Europees Parlement wil minimumleeftijd van 16 jaar voor sociale media

Het Europees Parlement wil dat tieners onder de 16 jaar geen sociale media mogen gebruiken zonder toestemming van hun ouders. Kinderen onder de 13 jaar zouden in het geheel geen sociale media mogen gebruiken. Het gaat om een oproep van het Parlement, niet om een wetsvoorstel.

De minimumleeftijd van 16 jaar moet wat het Parlement betreft gelden voor sociale media, platforms waar video's gedeeld kunnen worden en AI-chatbots met persoonlijkheden. Kinderen van 13 tot 16 zouden alleen met toestemming van hun ouders gebruik mogen maken van deze diensten. De leeftijd zou gecontroleerd kunnen worden met het Europese leeftijdsverificatiesysteem waaraan wordt gewerkt of met de Europese eID-identiteitswallet.

Een overgrote meerderheid van het Parlement nam het rapport met deze aanbevelingen aan: 483 parlementariërs stemden voor, 92 stemden tegen en 86 onthielden zich van stem. Het gaat niet om een wetsvoorstel of iets dergelijks en de Europese Commissie hoeft er dus verder niets mee te doen. De stemming moet gezien worden als een signaal van het Parlement.

Het Parlement wil verder dat het verboden wordt om de 'meest voorkomende, schadelijkste en verslavendste' functies voor te schotelen aan tieners en dat andere verslavende functies standaard uitgeschakeld worden voor tieners. Het gaat dan onder meer om oneindig scrollen, autoplay, pull-to-refresh, reward loops en schadelijke gamification. 'Overtuigende technieken' zoals gerichte advertenties, influencermarketing, 'verslavend ontwerp' en dark patterns moeten wat het Parlement betreft ook aangepakt worden.

Andere gewenste maatregelen zijn dat videoplatforms ook onder de DSA komen te vallen en dat lootboxes, in-appmunten, raderen van fortuin en betalen voor progressie verboden worden. Het Parlement wil ook dat platforms kidfluencing niet stimuleren door hier financiële prikkels tegenover te stellen en dat er 'urgente actie' wordt ondernomen om de 'ethische en juridische uitdagingen rondom generatieve AI' aan te pakken. Hierbij noemt het Parlement deepfakes, metgezelchatbots, AI-agents en AI-naaktapps die zonder toestemming van de geportretteerde beelden manipuleren.

Het rapport van het Parlement verwijst naar onderzoek waaruit blijkt dat 97 procent van de jongeren dagelijks online is en dat 78 procent hun smartphone of ander apparaat minstens elk uur gebruikt. Een kwart van de jongeren laat daarbij 'problematisch' of 'disfunctioneel' smartphonegedrag zien, zoals gedrag dat lijkt op verslaving.

Reacties (180)

[rustycrab]

Ga je hiermee het gebruik voorkomen? Nee natuurlijk niet. Dat neemt niet weg dat dit een heel goed idee. Ouders en scholen staan nu vaak hopeloos. En die sociale platformen maken gewoon vies gebruik van de situatie

[Pablo]

Dat ouders macheloos zijn snap ik totaal niet.

Als je dan toch al gezwicht bent om je kind een smartphone te geven, stel deze dan zo in met hoeveel screentime hij per dag kan krijgen en blokkeer gewoon een hoop zaken.

Roepen dat je daar geen verstand van hebt is ook een non issue.
zaakjes genoeg die dat kunnen regelen voor je.

Het is een kwestie van willen... en de ouders van nu vinden het allemaal wel best.
Ik vind het te bizar voor woorden dat de overheid moet ingrijpen omdat volwassene niet in staat zijn hun kind op te voeden

[Vanhetgasaf]

Ik heb een puberdochter van 15. Verbieden hielp niet in mijn tijd en verbieden helpt ook niet in deze tijd. Opvoeden is niet verbieden, opvoeden is wijs maken, uitleggen waarom zaken slecht zijn en uitleggen wat de risico's zijn. Samen weerstand bieden tegen de dopamine maatschappij waar we allemaal de strijd tegen moeten voeren, volwassenen en jongeren.

Ze besteedt ongetwijfeld tijd aan zinloze TikTok en Youtube filmpjes maar volgt ook allerlei debatten/discussies over actuele thema's zoals klimaatverandering, verkiezingen, geopolitiek e.d. en luistert naar podcasts zoals BOOS. Zolang de balans goed is, haar cijfers op school goed zijn en ze met mij in gesprek blijft vind ik het allemaal prima.

[Henk1827]

Blijkbaar is ingrijpen gewoon nodig. Volgens mij besef je niet hoe ongelofelijk zwaar kinderen opvoeden is. Het is niet een kwestie van willen, maar van kunnen. Veel ouders hebben niet de capaciteit om kinderen van een smartphone af te houden. Capaciteit in de zin van kennis (het probleem niet snappen), energie (uitgeput zijn), sociale druk (angst vd ouder dat het kind wordt buitengesloten, middelen (alleen maar moeten werken om rond te komen, geen tijd en aandacht om smartphone beleid door te voeren).

Het is zo naief om te stellen dat ouders verantwoordelijk zijn. Er zijn toch ook regels voor drugs en alcohol voor kinderen? Social media is een sociale drug. En kinderen en hun ouders kunnen zich om bovenstaande redenen daar niet goed tegen beschermen.

[magician2000]

Ongelofelijk zwaar om kinderen op te voeden? Dat komt wat zeurderig over. Ik heb dat werkelijkwaar nooit begrepen, aangezien de meeste mensen zich enkel voor het hoogst noodzakelijke met hun kinderen wensen te bemoeien en ze het liefst niet om zich heen hebben. Dat is meteen ook het grote probleem, kinderen worden simpelweg niet meer opgevoed.

Wellicht is het verstandiger dat mensen, als het opvoeden zo moeilijk gevonden wordt, geen kinderen meer mogen "krijgen" zonder een speciale training. Want nu lijkt het vooral dat het kind er zomaar was en mensen geen idee hebben waar ze aan begonnen zijn.

[Henk1827]

Wellicht is het verstandiger dat mensen, als het opvoeden zo moeilijk gevonden wordt, geen kinderen meer mogen "krijgen" zonder een speciale training.

Hoe ga je dat implementeren in een vrije samenleving?

