Cookies op Tweakers

Tweakers is onderdeel van DPG Media en maakt gebruik van cookies, JavaScript en vergelijkbare technologie om je onder andere een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kan Tweakers hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Cookies accepteren' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt? Bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Wout Funnekotter

Hoofdredacteur

Aan de slag met Starlink van SpaceX

Hoe goed werkt Elon Musks satellietinternet?

Tot slot

Zoals gezegd is Starlink nog in bèta, dus we noemen dit dan ook een preview, geen review. Toch zijn we al positief verrast over hoe goed Starlink nu al functioneert. SpaceX heeft hardware ontwikkeld die vrijwel elke consument gemakkelijk zelf thuis kan installeren en die out-of-the-box direct goed werkt. De download- en uploadsnelheden zijn zeer respectabel, maar wel wat inconsistent, en de latency is voor het gros van de dingen die mensen online doen, helemaal prima. Met de uitbreiding van het satellietnetwerk in het vooruitzicht kan dat alleen maar beter worden. Wel hopen we dat Starlink op termijn de drop-outs weet weg te poetsen en degelijke ipv6-ondersteuning gaat leveren.

We kunnen ons dan ook goed voorstellen dat er veel plekken op de wereld zijn waar mensen staan te trappelen om met Starlink aan de gang te gaan. Een goede internetverbinding betekent immers niet alleen de mogelijkheid om naar streaming video te kijken, om kattenplaatjes te lachen en te checken waar je vrienden mee bezig zijn. Het is ook toegang tot wetenschap, onderwijs en medische informatie. Dingen die wij voor lief nemen, maar die lang niet voor iedereen op de wereld zo eenvoudig toegankelijk zijn.

Geheel zonder keerzijde is Starlink niet; we hopen dat SpaceX op termijn het stroomverbruik van de schotel weet te optimaliseren of wellicht een kleinere versie zal aanbieden, want zuinig is het systeem zeker niet. Daarnaast zullen SpaceX en verschillende concurrenten, waaronder OneWeb en Project Kuiper van Jeff Bezos, met verschillende ruimtevaartinstanties en overheden moeten gaan bekijken hoe we de ruimte rondom onze planeet op een veilige en verstandige manier blijven benutten.

Voor het overgrote deel van internetters in de Benelux is Starlink niet interessant. Kabel of glas is sneller en goedkoper, en dsl is wellicht niet sneller, maar vaak wel goedkoper. Voor mensen in buitengebieden, die ook met 4G of 5G vanwege grote afstand tot een mast niet uit de voeten kunnen, is Starlink zelfs nu als bèta zeer interessant. En als SpaceX in de toekomst de georestrictie loslaat en het mogelijk wordt om (een kleinere) Dishy mee op reis te nemen, dan kan dat ook nog een goede reden worden om Starlink te overwegen.

Wat vind je van dit artikel?

Geef je mening in het Geachte Redactie-forum.

Reacties (220)

Wijzig sortering
Ik kom net terug van een weekend op de camping in de Belgische Ardennen. De camping staat best wel 'off-grid' (zelfs geen waterleiding en/of riool) en heeft tot nu toe internet via twee satellietschotels gehad. De perfecte use case dus!

En laat een mede vaste kampeerder nu net (op het adres van de camping) een Starlink schotel besteld hebben.

Dit weekend hebben we de boel geïnstalleerd en wij zijn echt super enthousiast. Wat een genot.

Een paar korte bevindingen:
  • Pizzadoos op het dak van de receptie geplaatst en binnen minuten hadden we verbinding. Het ding is zelfrichtend en zeker in vergelijking met de satellietschotels echt een grote verbetering (vangt ook een stuk minder wind). We zitten nog een beetje met de bomen om het gebouw heen (het is de Ardennen), dus plaatsing is wellicht nog niet optimaal, maar tot nu toe echt goede verbinding.
  • Ik herken de ervaring dat de doorvoersnelheid soms varieert. Daarentegen kwamen we vaak (ver) boven de 150 Mbit down en 40 Mbit up uit. Latency niet echt getest.
  • De Formule 1 (via de Ziggo-app) werd ongebufferd perfect ontvangen. De enige vertraging die optrad, was de start zelf (het was het weekend van Spa-Francorchamps 2021).
  • De camping draait op een Ubiquiti netwerk. Via unifi.ui.com is ook over Starlink het netwerk prima te beheren van buitenaf (ik zit nu weer in NL en kan overal bij).
  • 4G en het gsm netwerk hebben ter plekke een heel slecht bereik. De campingeigenaar liet vanochtend weten dat op z'n gsm zelfs het 'bellen over Wifi' lijkt te werken!
Waarom besteld een kampeerder een Starlink met als adres een locatie waar ie 1 weekend of misschien enkele weekends per jaar gaat zitten? Dat is toch een enorm hoge kost?
@JBVisual, @Brandts en @Xfade hebben alle 3 gelijk. Zowel ik als de andere vaste kampeerder komen (veel) vaker dan slechts 1 weekend/jaar, zijn een beetje tweaker (dus gewoon omdat het kan) en kunnen wat de eigenaar van de camping betreft het dak op (.... in de goede zin van het woord).

