Dell-ceo: AI-honger naar geheugen drijft prijzen nog jaren op

De ceo van computerproducent Dell voorspelt dat de enorme vraag naar geheugenchips voor AI-toepassingen nog enkele jaren aanhoudt. Hij zegt dat deze vraag over twee jaar 'ongelofelijke' hoogten zal bereiken. Hyperscalers zijn bang dat ze achterlopen en betalen dus hoge prijzen.

Volgens Michael Dell hebben kopers geen keuze en moeten ze wel de prijzen betalen die geheugenverkopers vragen. De oprichter en ceo van Dell meent dat de huidige 'supercyclus' nog zeker tot 2028 aanhoudt, schrijft Wccftech op basis van een Zuid-Koreaans nieuwsbericht. Volgens Dell zal de vraag naar geheugen dan flink hoger zijn dan het nu al is.

Wccftech merkt op dat de kloof tussen vraag en aanbod voor geheugenchips de afgelopen kwartalen alleen maar groter is geworden. De vraag is hoe lang dit nog aanhoudt. De recente onthulling van Googles compressiemethode TurboQuant voor AI zorgde even voor opluchting op de aandelenmarkten. Toepassing van die geheugenbesparende technologie is echter niet universeel mogelijk en zou ook nog jaren op zich kunnen laten wachten. De waarschuwende woorden van Dell nu dempen de verwachtingen voor verlichting van de geheugentekorten nog meer.

Contracten voor komende vijf jaar

Hyperscalers zouden nu verwikkeld zijn in een wedloop waarbij geheugenchips een grote rol spelen. De aanbieders van grote cloudplatformen, waar veel AI-training en -gebruik gebeurt, zijn volgens Wccftech bang dat ze achterlopen op hun concurrenten als ze niet blijven uitbreiden.

Daarbij sluiten de hyperscalers langetermijncontracten met geheugenleveranciers. De looptijden voor die overeenkomsten kunnen tot wel vijf jaar duren. Dat kan gunstig zijn voor de direct betrokken bedrijven, maar betekent grotere schaarste voor andere afnemers. Nieuwe productiecapaciteit bij geheugenfabrikanten zou pas in de tweede helft van 2027 op gang komen. Mogelijk is die uitbreiding al geclaimd in de langetermijncontracten met grote afnemers.

Specificaties van de AI-chip Vera. Bron: Nvidia

Reacties (186)

[hwopereis]

Tijd voor vermogensbelasting. Als we niet willen dat al het geld naar de rijken gaat.. En dat er ook belangrijke maar minder renderende zaken geregeld worden.. Dan wordt het tijd om vermogen te belasten en werk minder of niet.

[Keypunchie]

AI belasting.

We belasten op dit moment arbeid, lijkt me dan ook helemaal niet gek om "kunstmatige arbeid" te belasten.

(Overigens is het echt een serieus probleem dat in de afgelopen pak-em-beet 30-40 jaar belastingen steeds meer en meer van bedrijven naar burgers zijn geschoven. Als die burgers straks geen inkomen meer hebben... valt van een kale kip weinig te plukken!)

[DCG909]

Hmmmm, you know dat is echt geen gek idee....

Afhankelijk van je insteek kun je zelfs stellen dat het zwaarder belast moet worden dan menselijke arbeid.

Doen we het dan per daadwerkelijke arbeid, of per capaciteit? Zelf ben ik voor de capaciteit, want als je die onbenut laat, waarom leg je het systeem dan aan?

[Rickardur]

Gewoon percentage, oh je hebt een ai, 21% ai belasting over je winsten

[murkienl]

Dat suggereert dat je bedrijven die AI gebruiken wilt belasten voor het gebruik?

Mij lijkt het in ieder geval logischer om de AI partij zelf te belasten op basis van de omvang van hun platform. Dat zou ook de behoefte aan overcapaciteit remmen.

[Rickardur]

Dat bedoelde ik, maar, in principe, we wonen wel in Nederland he. Niet raar opkijken dat als iemand zon belasting doorvoert dat alle types worden belast

[murkienl]

True that

[Paul]

Dat suggereert dat die AI-bedrijven winst maken... Volgens mij draaien ze miljarden verliezen omdat ze ongebreideld hardware aankopen.

[chris1508]

maar waar stop je?

ik gebruik AI wel is ivm een zinsopbouw netjes te krijgen.
moet ik daar 21% extra belasting over betalen?

of een programmeer fout achterhalen uit een brandmeldinstallatie die ik heb zelf heb geconfigureerd.

of een bijzondere fout in een programeertaal waar ik nooit wat mee doe.

[metalj]

maar waar stop je?

Ik denk op hetzelfde punt dat we niet iedereen met een garage aan hun huis belasten, maar het liefst wel bedrijven die in ruil voor betaling honderden auto´s per jaar repareren.

[teek2]

YouTube: De verrassend simpele oplossing voor ongelijkheid volgens Reinier Kooiman | VPRO Tegenlicht (Weg met de inkomstenbelasting)

[Reactie gewijzigd door teek2 op 10 april 2026 13:01]

[siggy]

Puur tekstueel is dat een prima idee. Maar hoe en waarop ga je belasten? Per kwh opgenomen vermogen? Tijdseenheid?

(Overigens is het echt een serieus probleem dat in de afgelopen pak-em-beet 30-40 jaar belastingen steeds meer en meer van bedrijven naar burgers zijn geschoven. Als die burgers straks geen inkomen meer hebben... valt van een kale kip weinig te plukken!)

Dit is het grootste probleem. Grote bedrijven kunnen schimmige geheime dealtjes maken met belastingdienst en overheden, want 'banen'. De bedrijven hebben lobbbys en de burgers worden als stemvee ingezet zonder daadwerkelijk enig invloed.
Dit gaat niet veranderen zolang het hele belastingstelsel of hoe een BV mag opereren niet verandert. Sterker nog, als je ziet dat bedrijven jarenlang verliesgevend kunnen opereren en ze krijgen zonder problemen geld aangetrokken.....dat zou de kanarie in de kolenmijn moeten zijn.

Maar als burger zijn we zo onbelangrijk als die kanarie.

[Gropah]

Puur tekstueel is dat een prima idee. Maar hoe en waarop ga je belasten? Per kwh opgenomen vermogen? Tijdseenheid?

Bedrijven sluiten contracten met bedrijven die AI diensten aanbieden. Daar word 21% BTW over gerekend (wat bedrijven vaak weer terug kunnen vragen, want transactie tussen bedrijven). Waarom zou er niet ook een percentage gerekend kunnen worden op deze transacties, net als BTW?

[siggy]

Omdat bedrijven zich er onderuit weten te wezelen.

CoolBlue, bijvoorbeeld, betaald haar werknemers in hun logistieke centrum als detailhandel. Scheelt wat procentjes. Hoe ze dat voor elkaar hebben gekregen weet ik niet, maar het gaat nergens over als je als werknemer 99% logistiek bezig bent je als detailhandel wordt gekenmerkt.

Als het nu al niet werkt, gaat iets nieuws, waar nog rijkere en invloedrijkere lobbys invloed op kunnen hebben, echt niet werken.

[Gropah]

Dat klinkt meer als een handhavingsprobleem en opzetprobleem, dan als een ideologisch of conceptueel probleem. Oftewel, dat is overkombaar.

[blackSP]

En dan zien de consumenten vervolgens een thuisgebruik belasting? Die dan over elke gebruiker met een internetaansluiting wordt geheven? Denk dan aan de thuiskopieheffing. Ik zie liever een algeheel (zeer waarschijnlijk niet te handhaven c.q. realistisch) verbod op slop generators.

[rickvdvulkaan]

Dit zal uiteindelijk gewoon doorberekend woden aan de klant vermoed ik..

[murkienl]

Dat zal inderdaad in alle gevallen van belastingheffing zo zijn. Dus dat zal hier niet anders zijn.

[OogvanHorus]

Je hebt het nieuws gevolgd? De vermogensbelasting zal vooral weer in de middenmoot weggeroofd worden omdat die groep het grootste is. Daarnaast tref je vaak ondernemers, mensen die risico nemen door bijvoorbeeld beleggingen te doen die moeten renderen.

Deze belastingkraan nog verder aandraaien zal er voor zorgen dat vermogenden straks gaan vertrekken. De citroen is uitgeknepen, ik zou zo langzamerhand niet meer weten waar je in Nederland nu nog meer belasting op kunt heffen. Werkelijk alles is al belast, van suikerdrankjes waar geen suiker in zit tot heffingen om een reclamebordje aan je eigen pand te mogen hangen.

Er is maar 1 probleem op deze wereld en dat is dat er gewoonweg teveel mensen zijn. Die zorgen deels voor welvaart maar kalven dat ook weer af door veel welvaart te willen gebruiken.

[Shinji]

Je kan gewoon 1 percentage nemen voor iedereen op vermogen, om de Nederlandse begroting te dekken zou dat zo'n 8% zijn naar schatting. Iedereen betaald dan naar (vermogens) draagkracht. Alle andere belastingen kan je dan afschaffen.

[kami124]

Ik heb die documentaire ook gezien. Maar dat gaat echt totaal niet werken. Iedereen met een beetje leuk vermogen, maar niet teveel, schrijft zich direct uit in dit land. Alhoewel het idee verder wel leuk/makkelijk klinkt.

[Barsonax]

Rijke mensen hebben geld in assets zitten en die verplaats je niet zo makkelijk. Dan zullen ze bijv hun huizen moeten verkopen. Laten we nu net ook een woon crisis hebben...