Iedereen denkt vast wel eens: deze ouders hadden geen kinderen mogen krijgen, die verpesten het voor de rest van de samenleving. Maar dit is realistisch gezien niet af te dwingen. Verplichte castratie? Opsluiten? We zijn evolutionair geprogrammeerd om ons voor te planten. Veel mensen denken totaal niet na over de gevolgen van krijgen van kinderen, als die al te overzien zijn in deze samenleving vol moderne uitdagingen.

Dit overheidsbeleid is er vooral voor deze “ongeschikte” ouders. Het is voor deze ouders te moelijk om de kinderen van de smartphone af te houden.

[Reactie gewijzigd door Henk1827 op 27 november 2025 08:22]

[Sando]

Vroeger (in mijn jeugd) had je 1 FTE werk en inkomen, en 1 FTE opvoeding. Tegenwoordig heeft een gezin 2 FTE werk en inkomen nodig om überhaupt rond te komen, en is er dus 0 FTE over voor opvoeding.

Al dat gratis geld dat uit de monetaire verruimings-printer komt is niet écht gratis. Van één werkende ouder naar twee werkende ouders en over 20 jaar kan je niet meer meedoen als je niet twéé partners hebt die samen een 3-ouder-gezin in één huishouden vormen.

[sjekneck]

Ik heb dat werkelijkwaar nooit begrepen, aangezien de meeste mensen zich enkel voor het hoogst noodzakelijke met hun kinderen wensen te bemoeien en ze het liefst niet om zich heen hebben. Dat is meteen ook het grote probleem, kinderen worden simpelweg niet meer opgevoed.

Wellicht is het verstandiger dat mensen, als het opvoeden zo moeilijk gevonden wordt, geen kinderen meer mogen "krijgen" zonder een speciale training. Want nu lijkt het vooral dat het kind er zomaar was en mensen geen idee hebben waar ze aan begonnen zijn.

Dat is een vrij heftige beschuldiging, en ook nog eens gericht aan een grote groep. Mag ik vragen waar jij die wijsheid vandaan haalt? Heb je zelf überhaupt kinderen? Ik weet als ouder heel zeker dat het overgrote deel van de ouders juist hun kinderen het liefst bij zich heeft en alles doet om ze goed op te voeden. Niemand weet vooraf precies hoe het zal zijn, dat is ook onderdeel van de magie van opvoeden. Er bestaat geen sluitend handboek dat past op elke situatie, dat is gewoon de realiteit van het grootbrengen van kinderen.

Uit eigen ervaring weet ik ook dat kinderen en ouders met steeds meer tools en technieken rekening moeten houden in de opvoeding. Steeds meer ouders werken bovendien allebei om het gezin draaiende te houden. Laat staan de ouders die het alleen moeten doen.....dat kan soms gewoon zwaar zijn en stapelt op. Je kunt dat ‘zeurderig’ vinden, maar het is wel de dagelijkse werkelijkheid waar de meeste ouders en kinderen mee te maken hebben. Om dat allemaal meteen in het hokje ‘slechte opvoeding’ te stoppen, is wel heel kortzichtig.

Social media, chats in games, apps, telefoons… het zijn allemaal dingen die kinderen al snel willen ontdekken, maar waar ouders tegelijk grip op moeten blijven houden. En daarnaast blijft gewoon spelen, buiten spelen en analoog bezig zijn ook belangrijk. Als vader van twee doen mijn vrouw en ik beide ons uiterste best om ze dingen bij te brengen en te beschermen, maar ze ook de ruimte te geven om te leren welke risico’s er zijn zowel offline als online. Dat begeleiden is soms intens, maar levert ook mooie inzichten op. Er is tegenwoordig simpelweg ontzettend veel om rekening mee te houden.

[magician2000]

Kijk serieus om je heen. Je ziet dat het overgrote deel van de ouders zich niet met kinderen bezig wil houden. Ja, ze "slepen" het spul mee, omdat het niet anders kan, maar het is een last voor ze.

Dat is overigens ook direct het verschil tussen in je eigen "groep" kijken of in zijn algemeenheid kijken.

Wat er allemaal gaande is, twee banen (en dus geeneens meer tijd voor kinderen!) en alle andere zaken die je noemt maakt verder weinig uit. Dat is van alle tijden (veranderingen in o.a. techniek bij nieuwe generaties).

"Niemand weet precies hoe het zal zijn". Nee, maar ieder weldenkend mens kan wel een gedegen inschatting maken van wat het gaat betekenen in grote lijnen.

Mensen vinden zichzelf toch zo intelligent? Dan zullen ze dit dus ook moeten kunnen bedenken.

[sjekneck]

Gezien het feit dat je niet op de vraag in gaat, weet ik nu wel hoe het zit en je hebt zelf geen kids. Jij hebt een hele sterke mening, maar geen enkele vorm van kennis of zicht over wat er afspeelt achter de deuren bij mensen die dat wel zijn. Alles wat je roept is puur op basis van jouw gevoel. Ik ga niet een gesprek voeren met iemand die op voorhand zonder inhoudelijk ervaring of kennis met 2 benen gestrekt zijn mening komt geven als feit.

[magician2000]

Je doet een aanname. Het simpele feit is dat je niets te maken hebt met mijn verdere persoonlijke informatie. Dat soort zaken vermeld ik niet. Dus daar heb je je antwoord.

De rest zegt meer over jou dan over mij. Gewoon lekker blijven klagen.

[Marcel a]

En toch blijven ouders toch echt verantwoordelijk. Natuurlijk zijn er regels voor drugs en alcohol, maar als een ouder zijn 14 jarige kind een biertje geeft, zal de overheid niet ingrijpen zolang dat thuis plaatsvindt. Iets dergelijks zal denk ik ook voor sociale media gebruik gelden: als ouders op één of andere manier hun kinderen toegang geven tot allerlei sociale media kan de overheid niet zo veel doen. Dit soort wetgeving is een prima steun in de rug, maar ouders blijven gewoon verantwoordelijk.

Er zal eerst een soort van digitaal ID moeten komen dat gebruikt moet worden om een account aan te maken. Nu is een verkeerde geboortedatum al voldoende.

[Daoka]

De leeftijd zou gecontroleerd kunnen worden met het Europese leeftijdsverificatiesysteem waaraan wordt gewerkt of met de Europese eID-identiteitswallet.

Nee die is er nog niet maar komt wel dus.