Wij hebben het op ons genomen om de gehele camping van internet te voorzien, incl. een betaald gasten netwerk. Als hobby-ist/tweaker is dit wel heel erg gaaf om uit te zoeken en realiseren. Zelfs als de eigenaar niet zou meebetalen, zijn er voldoende vaste kampeerders die graag meebetalen aan een beetje stabiele internet verbinding (thuiswerken vanuit de caravan :+ ).
En laat een mede vaste kampeerder nu net (op het adres van de camping) een Starlink schotel besteld hebben.
een vaste kampeerder heeft deze besteld, hij praat niet eens over zichzelf...
Dat hij als tweakers hier interesse in heeft en dus even gaat kijken/helpen valt in beetje in onze technische natuurlijk :P

EDIT:
Er zijn genoeg mensen die graag altijd het beste van het beste willen hebben...

[Reactie gewijzigd door JBVisual op 30 augustus 2021 14:10]

Mijn ervaring is dat er op sommige campings kampeerders zitten die soms weken/maanden per jaar op die camping te vinden zijn. Waar baseer jij op dat hij er maar 1 weekend per jaar zit?
Zo simpel is het vast niet als die "vaste kampeerder" ook nog de pizzadoos ontvanger op het dak van de receptie mag zetten.
Mensen boven een supermarkt laten een potje Hak groenten flits bezorgen.. I rest my case. In eerder commentaar heb ik mijn mening over Starlink geventileerd. Laat ik het zo zeggen: Ik ga binnenkort naar de sterrenwacht met mijn neefje en nichtje nu de hemel nog enigszins 'schoon' is.
Mooie user case en exact waar starlink ideaal voor is. Nu krijgen bezoekers van de camping in ieder geval een snellere verbinding.

Neem aan als je meer capaciteit nodig hebt je een 2de schotel kan neerzetten.
De snelheid wordt als het goed is vanzelf verhoogd naarmate het aantal sattelieten in de lucht toeneemt. Elon Musk gaf aan minimaal 1Gbit als doel te hebben.
Voor mensen in buitengebieden, die ook met 4G of 5G vanwege grote afstand tot een mast niet uit de voeten kunnen, is Starlink zelfs nu als bèta zeer interessant.
Als iemand in een buitengebied, die al jaren een 4G modem gebruikt: bedenk wel dat je met een degelijk 4G modem / router veel beter bereik hebt dan wat je met een mobieltje haalt. En als dat niet genoeg is, haal je voor ~ honderd euro een 4G buitenantenne waarmee dat nog veel beter wordt.

In Zweden betaal ik ~ 45 euro per maand voor onbeperkt mobiel internet (via Tre), en de gemiddelde latency (volgens speedtest) hangt rond de 25 ~ 30ms. Daar staat tegenover dat de maximale snelheid wel lager licht, rond de 65 Mbit down / 15 Mbit up, maar die snelheden zijn wel min of meer constant.
Straalverbinding is ook een optie en vaak een goed alternatief voor de 4g verbinding.
Dit mag eigenlijk niet als alternatieve ontbreken in dit artikel.
De vergelijking vs. Ziggo is leuk natuurlijk - maar het idee is juist dat men het vergelijkt met internet opties in het buitengebied (dus vDSL of bestaand satelliet internet). Is daar naar gekeken?

Het vermoeden van verbruik lijkt overigens te zijn onderschat of sterk verbeterd. Vooral vanuit mijn interesse voor “off-grid” internet o.a. deze youtube aflevering gekeken; https://youtu.be/WChAKHfSqy0 daar gaat het bijna naar 2,5kWh per dag.

Al met al mooi artikel, maar vooral de ethische discussie of het wel/niet de moeite is om voor internet deze satellieten in de lucht te brengen/houden is beetje onderbelicht. Zou bijvoorbeeld leuk zijn om daar te duiden hoeveel mensen dit potentieel zou kunnen bereiken en wat die er dan mee zouden kunnen doen (behalve competitief Counterstrike dus…) ik stip dit aan omdat vooral de vergelijking Ziggo me een beetje het gevoel geeft dat dit artikel erg vanuit een “NL internet infrastructuur bubbel” (is that even a thing?) geschreven is.

[Reactie gewijzigd door Flappiewappie op 30 augustus 2021 07:58]

De vergelijking vs. Ziggo is leuk natuurlijk - maar het idee is juist dat men het vergelijkt met internet opties in het buitengebied (dus vDSL of bestaand satelliet internet). Is daar naar gekeken?
Omdat Starlink nog in bèta is hebben we ervoor gekozen om geen uitgebreide vergelijkende tests met andere verbindingstypen te maken, zoals bijvoorbeeld traditioneel satellietinternet. Daarnaast is de schotel op dit moment gekoppeld aan een adres in de randstad, dus testen in een buitengebied is ook geen optie.
Het vermoeden van verbruik lijkt overigens te zijn onderschat of sterk verbeterd. Vooral vanuit mijn interesse voor “off-grid” internet o.a. deze youtube aflevering gekeken; https://youtu.be/WChAKHfSqy0 daar gaat het bijna naar 2,5kWh per dag.
Da's geen vermoeden hoor, gewoon gemeten :) Interessant dat het zo blijkt te kunnen verschillen. Wellicht is SpaceX dingen aan het optimaliseren met firmwareupdates.

