Imec opent NanoIC: Belgische chipproeftuin duikt onder de 2nm

Artikel

Het Belgische onderzoeksinstituut imec heeft maandag de NanoIC-pilotlijn geopend. In een gloednieuwe cleanroom, ter waarde van 2,5 miljard euro, zullen straks ultramoderne chips ontwikkeld worden. Dat werk moet van Europa een koploper in de chipwereld maken. Tijdens een openingsceremonie in Leuven, waar Tweakers bij aanwezig was, werd het formele startschot voor het project gegeven.

Brug tussen het lab en de fab

We hebben in Europa weinig partijen die écht geavanceerde chips ontwerpen of maken. Zulke chips worden vooral ontworpen door Amerikaanse bedrijven, zoals AMD, Apple en Nvidia. Ze worden vervolgens geproduceerd in Azië, voornamelijk bij Taiwanese fabrikant TSMC. Europese alternatieven voor die grootmachten zijn er niet.

Europa is al wel koploper op andere gebieden. Denk aan de bouw van productieapparatuur, met het Nederlandse ASML. Ook België is onmisbaar: vanuit Leuven werkt onderzoeksinstituut imec, samen met vrijwel alle grote spelers in de chipsector, aan de blauwdrukken voor de chips van morgen. Het baanbrekende onderzoek dat imec nú doet, zie je pas na 2030 terug in je hardware.

Het imec-hoofdkantoor in Leuven. Bron: imec

Desondanks heeft Europa al die kennis nog niet kunnen omzetten naar de praktijk. "Europa beschikt over onderzoek van wereldklasse. Maar al te vaak blijven onze ideeën beperkt tot het laboratorium, terwijl commercialisering en productie elders plaatsvinden", zegt ook de Belgische premier Bart de Wever.

Het nieuwe NanoIC-initiatief moet een brug slaan tussen het lab en de fab, zoals chipfabrieken ook wel genoemd worden. Een vooraanstaande testlijn als deze brengt een hoop nieuwe kennis naar Europa, vertelt imec-ceo Luc Van den hove aan Tweakers. "We werken met alle grote bedrijven van over de hele wereld. Op deze manier zuigen we een enorme innovatiekracht en een enorme hoeveelheid kennis naar Europa", aldus de topman.

Ook voor studenten en start-ups

Die kennis kan dan weer ingezet worden om het Europese chipecosysteem uit te breiden. De testlijn komt namelijk niet alleen beschikbaar voor grote bedrijven; hij zal ook kansen bieden voor Europese chipontwerpers. Universiteiten en start-ups krijgen hier de mogelijkheid om chips te ontwerpen en te maken.

Dankzij die mogelijkheid kunnen zij de kennis opdoen om geavanceerde chips te ontwerpen. "Doordat we de wereldwijde kennis naar hier concentreren, kunnen we dit ook uitbouwen tot hét platform waarmee we alle nieuwe start-ups kunnen genereren die nodig zijn om de grote uitdagingen, bijvoorbeeld in AI, aan te pakken", aldus Van den hove. Wellicht ontwerpt zo'n start-up wel een Europees alternatief voor de AI-chips van Nvidia, wat op zichzelf al goed zou zijn voor Europa.

Daarbovenop: als er genoeg van zulke Europese chipbedrijven zijn, trekt dat mogelijk ook chipfabrikanten aan om nieuwe fabrieken in Europa te bouwen. Zo moet de EU op termijn een stuk minder afhankelijk worden van andere regio's, zoals de VS en Azië. Gezien de oplopende geopolitieke spanningen wordt dat steeds belangrijker.

Imec-ceo Luc Van den hove tijdens de NanoIC-openingsceremonie. Bron: imec

Baanbrekende chips onder de 2nm

De NanoIC-pilotlijn van imec is specifiek gericht op het produceren van chips onder de '2 nanometer'. Dat slaat (min of meer) op de omvang van de transistors waar moderne chips uit worden opgebouwd. Hoe kleiner de transistor, hoe meer er in een chip passen. En hoe meer transistors, hoe sneller het eindproduct.

