Wetenschap

Achtergrond - Nederlandse GPT‑NL is klaar voor gebruik: 'Voldoet als enige taalmodel aan AVG'

26-02 - GPT-NL is een Nederlands taalmodel dat inzet op digitale autonomie en privacy. Tweakers sprak met de makers over de ontwikkeling.

Achtergrond - EU maakt AI-watermerken verplicht, maar niet waterdicht

29-10 - Alle AI-diensten bouwen watermerken in om later te kunnen zien of bijvoorbeeld een tekst door AI is gemaakt. Hoe werkt dat?

Achtergrond - AI denkt dingen die het nooit zegt: is dat bewustzijn?

02-08 - AI blijkt 'gedachten' te hebben die nooit terugkomen in antwoorden. Hoe kan dat en wat betekent dat?

Achtergrond - Kan AI een nucleaire ramp veroorzaken? 'AI heeft mogelijk al mensen gedood'

12-10 - AI-bedrijven én vooraanstaande wetenschappers waarschuwen dat AI-modellen een existentiële dreiging kunnen vormen. Is dat realistisch? Welke risico's vormen AI-modellen nu al?

Achtergrond - Denkt een AI-model in het Engels? - Hoe een groot taalmodel van binnen werkt

04-'25 - Hoe een groot taalmodel eigenlijk van binnen werkt, was lang een mysterie. Nieuw onderzoek wijst uit hoe een AI-model 'denkt' en dingen afweegt.

Achtergrond - Handelen op de onbalansmarkt - Nieuw verdienmodel voor een thuisaccu

02-'24 - Een thuisaccu was tot voor kort duur en door de salderingsregeling onrendabel. Door te handelen op de onbalansmarkt kan de terugverdientijd echter flink worden verkort.

Achtergrond - Hoe wordt jouw cpu of gpu gemaakt? - Het chipproductieproces uitgelegd

03-'25 - We schrijven bij Tweakers vaak over de nieuwste chipproductietechnieken van bedrijven als TSMC. Maar hoe steekt dat productieproces eigenlijk in elkaar?

Achtergrond - Hoe werken de machines van ASML?

07-'25 - De kans is groot dat je van ASML hebt gehoord. Het Veldhovense bedrijf maakt machines die onmisbaar zijn voor de productie van moderne chips. Hoe werken die eigenlijk?

Achtergrond - Dreigingen van quantumcomputers zijn nog altijd ver weg, maar actie is nu nodig

23-03 - De Nederlandse overheid is niet goed voorbereid op de risico's van quantumcomputers. Wat zijn die risico's en hoe belangrijk is het om daar nu iets tegen te doen?

.Community - Vijf tweakers over hun zelfbouwthuisaccu: motivaties, kosten, problemen en tips

05-'23 - Op het forum wordt veel gediscussieerd over thuisaccu's. In dit artikel vertellen vijf tweakers hoe ze zelf zo'n systeem gemaakt hebben.

Achtergrond - Een kleine windmolen voor thuisgebruik

08-'21 - Een kleine windmolen, naast zonnepanelen, lijkt ideaal om stroom op te wekken in het donker en in de winter. Het rendement is echter beperkt. Kom je ermee uit?

Achtergrond - Waarom AI-reuzen een rem willen: één reële reden en vier keer eigenbelang

15-09 - AI-concurrenten Anthropic, OpenAI en xAI willen het tempo van AI-ontwikkelingen afremmen vanwege de risico's. Alleen zijn ze niet écht voor vertraging.

Achtergrond - Overzicht alle soorten warmtepompen

07-'22 - Vanaf 2026 wordt een warmtepomp meestal verplicht als de cv-ketel aan vervanging toe is. Waarom die verplichting? En wat zijn de kosten en onderlinge verschillen tussen systemen?

Achtergrond - Je eigen windmolen - Goede investering of minder mooi dan het lijkt?

07-'24 - Windmolens kunnen ook energie leveren als het donker is en in de winter waait het meer. Is een kleine windmolen op je dak interessant?

Achtergrond - Datacenters in de ruimte: makkelijker gezegd dan gelanceerd

02-'26 - De overname van Elon Musks AI-bedrijf xAI door zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX is volgens Musk voor datacenters in de ruimte. Wat zijn de knelpunten voor zo'n plan?

Achtergrond - Acht mislukkingen voor twee doorbraken: zo financiert NADI riskante technologie

16-09 - Nederland wil met innovatieagentschap NADI 'technologische doorbraken' financieren waarvoor nu geen financiering beschikbaar is. In dit artikel leggen we uit hoe en waarom.

Achtergrond - ASML en TSMC slaan de handen ineen: high-NA-machines krijgen grote upgrade

08-09 - ASML's high-NA-machines zijn al even klaar voor de praktijk, maar werden nog niet veel ingezet. Nu is ook marktleider TSMC, de grootste twijfelaar, aan boord.

Achtergrond - Een omslag voor cybersecurity: Claude Mythos is té goed in lekken vinden

10-04 - Claude Mythos is zo goed in het vinden van softwarelekken dat Anthropic het model niet uitbrengt. Dat kan grote gevolgen hebben voor cybersecurity.

Achtergrond - Elon Musk pompt miljarden in een eigen gigachipfabriek voor Tesla en SpaceX

23-03 - Elon Musk gaat een eigen gigachipfabriek bouwen voor Tesla, SpaceX en xAI. Hoe realistisch is dat?

Achtergrond - Wanneer is een thuisaccu interessant?

01-'22 - Sinds enkele jaren zijn er thuisaccu's waarmee je zonnestroom overdag kunt opslaan voor gebruik 's avonds. Wanneer worden ze interessant?