En deze preview is inderdaad vanuit een NL-perspectief geschreven, da's immers de doelgroep :)
hebben jullie geprobeerd om hem in het buitengebied te testen ?
de cell van starlink in bv Amsterdam reikt tot bv Nijmegen en heel friesland ;)
Interessant, weet je dat uit eigen ervaring? Alle praktijkinformatie van bestaande gebruikers die ik hierover kon vinden, sprak over ongeveer 25km doorsnee. Daarom zijn we niet in de auto gestapt.
Een groot gedeelte van Nederland zit zo te zien in 1 cell (zie via: https://sebsebmc.github.io/starlink-coverage/index.html)
Ik ken die kaart, maar op basis daarvan zouden cells in Noord-Amerika heel veel groter zijn dan wat nu in de praktijk gemeten is. Dus ik weet niet hoe juist die is.
Als je dubbelklikt op Nederland, zie je kleine cellen in die cel. Denk dat dat de daadwerkelijke cellen zijn
A dat werkt zo te zien niet op een iPad :P
Met je vingers inzoomen werkt wel.
Via https://starlink.sx krijg je meer informatie te zien over de exacte coverage, over de juistheid van de informatie kan ik echter geen garanties geven.
woon zelf vlakbij alkmaar en mijn starlink kwam online in heel amsterdam en utrecht

diep in limburg was een nogo
Kon je wisselen van lokatie dan? Ik dacht dat ze dat nog niet actief hadden..
Nee letterlijk heen gereden en aangezet niets gewisseld van locatie
Ik denk dan ook dat de link die hier al een paar keer gedeelt is kwa cellen best accuraat is die 25km rondom geloof ik niet aangezien ik al verder ben gegaan.

(de unit gaat met mij mee als backup internet voor livestreams waarbij ''klant'' internet primair is en de bonded stream over starlink verdeelt word mocht het wegvallen heb ik los van de hickups die potentieel nu nog zijn een extra verbinding)

los van de 4g router die als 3e verbinding bestaat en 9/10x voldoende is maar op grotere evenementen als het 4g netwerk down gaat alla unmute in Amsterdam heb ik nog steeds internet.
Ja top, ik reis veel dus zou geweldig zijn als ik straks van cellen zou kunnen wisselen. Als dat mogelijk wordt neem ik het meteen af.
@WoutF Op website https://satellitemap.space/ kun je de posities van de starlink satellieten zien. In de review zie je een wisselend beeld qua snelheid en uitval.

Hebben jullie dit al eens naast deze kaart gelegd om te kijken of daar een verband te vinden is ?
Ik ken de kaart wel, maar dat heb ik niet gedaan. Mochten we dat in de toekomst nog willen, dan zou ik eerst willen kijken of we deze data in een soort feed kunnen bemachtigen, want dit op het oog doen lijkt me erg foutgevoelig.
da's immers de doelgroep
Voor de duidelijkheid: de doelgroep van Tweakers/het artikel :)
Ik zie Starlink vooral bijvoorbeeld voor afgelegen plekken worden gebruikt als een soort hoofdverbinding. Dus vele kleine gemeenschappen ergens in onderontwikkelde landen. En dan lokaal wat WiFi-zenders om een netwerkje uit te rollen zodat er in de omgeving internettoegang is. Dan wordt dat Starlink-punt een soort mini-internetprovider en kunnen de kosten worden gedeeld met elkaar.
WiFi? Starlink + 5G en je kan honderden mensen van internet voorzien. Persoonlijk verwacht ik dat dit zeker in de opkomende wereld een game-changer gaat zijn. Je ziet nu in dit soort landen al dat internet met name mobiel is omdat vast internet veel te duur is om aan te leggen.
Hoe duur het is hangt ook af van hoeveel de mensen verdienen. Hier is dat voor John Doe zo'n 7 a 8 euro per dag. En dan is het aanleggen van een kabel opeens veel minder duur. Er wordt hier dan ook (eindelijk) ftth aangelegd. in een dorpje van 20k mensen verspreid over 95 km2. 35 mb voor 25 euro.

Een snelle rekensom leert dat ftth voor John Doe onbetaalbaar is, dus die gebruikt hotspots voor 0.15 per uur. Ik denk dat dat het dorpje misschien 200 aansluitingen gaat krijgen.

De drie providers (een van hen is een dochteronderneming van China Telecom) rollen over elkaar heen wie de eerste is in de buurt. Ze leggen uiteraard alle drie een eigen kabel uit. Dus hoe duur is het nu werkelijk. Ik denk dat het wel meevalt, zeker als je niet aan eiland-hopping hoeft te doen.
Infrastructuur aanleggen is in armere landen snel goedkoper. Arbeiders kosten niks, je hoeft geen dure winkelstraten af te sluiten en kabels gaan door de lucht of 10 centimeter de grond in.
De afstand is wel groter. En die palen waaien ieder orkaan seizoen om.

Daarnaast kun je een kabel niet oneindig lang maken zonder er versterkers in te zetten, die ook weer stroom nodig hebben.
35 mbit hoop ik toch, anders is het wel erg duur.