[kami124]

Met onze huidige belastingverdragen, schrijf je jezelf gewoon in in België of Monaco ofzo en verblijft daar officieel 6 maanden per jaar. En je hoeft niks meer te betalen, ook al zit alles in assets die je niet makkelijk kan verplaatsen.

[cc12]

Maar je belast de assets. En daar valt wel geld te halen.

[hwopereis]

Ah ja, natuurlijk... het gaat niet werken want alle rijken gaan weg...
En die mensen, maar dan ook alleen die mensen, die creeren de rijkdom en de toegevoegde waarde.
Niet iedereen die het werk doet...

Ik zeg niet dat we meteen de volle 8% moeten gaan.. en ik ben helemaal geen voorstander van communisme achtige praktijken... maar een gezonde 1% of 2%, daar is niets mis mee. De macht van rijken groeit te hard.

Laat ze dan maar lekker verhuizen.. er moet een land ergens hiermee beginnen. Dit gaat gewoon niet meer goed anders.

Let maar op: Nu is er nog werk dat robots niet kunnen doen... en zijn er nog opgeleide mensen die het kunnen opnemen tegen AI... Maar voor hoelang?

Als AI slimmer is dan hoogopgeleiden, en als robots het gros van het werk kunnen doen... denk je dan dat de ultrarijken de welvaart van al die robotica en AI vrijwillig met ons gaan delen?
Denk je dat wij dan nog wat te zeggen hebben?

[Guru Evi]

Het probleem met vermogensbelasting is dat het volstrekt geen relatie heeft met je inkomen. Mijn eigen voorbeeld: enkel inkomen in de familie, 4 kinderen, 1 al groot genoeg om te rijden, ik betaal mijn ‘gewone’ belasting - heb ~10 jaar geleden een opknappertje gekocht voor mij waar een apartment aanhangt voor ‘grootmoeder’ die ook maar haar pensioen trekt. Dit opknappertje is nu 400k waard, met de 4 auto’s erbij die al afbetaald zijn, bitcoin, klein bedrijf aan de zijkant en mijn pensioensparen heb ik nu een vermogen rond de 1M euro op een relatief stabiel maar niet uitzonderlijk loon. Jij zegt dat ik daar 80,000 euro per jaar (8%) moet voor betalen? Of 10,000 (1%)? Van waar haal ik die extra 1000 euro per maand? En binnen 10 jaar is dan mijn vermogen opgesoupeerd, heb ik geen huis noch pensioensparen noch bedrijf of auto.

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 10 april 2026 02:55]

[hwopereis]

Dat het geen relatie heeft met je inkomen dat klopt. En dat bedrag, dat klopt ook. Ik ben trouwens niet voorstander van meteen 8%. Maar 2~3% zou een goed begin zijn.

Wellicht kunnen we het laten scalen: Van 1% bij 100k naar 10% bij 100M, naar 20% bij >1 miljard. Daarnaast zouden we vermogen in fysieke assets anders kunnen belasten dan vermogen in liquide middelen.

Is er echt iemand op aarde die absoluut meer dan 1 miljard aan toegevoegde waarde heeft gecreerd?
Of heeft die persoon geprofiteerd van het werk van een heleboel andere mensen en de moeilijkheid om markten te betreden?

Het probleem dat jij hebt met vermogensbelasting, dat heb ik er ook mee. Op een goed moment een huis gekocht, die uit zichzelf verdubbelde in waarde. Daarnaast ook op een goed moment bitcoin gekocht, waarmee een deel van het huis al is afbetaald. Zelf ook nog compleet verbouwd vlak voor corona, waardoor de waarde nog verder omhoog is geschoten, met relatief goedkope bouwmaterialen en nogal wat zweet, bloed en tranen.

Het is inderdaad zuur dat je dan meer moet betalen omdat je meer hebt. En al helemaal omdat je er zelf zo hard voor hebt gewerkt. Maar wel alles met een enkel inkomen... iets wat nu voor zeker 90% van de "jongeren tot 30" compleet ondenkbaar is. Stel je nu eens voor dat je nu hetzelfde zou moeten doen. Alles kost het dubbele. En dat alleen maar omdat je 20 jaar later begint.

Het voelt misschien oneerlijk, maar het is toch gek, dat je, als je geen inkomsten meer hebt, je wel in een huis met de waarde van een villa kan blijven wonen, en dat je 4 (waardevolle?) autos kan blijven onderhouden --en-- dat je je bitcoin niet hoeft te verkopen.

Ten koste van een gezin waarin misschien wel twee mensen vol werken, die ook kinderen moeten onderhouden, stapels huur blijven betalen en daarnaast ook 2 geleasde autos omdat ze allebei naar werk moeten. En die bouwen niets op.

Daarnaast, als er echt vermogenbelasting komt, dan zal jouw opknappertje ook niet meer 400k waard blijven. Woningen kunnen niet over de kop blijven gaan, als er niemand is met het loon om de vermogensbelasting erover te kunnen betalen.
Misschien komen de prijzen dan weer terug bij de werkelijke prijzen.

<Toevoegingen gemaakt in de eerste 3 alineas>

[Reactie gewijzigd door hwopereis op 10 april 2026 09:37]

[0rbit]

Als je liquide middelen anders gaat belasten dan fysieke assets, dan is toch duidelijk wat er gaat gebeuren; dan koopt men van alle liquide middelen nog meer fysieke assets. Ik verbaas me altijd over het feit dat veel mensen niet snappen dat economie eigenljik psychologie (incentives) en trade-offs is. Je ziet het ook met maatregelen tegen prijsstijgingen; Prijscontrole zorgt altijd voor krapte.

Misschien is het gewoon tijd dat de Staat maar eens 40-50% gaat krimpen? Bureaucratie, corruptie, Koninklijk Huis. Kan allemaal weg. Misschien op de middelbare school Hayek, Mises, Friedmann, Sowell etc, weer eens onderwijzen?

[hwopereis]

Het is helemaal niet duidelijk wat er dan gaat gebeuren. Ik zeg alleen "Anders belasten", wat van alles kan betekenen. Jij hangt daar een specifieke interpretatie aan.

Prijscontrole lijkt me ook niet slim, maar doordat mensen steeds minder vermogend zijn, is dat precies waar meer en meer naar gevraagd gaat worden, omdat ze simpelweg hun rekeningen steeds minder goed kunnen betalen. Kijk nu maar, meerdere landen hebben een maximum gezet op de benzine prijs en/of gasprijs.

[Zorg]

Wat dacht je van schoonmoeder? Die woont in een huis met een huurprijswaarde van pakweg 1200€

Je kiest er zelf voor wellicht dat dat niet hoeft want karig pensioen maar puur economisch gezien zit daar je rendement natuurlijk.

Stel nu exact dezelfde situatie maar dan zonder schoonmoeder. Dan kan dat nog steeds prima, en zoals gesteld in dit stukje door @Shinji betaal je geen andere belastingen. Dus gezien je 4 kinderen hebt waarvan eentje al groot genoeg is om te reizen ga ik er gemakshalve vanuit dat je rond de 45 bent en stel 5000€ bruto inkomen, daarvan valt dus ook een stuk belasting weer weg.

Nu denk ik dat 8% teveel zal zijn en heb verder ook niet gekeken naar het gehele plan ofzo.

[EricChang]

Ja, dit dus.

Het argument is 'de 8 rijksten' hebben erg veel geld, dus... (hier ben ik het mee eens)

moet iemand tegen zijn pensioen met 'maar' 1 miljoen erg veel betalen en riskeert hij zijn oude dag voorziening (deze volg ik niet, klinkt als SP van vroeguuh)

Vermogensbelasting is voor de serieus vermogenden, niet voor de middenstand. Maak het progressief in de miljoenen range. De vrijstellingsgrens kan daarbij rustig op 1 miljoen liggen (totaal vermogen, incl. onroerend goed).

[Guru Evi]

Het is erg gemakkelijk om aan een miljoen te komen. Zelfs 2-10M is maar een klein restaurantje of bedrijf hebben. En moest ik 100M vermogen hebben verhuis ik, dus daar moet je het ook niet hebben. Het is onmogelijk om vermogensbelasting te heffen, want vermogen is mogelijk niets waard, genoeg mensen met grote bedrijven die het bij elkaar moeten schrapen aan het einde van de maand om zelf eten op tafel te zetten, mensen weten echt niet wat het is om een bedrijf te draaien. En een vermogensbelasting zorgt ervoor dat we allemaal ons vermogen moeten verkopen om de belasting te betalen. 1% wilt zeggen dat binnen 100 jaar alles eigendom van de regering wordt, 8% - 12 jaar. En uiteindelijk brengt het niets op, want eenmaal bedrijven sluiten en het vermogen verdwijnt, zo ook het inkomen.

[indigo79]

Op dit moment hebben de rijkste 8 mensen evenveel vermogen als de armste helft van de wereldbevolking (in 2014 was dat nog de rijkste 80 mensen).

Dergelijke ongelijkheid is in het verleden _altijd_ met geweld verminderd (meestal om daarna met andere begunstigden weer te groeien). Denk aan de Franse Revolutie (1789), de Russische Revolutie (1917), Mao die in China na een lange burgeroorlog het communisme introduceerde, Mexico (ergens 1910-1920 als ik me niet vergis), de slavenopstand in Haïti (~1800)...

