AI slokt geheugen op en dreigt van gaming een elitehobby te maken

Geheugenvretende AI-draak dreigt van gaming een elitehobby te maken

De aanhoudende geheugencrisis, veroorzaakt door de AI-hype, zorgt voor ingrijpende verschuivingen. Veel techproducten hebben last van een domino-effect, waarbij geheugenchips, maar ook opslag, grafische kaarten en andere componenten zijn betrokken. Naast gewone prijsstijgingen komt er voor gamers een kantelpunt in zicht. Gaming dreigt een elitehobby te worden.

Een prijsverhoging hier, een prijsverhoging daar. Het lijkt bijna geen nieuws meer, maar dat is het toch telkens weer. Eind vorig jaar beschreven we al hoe de AI-hype de prijs van DDR5 laat exploderen: van 120 naar 460 euro. Sindsdien is de algehele situatie, ondanks een hoopvol teken tussendoor, er niet beter op geworden. Integendeel: diverse geheugengebruikende componenten en apparaten kregen eigen prijsverhogingen. Bovendien pasten fabrikanten hun aanbod en configuraties aan.

Tredmolen en budget onder druk

Deze markttrend lijkt nu meer dan vervelend te zijn. Voor gamers doemt een fundamentele grens op. De niet-aflatende behoefte van de AI-industrie aan geheugenchips, opslag en gpu's doet denken aan de hebzucht van de draak Smaug uit de verhalen van Tolkien. In de grotten van datacenters liggen de verzamelde schatten, buiten bereik van gewone stervelingen. Alleen wie zelf veel kan uitgeven, komt nog aan de paar componenten die nog verkrijgbaar zijn, tegen veel hogere prijzen.

Gaming kan al een kostbare vorm van vermaak zijn, met hoge prijzen voor triple-A-games, next-gen gameconsoles, upgrades van videokaarten en cpu's. Voor sommige gamers kan dit een tredmolen zijn waar ze op regelmatige basis hun budget aan moeten of willen besteden. Dat budget staat nu meer onder druk en volstaat straks misschien niet meer.

De prijzen en beschikbaarheid van videokaarten voor pc's zitten al enige tijd in het slop. Daarbij doen berichten de ronde dat komende modellen niet, later of in minder krachtige configuraties uitkomen. Ondertussen is er in consoleland ook sprake van crisis. Het domino-effect van schaarste en prijsstijgingen door de AI-hype maakt consoles duurder.

De ene na de andere fabrikant verhoogt de prijzen, en dat soms meerdere keren. Dit raakt huidige gamesystemen, maar mogelijk ook de volgende generatie. Prijzen en beschikbaarheid voor de PlayStation 6 en voor de volgende XBOX zijn nog niet bekend, maar staan wel onder druk. Optimistische speculatie over inkoopprijzen versus verkoopprijs kan hoop geven, maar de kosten van componenten blijven stijgen, waardoor het prijsplaatje blijft veranderen.

Een grote klap?

Nu krijgt eerst een huidige handheld een grote klap: de Steam Deck van Valve. De maker van die pc-gaminghandheld voert een forse prijsverhoging door.

Eerder had Valve het portfolio al teruggebracht tot twee configuraties met oledscherm. De resterende Steam Deck-modellen worden nu 210 en 240 euro duurder. Dat geldt respectievelijk voor het basismodel met 512GB opslagruimte en het topmodel met 1TB opslagruimte. Het basismodel kost nu 779 euro in plaats van 569 euro. Het topmodel kost nu 919 euro in plaats van 679 euro.

Sommige fabrikanten van computers en techproducten kiezen voor kleinere prijsverhogingen, die ze dan wellicht meerdere keren doorvoeren. Valve kiest nu voor een grote prijsverhoging. Mogelijk omdat het dan voorlopig klaar is met het aanpassen van zijn prijspeil? Dat valt niet met zekerheid te zeggen. De grootmacht op pc-gamegebied is in de hardwaremarkt een relatief kleine speler, die ergens achteraan staat in de rij van componenteninkopers.

Steam Deck, handheldgameconsole. Bron: Valve — Steam Deck. Bron: Valve

Voorrang voor grote betalers

Begin dit jaar stelde onderzoeksbureau Omdia al dat computermakers met een goede reputatie voorrang krijgen bij de inkoop van schaars en daardoor duur geheugen. Wat een goede reputatie tegenwoordig is, kan ook afhangen van orderomvang en prijspremium. Een afnemer die veel koopt en daarbij topprijzen betaalt, is voor een chipmaker natuurlijk een goede klant aan wie hij wel voorrang wil verlenen.

Zo zou het grote en kapitaalkrachtige Apple begin dit jaar direct 'ja' hebben gezegd tegen het openingsbod van geheugenchipfabrikant Samsung. Die firma was naar verluidt uit op een premium van 60 procent voor zijn Lpddr5X-chip en vroeg dus eerst om 100 procent meer. Apple zou die dubbele prijs betalen.

Later dook het gerucht op dat de iPhone-maker geheugenvoorraden opkoopt en die hamstert. Terwijl Apple niet te boek staat als voorname speler op de gamingmarkt, raakt dit natuurlijk wel de fabrikanten van gamingproducten als videokaarten, handhelds en consoles.

Het is de zoveelste klap, waarbij de klappen uit diverse hoeken komen. Nvidia is volgens een gerucht sinds eind vorig jaar gestopt met het meeleveren van geheugenchips bij de gpu's die het verkoopt aan videokaartmakers. Daardoor staan die bedrijven ieder voor zich in de rij bij de geheugenfabrikanten, naast de makers van laptops, pc's en ook gameconsoles.

Crisis voor consolegamers

Uiteindelijk zijn het gamers die opdraaien voor de kosten. Linksom of rechtsom zullen de fabrikanten hun duurdere inkoop van componenten doorberekenen. Bijvoorbeeld via prijsverhogingen voor de gameconsoles zelf, of via duurdere abonnementen op gamediensten, of via schijnbaar goedkopere abonnementen met duurdere premiumniveaus voor bepaalde, populaire games. Bovendien zorgen de hogere prijzen voor lagere verkoopcijfers, wat weer tot nog wat hogere prijzen kan leiden.

De prijsbewuste tweaker kan natuurlijk slimme upgrades kiezen en gaat wellicht voor minder veeleisende games, zoals oudere titels en indiegames. De modegevoelige gamer en de fans van bekende franchises zoals GTA komen echter in de knel. Nieuwe triple-A-games stellen hoge hardware-eisen en nieuwe consolegeneraties lijken weer voor exclusieve releases te gaan.

Dat heeft gevolgen die mensen in de knip voelen, waarbij die portemonnee door duurdere zaken als levensmiddelen en benzine al wat leger is. Het budget van gamers staat normaal al onder druk, maar het zijn geen normale tijden meer. Gaming zoals we het kennen dreigt een hobby te worden voor mensen met een groter dan gemiddeld vrij besteedbaar inkomen.

_{Redactie: Jasper Bakker • Eindredactie: Monique van den Boomen}