Stel je zet daar Dishy neer met een 5g zendmast. Dat kost misschien 5-10k investering en 100-200 per maand. Spreid je dat over 1000 gebruikers (van de 20k) dan heb je €1 per maand al een snelle, winstgevende internetverbinding. Via die internetverbinding kunnen ze vervolgens ook weer beter betaald werken.
Je wilt niet weten hoevaak je hier doodgegooit wordt een aanbod tot "online opportunities".

Nee, het is geen call-center meneer, het is een Online Appointment Associate. Ja meneer, de scripts worden door ons geleverd.

80% van de mensen hier is (op zijn minst part-time) landbouwer. Het grootste deel zonder eigen stukje grond. Die hebben noch de kennis, noch de interesse om on-line zaken te gaan doen.

De afstanden hier tussen de huizen is wat groter dan je gewend bent. Qua oppervlakte is het dorpje zo groot als de stad Utrecht. Reken op een gemiddelde van 6 personen per huis (arbeiders vaak veel meer; 3 generatie's in één huis is heel normaal). Heb je een idee van de spreiding.

De provider heeft een vaste ploeg van 3 man die de adsl lijnen in het dorp 'in de lucht houdt'. De kabels gaan door de lucht, vaak op één hoop met de electriciteitskabels. Toch hebben we een uptime van nabij 70%. Iedere dag wel een verstoring. Wekelijks wel van enige uren. En twee maandelijks lig ik er wel voor een dag of wat uit. Tenzij het typhoon-seizoen is. Dan liggen de storingen flink hoger. Neen, meer dan een wifi verbinding (en dus beperkt in klantenkring) wil ik echt niet aanbieden. En daar vang je hoogstens 10-20 euro per maand mee.
Spacex schijnt al contracten te hebben afgesloten met een aantal telco's om precies dit aan te bieden.

De telco zorgt voor 4/5G masten en een paar grondstations. Starlink verbindt de 2 met elkaar.
Zo ging dat in Cuba een paar jaar geleden al. In de meeste dorpen was er alleen een internet verbinding in het kantoor van de telecom provider. Die hadden een antenne op het dak zodat je in een straal van 100m WiFi had. En om toegang te krijgen moest je een soort beltegoed kaartjes kopen.

Elke avond zat het pleintje bij het kantoor vol met mensen (vooral jongeren) op hun telefoon.
Ze er een paar zonnepanelen neer, nog accu en je hebt in landen als Afrika 24/7 bijna altijd internet toegang.
Completely correct. It is of more use to Africa, Australia, South America and the northern Asian countries.
Nu wordt er ook deels de ADSL naar VDSL omgezet dat scheelt al veel voor mensen in buitengebieden.

Vroeger hadden wij ook sateliet tv als het dan ging onweren of zware regenval kreeg je al zon irritant rood blokje met no signal.

Zou men niet iets kunnen uitvinden dat zonnepanelen een soort licht reflectie maken en in die reflectie signalen kunnen sturen via een sateliet.
Geen rook signalen maar licht/reflectie :+

Erg interessante techniek maar op kleinere schaal lijkt het mij eerder dat straalverbindingen/mobiele netwerken een betere oplossing is.
Zou men niet iets kunnen uitvinden dat zonnepanelen een soort licht reflectie maken en in die reflectie signalen kunnen sturen via een sateliet.
Geen rook signalen maar licht/reflectie :+
Done.

https://www.nasa.gov/feat...ore-data-than-ever-before
Cool, maar er vallen dan niet ineens vogels naar beneden ? :Y)
ADSL is door KPN allang omgezet naar VDSL waar mogelijk.
KPN heeft nu ook geen apparatuur meer wat specifiek alleen ADSL aan kan, de apparatuur van KPN gebruit alleen nog apparatuur wat VDSL aankan, en kan op deze apparatuur ook ADSL profielen aanmaken.

En voor de buitengebieden blijft het issue de afstand of je nu ADSL of VDSL hebt.
Mogelijk dat er buiten gebieden worden meegenomen door KPN bij het aanleggen van GPON, maar ik verwacht daarmee niet alle buiten gebieden, kwestie van kosten baten.
Voor die buitengebieden heb je dan weer internet via 4g/5g als vdsl te langzaam is.
Als je 4g/5g bij vdsl optelt zullen er nog maar weinig locaties in Nederland zijn waar je echt slecht signaal hebt en starlink een alternatief is.
Hoi Bbob, vanuit mijn werkervaring voor Geuzenet onderschrijf ik je reactie volledig.
Ik denk dat in Nederland de zogeheten "end mile" al behoorlijk goed geregeld is, zeker met het gebruik van 4G/5G.

Mijn vader is vanuit een Rotary bezig met een schooltje in Nepal, waar de dichtstbijzijnde connectiviteit (4G- mast) 60km is, en er 2 uur gelopen moet worden voor bereik.

Voor zo'n community op een enorm remote locatie kan ik mij voorstellen dat Starlink een enorme uitkomst gaat zijn, al zullen ze wel afhankelijk zijn van donaties om dit te bekostigen natuurlijk.
Ik kan je uit ervaring vertellen dat op plaatsen waar voor de uitrol van VDSL al Reggefiber/KPN glasvezel lag, zoals hier in Veghel, VDSL nooit is uitgerold. Dan zit je wel degelijk vast aan ADSL op koper.