[Roel1966]

Ik heb zelf geen kinderen dus voor mij is het daarom moeilijker om een goed 'oordeel te vellen' of dit nu wel of geen goed voorstel van de EU is. Maar ik kan mij zeker vinden in de punten die je opnoemt en het echt niet alleen puur bij de ouders gezocht kan worden.

[Skit3000]

En het idee is dan ook dat zulke regels niet nodig zijn voor 'geschikte' ouders, maar wel voor 'ongeschikte'. Doe je dit niet, dan krijg je steeds meer (dan nu) een tweedeling tussen kinderen die wel een 'goede' opvoeding (met daaruit voortvloeiend, een 'goede" toekomst) en kinderen die dat niet hebben (en hun eigen kinderen waarschijnlijk nog 'slechter' op zullen voeden).

En ik zeg niet dat een kind dat een uur per dag YouTube kijkt geen goede toekomst tegemoet gaat, maar je ziet overal om je heen dat het niet bij dat ene uur blijft, en dat de kinderen waar dit zo bij gaat over het algemeen op alle vlakken in de ontwikkeling achterblijven.

[cnoobie]

Makkelijker gezegd dan gedaan, kan ik je als ouder vertellen. Je wilt ook niet dat je kind het buitenbeentje is dat niet mee kan doen in de klassen-app. Je wilt ook graag zeker weten dat je kind de 9292OV app kan checken als de bus/trein naar huis vertraagd is of niet rijdt. Het is een enge wereld om je kind in los te laten. En een smartphone geeft dan de illusie van verbondenheid, veiligheid en controle.

[Clu3M0r3]

Je wilt ook niet dat je kind het buitenbeentje is dat niet mee kan doen in de klassen-app.

Die klassen-app lijkt me door de school opgedrongen. Dus zouden ouders van de onderbouw scholieren zich daartegen moeten verzetten.

Daar is lef voor nodig.

Het argument: "Ja, maar iedereen doet het", gaat niet op. Als "iedereen" van 10 hoog naar beneden springt, moet je dat voorbeeld dan volgen?

[Reactie gewijzigd door Clu3M0r3 op 26 november 2025 15:56]

[Craelis]

Sinds dit jaar heb ik voor mijn mentorklas (brugklas) ook geen appgroep aangemaakt. Alles via mail en teams. We hebben het niet eens over whatsapp/signal gehad. Schoolbeleid is ook om te communiceren via email, omdat mobieltjes thuis of in de kluis zijn. Toch maken de kids zelf een appgroep aan, en gaan sommige ouders mij ook zitten appen. Het is dus breder dan de school alleen!

Zijn trouwens wel een paar leerlingen zonder smartphone. Die missen dus ook niks officieels. Ze spreken zelfs af om te gaan gamen via email! Maar als 11/12 jarige vind je het niet leuk als iedereen lacht om een meme die jij niet gezien hebt uit de groepsapp.

[Reactie gewijzigd door Craelis op 26 november 2025 17:25]

[cnoobie]

Mijn kind zit nog op de basisschool. School zelf communiceert inderdaad keurig via de beveiligde app hoor.

Kids maken zelf een groepje aan en spreken daarin samen dingen af, over verzamel plekken voor samen fietsen, maar ook buitenschoolse activiteiten. Lijkt me als leerkracht lastig om met zo’n appgroep om te gaan. Het is niet ‘van’ school, maar er gebeuren wel dingen die van invloed zijn op je klas. Kun je het verbieden? Wil je het verbieden…? Wat je ook doet, je krijgt altijd wel ouders over je heen.

[Craelis]

Toen ik er achter kwam dat een groot deel van de klas een whatsapp groep had gemaakt, heb ik het kort met ze besproken. Alleen gezegd dat ik het niet afkeur of goedkeur, maar dat ik wel wil dat ze leuk en 'normaal' tegen elkaar moeten doen. Dat beloofde ze. Ook beloofde ze de kids zonder smartphone wel op de hoogte te houden.

Verbieden kan inderdaad niet. En veel ouders lezen ook mee met de appgroepen (soms gaan ouders dan appen met elkaar en nog meer drama creëren).

Zat er nog even over na te denken. Ik vermoed dat, voorzichtig, er wel een trend zichtbaar is dat kinderen minder online zijn? Het verbieden op school heeft veel geholpen denk ik. En veel ouders zien ook wel in dat het niet zo gezond is. Zou zomaar kunnen zijn dat social media/smartphone gebruik meer een klasse-dingetje gaat worden. Net zoals voedsel, lezen en gezond leven in het algemeen.

[St00mwals]

En dit is dus precies het probleem: De sociale druk.

Mijn zoon kreeg eind groep 6 mijn oude iPhone en was de laatste in zijn klas. De telefoon miste hij niet, maar het niet kunnen appen met zijn vriendjes wel, je wordt dus het buitenbeentje en gaat dingen missen die in de app gedeeld worden.

@Clu3M0r3 De klassen-app komt niet vanuit school, dat is gewoon een WhatsApp-groep met klasgenootjes.

[rustycrab]

Ook goed. Willen. Kunnen. Het kind is in ieder geval de klos, dus mede een reden dat dit soort maatregelen goed zijn.

[Brent]

Het is een sociaal probleem: als iedereen een telefoon met snapchat en tiktok heeft, wil jij dat ook. Als iedereen via Whatsapp afspreekt, wil jij dat ook. Op een gegeven moment wordt het praktisch noodzakelijk.

Zo'n wet helpt enorm het cijfer van kids met smartphones en apps van 98%+ naar 70-50-30% krijgen, en daarmee de kritische massa weg te nemen. Als maar de helft iets heeft, is het niet zo heel gek het niet te hebben. Als jij en misschien 1 ander in de klas het niet hebt, dan is het heel gek, en onhandig.

Dus graag, vanuit wet, Europees of nationaal, maar schoolbeleid is ook prima: pak dit aan. Denormaliseer dit.

(Geld helaas ook voor ouders: meestal hebben scholen een 'platform' waarover je 'moet' communiceren, en je in feite ook aan de app moet. Dat even terzijde.)

[Ronwiel]

Tja, de tech savy Tweaker krijgt dat wel voor elkaar. Maar de doornsee Nederland heeft meer moeite met dat soort functies. Ik moet op kantoor nog maandelijks collega's helpen die volledig vastlopen in hdmi kabels/dongles en het delen van een scherm via Teams in een conference room. Die zie ik niet even de smartphones van de kids dichttimmeren.

[Coolstart]

Dat ouders macheloos zijn snap ik totaal niet.