Commerciële productie op 2nm is nét pas begonnen bij bedrijven als TSMC en Intel, maar bij de NanoIC-lijn kan nu al geëxperimenteerd worden met de volgende generatie. Onlangs bracht imec al een zogeheten process design kit (pdk) voor de NanoIC-pilotlijn uit. Zo'n pdk bevat de ontwerpregels voor chips van '1,4nm'.

NanoIC maakt het nu al mogelijk om '1,4nm'-chips te ontwerpen. Hierboven zie je een aantal voorbeelden van 1,4nm-transistors. Bron: imec

Commerciële chipmakers brengen hun '1,4nm'-procedés pas in 2027 of 2028 op de markt voor commercieel gebruik, maar (kleine) bedrijven en studenten kunnen er dus nu al mee oefenen en kennis vergaren bij imec, ruim voordat ze die kennis in de praktijk moeten brengen. Ze kunnen zo vroegtijdig de uitdagingen van zulke baanbrekende productie uitstippelen en oplossen. Tegen de tijd dat 1,4nm klaar is voor de praktijk, kunnen ze daardoor meteen uit de voeten.

"Het is vooral de bedoeling om die toegang tot die nieuwste technologieën zo laagdrempelig mogelijk te maken", vertelt imec-ceo Luc Van den hove aan Tweakers. Jonge chipmakers kunnen zo hun chips ontwerpen met de pdk en prototypes bouwen in de NanoIC-cleanroom. Bij al die stappen is er hulp beschikbaar vanuit imec.

Als de chip in kwestie uiteindelijk klaar is om uitgebracht te worden, heeft imec zijn IC-Link-initiatief. Het bedrijf helpt kleinere partijen zo met het inkopen van foundrycapaciteit, bijvoorbeeld bij TSMC, om hun product écht op de markt te brengen.

Ben je benieuwd hoe chips gemaakt worden?

Chipproductie is erg ingewikkeld. Om deze pittige stof wat behapbaarder te maken, publiceerden we eerder verhalen met uitleg over het gehele chipproductieproces. Bovendien waren we eerder al bij imec, waar we uitleg gaven over hun onderzoekswerk en roadmap. Je leest ze hieronder.

• Hoe maak je een chip?

• Een rondleiding bij imec in Leuven

Chips Act 2.0

Het NanoIC-project is al een paar jaar in de maak. Al in 2024 zei imec dat de pilotlijn op zijn campus gebouwd zal worden, in samenwerking met andere onderzoeksinstituten uit heel Europa. Het initiatief wordt deels gefinancierd door de EU, als onderdeel van de European Chips Act.

Die chipwet werd vrijwel precies vier jaar geleden geïntroduceerd en maakte miljarden vrij voor de chipindustrie. Het belangrijkste doel: Europa moest tegen 2030 zo'n 20 procent van alle geavanceerde chips ter wereld gaan produceren.

Dat blijkt voorlopig nog te ambitieus. Intel zou een paar grote chipfabrieken bouwen in Duitsland, maar heeft die plannen geschrapt. GlobalFoundries stelde zijn Franse uitbreiding uit. Marktleider TSMC bouwt weliswaar een Europese chipfabriek, maar die produceert op relatief gedateerde 22- en 12nm-procedés.

De Europese Commissie werkt momenteel gestaag door aan een nieuwe chipwet: de Chips Act 2.0. Deze moet de tekortkomingen van de eerste Chips Act verbeteren, bijvoorbeeld door te investeren in Europese chipontwerpers. Die chipontwerpers kunnen dan in de NanoIC-cleanroom terecht om hun ideeën uit te proberen.