Al is het natuurlijk je eigen schuld als je dat nog altijd niet omgezet hebt naar glasvezel. Sterker nog; ik verwacht eigenlijk dat KPN hier het kopernetwerk gewoon volledig afschakelt binnen niet al te lange tijd.
Als je geen glas of ziggo wilt in Veghel, dan kan het zijn dat er alleen ADSL mogelijk is, maar dan niet van KPN.
Een postcode check bij KPN geeft al aan dat DSL niet mogelijk is, alleen glas.
Zou men niet iets kunnen uitvinden dat zonnepanelen een soort licht reflectie maken en in die reflectie signalen kunnen sturen via een sateliet.
Geen rook signalen maar licht/reflectie :+
Aesthetisch gezien (in totaal minder 'verschillende' troep op je dak), lijkt mij het combineren ook niet onaardig. Ook stroomconsumptie-technisch gezien is er vast een klein voordeeltje te behalen.

Maar de doelen van de twee apparaten zijn inherent verschillend, en bijna tegenovergesteld. Bij zonnepanelen wil je juist alle energie vasthouden en absorberen, en bij een schotel wil je juist signalen op een bepaalde manier reflecteren en weerkaatsen.
Combineren van specifiek deze twee technieken ligt dus niet direct voor de hand, lijkt mij.
Mwoah, je schotel hoeft maar een behoorlijk klein gebied van het spectrum te reflecteren (5-100 GHz) en je paneel gebruikt ook maar een klein deel (zichtbaar licht, 450-700 THz of slechts een deel ervan). Zolang je daar je materialen op uitkiest is zoiets dus wel te doen ondanks het verschillende doel van beide apparaten.
Nadeel van VDSL is dat het bereik fors verminderd dus je zal meerdere mini dslams moeten hebben, Duitsland doet dit veel vanaf daar gaat het de glasvezel op.

[Reactie gewijzigd door mr_evil08 op 30 augustus 2021 17:57]

en in sommige buitengebieden is er buiten een brakke dsl-verbinding weinig te kiezen, maar
Fijn artikel. Enige is dat ik mij verbaas over deze uitspraak. Ik lees het ook vaak in reacties. Is het niet juist omgekeerd?

Vaak heb je niks te kiezen als je in een (grote) stad woont. Ik ken meerdere grote gebieden in de gemeente Amsterdam waar je alleen kunt kiezen uit Ziggo want DSL is wel beschikbaar maar is echt heel traag, te traag om breedband genoemd te mogen worden, te ver van het DSL-kastje.
Door de dichte bebouwing en hoge aantal appartementen is dit verbeteren volgens mij veel kostbaarder dan glas aanleggen in jaren 90 en 00 Vinexwijken.
Je hebt gelijk dat er ook soms in dichtbevolkte gebieden weinig keus is, maar in de stad heb je dan nog tenminste die stabiele kabelverbinding, in veel buitengebieden heb je enkel de keuze uit DSL, en dan ook nog eens van slechte kwaliteit.
Compliment voor je duidelijk review Wout
Ben het met PE1MOT eens dat de meeste mensen reageren vanuit hun luxe positie dat men reeds voorzien zijn van een goede verbinding. En ja deze toepassing word zeker voor nederlanders interessant als men de installatie zo mogen meenemen op reis (kleiner, op Camper ect).

Zelf hebben wij het in de afgelopen maanden al bij een aantal klanten/locaties geinstaleerd als een back-up oplossing ipv een duurdere tweede fiber verbinding (setup 500 Euro + 99 p/mnd inplaats van 200 tot 300 euro p/md). En ik kan zeggen uit eigen ervaring dat het niet tegenvalt.

We hebben het opgetuigd zonder de StarLink router maar gelijk aan de tweede WAN poot van de local firewall verbonden.
En we doen om het link doorlopend te testen een local offload (via StarLink) van het internet traffic (http,https ect). De bestaande (bedrijf) applicaties blijven over de fiber naar het DC gaan (investering in een grotere firewall in het DC kon hierdoor uitblijven) .
Voor de backup hebben we zoals bovenstaand ook al werd vermeld tunnels gebouwd naar een Router in het DC met twee face-ing internet interface (in andere segmenten) waar we door middel van BGP met de fiber verbindingen en de tweede interface de fallback realiseren.
En ja je merkt er eigenlijk niet eens zo veel van dat je verbinding het andere path kiest. Komt denk ik ook door dat we eigenlijk door het afgelopen jaar als steeds meer gewend zijn geraakt aan sommige latency (in Zoom, teams ect) maar het valt mee.
En ja eigenlijk is dit een betere back-up verbinding dan een aardse, want je bent niet meer afhankelijk van infra in het eerste deel van je traject (wat ook kan worden getroffen door de zelfde uitval ajs je zelf.
Ik moet er natuurlijk wel bij opmerken dat de klant gewoon door kan draaien ondanks stroom uitval (goede UPS-generator oplossingen ook op de geconnecte locaties)
Maar voor de toekomst dit is de eerste van een hele nieuwe groep Satellite ondernemeingen die van start willen gaan. We gaan zien wat de toekomst brengt.
Goede reactie, mijn eerste gedacht bij starlink was ook dat het een ideale backup is.
Kabels in de straat kapot door graafwerkzaamheden en je alternatief is dan beperkt tot 4/5G of deze oplossing.
4/5G wil je dan weer van andere provider want is er een probleem dan kan mobiel ook getroffen zijn.
dus wat dat betreft is starlink een naar verhouding goedkoop alternatief.