Omdat je zelf geen puberende kinderen hebt. Zo is het altijd. Niemand begrijpt het tot je zelf in die situatie zit. Als de helft van de klas al een smartphone heeft met toegang dan wordt de druk groot. Ook omdat je als jongere dan niet weet wat er gaande is in de groepchats. Zo wordt je ook uitgesloten.

Als je geluk hebt is het een hechte klas en maken ouders daar samen afspraken over. Maar dat is niet altijd zo.

[MornixRS]

Ik vind die "verantwoordelijkheid van de ouders" reactie net zo naïef als die wanneer het gaat over gezond eten en de eigen verantwoordelijkheid. Je houdt dan gewoon geen rekening met de psychologie van de mens en sociale factoren. Oftewel het is een leuke uitspraak om vooral niks te hoeven doen.

[segil]

En vervolgens omzeilen ze die blokkade want die kinderen hebben vaak meer verstand van techniek dan de ouders. Prima dat de samenleving, in de vorm vd overheid, hier paal en perken aan stelt.

[trab_78]

Ik ben ouder. Mijn kinderen hebben een smartphone. Ik heb bewust geen schermtijd-beperkingen ingesteld. Ik geef ze wel een maximale schermtijd, maar die moeten ze zelf in de gaten houden. Ik ga ook regelmatig het gesprek aan over deze zaken. Mijn kinderen zijn zich nu zee bewust van de gevaren en problemen met schermgebruik en social media. Ik vind dat ze het zelf over het algemeen goed in de gaten houden. Ik hoop dat ik ze hiermee voldoende meegeef om later als ze groot zijn zelf hun schermgebruik te kunnen reguleren.

[PvdVen777]

Telefoons zijn inmiddels zo onvermijdelijk als belasting en de dood. Kinderen bekend maken met dit soort zaken, telefoons, drugs, drank etc., is dan ook de enige sluitende oplossing. Klinkt een beetje ouderwets dit onthouden en verbieden. Net zoals vroeger, dat wanneer je maar niet over seks praat er ook niets zal gebeuren.

Daarnaast erg hypocriet allemaal overigens. Ik kwam er laatst spontaan achter dat ik geen medische zaken meer kon inzien en regelen voor mijn minderjarige kind. Daarvoor heeft diezelfde overheid namelijk bepaald dat het kind zelf met DigiD moet inloggen. Met andere woorden, vanaf het 13 jaar MOET je kind wel een telefoon hebben anders kan je/hij/zij niet eens meer zijn/haar medische zaken geregeld krijgen.

[trab_78]

Toch denk ik dat iets van regelgeving wel degelijk nuttig is. Het geeft houvast in de zin van wat verstandig is.

[punishedbrains]

Zo moet je het doen idd, meer dan dat is niet realistisch danwel zo strak dat ze vanzelf gaan muiten. :)

[bzzzt]

Dat ouders macheloos zijn snap ik totaal niet.
Als je dan toch al gezwicht bent om je kind een smartphone te geven, stel deze dan zo in met hoeveel screentime hij per dag kan krijgen en blokkeer gewoon een hoop zaken.

Mag ik raden dat je geen kinderen hebt? Want je stelling dat het allemaal aan de ouders ligt vind ik grof overgesimplificeerd.

Zwichten zou betekenen dat je het zelf voor het zeggen hebt. Ondertussen wel een tablet + telefoon aan moeten schaffen want de eerste wordt verplicht vanuit school en de tweede niet aanschaffen betekent dat de klasse-app niet gevolgd kan worden en je je kind sociaal isoleert. Daarnaast zijn (puber) kinderen echt niet dom en zien ze ook wat je allemaal met smart apparaten kan doen. Je hoeft geen tweakers stamgast te zijn om te snappen dat die spullen nogal wat aantrekkingskracht hebben, en je bent zelf ook jong geweest dus weet je ook dat je probeerde je zin te krijgen ook als ouders 'nee' zeiden

Natuurlijk kan je blokkeren. Maar school bedenkt iedere keer nieuwe dingen omdat ze weer een nieuw digitaal speeltje of project aangeschaft hebben dus je bent een soort stempelautomaat voor app installatie verzoeken.
De enige verantwoordelijkheid die ik ouders in de schoenen zou durven vegen is te laten zien dat je niet aan je smartphone vastgeplakt hoeft te zitten. Helaas zijn veel ouders nog erger dan hun kinderen...

[Senaxx]

Ja, bij zo'n onderwerp als dit vind ik het altijd wel makkelijk te weten of je kinderen hebt of niet. Te veel Tweakers die hier een hypothetisch ideaal beeld hebben hoe het zou moeten, of hoe ze zouden denken dat ze het zouden invullen. Maar als puntje bij paaltje komt, is er altijd meer nuancering nodig.

Ik heb zelf nog jonge kinderen (5 en jonger) en hoef mij gelukkig nog niet bezig te houden met dit socialmedia probleem, maar van vele dingen waarvan ik zei in de opvoeding dat ik het "anders" zou doen merk je toch dat er toch altijd kleine dingen bij in sluipen en dat het toch anders loopt.

Opvoeden is geen wetboek vol strakke regels die je blind handhaaft. Het is eerder het schetsen van een kader. Een veilige ruimte waarbinnen ze mogen ontdekken, en waar ze soms de grens overgaan om zelf te leren wat de gevolgen zijn.

Neemt niet weg dat ik dit geen slecht heel voorstel vindt, valt en staat met de uitvoering. Ik vind dit meer een rol van de ouders om te zorgen dat de kinderen verantwoordelijk met social media omgaan, maar niet alle ouders hebben de kennis / kunde / tijd / geld o.i.d. om voor hun kinderen te regelen. Dat de kinderen meer beschermd worden (zoals bij alcohol en drugs) is geen slecht idee.

[punishedbrains]

Het niet kunnen opvoeden van je kind is een dooddoener. Ik heb vaak het idee dat dit vooral naar voren wordt geschoven door mensen die zelf geen kinderen hebben. Bovendien weet je zelf ook voldoende van toen je klein was. Ik was super braaf, maar ik wist echt wel wat ik moest doen om "verboden" dingen uit te vogelen als ik samen was met vrienden achter de computer. Je moet kids begeleiden, onderwijzen, niet te strak en gewoon hopen dat ze te vertrouwen zijn. Simple as that.

En als dat niet werkt of fout gaat, dan is dat dus jammer en niet meteen de schuld van de opvoeding.