Er is weinig reden om aan te nemen dat dat deze keer anders gaat zijn, tenzij we actief proberen om een beschaving op te bouwen waarin alle mensen een menswaardig bestaan kunnen opbouwen. Er is niet dat de noodzakelijke bronnen er niet zijn op deze wereld, dus dat is het probleem niet.

[jhnddy]

En toch leven we in een andere tijd. Vermogen is tegenwoordig veel meer virtueel en minder fysiek dan vroeger. En meer internationaal verspreid.

[Guru Evi]

Maar zelfs de armste mensen zijn vandaag beter af dan de middenklasse van gisteren of zelfs de koningen van lang verleden tijdperken.

Armoede en honger zijn in de laatste 75 jaar nagenoeg van de aardbol verdwenen, uitgeroeid door kapitalisme en hoe minder inmenging van regering we zien, hoe beter het blijkt voor de bevolking.

[indigo79]

...
Armoede en honger zijn in de laatste 75 jaar nagenoeg van de aardbol verdwenen, uitgeroeid door kapitalisme...

Dream on...

[Guru Evi]

https://ourworldindata.or...te-from-famines-by-decade

[indigo79]

Er is natuurlijk een verschil tussen in armoede leven en doodgaan van de honger. Dat laatste is inderdaad sterk verbeterd, daar helpt globalisering inderdaad enorm omdat een mislukte oogst ergens daar geen decimering van de bevolking meer betekent.

Maar de middenklasse is er sinds de jaren 80 op achteruit gegaan in een groot deel van de wereld. Met dank aan het kapitalisme dat steeds meer rijkdom bij steeds minder gelukkigen concentreert.

[Guru Evi]

Er is nagenoeg niemand in het westen die nog echte armoede kent, vooral niet mensen geboren in de laatste 20 jaar. Als je spreekt van klassen is er per definitie altijd een “armste” klasse maar statistisch gezien zijn die mensen vandaag beter af dan middenklasse een eeuw geleden. Zelfs de armste mens heeft vandaag een smartphone, iets dat onbetaalbaar veel waard is in de geschiedenis van de mens.

Ook de middenklasse doet het beter, in de VS zijn nu 31% van de bevolking middenklasse en 20% in de rijke klasse, tov 10% en 2% in de jaren 70. Europa staat daar verder vanaf, maar dat is enkel vanwege het socialistisch beleid. Ondanks dit zijn er ook in Europa vandaag meer mensen in de middenklasse dan 50 jaar geleden en “arm” heeft geen volwaardige betekenis meer.

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 12 april 2026 03:37]

[kabelmannetje]

Nogmaals, de rijken hebben natuurlijk niet vermogen ondergebracht in box3...

[Janusch]

"Laat ze dan maar lekker verhuizen.. er moet een land ergens hiermee beginnen. Dit gaat gewoon niet meer goed anders."

Dit gaat de werkende Nederlander harder raken dan je denkt...

[murkienl]

Maar de Nederlandse begroting is dan ook een sh*tshow. Los van wel of geen vermogensbelasting zou het overheidsapparaat flink op de schop moeten en versoberen. Daarnaast zou één universele vlaktaks in mijn ogen veel beter zijn. Iedereen naar verhouding dezelfde belasting. Neem je meer (ondernemers)risico dan mag je daar ook gewoon meer mee verdienen. Ben je iemand die parttime werken voldoende vindt om je vaste lasten te bekostigen dan houd je minder over maar betaal je ook minder belasting.

[stuffie123]

Volgens mij heeft ie het over echte vermogensbelasting. Nu wordt er alleen belasting geheven over het rendement op vermogen, niet op het vermogen zelf. Vermogensbelasting is afgeschaft in 2001 (bron: Wikipedia).

[Cilph]

Laat de belasting dan weer terugvloeien naar die middenmoot, probleem opgelost. Lomp gezegd. Het doel van belasting is om geldstromen te corrigeren en bepaalde stromen of te ontmoedigen of relatief gezien aan te moedigen.

[Reactie gewijzigd door Cilph op 10 april 2026 01:13]

[Annihilism]

Ik zou zeggen ga alle mensen die meer dan 100 miljoen aan prive vermogen hebben een belasting van 99% boven die grens opleggen. Voor die miljarden die je daar mee binnenharkt kun je de middenmoot een veel lagere belastdruk geven. Niemand heeft meer dan 100 miljoen nodig (die grens zou ook nog wel wat lager kunnen maar laten we voor "the sake of argument" daar maar mee beginnen).

[indigo79]

Hier vind je een goed onderbouwde uitwerking van dat idee. Samengevat: het is een goed idee.

[DataMan]

Wat heeft dit te maken met een tekort aan geheugenchips?

[hwopereis]

Erg valide vraag!

Het tekort aan geheugenchips komt door de belachelijk grote investeringen in AI. Als enorm vermogende partijen wat ingedamd zouden worden, dan was er ook niet zo'n enorm tekort geweest.

De investeringen in AI worden niet gedaan door het gros van de mensen en dienen in mijn ogen niet het algemene belang. We hebben een heleboel crisissen en tekorten op te lossen (e.g. opwarming, stroomnet, grondstoffen), maar wij als "gewoon volk" met de regering hebbben steeds minder middelen om daar nog wat mee te kunnen doen.

Als we willen dat het algemene belang meer gaat dienen, dan kunnen we niet blijven accepteren dat al het geld bij een zeer klein groepje mensen komt te liggen. Wanneer wij stoppen met deze structuur van de samenleving te accepteren, dan lost dat uiteindelijk ook het geheugentekort op..

[DataMan]

Communisme for gamers?

[Andros]

Waarom denk je dat de rijken naar Monaco trekken en hun geld op de Kaaimaneilanden parkeren? Genoeg landen die vermogen proberen te belasten en ze jagen de rijken (en hun bedrijven met werkgelegenheid) het land uit. François Hollande probeerde het enkele jaren geleden in Frankrijk en ineens werd half rijk Frankrijk Belg, die verhuisden hun zeteltje gewoon naar hun weekendkasteeltje in de Ardennen. Zo simpel los je dit niet op.

[DavidZnay]

Waarom denk dat, dat in de naoorlogse periode (tot ~1980) niet gebeurde? Ondanks belastingen die nu als astronomisch zouden worden beschouwd. Kapitaalvlucht is prima te voorkomen als de politieke wil er is.

[batjes]

Omdat we de afgelopen 50 jaar best veel op de VVD en CDA gestemt hebben als land.

[SkillZ4LollZ V2]

Valt toch ook gewoon op te lossen met gerichte wet regelgeving? Of geef je hier gewoon toe dat het lobbyen van de rijken dermate effectief is geweest dat er geen weg meer is om dit allemaal terug te draaien? En dat er echt geen manier is om de rijkdommen hier op aarde beter te verdelen? Maarja, kunnen en willen...

[Andros]

Ik geef enkel een constatering van ervaringen uit het verleden, meer niet. Wetgeving is leuk maar zolang mensen nog kunnen reizen en van nationaliteit veranderen los je dit niet snel op.

[Coffee]

Simpel, hef een exit belasting van nog veel meer dan die 8%. Overigens moet dit niet bij de kleine vermogende van 1, 2 of nog wat miljoen. Eerder die van 10, 20 miljoen en meer.

[Reactie gewijzigd door Coffee op 10 april 2026 07:03]

[Goldwing1973]

En ook daar vinden ze weg een weg omheen, “investeer” het grootste gedeelte van je geld in een brievenbus firma, die het vervolgens weer doorsluist en jij het geld zogenaamd afschrijft, vervolgens verhuis je met een dikke middelvinger naar de fiscus en op je nieuwe adres wordt het geld weer teruggesluisd.
Precies de reden waarom grote bedrijven nu ook brievenbus firma’s in Nederland hebben, om locale belastingen te omzeilen.

[R_Zwart]

Ik snap niet waarom je -1 krijgt. Want het is wel de enige manier om het systeem vlot te trekken, zeker als meer werk gerobotiseerd ge-AId wordt. Denk ook aan een basisinkomen.

[batjes]

We hebben in Nederland al vermogensbelasting.

[milliondollarman111]

Dit doen we in Nederland toch al?

(En behoorlijk overdreven)

[kabelmannetje]

Aha. Jij bent vast niet rijk. Anders had je immers wel geweten dat rijken hun vermogen natuurlijk niet in box3 hebben staan...

[Marctraider]

Het wordt tijd? Klinkt alsof je de laatste paar decennia in een grot hebt geleefd.

Ken je nu pas het feenomeen rijken kunnen zich veel makkelijker nog rijker maken?

[mr.Millenarian]

Ik lees hier heel veel reacties over vermogensbelasting. De huidige wetgeving is al een draak en zal door de mensen met veel vermogen de komende jaren wel aangevochten worden. Meer belastingen is nooit heilig makend en is alleen leuk voor accountantskantoren. Maar los daarvan het gaat hier toch om dat er te weinig geheugen geproduceerd wordt voor de vraag die er is?
Wij willen toch gewoon weer voor normale prijzen een setje geheugenbankjes kunnen kopen voor onze PC's, laptops e.d.?
Dus daar moet je je energie in stoppen om daar een oplossing voor te bedenken.

[Reactie gewijzigd door mr.Millenarian op 10 april 2026 10:02]

[hwopereis]

Dat klopt.. maar wie gaat mij daarvoor betalen dan?
En als het mij lukt om een oplossing te bedenken om meer geheugen goedkoper te bouwen, waarom zou ik alsnog niet al mijn geheugen verkopen aan die paar rijke mensen die daar veel meer voor betalen?