https://satellitemap.space/ hier zie je dagelijks meer satellieten bijkomen, eerst in een treintje daarna op hun positie. Ben benieuwd wat de uiteindelijk snelheid van het netwerk zal worden. Als backup hoeft het natuurlijk niet dezezelfde snelheid als je hoofdverbinding te hebben.
Het doel is 1Gbit. Maar het duurt waarschijnlijk nog wel een paar jaar om daar te komen.
Dank, ik wist nieteens dat dat ook mogelijk was: zelfs geen kabel!
Dan woon je ook wel aardig in the middle of nowhere, maar dat is inderdaad de use case hier: afgelegen woningen/bedrijven waar het niet loont om meer dan stroom aan te leggen.

Ik kan me een vakantiewoning in Griekenland herinneren die ik met mijn vriendin heb gehuurd, jaren terug. Toen hadden ze daar een brakke 3G-verbinding voor huurders, met een datalimiet per dag. We konden opwaarderen met kaartjes die je bij de supermarkt of online kon kopen. Het huis lag redelijk in the middle of nowhere, op een berg, een kilometer rondom geen bebouwing. Je bent dan tienduizenden euro's kwijt om leidingen te leggen naar zo'n woning. Starlink is dan ideaal.
Jaren terug in Ardesch, dsl internet met amper 512kpbs up en 2-3 mbps down. Ook daar is starlink dan ideaal.
Er zijn ook zat plekken in Duitsland waar geen goeie voorzieningen zijn.

Vorig jaar zelf meegemaakt dat we in de dorpen wel 4G hadden, maar zodra je 1km verderop tussen de boerderijen reed er alleen Edge was.

Het pension waar wij zaten idem, Edge of het internet via DSL met maximaal 3,5Mbit down.
Stilletjes is er zo best wat potentieel voor internet via satelliet.
Reminds me: ik woon in de grensstreek en dan kijk je uit interesse soms ook eens over de grens (veel grotere huizen en percelen voor veel minder geld). Daar zagen we een prachtige boerderij, maar er lag alleen een telefoonlijn en de afstand tot de wijkcentrale was dusdanig groot dat je daar een heel matige verbinding zou krijgen.

We hebben o.a. om die reden toen niet voor die woning gekozen, maar als Starlink er toen was geweest... Geen idee.

[Reactie gewijzigd door Grrrrrene op 30 augustus 2021 13:04]

Ik woon in een dorp met ± 240 inwoners (midden van Drenthe), ons gebied heeft al ruim een jaar glasvezel, als ik in de buurgemeenten (Coevorden) om mij heen kijk zijn ze daar ook al druk bezig met het aansluiten van glas. Volgens mij zijn het vooral de buitengebieden in het westen waar glasvezel zijn intrede nog niet heeft gedaan.
Het kiezen gaat niet alleen om een vaste verbinding, maar ook bijvoorbeeld 4G en 5G. Ik geeft je gelijk als je stelling is dat er hoe dan ook verschil in keuze kan zijn en dat niet alleen iets van buitengebied is, maar het is slechts een voorbeeld.
Ik had tot vorig jaar in het buitengebied alleen de keuze uit DSL van kpn met een snelheid van 1 Mbps.
Dat is toch wel een stuk minder keuze dan wat je in de stad kan kiezen.

Eind vorig jaar is er hier glasvezel aangelegd nadat we een eigen bijdrage van 1900€ hebben gedaan.
Als dat niet gebeurd was had ik nu waarschijnlijk een Starlink schoteltje op mn dak gehad.