[Muncher]

Mag ik vragen hoe jij dit aanpakt met je eigen kinderen? Welke afspraken heb je met ze gemaakt? Wat heb je geblokkeerd? Ik heb zelf al een boel dichtgezet (voor zo ver dat kan op iOS), maar ben altijd op zoek naar nieuwe mogelijkheden (irritant bijv. dat je Kanalen/Channels niet kan uitzetten op Whatsapp, misschien is daar nog een oplossing voor in de toekomst).

[Exodai]

Als je dan toch al gezwicht bent om je kind een smartphone te geven, stel deze dan zo in met hoeveel screentime hij per dag kan krijgen en blokkeer gewoon een hoop zaken.

FOMO. Fear Of Missing Out of vervangende FOMO voor je kinderen. Van mijn vrienden ben ik de enige kindloos en ik sta soms vol verbazing naar mijn vrienden te kijken hoe die kinderen van alles mogen en krijgen. Oudste dochter van 8 die vorig jaar met kerst een iPhone Pro kreeg want "Ze moet toch een beetje met haar vriendinnetjes meekomen" of 1 6 jarige die fulltime op Instagram aan het vloggen is over de grootste BS en op school want "Ze wilt influencer worden awww wat schattig".

Net zoals vroeger ouders bang waren dat hun kinderen werden buitengesloten als ze geen dure Nikes hadden of dure Levis. Is dat nu met dure gadgets en met social media.

[Deveon]

Spreek jij uit theorie of eigen ervaring? Persoonlijk heb ik de schermtijd behoorlijk dichtgetimmerd maar moet zeggen dat het zeker niet zo eenvoudig is als jij noemt. Elke dienst heeft zijn eigen invulling en vereist echt wel bepaalde tech-savy om door alle hoepels te springen. Vrijer openstellen is dan al snel de makkelijkste optie na een dag werken, de ene keer genuanceerder dan de ander.

Vervolgens komt je kind thuis dat ze op school WhatsApp gebruiken en die bieden geen enkele parental control.. Communicate is daar volledig vrij.

[SMGGM]

Als IT-er (of persoon die op een tech site zit) is het gemakkelijk spreken om eventjes screentime blokkeren of ouderlijk toezicht activeren (al wens ik je hiermee al veel succes dit te activeren op een puberende tiener zijn/haar smartphone). Maar stel je eens voor dat je die achtergrond niet hebt en je kind meer IT kennis heeft dan jezelf. Kan jij in zo'n situatie nog goed ouderlijk toezicht houden op al de toestellen (laptop school, smartphone thuis, tablet)? Ah, de scholen slagen er niet eens in op de schoollaptops....

[Reactie gewijzigd door SMGGM op 26 november 2025 18:17]

[venqwish]

1 vraag: heb je kinderen?

[Hemingr]

Wij zijn hier in huize Hemingr redelijke troglodieten als het gaat om moderne digitale media en televisie, maar als de oudste een meltdown heeft en we zijn bezig met de jongste is het soms verleidelijk gewoon even het scherm aan te zetten. Het vereist veel discipline om het niet te doen. Ik snap best dat sommige ouders zich machteloos voelen.

Een vriend van mij heeft zo’n iPad verslaafd kind die razend snel door had dat hij om “extra tijd” kon vragen via iOS (wat dan weer goedgekeurd kan worden op de telefoon van pa) wat resulteerde in constante notificaties dat zoonlief meer in een of andere spelletje wilde.

[yzf1kr]

Scholen hebben boter op hun hoofd.

Die zouden het eerste moeten afstappen van allerlei aps en digitale media.

Bijvoorbeeld is het toch te gek voor woorden dat ouders tegenwoordig punten van toetsen eerder weten dan hun kinderen.

Bij mijn dochter zijn ze gestopt met klasse- en ouderappgroepen, er kwam meer onzin en des-informatie uit dan dat het voordelen bracht.

[Flappiewappie]

Leuk om dat er bij te halen, maar dat staat echt helemaal los van sociale media. Communicatie met de ouders is gewoon van alle tijden. Mijn ouders kregen elke dag een brief mee naar huis omdat de docent het kopieer apparaat had ontdekt. Dat is een issue van over het feit dat er afspraken moeten komen wanneer en wat er gecommuniceerd moet worden. Dan is er ook nog zoiets als voorkeuren voor de verzender en/of ontvanger. Denk dat geen enkele ouder zit te wachten op een Instagram account over de klas ofzo.

Probleem is dat Sociale media super effectief zijn gebleken in iemands omgeving beïnvloeden en wat daarin normaal is. Met de komst van AI is dit nog ingewikkelder geworden.

Feit is gewoon dat kinderen daar niet de dupe van moeten worden. Vooral die eerste jaren zijn super belangrijk om je morele kompas en gewoonte te normaliseren en je te ontwikkelingen als persoon (iets waar educatie juist voor bedoeld is) daar zouden geen externe factoren in moeten zitten.

Ik ben totaal niet van het beschermen oid, denk ook niet dat dat goed is voor de opvoeding: alleen ik denk dat de kapetalischtische corporate greed en extremistische vanuit sociale media niet goed is voor de jeugd.

[-TheNose-]

Steeds meer scholen hebben een geen mobiel beleid. ‘s morgens in de kluis en aan het einde van de dag eruit. Heerlijk.

[Mit-46]

Het is een begin.

De kinderen gaan natuurlijk zoeken naar "oplossingen". Ik denk dan ook niet dat je bij hen de verantwoordelijkheid moet leggen, maar bij de aanbieders. Laat die het maar uitzoeken, want zij bieden het aan.

Op het moment dat zij gemotiveerd worden er wat aan te doen dan gaan ze werken aan oplossingen. Het zal oplossing na oplossing na oplossing moeten zijn, maar uiteindelijk komen we ergens.

[BBBvB]

Het is een eerste stap op weg naar een totaalverbod.

Dan kunnen we elkaar weer gewoon emailtjes sturen. Lekker overzichtelijk.

[Advanced03]

Dit is meer het werk van de ouders lijkt me.

En zo een verbod is uberhaupt niet op een goede manier te doen, dus pak je ID-kaarten er alvast maar bij! Hij moet geupload worden naar een of andere slecht beveiligde server :)

[joldemans]

Volledig mee eens, helaas zijn praktisch alle ouders ook volledig verslaafd aan diverse platformen, dus of zijn nu de juiste persoon zijn om hun kids dit te leren? Het gebeurd niet vaak, maar hierin zie ik wel een rol voor de overheid om hier flink wat campagnes tegen aan te gooien zoals Nederland Schoon of BOB. Dat zijn volgens mij toch redelijk succesvolle campagnes (geweest).