Dat de wetgeving al een draak is betekent niet dat we daar niets meer aan moeten doen.
Ik stel ook niet voor om meer belasting te heffen. Het wordt idealiter minder belasting voor het gros van de mensen.

Het belastingstelsel zoals hij nu is houdt werkenden arm, en maakt vermogenden rijker. En we kunnen daar of op een nette manier iets aan doen, of we laten de boel escaleren.

[MattiVM]

Ach, als je een groot vermogen hebt, ga toch gewoon lekker genoeg activiteiten doen die véél geld kosten en voilà, plots behoor je niet meer tot de categorie "groot vermogen".

Ik heb echt een hekel aan mensen die het geld door de ramen en deuren naar buiten gooien aan smartphones, TVs, etentjes, reizen, feesten,... en dan klagen dat ze te weinig overhouden en dat de rijken maar wat geld moeten afstaan. Mensen die anders met hun geld omgaan en dus gaan sparen en investeren zullen de pineut worden, want logisch toch, die hebben het geld wel bijgehouden.

Begrijp me niet verkeerd, maar men wordt al op verschillende manieren belast op het vermogen. Ik vind de term "vermogensbelasting" dan ook wel verschrikkelijk en ben meer te vinden voor "multimillionairs vermogensbelasting", maar zelfs dat... de regels/belastingen zouden in verhouding gewoon gelijk moeten zijn, dan hoeft men zelfs niet meer te spreken over een vermogensbelasting.

[bouwfraude]

Vermogen van de gewone burger wordt al belast. AI vreet vooral stroom en koelwater daar zit belasting op.

[phantom09]

Er is al een vermogens belasting: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2025

[hwopereis]

Rendementsbelasting is geen vermogensbelasting.

[86ul]

Wanneer popt deze zeepbel?

[sbmuc]

Niet? Ik denk dat AI elke dag alleen maar een belangrijkere rol gaat spelen. Hooguit dat het wat efficiënter gaat worden en betere algoritmes. Het gaat ook een hoop schelen wanneer er lokale llm’s beschikbaar komen die waarschijnlijk 40-80% van de meeste vragen kunnen beantwoorden.

[86ul]

Niet? Ik denk dat AI elke dag alleen maar een belangrijkere rol gaat spelen. (...)

De internet zeepbel is ook gepopt, en toch... Dus AI zal (helaas) blijven, maar de hype er rond om?

[Oudecomputer]

Mensen kijken niet naar de waarschuwingen. Alle grote Ai bedrijven verliezen geld miljarden. Elke 2 jaar is alle hardware die je hebt afgeschreven... Open Ai heeft een probleem het gaat veel minder hardware afnemen en Microsoft die de azure service " verhuurd" Aan open Ai betaald wordt met het geld wat ze zelf er in stoppen . . Oracle gaat minder afnemen apple heeft de Ai diverse op gedoekt om later daar op terug te komen .

de krediet markten raken op. De geld schieters hebben er ook geen vertrouwen meer in soft bank heeft gigantische afboekingen moeten doen .Black rock heeft een probleem met hun privee leenfonds wat ze op gezet hebben. Om die Ai zooi geld te lenen. Grote investeerders willen het geld terug hebbem maar ze kunnen dat geld van investeerders niet terug geven... Ai is niet winstgevend voor de grote bedrijven.

Laatst Amazon heeft een gigantische afschrijving moeten doen want hun ontslag ronde was zo succesvol . voorbde aandelen koers misschien. Maar in werkelijkheid, hun Ai code heeft al voor veel downtime gezorgd meer dat het op heeft geleverd. Want Ai begrijpt de context niet. Je hebt 5-2 jaar geleden iets geprogrammeerd op een bepaalde manier omdat een ander iets / programma het zo verwacht. Ai heeft die ervaring niet. Amazon cloud services AWS heeft een aantal flinke downtimes gehad hier door. En dat zal alleen maar groeien door de brain drain.

Verwacht dit jaar dat de bubbel gaat barsten. Enige bedrijven die rijk worden van Ai zijn bedrijven die de hardware leveren net als bij de .com bubbel zo veel jaren geleden.

[86ul]

Zoals elders hier al geconstateerd, onze wereld is een casino geworden, omdat er al all in wordt ingezet. Niet om te winnen, maar om de flessenhals strop te overleven. Helaas bevestigd jouw visie dit gebeuren.

[Oudecomputer]

The house always wins.
Slimme ondernemers leren van hun fouten. In de .con of in de 2008 financiële crisis wie hebben er geld verdient. De verkopers en toe leveranciers makelaars en bouw bedrijven bij 2008 en nu Dus apple Nvidia tsmc ASML geheugen chip bakkers die winnen allemaal. Toe leveranciers die verdienen goud geld in deze tijd.
Burn Rates van miljarden in een compleet verzadigde markt, 0,0 kans op rendement. Dat is gewoon nog erger dan een Casino. Maar het wordt als Tripple AAA fonds verkocht door BlackRock s van deze wereld. Terwijl je beter kunt wedden op de toe leveranciers the house) want die hebben orders en winsten die wel realistisch zijn.
Handel is altijd vraag en aanbod..
*Ik geef geen beleggings advies dit is gewoon mijn persoonlijke mening*

[batjes]

Onze overheid heeft ook een mooi zakcentje overgehouden aan de bankencrisis.

Overigens heb ik zelf al +/- een jaar het idee dat we op een crisis afstuiven die de bankencrisis doet verbleken. Mijn brein maakt een boel connecties maken op triggers van "Hey, I've seen this one".

De megawinsten die al jaren gemaakt worden is een enorme kapitaalontneming van de burgers.

Gelukkig heeft UNICEF vorig jaar weer zorgen geuit (al 7 jaar op een rij als het niet langer is!) over de toenemende kinderarmoede in Nederland.
Rode kruis dat nog steeds onze voedselbanken bij staat, 450.000 mensen in Nederland die in voedselnood zitten (zoals het RK zelf zo mooi zegt.)

We zijn toch zo ontzettend gaaf met onze groeiende en sterke economie! Wat doen we het toch goed!

We moeten ons schamen!. Het is niet meer in balans. De sociale afspraak tussen burger en bedrijfsleven is gebroken.

[Reactie gewijzigd door batjes op 10 april 2026 10:18]

[Oudecomputer]

Je hebt totaal de verkeerde mindset! Schamen? 2/3 van alle uitkeringen gaan naar niet westerse migranten. Alle landen buiten europa staan gevangenis straffen op illegaal een land binnen komen.

Jouw cijfers hebben totaal geen context! Die arme kinderen, de meeste van hun ouders werken na 5 jaar nog steeds niet. De crissis in Nederland is iedereen maar toe laten en alles maar gratis geven. Ten kosten van de mensen die werken. En nie wil je extra gaan belasten.

Overal on de natuur zetten ze bordjes neer. Dieren niet voeren. Anders kunnnen ze niet meer in de natuur leven. Als je mensen maar alles blijft geven , gaan ze ook niet meer werken. Ik ken zat mensen die doen niet werken of maar deeltijd werken. Dat moet allemaal betaald worden met belasting geld. Mensen met geld trekken weg want 50% belasting betalen 21% btw duurste benzine van Europa duurste wegen belasting en nog zo veel andere dure belastingen , die zijn het zat. Ik moet er niet aan denken om in Nederland te blijven als je in landen als spanje of buiten de eu als koning kunt leven. Ze willen jouw forceren tot 72 te werken. Om de niets nutten en migranten alles maar kado te geven. Daar passen heel veel werkende Nederlands voor.

[Firestorm666]

Ik zal niet beweren dat er geen problemen zijn, maar overdrijven is ook een kunst hoor. Misschien toch maar eens tijd om wat minder naar Geert Wilders en/of Tom van Grieken onzin te geloven.

Mensen die misbruik maken van "het systeem" bestaan overal hoor en het is nu ook niet alsof een land zoals de VS bv zo een paradijs is.

[gertrudi]

Het is wel heel makkelijk om de grote bedrijven de schuld te geven. Er spelen veel meer zaken waardoor we armer worden met zijn allen.

• Burecreatie en groeinde overheid
• vergrijzing
• bijna geen productiviteitsgroei
• deglobalisering, importheffingen enzo
• investeringen defensie
• Van netto exporteur naar netto importeur gas.

En bij bedrijven die veel winst maken is het probleem vooral dat ze veel macht hebben en weinig concurrentie hebben. Maar dit is slechts een klein deel van waarom we armer worden.

[86ul]

The house always wins.
(...)
*Ik geef geen beleggings advies dit is gewoon mijn persoonlijke mening*

Dit advies volg ik maar al te graag. [meme][That Is Where I'd Put My Money If I Had Money]

[Oudecomputer]

Mocht je geen geld hebben, begin dan eerst met belasting ontwijken. Belasting betalen word je niet Wijzer van. Dat belasting geld Slim investeren wel.

[86ul]

Belasting 'ontwijken' doe ik al, want ik zit in ziekteverlof.

[keuringsdienst]

De AI Bubbel gaat ook gewoon barsten. Daar kan je behoorlijk zeker van zijn.
Het is ook vnl. een VS AI probleem met alleen daar compleet belachelijke en onhoudbare investeringen.
Vandaar zo markt verstorend. Elders in de wereld gaat AI ontwikkeling heel veel efficiënter en slimmer.
China mag bv niet de beste AI chips hebben en pakt het daarom noodgedwongen veel slimmer aan.