En volgens mij is het juist niet handig om veel gebruikers per sataliet te hebben ivm snelheid.
Dus juist voor dunbevolkte gebieden is dit interessant.
De dichte bebouwing maakt het per appartement wel heel haalbaar.
Maar daardoor is ook VDSL heel haalbaar, dus dat doen ze dan liever.
Ik heb een paar jaar terug een tijdje op een boerderij gewoond (huur,) waar alleen een koperlijn van KPN lag. Verder was er geen kabelaansluiting. De internetsnelheden die we daar konden halen waren max 5Mbps, maar meestal bleef het steken op 2. Ik woonde daar gelukkig maar kort, en sinds afgelopen jaar is in plaats van die koperlijn nu overal in de omgeving ook glasvezel aangelegd.
Hoe is het netwerk van Starlink verbonden met het Internet?
Ziggo is natuurlijk hier aanwezig in Nederland en Tweakers.net ook maar ik heb wel eens gehoord dat Starlink een grondstation in Duitsland gebruikt? Komt de wisselende latency dan door het vliegende Starlink netwerk of de het vaste netwerk op de grond?
Uit de preview
Het grondstation waarmee we in verbinding staan, bevindt zich, afgaande op referenties naar Franfurt in de hostname, hoogstwaarschijnlijk in Usingen, Duitsland
Hoe zit dat legaal gezien? Duitsers zijn heel wat strenger betreffende piracy etc, weet starlink dat je in Nederland zit? Worden sites die geblokkeerd zijn in Duitsland ook geblokkeerd op de starlink dan?
Goeie vragen. De dienst wordt geleverd door SpaceX Netherlands B.V. in Amsterdam. Dat is je ISP en de Nederlandse wet is neem ik aan van toepassing, maar wat dat betekent voor de backbone in Duitsland weet ik niet. De schotel is inmiddels afgekoppeld, dus ik kan het nu even niet testen. Mocht ik daar binnenkort nog tijd voor hebben, dan meld ik me hier weer even.
Cool zeer bedankt!
Als spaceX een aparte tak heeft voor de satellieten dan zit dat bedrijf en de satellieten buiten onze jurisdictie. Niet veel dat er dan tegen gedaan kan worden.
Ah, overheen gelezen. Maar je hebt niet toevallig een paar traceroutes gedaan?
Het is bekend dat er hogere latency is wanneer verkeer bijvoorbeeld over DTAG loopt ipv over AMS-IX.
nieuws: T-Mobile Thuis-gebruikers klagen over hoge latency na routering via D...
Heb er wel een paar gedaan, maar de output helaas niet opgeslagen. De gemiddelde latency is in ieder geval lager dan de 80ms tot 100ms uit het artikel waar je naar linkt.
Het zou nog wel interessant kunnen zijn om naar een andere starlink gebruiker te testen?
Of iets wat in Duitsland is en niet via exchanges of transit loopt.
Na enig uitzoekwerk, met hulp van Tweakers-bofh Kees Hoekzema, blijkt dat Starlink het ipv6-verkeer via een datacenter van Google laat lopen. De eerder dit jaar samenwerking waarbij Google de internetconnectie voor Starlink verzorgt via Googles eigen infrastructuur, lijkt dus al deels uitgerold te zijn.
Handig inderdaad om zo lagere latency te halen voor Google diensten. Maar dat zal vast niet het enige voordeel voor Google zijn vermoed ik zo. Ik vraag me af wat Google nog meer met dat internet verkeer doet of kan/gaat doen. Hoe zit het met privacy?
Dat vraag ik mij ook af, want het is blijkbaar de bedoeling om op termijn al het verkeer via google te laten lopen. Als ik google was dan zou ik dat verkeer lekker monitoren om te zien hoeveel verkeer de concurrentie binnenkrijgt en welke startups als de tierelier gaan en wellicht nuttig zijn om vroeg over te nemen.
No way dat dat legaal is.
Doe je mee aan Star Link, dan moet je niet over een jaar of 20 klagen dat de sterren niet meer goed te zien zijn voor o.a. amateurastronomen. Het is al lastiger geworden voor wetenschappelijk onderzoek vanaf de aarde, het wordt straks vrijwel onmogelijk. Wij maken dingen kapot.
Over een jaar of 20 kunnen astronomen emigreren naar de maan..
Ook mede mogelijk gemaakt door Dhr Musk.
En jij dan? Jij zal ook met moeite de sterrenhemel kunnen zien, waar ook ter wereld.
Daar is in randstad toch al geen sprake meer van met het strooilicht uit Westland.
Ik heb dan meer last van het geluid dan dat ik de sterren mis.
Gelukkig doet Musk ook wat aan het geluid met Tesla :')
Als het aan astronomen lag ging de stroom er in de nacht af, de mening van astronomen moet je met een korreltje zout nemen.
Tja, een satelliet in een gebied van plm 40000 Km2 zal inderdaad alles verduisteren!
Verduisteren niet, verpesten/ruïneren wel. En niet alleen voor 'de Randstad' oid, maar overal waar het nu nog zo donker is dat je de melkweg en zelfs andere melkwegen met je blote ogen kan zien.

Starlink heeft plannen om binnen een enkele jaren zo'n 50.000 satellieten te lanceren, Amazon en andere bedrijven hebben vergelijkbare plannen. We praten dan over ruim 100.000 satellieten in low-orbit.

Het wordt vrijwel onmogelijk om langere opnames van de ruimte te maken - iets wat nodig is voor o.a. wetenschappelijk onderzoek - want die dingen flitsen constant door het beeld.
In de randstad kan zo sowieso geen ster zien (alleen sirius), planeten Venus en Jupiter lukt nog net, zelfs Saturnus in onzichtbaar
Zal je ongetwijfeld verbazen - hou je vast - maar er zijn veel meer plekken op aarde dan de Randstad. 8)7
De problemen van de astronomen komen vooral door de Starlink trains. Die zijn er alleen direct na de lancering, in een aantal dagen/weken verdwijnen die.
Wanneer de constellation straks compleet is hoeven er alleen nog vervangende satellieten gelanceerd worden, dan is het probleem al een heel stuk minder.
Hoewel het veel klinkt, 12.000 van deze jongens in een baan om de aarde, is de ruimte rondom de planeet gigantisch en zijn deze units heel erg klein.
We praten op termijn over ruim 50.000 van starlink plus een verkrijgbaar aantal van oa Amazon, dus ruim 100.000 binnen slechts enkele jaren.

En nee, het zijn niet de trains - daar zouden astronomen enige rekening mee kunnen houden - maar de reflectie van de zon op de individuele satellieten die door het beeld gaan.