Laat er aub een tech-savvy docent opstaan die kinderen voorbereid op de ziekelijke datahonger van voornamelijk social media bedrijven. Ik zou hier best eens een gastcollege over willen geven.

ik ben bang dat wetgeving alleen zorgt voor nog meer controle van de overheid. Er zal namelijk weer een instantie in het leven geroepen moeten worden voor controle en naleving hiervan en je creëert weer een database met allerlei privacy gevoelige informatie van geuploade paspoorten en weet ik wat nog meer. Weer een reden extra trouwens voor Brussel om het digitale oormerk te pushen.

Ik ben er trots op dat ik al minstens 10 jaar geen social media platform gebruik en zal er alles aan doen om m'n kids hier vrij van te houden.

[Soepstengel]

De leeftijd zou gecontroleerd kunnen worden met het Europese leeftijdsverificatiesysteem waaraan wordt gewerkt of met de Europese eID-identiteitswallet.

Het staat echt in het artikel. Als dit systeem er is dan hoef je dus helemaal geen ID kaart te uploaden naar een slecht beveiligd systeem. Dat europees leeftijdsverficatiesysteem geeft alleen terug of iemand 16+ is. Dat er technisch misschien nog mankementen aan dit systeem zijn, waardoor er alsnog persoonsgegevens herleiden kunnen worden, kan best, maar een ID kaart uploaden is sowieso niet het uitgangspunt op dit moment.

[rkonings]

Precies en alle deug reacties want de overheid moet iets doen....

NEE! de overheid moet niets doen, dit is van alle tijden.

[ronka]

Aanmelden bij Social Media moet gewoon via DigiD gaan, anders werkt het gewoon niet.

Ben voorstander van aanmelden via DigiD

[SunnieNL]

Niet via digid wel via de EDI Wallet. Net wat veiliger. DigiD geeft te veel data door.

[jcbvm]

DigiD is enkel in Nederland, lijkt me sterk dat sociaal media op Europees niveau zich hierop gaat afstemmen

[NotWise]

Ik mag aannemen dat je dit forum uitsluit? Het is namelijk ook social media. Ik zeg dit omdat je eerst een goede definitie van wat je precies wilt verbieden moet maken. Vanaf 14 jaar kunnen kinderen zelf een DigiD aanvragen. Dus komt er technisch gezien nog het e.e.a. kijken om de "back-end" af te dichten met controles e.d.

[ymmv]

Jij denkt dat social media enkel Tiktok, X, Facebook e.d. zijn? Elke website waar gebruikers met elkaar informatie kunnen uitwisselen valt in de categorie "social media", dus niet alleen Facebook, Tiktok, Youtube en X, maar ook Telegram, Discord, Twitch, Reddit, Steam, Quora, gebruikersfora van computerfabrikanten en internet providers, nu.nl, en ja, ook Tweakers.net en GOT,. Als je daarboven ook nog kinderen wilt vrijwaren van geweld, porno en groomers, moet je nog heel veel meer websites voorzien van een beveiligde login met ID-controle.

Een aspect waar nooit iemand bij stil staat. is dat dit kan betekenen dat heel veel buitenlandse sites blokkades kunnen opwerpen tegen Europese internetters omdat ze geen zin hebben om speciaal voor de EU een ID-check toe te voegen om te voorkomen dat gebruikers zonder in te loggen mee kunnen lezen.

[ShadLink]

En dat social media al je prive-gegevens heeft? En dan een hack van de social media en dat de criminelen al je gegevens hebben. Beveiliging is hier een heel groot probleem, en nee dat ga je niet simpel oplossen. Maar één hack later en je zit met een heel groot probleem.

[ronka]

Dat kan toch geregeld worden, dat DigiD alleen leefttijd doorgeeft en niets anders.

[ShadLink]

En DigiD kan niet gehacked worden? Want in dat geval ligt alle informatie bij digid. Niet alleen je persoonsgegevens maar ook welke websites je bezoekt (want die moeten een controle vragen) en wat je op die website doet (als je de logs van de websites kan combineren). Nee, dit is niet op een veilige manier te doen.

Zelfs de leeftijdscontrole app van de EU heeft dit probleem. De App kan namelijk verzamelen welke websites er om goedkeuring vragen. Hierdoor hoeft een kwaadwillende alleen maar de app te hacken en dan weten ze eigenlijk gewoon alles van je.

Zoiets zou je enkel kunenn oplossen met een unieke fysieke sleutel. Bv de overheid geeft iedereen 18+ een Yubikey achtige sleutel met een vingerafdruk. Wil je dan aanmelden voor een app die 18+ vereist moet je op de fysieke sleutel je vingerafdruk scannen. De fysieke sleutel controleert dan en geeft een OK code terug. Die OK code is dan random en niet terug te leiden naar je fysieke key. De fysieke key heeft geen internetverbinding.
Het instellen van de vingerafdruk doe je dan bv op het gemeentehuis (zoals bv een paspoortaanvraag). De sleutel wordt niet aan een persoon gekoppeld, enkel aan een vingerafdruk en enkel op de sleutel zelf.

Maar dat lijkt mij te ingewikkeld voor de meeste mensen om te implementeren.

[Reactie gewijzigd door ShadLink op 26 november 2025 14:37]

[Wouterie]

Je haalt een paar zaken door elkaar. DigiD kan zeker gehackt worden, maar dat staat even los van dit hele verhaal. Er zijn legio zaken waarbij de legitimatie en identificatie wordt geregeld via DigiD. Bijvoorbeeld zo'n beetje alles van de Belastingdienst en verzekeringszaken.

Als bij het aanmaken van een account op de gedefinieerde Social Media ter verificatie gebruik wordt gemaakt van DigiD zorgt dat er niet voor dat het platform dus 'al je gegevens heeft' en bij een hack van het platform al die gegevens op straat liggen. Nu is DigiD wellicht niet de beste oplossing aangezien er charmantere oplossingen zijn... Maar zie het als een vinkje wat bij een account wordt gezet dat de leeftijd is geverifieerd.

