulair frame. Dat frame kan low-NA-optiek bevatten, maar kan ook worden uitgebreid om ruimte te maken voor high-NA en eventueel ook hyper-NA. Het gebruik van zo'n gedeeld platform is kostenefficiënt en levert de nodige flexibiliteit op rondom de introductie van hyper-NA, vertelt Fouquet. "Dat zouden we morgen kunnen besluiten, maar dat is gewoon niet nodig."
:strip_exif()/i/2007216900.jpeg?f=imagegallery)
Meer licht en snellere productie
Bovendien moet het aanstaande platform de nodige andere verbeteringen met zich meebrengen, los van een eventuele hyper-NA-upgrade. Zo wordt het fors productiever: ASML wil dat het meer dan 400 wafers per uur kan verwerken. Toen euv net op de markt was, waren dat eerder 125 wafers per uur; inmiddels is het al uitgegroeid naar 220.
Het ophogen van de productiviteit, zoals de productiesnelheid ook wel wordt genoemd, kent meerdere uitdagingen. Een van de belangrijkste draait om de lichtbron. Lithografiemachines gebruiken licht om zéér kleine lijntjes te tekenen. Die lijntjes vormen laagje voor laagje een complete chip, zoals je die vindt in een smartphone of AI-datacenter.
Hoe meer licht, hoe sneller dat gebeurt. Het euv-licht in de machines van ASML wordt opgewekt door vliegende tindruppeltjes te beschieten met lasers. Hoe meer kapotgeschoten druppeltjes, hoe hoger het vermogen. Bij introductie werden iedere seconde 50.000 tindruppeltjes beschoten. ASML wil dat op termijn verhogen naar 100.000, wat onlangs al is gedemonstreerd in het lab.
Kortom: er zit voorlopig nog voldoende rek in euv, zelfs al is de komst van een derde generatie nog niet helemaal zeker. Met de uitrol van high-NA en de plannen voor een modulair platform is de technische roadmap voor het komende decennium in ieder geval uitgestippeld. Het is nu aan het Veldhovense bedrijf om die beloftes waar te maken.
Redactie: Daan van Monsjou • Eindredactie: Marger Verschuur
:strip_exif()/i/2007226328.jpeg?f=imagegallery)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007947174.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007938830.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007816586.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007645866.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007601278.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007287756.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_exif()/i/2005229388.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2004887156.jpeg?f=fpa)
/i/1304670251.png?f=fpa)
:strip_exif()/i/2005310472.jpeg?f=fpa)
/i/2004618396.png?f=fpa)
/i/2004697896.png?f=fpa)
/i/2007832400.webp?f=fpa)
/i/2006842994.png?f=fpa)
/i/2007642922.webp?f=fpa)
:strip_exif()/i/2007319746.jpeg?f=fpa)
/i/2007299570.webp?f=fpa)
:strip_exif()/i/2007373050.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2006689170.jpeg?f=fpa)
:strip_icc():strip_exif()/u/219282/crop65bfaacd66e4c_cropped.jpg?f=community){kind=small}
/u/31610/pacman-leadership.JPG?f=community){kind=small}
:strip_exif()/u/27042/12inchicon.gif?f=community){kind=small}