En dan natuurlijk ook - of misschien met name - het feit dat de sterrenhemel overal ter wereld ineens 'druk' wordt, en we hebben geen enkele mogelijkheid om op een democratische manier te bepalen dat het het uitzicht niet 'vervuild' wordt. Nee, een paar megarijke megalomanen bepalen het voor iedereen.
Jammer dat er geen vergelijk is gemaakt met bestaande satelliet aanbieders. Juist omdat ik nu op zoek ben naar een oplossing (ok niet in Nederland, wel in europa) voor een vaste locatie waar geen mobiele telefoon ontvangst is (zelfs normaal bellen is niet mogelijk) en ook geen telefoon/kabel aanwezig. Dus blijft alleen satelliet over. Nu aan het uitzoeken, maar vind het erg lastig om goede vergelijkingen te vinden.

Wat betreft de snelheid naar een satelliet in GEO: er staat dat er een latency is van 550ms. Ruim een halve seconde. Maar de afstand is maar verantwoordelijk voor rond de 250ms, waar komt de resterende 300ms dan vandaan? lichtsnelheid is 300.000km/sec. GEO=36.000km. Rondtrip = 72.000km is dus ongeveer 1/4s = 250ms. Blijkbaar worden daar gebruik gemaakt van erg trage doorverbindingen? Weinig animo blijkbaar om daar geld en tijd in te stoppen om dat te verbeteren.
Op basis van de opgegeven snelheden, eventuele datalimieten en latencies van traditionele aanbieders kun je sowieso stellen dat Starlink de betere verbinding is. Ook duurder, dat wel.

En wat betreft de roundtrip: jouw pakketje moet via de satelliet naar een ander systeem (~250ms), maar er moet uiteindelijk ook een antwoord terugkomen.
Dank voor je antwoord. Weet niet of Starlink in die omgeving leverbaar is. Ik ga kijken.

Wat betreft de roundtrip: die 250ms heb ik dus al de complete heen en terug in verwerkt. Het enige verschil wat dan nog zou kunnen zijn is van de grondstation naar internet zelf, maar dat lijkt mij niet anders te hoeven dan een normale internetverbinding, dus pings in de hondersten ms.

Oh wacht, ik zie het al. Je moet niet 2x, maar 4x de retourreis rekenen (huis - satelliet - grondstation -internet en weer terug. Rekenfout van mij.
Ik vraag me alleen af wat als het erg slecht weer is? flinke regen of sneeuw etc.
Weet uit ervaring dat de satelliet internet verbinding op een vrachtwagen dan heel erg slecht werd.
Zoals ik ook in het artikel schrijf durf ik daar geen harde uitspraken over te doen. Het heeft wel een paar keer geregend tijdens de testperiode, maar niet extreem hard. En omdat de snelheid standaard al zo fluctueert is het lastig om te zeggen of een bepaalde dip 'normaal is', of dat het toevallig door een regenbui komt. Sneeuw zou geen enorme invloed moeten hebben omdat Dishy de sneeuw wegsmelt, maar dat is de belofte van SpaceX, niet mijn eigen ervaring.
Het gaat me niet om de regen/sneeuw die op de disc terecht komt, maar om de regen en sneeuw in de lucht, zo als ik aangaf weet ik het dus alleen van een vrachtwagen die in dat geval de satelliet antenne onder de aerodynamische kap boven op de cabine had zitten, daar ging dus geen regen of sneeuw op liggen, maar toch werd het signaal heel slecht voor internet gebruik met erg slecht weer, pagina's laden heel erg langzaam als ze al laden, video was onmogelijk.

Daar maak ik me met Starlink wel zorgen over...
Ik heb BigBlu satelliet internet in Portugal.

Latency 600 ms (of hoger).
Kwaliteit: qua snelheid goed

Je zit vast aan 50Gb priorieitsverkeer (middelste abonnement, 30 euro pm), daarboven zou het langzamer moeten zijn (je zit al snel erboven heb ik gemerkt, snelheid dan af en toe ruk).

Ik heb batchfiles gemaakt die bijv. de Prime App rond 00:00 opstart waarna deze de afleveringen gaat downloaden (tussen 0:00 en 6:00 gaat het verkeer niet van je prio af).

Als StarLink iets aan de prijs en het verbruik doet dan is het een goed alternatief.

Ik denk dat niet iedereen die afgelegen woont electriciteit van het net heeft, wij in ieder geval niet. Zonnepanelen en een accusysteem. In de zomer zou ik er geen probleem mee hebben maar voor de wintertijd verbruikt StarLink te veel.

[Reactie gewijzigd door Jron667 op 30 augustus 2021 14:27]

Dank voor je tip. Ga daar naar kijken.
Lokaal wordt NeoSat geadviseerd. Ziet er goed uit. Geen datalimiet. Enig nadeel is de (in het verhaal al genoemde) 5Mbit upload.

Starlink is inderdaad redelijk aan de prijs als ik het vergelijk met de GEO satelliet opties.
Vraag is dus wat de gebruiker precies wil.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Nintendo Switch (OLED model) Apple iPhone 13 LG G1 Google Pixel 6 Call of Duty: Vanguard Samsung Galaxy S21 5G Apple iPad Pro (2021) 11" Wi-Fi, 8GB ram Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2021 Hosting door True