[ShadLink]

Maar DigID houdt bij wanneer jij bij de belastingdienst inlogt. Dat is mijn punt. Hacked een crimineel DigId dan kunnen ze hierbij. Hacked die crimineel daarna de belastingdienst dan kunnen ze die twee combineren.

Nu het probleem zit niet dat dit snel zal gebeuren. Het probleem zit dat dit KAN gebeuren. En het wordt makkelijker als een hacker eerst SM partij 1 hacked, ziet dat jouw controle van digid afkomt en dan digid hacked en ziet dat aan wie dat account gekoppeld is. (en wat die nog verder doet) Het aan elkaar koppelen van 2 databases is geen hogere wiskunde!!

Zolang beide partijen online beschikbaar zijn is dit systeem gedoemd te falen. Ongeacht wie de controle uitvoert en waar dit gebeurt. Zodra de controle offline zou zijn; zoals ik in mijn voorbeeld aangaf, is het mogelijk veilig. Maar dat maakt het voor de meeste mensen te ingewikkeld.

[Reactie gewijzigd door ShadLink op 26 november 2025 14:50]

[Wouterie]

Je toelichting maakt wel duidelijker welke kant je op zat te denken. Alleen maar retorisch vragen of DigiD niet gehackt kan worden is nauwelijks constructief.

Voorop gesteld is het waar dat alles gehackt kan worden en dat het ook nog eens op verscheidende platforms gecombineerd uitgevoerd kan worden. Nu wordt bij DigiD MFA aanbevolen en in veel gevallen is 2FA bij DigiD zelfs verplicht. Dat maakt het misbruiken van het inlogmechanisme een stuk lastiger. Dan zit je met een inbraak op z'n best met een sterk versleutelde database... Het is iets complexer dan even twee databases combineren.

Maar wat lost jouw offline toepassing precies op? Dan zit je nog steeds met een koppeling met een online database. Op de moderne ID-kaarten zit een NFC-chip dus in theorie heb je al een offline methode. Alleen zie ik niet zo snel hoe je jouw gestelde probleem hiermee oplost. Ergens zal een logboek worden vastgelegd, ergens zal een online database moeten worden geraadpleegd... het is slechts het probleem verleggen.

[Wouterie]

DigiD is niet helemaal het juist middel daarvoor, maar ik ben het verder totaal met je eens.

[rkonings]

Veel te gevaarlijk en hek is dan van de dam om alles achyer het DigiD te plaatsen, met alle verplichte controle waar we NIET heen willen!

Google een Sociaal krediet systeem, dan weer je dat je bovenstaande NIET moet willen.

[henk717]

Dit gaat zoals gewoonlijk weer veel te ver, waarom moet de anonimiteit op internet zo enorm aan banden worden gelegd? Als ouders hun kind niet op social media willen is het hun taak daar op te letten en de nodige parental control software te installeren op de apperatuur.

Ik vertrouw de overheid ook absoluut niet dat dit niet een keer opgerekt gaat worden. Verspreid je desinformatie (In dit geval informatie die kritisch is op het overheidsbeleid en waar volgens hun de experts het mee oneens zijn) zouden ze zomaar de toegang tot deze apps kunnen blokkeren als alle verificatie via hun apps moet lopen. Ga je niet mee in het beleid dat ze willen doordrukken in de echte wereld? Dan kan het zomaar zijn dat ze social media te gevaarlijk vinden en je willen beschermen tegen de beinvloeding en vervolgens de toegang ontzeggen. Het is een hele enge kant die dit op gaat die mij te veel op de praktijken in china lijkt.

Overigens maak ik me ook zorgen om het stuk voor de AI platformen, we gaan als hobby project echt niet zomaar een hele ID check invoeren op de webpagina. Het is een statische open source pagina die gebruikers hun eigen API laat gebruiken we hebben daar dus totaal geen controle over en hebben geen eens een backend die dat zou kunnen verwerken.

[Reactie gewijzigd door henk717 op 26 november 2025 15:21]

[El_Bartholomew]

Enerzijds vertrouw ik de overheid langs geen kant en bewijst het meer en meer geen vriend te zijn van de burgers maar vertoont het steeds meer dictatoriale trekjes.

Langs de andere kant heb je de nodige onderzoeken, iets waarvan oa. Facebook ook van op de hoogte was en dit verdoezelde (Frances Haugen). Sociale media zijn vaak schadelijk voor kinderen en jongvolwassenen.

Persoonlijk hoe ik de evolutie heb gezien met mijn jongens. Ik heb soms spijt dat ze met computers en smartphones in aanraking zijn gekomen op jonge leeftijd. Ookal had ik er controle op. Terugkijkend, het heeft een nadelig effect op hun creativiteit en spelpatroon gehad.

[henk717]

Je kunt een goede middenweg reguleren als je dat zou willen. Als je kijkt naar een Windows PC zit daar een family feature op die dan ook in de browser mee stuurt dat dit aan staat, zelfde truuk op DNS niveau.

Dus stel het was aan mij om als overheidsfunctionaris dit beleid te bedenken, dan zou ik verplichten dat de mobiele platformen een functie inbouwen die zodra vrijwillig geactiveerd het apparaat (optioneel permanent) veranderd in een kindertelefoon. Die kindertelefoon stuurt dan een signaal naar de apps dat deze door een kind gebruikt worden. Die standaard defineer je dan in samenwerking met apple, google en microsoft. Het kind kan dit dan niet langer ongedaan maken want die telefoon is nu permanent een kindertelefoon en omdat die op OS niveau dat signaal mee stuurt is het moeilijk om daar om heen te gaan. De perma lock hebben we al, als je tenslotte een telefoon factory reset kun je hem enkel met het oorspronkelijke account unlocken. Die zelfde functie zou je kunnen gebruiken als template voor de kinderlock.

Browsers pakken dat signaal dan op en sturen dit naar websites op een vergelijkbare manier met "Do not track" en je zou een extra flag kunnen meegeven met wat de ouders wel en niet toestaan. Nu is dat apparaat dus op heel het internet te zien als een anoniem kind die niet op social media mag, en hoef je enkel te reguleren dat social media ze dan niet alsnog mag binnen laten op dat apparaat.

Op die manier heb je een standaard welke de ouders eenvoudig kunnen instellen voordat zij het apparaat aan het kind geven. En zitten de kinderen dan dus vast in die veilige omgeving mits je daar als ouder voor kiest. Volwassenen zetten simpelweg de functie niet aan en hun anonimiteit blijft buiten schot.

