Kinderen worden door sociale media blootgesteld aan 'psychische schade, verslaving en ellende', zei EC-voorzitter Ursula von der Leyen op maandag. Daarom komt de Europese Commissie na de zomer met een wetsvoorstel voor een minimumleeftijd op sociale media.
Als het voorstel er is, moeten het Europees Parlement en de lidstaten nog instemmen. Het Parlement heeft al gezegd voorstander te zijn, maar hoe zit het met die EU-landen? Dat bespreken we in dit artikel.
Vooropgesteld: er is nog niet veel duidelijk over wat de Commissie precies wil. Het is bijvoorbeeld niet bekend wat de minimumleeftijd wordt en wie controleert of de gebruiker daadwerkelijk oud genoeg is. We kunnen wel iets zeggen over hoe de rest van Europa erover nadenkt.
:strip_exif()/i/2008250748.jpeg?f=imagenormal)
Meerderheid van Parlement wil minimumleeftijd
Het Parlement pleitte in november vorig jaar bijvoorbeeld voor een minimumleeftijd van 13 jaar. Daarna zou het mogen, mits ouders eerst toestemming geven. Pas na 16 jaar is die toestemming wat het Parlement betreft niet meer nodig. Dit was geen wetsvoorstel, maar een oproep waar een overgrote meerderheid achter stond.
Het ging hierbij vooral om sociale media, maar niet uitsluitend. Platforms waar video's gedeeld mogen worden en AI-chatbots met persoonlijkheden zouden ook onder dit verbod moeten vallen. De leeftijden zouden met het Europese leeftijdsverificatiesysteem of de eID-identiteitswallet gecontroleerd moeten worden.
De stemming van het Parlement moet je vooral zien als een oproep aan de Commissie om met regels te komen. Sommige EU-landen hadden geen zin om hierop te wachten. Denemarken was het eerste EU-land dat zelf een verbod heeft aangenomen.
13, 14, of toch 16 jaar?
Dit verbod is in lijn met wat het Parlement wil, al hebben Deense kinderen al vanaf hun vijftiende geen toestemming nodig van hun ouders. Dit Deense verbod is overigens nog niet van kracht. Dat zou rond deze tijd van het jaar gebeuren. Eind vorig jaar schreven we al een achtergrondartikel over dit Deense verbod, net als over het Australische verbod dat al van kracht is.
Sindsdien volgden meerdere landen dit Deense voorbeeld. Frankrijk werkt aan een verbod voor kinderen onder de 15 jaar en in Spanje wordt over 16 jaar gesproken. In Oostenrijk gaat het om 14 jaar en als het aan Vlaanderen ligt, wordt de grens op 13 jaar gelegd.
Griekenland noemt als een van de weinige landen daadwerkelijk een ingangsdatum. Griekse jongeren mogen vanaf 1 januari 2027 pas als ze 15 zijn sociale media gebruiken.
Hoewel Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk geen onderdeel zijn van de EU, zijn ze voor de volledigheid toegevoegd aan deze kaart.
Ook in Nederland meerderheid, maar nog geen wet
In Nederland was er in maart 2025 nog een meerderheid in de Tweede Kamer voor een leeftijdsgrens van 15 jaar. Het toenmalige kabinet legde die meerderheid echter naast zich neer. Niet omdat het kabinet het niet wilde, maar omdat het liever naar een Europese oplossing keek. Dat zou het handhaven makkelijker maken.
In totaal hebben vijf EU-lidstaten daadwerkelijk wetten aangenomen die leeftijdsgrenzen voor sociale media instellen. Nog eens vijftien landen hebben zulke voorstellen gedaan, schrijft France24 op basis van een recente inventarisatie van persbureau AFP. Daarmee lijkt een meerderheid van de Europese landen voor een leeftijdsgrens te zijn.
Maar of dit betekent dat de wet er daadwerkelijk doorheen komt? Dat is nog niet meteen te zeggen. De lidstaten en het Parlement zeggen immers niet hetzelfde. Neem Oostenrijk. Dat land wil een verbod voor jongeren onder de 14 jaar. Wat het Parlement betreft, zou je op je 13e al op sociale media mogen zitten, zolang je ouders toestemming geven. Spanje wil de leeftijdsgrens juist op 16 jaar leggen.
:strip_exif()/i/2007996434.jpeg?f=imagenormal)
Gesteggel over details maakte chatcontrole illegaal
Er is dus wel overeenstemming over een leeftijdsgrens, alleen nog niet over waar die grens moet liggen. Het zou niet voor het eerst zijn dat zulke ogenschijnlijk kleine meningsverschillen ervoor zorgen dat het hele plan later pas actief wordt of zelfs helemaal sneuvelt.
Neem chatcontrole. Iedereen wilde die controle van chatberichten op kindermisbruikmateriaal. Maar door onenigheid over het hoe, verliep een tijdelijke uitzondering die het scannen mogelijk maakte. Dat er nu steun lijkt te zijn voor een leeftijdsgrens, is dus geen garantie dat de regel er ook echt komt.
Australië: verbod heeft te weinig effect
Ook áls de minimumleeftijd er komt, wil het niet direct zeggen dat kinderen de platforms niet meer bezoeken. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen waarschuwde maandag al dat het niet 'foolproof' zou zijn.
In Australië, waar sinds december een minimumleeftijd van 16 jaar geldt, is de kritiek dat kinderen alsnog worden toegelaten tot platforms. De meeste platforms, zoals die van Meta, Snapchat, TikTok en YouTube, laten alle gebruikers toe en schatten op basis van het gedrag de leeftijd van de gebruiker in.
Gaat het om een jongere? Dan zou de dienst de gebruiker moeten vragen die leeftijd te verifiëren. In de praktijk gebeurt dit niet genoeg, zei een onderzoeker die de Australische overheid adviseert tegen Reuters. De overheid erkent ook dat het verbod nog te weinig effect heeft gehad.
De Europese Commissie hoort dit natuurlijk ook. Von der Leyen waarschuwt ook dat 'verandering tijd kost'. "Het zal tijd vergen om de culturele verandering die nu al bezig is, te verankeren. Net zoals het tijd kostte om rijden onder invloed te verbieden en het dragen van veiligheidsgordels in auto's te verplichten. Grote veranderingen gebeuren nooit van de ene op de andere dag, maar als het om onze veiligheid gaat, is het altijd de moeite waard."
:strip_icc():strip_exif()/i/2007887078.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_exif()/i/2008257494.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2007988404.jpeg?f=fpa)
/i/2008112502.avif?f=fpa)
/i/1329661862.png?f=fpa)
/i/2000630163.png?f=fpa)
:strip_exif()/i/2005332048.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2005342966.jpeg?f=fpa)
/i/2004795296.png?f=fpa)
/i/2004907232.png?f=fpa)
/i/2005046258.png?f=fpa)
/i/2004779058.png?f=fpa)
:strip_icc():strip_exif()/u/1897390/crop66f01cc72c09a_cropped.jpg?f=community)
/u/1308516/crop6a340a561505f.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/769883/crop69b40281cf7ec_cropped.jpg?f=community)
.
/u/94596/crop643fb12fd4e6d.png?f=community)
/u/2205/nzflag_60x60.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/249917/jaapschaap.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/207277/avatar2080_3.jpg?f=community){kind=avatar}
:strip_icc():strip_exif()/u/20646/crop68f8089046714_cropped.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/204061/crop591d528256d44.jpeg?f=community)
/u/2384058/crop690f922f9407c_cropped.png?f=community)
/u/34858/crop61e5ade5a4319_cropped.png?f=community)