Wanneer die bubbel barst en dat ongeveer samenvalt met de ondergang van een andere onhoudbare situatie in de VS, die van een oranje liegende crimineel. Dan krijg je een dubbele mondiale reset.
Waarna geheugen ineens weer heel betaalbaar gaat worden.

Nog even geduld hebben, en vooral nu niet investeren in AI.
"Dont be exposed when the AI Bubble bursts"

[86ul]

De AI Bubbel gaat ook gewoon barsten. Daar kan je behoorlijk zeker van zijn.
(...)

Wanneer die bubbel barst en dat ongeveer samenvalt met de ondergang van een andere onhoudbare situatie in de VS, (...)

Nog even geduld hebben, en vooral nu niet investeren in AI.
"Dont be exposed when the AI Bubble bursts"

Helaas vrees ik een astronomische implosie naar iets strafffers, zoals dat gaat van sterren naar zwarte gaten en zo. Steeds sterkere consolidering van de macht, en dan poef!

[Reactie gewijzigd door 86ul op 11 april 2026 15:58]

[keuringsdienst]

Wanneer je dat nu al ziet aankomen kan je er ook heel rijk mee worden door juist nu niet te investeren maar sparen. Dat geld vervolgens wel investeren wanneer die bubbel onvermijdelijk barst en aandelen een dieptepunt bereiken. In de jaren daarna tussen de 10 en 200 keer je investering terugkrijgen. Tot slot toosten op de oranje liegende crimineel en zijn waanzin met een leuk kratje champagne "bubbels". He he.

[86ul]

Ik weiger zo'n zwarte pil te slikken...

[keuringsdienst]

Zo'n type investering tegen waanzin en gekte is juist heel positief en alles behalve zwart of negatief.
Jouw investering werkt dan juist mee aan het herstel van een ramp veroorzaakt door "oranje" anderen.
Dat je er ook nog heel rijk mee kan worden is dan "bijzaak".

[86ul]

Dat je er ook nog heel rijk mee kan worden is dan "bijzaak".

Dus rijk worden ten kosten van de slachtoffers? In plaats van het geld in de wederopbouw te houden, wordt ge zelf rijk. Iets wat die rossige "liegende crimineel" nu al aan het doen is!

[keuringsdienst]

Nee, ten bate van de nadelige gevolgen. Die worden dan sneller aangepakt = gunstig voor de slachtoffers.

[86ul]

Doch winst/rijk worden...

[keuringsdienst]

Er is niks mis met iets goeds doen voor deze wereld en er ook nog rijk mee worden.

[SlimNewRatSkin]

Het hallucinatiesprobleem is fundamenteel en niet oplosbaar bij LLM's. Dus LLM's blijven altijd onbetrouwbaar. Zodra dat eindelijk doordringt tot managers en CEO's dan is het klaar met de bubbel.

[satya]

Dat is niet helemaal waar, kijk maar naar de opbouw van Deepseek v4 die normale vragen niet meer bij elkaar redeneert, maar uit een interne kennis database haalt. Bij probleem vragen geeft hun MoE methodiek prima antwoorden, waarin met die vaste kennis wordt samen gewerkt.

[HakanX]

maar uit een interne kennis database haalt.

Zeg maar een encyclopedie? Dat is geen AI toch.

[Barsonax]

Dat lost hallucinaties niet op. Zodra er een vraag is die er niet bij staat moet die wat verzinnen..

En verder blijft prompt injection een ding, ook dat is inherent aan een model die simpelweg de volgende token voorspeld.

[indigo79]

Werknemers maken ook fouten...

Het is niet omdat AI niet consequent correcte antwoorden geeft, dat het onbruikbaar is. We gaan met die tool leren werken en beter en beter leren wat er wel en niet kan.

[Commendatore]

Maar hoeveel van die vragen worden correct beantwoord?

[litebyte]

Als we kijken/vergelijken met de zogenaamde internet zeepbel, dan barste die na een jaar of 5-6....dus we hebben nog een jaar, misschien twee.

[Mathijs Kok]

Als we kijken/vergelijken met de zogenaamde internet zeepbel, dan barste die na een jaar of 5-6....dus we hebben nog een jaar, misschien twee.

Is toch best wel goed gekomen met dat 'internet', hè? Op de tulpenbollen na is elke 'bubble' uiteindelijk een groot succes.

AI is geen bubble; het is bijzonder gevaarlijk als mensen dat echt denken, want dan hebben ze geen goed idee van wat er werkelijk gaande is. Een bijzonder goed artikel van Friedman: https://www.nytimes.com/2026/04/07/opinion/anthropic-ai-claude-mythos.html?searchResultPosition=2

[wiseger]

Bubbel betekend dat de koersen opgeblazen zijn. De waarde van de AI bedrijven staat in geen enkele verhouding met de gemaakte winsten. Het is gebaseerd op een verwachting van een extreme omzetgroei die bijna niet te realiseren is.

Zo vind het bedrijf SpaceX en X corp zich gezamenlijk 1750 miljard USD waard. Terwijl de gezamenlijke omzet in 2025 nog geen 20 miljard USD was. De winst was nog vele malen lager.

Dan is de bubbel de verwachting dat men de komende jaren de winst weet op te voeren naar zo'n 200 tot 300 miljard USD per jaar.

Kortom, hun omzet zal bijna een factor 100 over de kop moeten. Dat is de bubbel. Want dreigt dat niet uit te komen, dan trekken de investeerders hun geld terug waarna de boel klapt.

De vergelijking met de Internet hype wordt vaak gemaakt. Veel bedrijven die hoog gewaardeerd werden in 2000 zijn failliet of weinig meer waard. Heel vele investeerders hebben er erg veel geld aan verloren.

De winnaars kennen we inmiddels allemaal, maar bijna niemand had dat in 2000 voorspeld. Besef wel dat Google toen net opgericht was, Apple de iPod nog uit moest brengen. Ok Amazon deed het wel redelijk met haar omzet van slechts 2,7 miljard USD per jaar maar AWS bestond toen nog geeneens, die werd pas in 2006 gelanceerd.

De grote spelers in 2000 waren Yahoo, AOL.com, Lycos en Netscape. Er is praktisch niets meer van over van die bedrijven.

En dat is dus nu exact hetzelfde probleem. We weten niet welke AI bedrijven gaan winnen, welk AI bedrijf de AGP voor elkaar krijgt. Het kan zomaar zijn dat dat bedrijven zullen zijn die nu nog in de startup fase zitten en waardoor wij ze nog geeneens kennen.

[Enchantress]

Google, Microsoft, Apple, Nvidia, AMD, Intel, Amazon enzovoort, maken nog steeds gigantische omzetten, de P/E ratio veranderen niet zoveel vergeleken met paar jaar geleden, sterker, van vele zijn ze zelfs gezakt.

De AI situatie is in niks te vergelijken met Internet bubbel, daar waren er veel bedrijven die 0 winst hadden maar een torenhoge aandeel prijs, ze konden niks waarmaken en daarom barste de bubbel. Nu maken de bedrijven gewoon miljarden omzetten en winst per jaar.

[MadMarky]

De grote aanjager van de omzetgroei van Nvidia is ChatGPT, die met vele miljarden aan virtuele contracten zwaait. Als ik toch één bedrijf zou moeten noemen waarvan de waardering op lucht gebouwd is zijn het hun wel. Zelfde geldt voor Meta die grote problemen hebben om buiten Facebook en WhatsApp dingen van dr grond te krijgen en relevant te blijven.

[litebyte]

Instadamn vergeet je te benoemen

[wiseger]

Apple is geen AI bedrijf. Apple is een afnemer van AI. De beurskoers van Apple wordt bepaald door de iPhone verkopen en in mindere mate de verkopen van de laptops, mini's en de services.

Microsoft is ook geen AI bedrijf. Ze kopen AI in en integreren dat met hun producten. Maar hun grootste inkomstenbron zijn en blijven hun Azure diensten.

Google investeert dik in AI maar verdiend tegelijkertijd veel geld met haar advertentie netwerk, met Android en met hun Google cloud services. door die diversificatie zijn ze minder gevoelig voor het klappen van de bubbel.

AMD levert geen AI diensten en verkoopt ook geen speciale AI processoren.

Amazon verdiend haar geld met AWS. De Cloud dus. Niet met de ontwikkeling van eigen AI.

NVidia verdiend haar geld met het maken van GPU chips voor de AI markt. Alhoewel het orderboek nu tot de nok toe gevuld is, is het grote risico dat als AI bedrijven omvallen, hun orders uit het orderboek geschrapt worden. Dan kan hun omzet zwaar onder druk komen te staan en de koers imploderen.

De echte grote risico's liggen bij de bedrijven zoals OpenAI, SpaceX / X corp, Meta, Antrophic, Palantir et cetera. Bedrijven wiens waarde puur bepaald wordt door de AI hype.

[Enchantress]

Dat is deels zo, de AI is er al, de miljarden komen bij de bedrijven vandaan die ik opnoemde. Die miljarden moeten terugverdiend worden, maar dat is bij deze giganten geen probleem (tot op zekere hoogte). Bij de dotcom bubbel waren bedrijven die 0 omzetten hadden en eigenlijk geen enkele waarde.

[Barsonax]

Mia internet was ook een bubbel. Dat betekent niet dat er niks nuttigs aan is maar dat de verwachtingen niet overeenkomen met de realiteit en dat is met AI ook het geval. Als je de AI bros moet geloven hadden we allemaal al werkloos geweest.