Dat zou mij een hele redelijke oplossing voor dit probleem lijken, maar dat is helaas niet de kant die ze op gaan. En juist die combinatie van kan wel maar doen ze niet geeft mij die nare smaak in mijn mond.

[Reactie gewijzigd door henk717 op 26 november 2025 21:18]

[rkonings]

precies dit, je WEET gewoon dat het misbruikt gaat worden, Agenda 2030 he.

[Jefrey Lijffijt]

We zouden ook het objectief van aanbevelingsalgoritmen kunnen reguleren, voor iedereen. Naar engagement optimaliseren is maatschappelijk gewoon een heel slecht idee, ook voor volwassenen.

[henk717]

Gewenste meningen bovenaan! /s

[Jefrey Lijffijt]

Ik bedoel niet dat we een `woke' EU-panel moeten laten beslissen wat die aanbevelingen dan inhouden, maar nu worden algoritmes gebruikt om mensen zo lang mogelijk op een platform te houden, want dan kun je ze advertenties serveren. Zelfs likes doen er niet toe, je hoeft alleen maar de meten of mensen op je platform blijven hangen en vervolgens serveer je zo goedkoop mogelijke content die dat voor elkaar krijgt. Dit zorgt er gewoon niet voor dat gebruikers de beste content geserveerd krijgen, maar vooral middelmatige troep die net goed genoeg is om je aandacht niet direct te verliezen.

[Reactie gewijzigd door Jefrey Lijffijt op 26 november 2025 16:09]

[henk717]

Ik zou ook heel graag terug gaan naar het open internet uit 2016 waar populaire content wint. Maar je kunt dat gewoon niet toevertrouwen aan een overheid. Als machthebbende gaan bepalen wat het algoritme moet tonen krijg je juist zaken die we nu zien dat niet de populaire content maar de overheidsbron altijd wint. Wie aan de macht zit bepaald dan wat de juiste balans is en dat zullen ze altijd doen vanuit hun idealogie.

[Jefrey Lijffijt]

Voor mij is de overheid een instantie die uitvoert wat het volk wil. Het gaat hier niet om toevertrouwen om er invulling aan te geven wat er dan aanbevolen wordt, maar wel waar de algoritmes naartoe mogen optimaliseren. De gekozen content is namelijk het gevolg van hoe je het optimaliseringsprobleem opstelt (het objectief). Een praktijk verbieden waarvan we weten dat het de maatschappij grote schade berokkent. Bij disfunctionele markten is ingrijpen heel normaal en wenselijk.

[AOC]

Van mij mag het nog wel breder getrokken worden. Gewoon een 'scherm' scharen onder roken/alcohol. Ongeacht de content, is een scherm gewoon slecht voor hersenen die in ontwikkeling zijn.

[rkonings]

Totaal niet mee eens, je hebt geen idee waar je over hebt als de overheid zich hier mee gaat bemoeien.

[AOC]

Laten we dan ook de leerplichtwet, kinderarbeid en kinderwetje weer afschaffen. Dan ook gelijk de tabaks‑ en rookwarenwet incl de Drank- en Horecawet aanpassen.

Die vervelende overheid toch ook. Gewoon weer lekker werken, roken en drinken vanaf je 8e levensjaar oid. Kunnen we ook weer weeskinderen verkopen aan de laagste bieder en meteen aan het werk zetten.

Niet alle ingrepen/veranderingen zijn slecht.

En een scherm, met alle content erachter, is ook totaal geoptimaliseerd om een bepaald doel te behalen.
Bij een baby van onder de 1 jaar zie je al dat die bijna z'n hoofd eraf draait als je langs een tv loopt die aanstaat.

Er is genoeg onderzoek gedaan naar effecten van een scherm op een jong kinderbrein en ik ben benieuwd wat de langetermijn effecten zullen zijn. Dat gaan we nog ervaren, net zoals we dat met alcohol en tabak hebben ervaren.

[Reactie gewijzigd door AOC op 26 november 2025 17:50]

[skaars]

Het gaat om een oproep van het Parlement, niet om een wetsvoorstel

Je merkt aan dit soort dingen gelijk dat ze erg terughoudend en afwachtend zijn en in het EP volledig ontbreekt aan doortastend aanpakken. Ze brengen dit mijns inziens naar buiten als een soort voelspriet hoe het valt bij de lidstaten en de bevolking. Slappe hap als je het mij vraagt. Er zijn al genoeg studies die aantonen dat je de verantwoordelijkheid niet bij de ouders kan leggen, en studies die aantonen dat de sociale ontwikkeling van jonge kinderen erg in het geding komt. Er is strenge wetgeving nodig wat betreft leeftijd en andere restricties, met daarbij solide controles op de Social Media bedrijven op naleving,

[JEightyFive]

Hier zijn natuurlijk veel mensen het mee eens. En dan komen we op het handhaving gedeelte. Op naar de EU Online Safety Act.

[ErikT738]

Ik ben ook geen fan van Chat Control en dergelijke, maar er zal wel IETS moeten gebeuren. Je ziet nu dat politieke meningen en verkiezingsuitslagen de facto worden gestuurd door buitenlandse private bedrijven die absoluut niet het beste met ons voort hebben.

[LOTG]

Ik juich die lijst aan andere maatregelen ook wel toe, het is mij in het artikel niet helemaal duidelijk of dat ook voor de doelgroep is of gewoon een breed verbod. Weg met al die psychologische truckjes om maar aan te zetten tot geld uit geven.

Vooral slecht dat we een generatie hebben die dit nu al helemaal normaal vind en nooit anders gewend is.

Ik zie al de dikke krokodillen tranen van CEO's die weer boos wijzen naar de EU dat we hun centjes klanten de mogelijkheid voor hun mooie producten ontnemen.

[Zynth]

Heel fijne ontwikkeling.
Veel ouders willen hun kinderen "verbieden" dit te gebruiken, maar door groepsdruk blijkt dat in de praktijk onmogelijk.
Immers, het is niet verboden, en de rest van de klas gebruikt het wel. Je kind kan niet meedoen als (of wordt praktisch gezien buitengesloten) als het geen sociale media heeft.

Je moet of allemaal meedoen, of allemaal stoppen, anders werkt het niet.
Een zeer goede stap dat we het "allemaal stoppen" gaan uitproberen.
De kinderen zullen dankbaar zijn.

[Reactie gewijzigd door Zynth op 26 november 2025 14:52]