Achtergrond - Van onderzoek naar praktijk: Schiedam wil dé EU-hub zijn voor humanoïde robots

03-07 - De gemeente Schiedam wil met een lab de Europese ontwikkeling voor humanoïde robots versnellen.

Achtergrond - Netcongestie: files op het stroomnet

08-'24 - Files op het stroomnet: netcongestie. Je leest er wekelijks over, maar wat is het nu eigenlijk, hoe is dit probleem ontstaan en wat doen we eraan?

Interview - Cto Martin van den Brink over de aanloop naar ASML's hegemonie met euv

06-'22 - ASML is het enige bedrijf dat in staat is de complexe euv-machines voor chipproductie te maken. Cto Martin van den Brink vertelt over de voorgeschiedenis.

Achtergrond - Half miljard voor Jupiter: Europese exascalecomputer draait op Amerikaanse chips

02-'26 - Sinds vorig jaar heeft Europa een exascalesupercomputer: Jupiter. Dat is de op drie na krachtigste supercomputer ter wereld, maar wat kun je met al die kracht?

Achtergrond - Waterstofauto’s waren ooit de toekomst: waarom kozen we toch voor stekkers?

06-'25 - Er rijden al twaalf jaar waterstofauto’s rond, maar het marktaandeel blijft 0,0 procent. Het aantal neemt zelfs af in plaats van toe. Hoe komt dat?

Achtergrond - Natriumaccu als alternatief voor lithium

05-'23 - Hoewel lithiumionaccu's momenteel de standaard zijn, zijn er talloze alternatieven beschikbaar. Tot de meestbelovende daarvan behoren accu's op basis van natrium.

Achtergrond - Flowcelaccu's voor energieopslag - Schaalbaar en geopolitiek onafhankelijk

08-'23 - Flowcelaccu's kunnen wel eens essentieel zijn voor de nabije toekomst. Maar wat is dit voor accu, hoe werkt hij en welke varianten zijn er?

Achtergrond - Datavloedgolf LHC op komst - Nikhef bereidt zich voor met rappe opslag

11-'19 - De komende tests met deeltjesversneller LHC zullen een vloedgolf aan data opleveren. CERN-partner Nikhef in Amsterdam heeft daarom een nieuw opslagsysteem aangeschaft.

Achtergrond - Hoe AI-modellen uit de bocht kunnen vliegen

06-'25 - Heel veel mensen gebruiken AI-chatbots. Die kunnen nog steeds uit de bocht vliegen; wat is daartegen te doen?

Achtergrond - Groot probleem met nieuwe AI-modellen: ze vertellen je meer onzin

05-'25 - Redeneermodellen van ChatGPT, Gemini en DeepSeek zijn snel populair geworden. Maar ze hebben een probleem: ze hallucineren meer.

Achtergrond - Supersnelladen - 400kW-laden, hoge laadcurve en nieuwe accutech

06-'24 - Tijdens een live demonstratie liet een Lotus Emeya met 102kWh-accu zich binnen 14 minuten opladen. Hoe werkt dit technisch en wat komt er nog meer aan?

Interview - Hoe herken je door AI gegenereerde taal? - Drie linguïsten over de taal van AI

03-'24 - Tweakers sprak met drie linguïsten, ieder met een eigen kijk op de opbouw, functie en filosofische grondslag van AI-taal.

Achtergrond - Windmolens voor thuisgebruik - Ervaringen van tweakers

08-'21 - Diverse tweakers hebben zelf een windmolen geïnstalleerd of ontworpen. In dit artikel lees je enkele ervaringen.

Achtergrond - Proof-of-stake: overgang van ethereum naar ethereum 2 is groot experiment

07-'21 - De blockchain van bitcoin is gebaseerd op proof-of-work als mechanisme om te garanderen dat geld bij transacties niet meerdere keren kan worden uitgegeven. Ethereum zit in de overgang…

Achtergrond - Op weg naar een realtime 'digital twin' van het Nederlandse net

05-'21 - Hoe voorkomen we dat de energietransitie ten koste gaat van de betrouwbaarheid van de stroomvoorziening? Een simulatie moet hulp bieden.

Achtergrond - ASML's high‑NA-machines zijn klaar, nu moet het productieproces mee

28-05 - ASML's high-NA-machines zijn klaar voor de praktijk, maar er is nog genoeg werk aan de rest van het productieproces. We spraken met imec over de vorderingen.

Achtergrond - De stille accu(r)evolutie van 2024 - Van lfp tot solidstate

12-'24 - Er lijkt misschien niet veel te gebeuren rondom de ontwikkeling van accu's, maar niets is minder waar. Er zijn meer varianten en de prijzen en grondstoffen dalen hard.

Achtergrond - ChatGPT, maar dan uit Nederland - Nederlandse taalmodellen

05-'24 - Veel grote taalmodellen spreken Nederlands, maar zijn beperkt in kennis van de Nederlandse en Vlaamse cultuur. Hoe gaat het met de Nederlandse taalmodellen?

Achtergrond - De warmtepomp van de toekomst - Akoestisch drukvat verwarmt met geluidsgolven

10-'22 - De warmtepomp is een duurzaam alternatief voor de cv-ketel, maar volgens TNO en Blue Heart Energy kan het nóg duurzamer. Hun thermo-akoestische warmtepomp is stiller en efficiënter.

Achtergrond - Bewustzijn in kunstmatige intelligentie - Belofte of bluf?

09-'22 - Bestaat er zelfbewuste kunstmatige intelligentie of kan die in de toekomst ontstaan? Om daarachter te komen spraken we met drie experts.