[Heroic_Nonsense]

Wat we nu kenen als "internet" is toch echt een schaduw van wat men eind jaren 90 dacht dat het was. Behoorlijk wat bedrijven die in 1999 bestonden, hebben 2002 niet gehaald. De naam bestaat soms nog wel, omdat het na overnames bij iemand terecht is gekomen, maar van al die grote jongens is minder dan de helft overgebleven (zie verderop).

De waarde van enorme bedrijven (op papier dan) zoals die van pets.com, shop.com en altavista.com stortte in korte tijd in. WorldOnline in Nederland is ook zo'n voorbeeld.

Sommige bedrijven overleefden door flink in te krimpen (Yahoo bijvoorbeeld), anderen werden overgenomen door grote, meer traditionele bedrijven (Hotmail bijvoorbeeld). Weer anderen fuseerden (AOL en CompuServe bijvoorbeeld).

eBay kon daadwerkelijk waarde leveren aan de aandeelhouders en overleefde, evenals Amazon en Google. Maar bedrijven die dat konden, waren in de minderheid. Een beetje afhankelijk welke bron je raadpleegt, maar zo ongeveer 25 - 40% van de internetbedrijven die in 1999 bestonden, bestond na 2002 nog. Dus 60 - 75% heeft de bubble niet overleefd.

Punt met AI nu is dat ze allemaal grofweg hetzelfde leveren. De vraag is dus wie de meeste waarde voor de aandeelhouders kan opbrengen als het realisme indaalt.

[Keneo]

NFT's zie ik niet meer zo vaak passeren, is dat nog een ding tegenwoordig? Of was dat nooit een bubbel volgens u?

[litebyte]

Internet an sich was tenslotte ook niet de bubble....het gaat dan ook niet om AI an sich daar staan we net pas van aan de toekomst. Het zeep zijn de vele miljarden dat is geïnvesteerd en de winstverwachting dat nooit waarheid gaat worden.

[renecl]

Ik denk eerder 2e kwartaal 2026. Als dan nog steeds geen enorme revenue op de AI investeringen, haken beleggers nu echt af.

[AndrewF]

Ik zie de revenue van Anthropic mooi stijgen *. Sinds een paar maanden is het bedrijf waar ik voor werk bereid om veel meer te betalen aan de AI providers, dus ik snap waar die revenue vandaan komt.

Eind 2025: $9B
Feb 2026: $14B
April 2026: $30B

In de hele geschiedenis is er geen bedrijf dat zo'n groei heeft gezien op 4 maanden tijd (3x als je al rond de $10B zit), zelfs NVIDIA groeide niet zo snel. $30B is best groot. Albert Hein doet zo'n €15-20B, IKEA retail zo'n €44B.

Dat gezegd, de valuations die deze bedrijven (en zeker OpenAI) krijgen lijkt inderdaad waanzin. Tenzij dit de arbeidsmarkt volledig overkop haalt in de toekomst denk ik ook dat de valuations overdreven zijn.

[Reactie gewijzigd door AndrewF op 9 april 2026 22:13]

[Keneo]

Revenue betekend toch niet zoveel? Enkel dat het een grotere bel is?

Als Antropic een contract aangaat met NVIDIA voor 10B, en NVIDIA gaate en contract aan met Antropic voor 10B hebben ze beide 10B revenue, maar is er niets gebeurd..

[Zorg]

Zo werkt het natuurlijk niet he

Revenue is gerealiseerde omzet van een bedrijf. Een contract afsluiten is geen revenue, dat wordt het pas als er iets (dienst of product) verkocht wordt in een bepaalde periode. Dus als jij een contract afsluit van 12M op 12 maanden heb je 1M per maand revenue. Maar daar staat wel een levering X tegenover.

Ja de tech bedrijven doen onderling veel transacties, wat logisch is! De ene is hardware de andere software. Dus die kunnen niet zonder elkaar. Maar om het revenue te kunnen klassificeren wordt er welxiets gedaan. Het is echt niet zo dat ze een la hebben met blanco contracten voor extra revenue.... daar zijn de accountingregels toch meer dan streng genoeg voor. (SOX Compliance is van toepassing op deze bedrijven, dat gaat serieus ver wat betreft controle hier op).

Is de waardering te hoog voor wat ze realiseren? Daar denk ik van wel want die zijn extreem hoog. Maar de markt is ook gigantisch groot en labor is nu eenmaal een hele hoge kostenpost voor elk bedrijf, als je daar 10% van af kan halen dan wil een bedrijf daar wel 5% voor betalen.... bedrijf blij, tech blij, werknemer (of naja nu werkeloze dan) iets minder blij.... maar wees ee maar zeker van dat de bedrijven de voordelen gaan opsouperen. Dat is bij elke technologische vooruitgang gebeurd. We werken sinds 1940-50 ongeveer de 40 urige werkweek, zijn heel wat technologische vooruitgangen geweest en we werken nog steeds 40 uur

[litebyte]

Tenzij dit de arbeidsmarkt volledig overkop haalt

En dat was precies de 'angst' die voor de internet bubble ook werd voorspeld. Mensen gaan vooral ander werk doen en vooral ook anders werken, maar dat gaat geleidelijk en zal als het goed is juist meer investering aantrekken...na de bubble.

[latka]

OpenAI gaat reclames doen. Dan zal het vast sneller gaan bewegen (mensen willen geen reclame, verhuizen naar een andere site. De druk van investeerders loopt op om openai te volgen en ook reclames te doen, openai wordt ondertussen een soort altavista/yahoo) en zo ettert het door. 2e kwartaal is denk ik te vlot. OpenAI begint nu net met reclame dus ik geef het 6-9 maanden voordat investeerders nerveus worden.

[supersnathan94]

OpenAI is na die stunt met het wijzigen van de voorwaarden wat mij betreft wel een beetje klaar. Anthropic is ze hard voorbij aan het gaan.

[litebyte]

Het investeringsklimaat is nu ook niet echt stabiel kjkende naar allerlei andere ontwikkelingen. Als dat aanblijft zal het idd snel gaan

[Richardus27]

Wanneer/als men er achter komt dat de hoeveelheid geld die in AI is gepompt niet (zo makkelijk) wordt terugverdiend

[Moortn]

Modellen worden nog steeds beter. De lage maandelijkse kosten zijn nu nodig om bedrijven kennis te laten maken met AI, maar zodra genoeg bedrijven doorhebben dat ze best wat tijd (en dus dure arbeid) kunnen besparen, kan de prijs flink omhoog. €400 per maand voor een goed opgezette agent om te programmeren is een schijntje. 2 developers met 6 agents is dan nog vele malen goedkoper en productiever dan 4 developers zonder AI.

Voor simpele taken is een simpeler en zuiniger model prima geschikt. Als AI de agenda en inbox (samenvattingen, prioriteren) van een manager of consultant kan beheren, dan bespaard dat ook al snel honderden euro's per maand. Voor zoiets is niet eens een duur model nodig.

AI gaat echt wel winstgevend worden, ze moeten er alleen eerst voor zorgen dat we niet meer zonder kunnen of willen.

[Finraziel]

Ok, maar dan betaalt dat bedrijf dus 6 x €400, oftewel €2400, of €28800 per jaar. Hoeveel van dat soort bedrijven zijn er? Zeg eens een miljoen (lijkt me al erg veel), zit je op 28,8 miljard per jaar. Klinkt leuk, maar het is nog maar een druppel op de achterlijke investeringen die nu al gedaan zijn. En dan doen we even net alsof dat pure winst is, wat ook niet zo is natuurlijk.

Daarnaast, als die modellen steeds beter worden... heb je dan straks die grote AI datacenters nog wel nodig? Ik hoor ook vaker dat juist lokale modellen steeds nuttiger worden. Het gaat er niet alleen om of AI een plek in de wereld vindt maar of al die investeringen ooit terugverdiend kunnen worden.

[Guru Evi]

Er zijn meer dan een miljoen kleine bedrijven, in Nederland alleen al zijn er 1.5M zo’n kleine bedrijfjes, en nog een groot stuk grote bedrijven ook met tientallen, honderden en zelfs duizenden mensen die door AI vervangen kunnen worden.

Het is vooral de programmeurs niet die moeten schrik hebben, de gemakkelijkste banen om te vervangen zijn verkopers, eerste lijn ondersteuning, HR, financiën, belasting, projectmanagers - alles waar het vooral regeltjes volgen is en tot vandaag mensen niet duur genoeg waren of genoeg wrijving maakten om niet 2:1 door een programmeur vervangen te worden. Nu kun je 5:1 of 10:1 vervangen met een junior programmeur.

[Finraziel]

Je bedoelt die junior programmeurs die momenteel massaal vervangen worden en waar we er straks veel te weinig van hebben als men er achter komt dat "AI" toch niet alles kan vervangen?

Daarnaast hangt het er vooral enorm van af hoe capabel die "AI" echt wordt. Tot nu toe heb ik nog niks gezien waar ik van denk dat het werkelijk zo'n groot deel van de werkende populatie zou kunnen vervangen. En dat dan nog afgezien van dat als je dat op zo'n schaal zou doen je geen klanten meer hebt want die hebben allemaal geen baan meer.

[Guru Evi]

Een LLM is heel goed om documenten te lezen en daaruit code te distilleren. De code is niet perfect omdat een LLM geen logica kan doen en daarom heb je dus een programmeur nodig die zulke fouten kan oplossen.

De junior programmeur wordt niet massaal buitengezet vandaag, het grote deel dat buitengezet worden bij Amazon en co zijn midden-management, project en product managers, HR en andere professionele nietsnutters. Mensen die dag in e-mailtjes doorgeven en dingen op kalenders zetten en regeltjes ophoesten en vergaderingen samenvatten. Maar met een LLM wordt een junior programmeur getransformeerd in een ietwat duurdere programmeur.

Kijk maar eens op LinkedIn, bijna iedereen die klaagt dat ze geen job kunnen vinden zijn mensen die we al lang weten maar tot nu toe het moeilijk was om geautomatiseerd lijstjes en spreadsheets te maken.

[Barsonax]

Het is idd wachten totdat lokale hardware goed genoeg is om een redelijke AI agent te draaien. Helaas werken de achterlijke prijsstijgingen dit ook tegen.

Je kunt er trouwens al wel mee experimenteren met ollama als je een redelijke gpu hebt. Met mijn 4070 en 32GB ram kon ik toch een 30B model draaien met zon 30 tokens per sec.

[dmantione]

Uiteindelijk is het vraag en aabod: Als er veel aanbod is,blijft de prijs laag en gaan er KI-boeren failliet. Zolang je zelf hardware kan kopen en daar Deepseek op draaien, heeft OpenAI een probleem met geld verdienen, zelfs als hun model beter is. OpenAI heeft zijn zaakjes financieel best wel slecht voor elkaar, dus de kans dat het de eerste die valt is, is groot.

[Reactie gewijzigd door dmantione op 9 april 2026 23:57]

[Bor]

Dat is nu nog niet het geval. De verwachting is dat wanneer de markt gestabiliseerd is en er nog maar een paar aanbieders van betekenis over zijn dat dan de prijzen flink omhoog gaan en daarmee de inkomsten ook.

[Zarhrezz]

Die inkomsten volgen alleen op een prijsstijging als de meerwaarde opweegt tegen de prijs. De vraag is nog altijd of dat het geval gaat zijn.

[supersnathan94]

Mwah ik denk niet dat dat echt het geval gaat zijn. Ik zie zeker wel toepassingen waar AI zich ook al bewezen heeft en ik denk echt dat we nog maar aan bet begin staan van de ontwikkelingen. Nu al zie ik welke dingen er kunnen en hoe je dat dan moet doen. Vibecoding klonk leuk, maar het is echt vele malen meer dan wat er tot nu toe getoond wordt door iets als Claude Code of Copilot.

[renecl]

Dat terugverdienen lukt al niet meer verwacht ik. Iemand moet dat betalen. (waarschijnlijk de consument)
En de consument is vaak een werknemer, die je mogelijk weg wil automatiseren met ai

[Reactie gewijzigd door renecl op 9 april 2026 21:47]

[satya]

Kijk maar naar openai.

Tegen elke 1000$ aan investeringen staat nu 1$ winst.

[86ul]

Of toch eenieder flessenhals die een strop wordt?

[Reactie gewijzigd door 86ul op 9 april 2026 21:49]

[Glowingmonx]

Zou daar niet op gokken: https://x.com/AnthropicAI/status/2041275563466502560?s=20

[Bor]

Wanneer veel mensen stoppen met het gebruik en dat lijkt helaas nog steeds toe te nemen. Not anytime soon vrees ik daarom.

[Coolstart]

Natuurlijk. Elke dev kost al makkelijk €500 per maand aan tokens. En meer als er zaken parallel lopen in de achtergrond. Dit gaat enkel maar toenemen want meer en meer processen zullen AI-based zijn.

Mensen fie zeepbel roepen beseffen niet hoeveel er al via AI verloopt.

[vogelaarke135]

Probleem is: wat is t verdienmodel? Zelfs de duurste abo’s coveren de kosten niet. Daar zit denk ik een fundamenteel probleem. De investeringen zijn echt enorm. En zelfs nu is bijna elke query verliesgevend.

[satya]

Dat merken steeds meer mensen nu overal steeds harder aan de koppen van credits gedraaid wordt. Ik zie het bij twee tooltjes gebeuren waar ik voor betaal nu alles wat uit de speel en inversteringsfase aan het komen is en er gekd verdient moet worden.

[kujinshi]

Bedrijven deinzen tegenwoordig best terug van al die AI en Cloud kosten.

Mijn bedrijf is serieus dit aan het afbouwen of dingen zelf te beheren/op te zetten. Dat scheelt heel veel ged.

Silicon Valley en anderen verdienen te veel aan dit alles, dus kunnen bedrijven beter stoppen en zelf ontwikkelen.

[Soldaatje]

Zoals het al eeuwen gaat, het drugsdealer-model: je krijgt een gratis sample en je bent tot je dood een goede klant.

[Guru Evi]

Het verdienmodel zal modellen zijn, getraind voor specifieke doeleinden die je dan op lokale hardware kan draaien met een workstation zoals de GB10 of voor een groep mensen, de GB300 en voor bedrijven cloud of hybrid cloud met GPU.

Wat we vandaag zien is net als de HTML webpagina van de jaren 90, iedereen had een, maar de kwaliteit was afhankelijk van het geld dat je erin stopte, vandaag heeft elke industrie gespecialiseerde CMS en ERP backends, zelfs een klein restaurant ziet er professioneel uit en coördineert via het web met klanten, leveranciers, en werknemers. Zoiets bestaat nog niet voor LLM - een specialisten dienst voor restaurant LLM en een dienst voor supermarkt LLM en voor dokters, huizen etc.

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 10 april 2026 14:02]

[vogelaarke135]

AI heeft zeker toekomst en ik denk in de vorm zoals jij schetst. Voor simpele vragen (“ik ga op vakantie naar Rome, wat zijn leuke plekken buiten de gebaande paden?”) zou iemand lokaal kunnen draaien. Maar de huidige grote AI bedrijven (openAI et al) maken verlies op veel van de queries. Zelfs bij de betaalde abonnementen. Daarnaast zijn er honderden miljarden geïnvesteerd. Hoe gaat dat ooit terugverdiend worden?

[GeroldM]

500 Euro?!? Denk meer aan 8000 Euro....Toegegeven, dat is al een paar maanden zo vanwege een enorme transitie waar we mee bezig zijn en AI hevig daarvoor gebruiken (via API).

Alhoewel 500 Euro per maand geen grap meer is, hou er rekening mee dat kosten flink hoger kunnen komen te liggen in een moment van onoplettendheid.

Zeepbel!

AI is een zeepbel. Eentje die op bepaalde gebieden erg nuttig en bruikbaar is. Maar het wordt ook als te kundig neergezet in de maatschappij door nveel teveel personen en bedrijven. Dat er een boel door AI al gebeurt, dat ga ik niet betwisten.

Maar het is duur, kost sloten aan energie (naast abonnementskosten) en uit onderzoek is gebleken dat de buitentemperatuur rondom hyperscale datacenters (in een radiusvan zo'n 50 kilometer) met ruim 9 graden Celsius stijgt. Dat lijkt een prettig gegeven in de winter, maar de natuur gaat daaronder flink lijden. En in de zomer moet jij je airco thuis dan dag en nacht laten draaien. Wat ook weer ongunstig is voor het klimaat.

En door die temperatuursverhoging heb je rondom een datacenter dan het hele jaar door last van muggen en de steeds meer tropische ziektes die zij via bloed verspreiden. Malaria en Dengue zijn 2 hele nare ziektes die ook in NL voet aan de grond zullen krijgen met alle datacenters die er nog gaan komen in NL.

[Oudecomputer]

Microsoft lokt bedrijven met vouchers van tonnen alles over zetten op hun Azure services en je zit vast aan ze en dan betaal je tonnen. Geen enkele van de grote Ai bedrijven maakt winsten met Ai. Maar kost ze miljarden per jaar.
Zelfs bedrijven die massaal inzetten op Ai Amazon een goede voorbeeld heeft het alleen maar geld gekost, AWS heeft door Ai flinke downtime gehad. Want het heeft niet de ervaring / mist context. Waarom sommige processen zo zijn geprogrammeerd. Als een ander programma want geen deel uit maakt van het huidige programma maar wel gegevens moet hebben op een bepaalde manier. Ai weet dat niet jij als programmeur die dat een aantal jaar geleden al hebt uitgevoerd weet dat wel en waar om het zo moest. De brain Drain bij Amazon en verplichtingen om Ai te gebruiken leide tot een aantal flinke problemen dus down time. Kosten miljoenen.

Ai kan best een hulpmiddel zijn. Zeker voor routine taken maar die er niet op vertrouwen.

[Keneo]

Er is 3625 TWh nodig om een 300 m dikke luchtlaag langs een hemisfeer met diameter 50 km 9°C op te warmen, aan 20cent per kWh kost dit €726 miljard per datacenter aan stroom?

[Lekker Ventje]

Maar dat wil niet zeggen dat de investeringen verantwoord zijn.

[latka]

Dan zal er op een gegeven moment druk komen om de effectiviteit van de gebruikte tokens te gaan meten verwacht ik. Die 500 euro is het nu, voordat er geld verdient moet gaan worden. Als iedere dev straks 5x zoveel kost als nu door de gebruikte tokens dan zet dat ook een flinke domper op de groei.

[fenrirs]

Klopt. Veel, echt wel kundige, collega’s kunnen niet meer zonder. Werk gaat gewoon sneller met een chatbot op je desktop

Zie het als iemand die een fiat panda gewend is en ineens in een bmw 5 serie de snelweg op mag….die gaat niet meer terug

[Bor]

Totdat men straks de echte prijs mag betalen. Die ligt vele malen hoger dan wat men nu vraagt. De grote bedrijven doen min of meer een '"buy in" nu. Naast de kosten die men aftikt aan de aanbieder betalen we de andere hoge kosten zoals de enorme stroom honger, de erg negatieve impact op het milieu en de hoge consumentenprijzen van hardware met zijn allen natuurlijk.

[fenrirs]

Inkopers van onze organisatie wijzen nu al AI abonnementen af vanwege de hoge kosten. Zij stemmen hun inkoopgedrag af met andere inkopers uit de non-profit en overheidssector. Ik weet dat dit ook in andere landen gebeurt, bijvoorbeeld binnen academische ziekenhuizen in België.

Uiteindelijk kunnen onze developers we AI tools willen, maar als het geld er niet is dan komt het er ook niet.

Stel dat AI 2 tot 3 keer zo duur wordt, dan gaan ook commerciële instellingen dit niet meer afnemen.

Zie daar een spiraal ontstaan die heel snel kan gaan. De geschiedenis heeft dit geleerd in bijvoorbeeld de huizen sector.

[Reactie gewijzigd door fenrirs op 11 april 2026 07:19]

[86ul]

Wanneer veel mensen stoppen met het gebruik en dat lijkt helaas nog steeds toe te nemen. Not anytime soon vrees ik daarom.

De internet zeepbel is ook gepopt, en toch... Dus AI zal (helaas) blijven, maar de hype er rond om?

[Reactie gewijzigd door 86ul op 9 april 2026 21:16]

[litebyte]

Waarom helaas...? Alleen al als je ziet hoeveel medische ontwikkelingen baat hebben bij AI toepassingen.

[86ul]

Waarom helaas...? Alleen al als je ziet hoeveel medische ontwikkelingen baat hebben bij AI toepassingen.

Met verslechtering van de zorg als gevolg. Lees gerust in op de effecten van AI gebruik op de kwaliteit van onze ratio.

Uiteraard moeten wij er nog mee leren omgaan, maar om ons blind te staren op enkel en alleen positieve bijdragens? [Meme:Idocracy][It's got electrolytes!]

[litebyte]

De verslechtering in de zorg staat totaal los van de ontwikkeling van AI. Het zal voor heel veel zorgtaken juist kunnen bijdragen

In de midden jaren 90 was dezeflde gedachte over internet - velen zagen het als een bedreiging, niet als kansen. Met elke grote technologische ontwikkeling zie je dat er voor- en nadelen zijn.

[86ul]

De verslechtering in de zorg staat totaal los van de ontwikkeling van AI. Het zal voor heel veel zorgtaken juist kunnen bijdragen

AI is inderdaad één van de factoren van deze verslechtering-en van de zorg. Echter durven wij niet in onze eigen ogen te zien, want we zijn hard op weg naar Idocracy. Waarom? [Meme: Idocracy][It's got electrolytes!]

In de midden jaren 90 was dezeflde gedachte over internet - velen zagen het als een bedreiging, niet als kansen. Met elke grote technologische ontwikkeling zie je dat er voor- en nadelen zijn.

Je vergeet de gevreesde effect-en van de literatuur op ons denken. De Griekse oudheid vreesde deze al. Uiteraard moeten wij er mee leren omgaan, wat vaak gebeurt met herhalen van verhalen. Niet om het erin te stampen, maar om het ons eigen te maken.

[Mathijs Kok]

[...]

De internet zeepbel is ook gepopt, en toch... Dus AI zal (helaas) blijven, maar de hype er rond om?

We hebben nooit meer wat gehoord over dat Internet...

[86ul]

[...]

We hebben nooit meer wat gehoord over dat Internet...

Inderdaad, omdat het gemeengoed is geworden. Voor sommigen zelfs een essentieel goed geworden.

Mijn (cynisch) sarcasme was eerder met Transcendence (2014) in het achterhoofd. [Meme:Transcendence][I just watched Transcendence]

[Reactie gewijzigd door 86ul op 10 april 2026 12:56]

[zeikstraal]

Wanneer ook de laatste scepticus er toch maar wat geld in heeft geïnvesteerd uit angst de boot te missen. Want dan is er geen geld meer om het beest te voeden.

[86ul]

Of toch eerder eenieder flessenhals die een strop blijkt te zijn...

[harakiri576]

Als de grote meerderheid van mensen een lokaal AI kan draaien (telefoon/computer/...). Dan zijn die data centra's alleen gebruikt voor het trainen, en voor complexere inference taken.

Dat komt al. Nu heb je de opkomst van 2-4B modellen die al vrij goed zijn voor allerdaagse taken. Probeer het zelf: download Edge AI Gallery en draai de allernieuwste gemma4 2B op je telefoontje. Jij wordt (positief) verrassen.

[86ul]

Ik dacht eerder aan eenieder flessenhals die een strop wordt. Al kan dat inderdaad ook worden versterkt door de vergroting van contrast tussen eenvoudige modellen voor op de gsm, en complexere modellen op gespecialiseerde hyper(quantum)scales...

[Reactie gewijzigd door 86ul op 9 april 2026 23:16]

[ShadLink]

Simpel, wanneer nieuwe apparatuur te duur wordt voor de gewone mens. Dit kan nog wel even gaan duren, ook al zijn de prijzen hoger geworden. Er wordt nog steeds veel gekocht.

[Jensw19]

dan gaan we allemaal over naar huren van apparatuur, dus het zal niet knappen..

[86ul]

Simpel, wanneer nieuwe apparatuur te duur wordt voor de gewone mens.

Al zou ik zelf eerder gaan voor de stroeve toelevering, niet alleen van het kapitaal, maar ook die van de electric. Al kan het inderdaad lang duren voordat de flessenhals een strop wordt.

[Reactie gewijzigd door 86ul op 9 april 2026 21:48]

[oef!]

De meest crappy computer kan AI content ophalen zolang er maar een netwerk interface is.

[satya]

Daar maken meerdere mensen zich zorgen om. Tegen elke 1000$ aan investeringen staat nu 1$ winst.

IBM heeft al aangegeven dat er niet genoeg geld in de wereld is om de geplande uitgaven aan Ai terug te verdienen.

[86ul]

Dus ze gaan al volledig all in, hopend dat zij die jackpot winnen? De wereld is dus een casino geworden.

[Reactie gewijzigd door 86ul op 9 april 2026 23:18]

[flurb]

1 maand na de IPO van Openai. Als de koers mogelijk niet meevalt en de kunstmatige steuninvesteerders/brokers moeten afschalen.

[86ul]

Zo'n publieke aanbieding/verkoop (toch?) zal een symptoom zijn van een flessenhals strop. Ondertussen gaat het gokken in dezelfde casino gewoon door, terwijl het huis blijft winnen, en de overheden burgers meervoudig moeten dokken.

[Ruw ER]

Gaat top. Hoge inflatie, olie nu peperduur, computer onderdelen ook. En de rijken worden rijker en rijker en rijker.

Er was natuurlijk altijd een elite en het gepeupel, maar die elite wordt nu wel erg machtig. We lijken er ook niks tegen te (kunnen) doen. Lekker slaven aan het werk zetten, oorlogje spelen, mensen de dood in gooien, beetje handelen met voorkennis op de beurs. Het gepeupel staat toch wel weer in de rij voor benzine en een nieuw hebbedingetje van Temu.

[R_Zwart]

Maar die rijken worden alleen maar rijker omdat er nog genoeg mensen zijn die ook behoorlijk wat te besteden hebben. De meeste rijken worden niet rijk door het verkopen van de eerste levensbehoeften.

[DdeM]

De meeste mensen betalen niet (direct) voor de diensten die de rijksten mensen leveren. Dat gaat vooral via B2B, zoals leas bedrijven bij Tesla of advertentie rommel via Facebook en Instagram.

[litebyte]

Nou, het is wel wat complexer en het zogenaamde 'corporate capture' is niet iets van de laatste 20 jaar. Het uit zich de laatste decennia wel weer veel duidelijker.

Belangrijkste voor AI ontwikkelaars en bedrijven is dat het voldoende afhankelijkheid creërt om te overleven tot aan winstgevend te zijn, dat kan ook mbv overheden.

[Znorkus]

We weten uit de demoscene waartoe mensen in staat zijn binnen constraints. De sky is drie decennia de limit geweest, altijd verdubbelde die ruimte maar. Lijkt nu voorlopig even over. Dan zullen we moeten gaan optimaliseren binnen de ruimte die we hebben.

[_Dario_]

Ik hoor eigenlijk meer en meer om me heen nu dat men juist eigenlijk een beetje heel erg AI-moe aan het worden is. En terecht.

[William_H]

Natuurlijk gaat Dell dit zeggen. Hij voelt de bui al hangen dat mensen en bedrijven investeringen uitstellen in nieuwe apparatuur vanwege de extreem snel gestegen prijzen.

[Funny]

Hij maakt één grote fout, kopers moeten helemaal niks. Ze kunnen er ook voor kiezen om helemaal niks te kopen.

[jellybrah]

Pop goes the AI bell (hopefully soon)

[R_Zwart]

Dat hoor ik nu al heel erg lang en nog steeds niets. Een beetje hetzelfde als dat we sinds corona horen dat er nu echt veel bedrijven failliet zouden moeten gaan. Ook nog steeds niet gebeurd.

[Advanced03]

Bedankt voor het verpesten van mijn droom

[OrbNL]

Misschien dat een slimme (nieuwe) speler een nieuwe fabriek kan bouwen mits de grondstoffen nog wel vrij voorhanden zijn?