De NanoIC-cleanroom werd maandag officieel geopend door politici en topmensen uit de chipindustrie. Bron: imec

Nieuwste ASML-machines en een compleet nieuwe cleanroom

En deze NanoIC-cleanroom is nog maar het begin. In de komende tijd wordt het project nog verder uitgebreid. Dat gebeurt in de eerste plaats met het aansluiten van een nieuwe machine: in maart ontvangt imec een nieuwe high-NA-euv-machine van ASML. Het wordt daarmee de eerste Europese cleanroom met zo'n machine.

High-NA is een verbeterde versie van de euv-machines die van ASML een onmisbare schakel in de chipindustrie hebben gemaakt; de nieuwe machines kunnen nóg kleinere transistors printen en zullen daarom cruciaal worden om chips in de toekomst verder te verbeteren.

De NanoIC-pilotlijn zelf wordt ook nog verder uitgebreid. Waar de huidige pilotlijn een uitbreiding is van imecs bestaande cleanroom, komt er ook een geheel nieuw gebouw bij. Die komt ook op de imec-campus in Leuven te staan en zal 4000 vierkante meter aan cleanroomoppervlak bieden. Verwachte oplevering: ergens in 2028.

Natuurlijk is ook de roadmap van het NanoIC-initiatief goed gevuld. Het project begint weliswaar met 1,4nm-chips, maar op termijn kunnen partijen op dezelfde manier aan de slag met 1nm-procedés en daar voorbij. Kortom: imec zit voorlopig niet stil.

Het binnenwerk van een high-NA-euv-machine. Bron: ASML

Reacties (27)

[Pietopdeheuvel]

ARM ontwerpt chips en SoC's , is Brits. De 5G Modems van Apple worden in München ontworpen. Bedrijven als IQM Quantum Computers is Fins en ontwerpen quantum chips, en startups in Twente (Nederland) zoals LioniX en PhiX focussen op fotonische high-end chips. NXP Semiconductors ontwerpt high-end automotive chips, processors voor 5G en beveiligingstoepassingen. Axelera AI is Nederlands en Ontwikkelt energiezuinige AI-chips (AIPU) voor high-end AI Chips

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 10 februari 2026 15:30]

[graverobber2]

Arm is onderdeel van Softbank, dus technisch in Japanse handen

[RektBySkillz]

We hebben zeker veel chipontwerp binnen Europa, maar afgaande op publieke informatie zijn onze chips niet ontworpen op de cutting‑edge. De nieuwste NPUs van NXP zitten, zover ik weet, nog steeds met 16 nm FinFET. De cutting‑edge bedrijven waar men het constant over heeft werkt momenteel al met 2 nm gate‑all‑around.

Dit zijn uiteindelijk wel de belangrijkste chips; voor de meeste toepassingen heb je absoluut geen high‑end fabs nodig. Maar als het gaat om geopolitieke relevantie hebben we eigenlijk niets om te laten zien. Als we terug willen dat Europeanen gaan investeren in Europa, moet er ook ambitie zijn om op wereldtoneel meer te laten zien.

[pixelsnader]

Juist vanuit geopolitieke relevantie zijn wat oudere productieformaten belangrijk.

Een europese geintegreerde stack voor een volwassen node die nog decennia gebruikt gaat worden is belangrijk voor de autonomie. Zo kun je debacles als nexperia-wingtech-volkswagen beperken.

Volume en stabiliteit zijn ook goede verkoopsargumenten. Europa is goed in research en wetenschap, maar hoe winstgevend is dat? Een oudere node zoals.16 of 28 kan relatief makkelijk uitgerold worden, er hoeft niet iedere 2 jaar bij of omgebouwd te worden, en Europa staat juist op wereldtoneel bekend als betrouwbaar.

Een bakker wordt bekend door een of ander gebakje dat ie goed kan maken. Maar hij verdient zijn brood met... brood.

[elteck]

Ik werk al 25 jaar in deze sector, momenteel voor een Amerikaans chip bedrijf. Het is zeker zo dat we het binnen Europa kunnen. De Amerikaanse bedrijven draaien voor 99% op immigranten. Vroeger vooral uit China en India, tegenwoordig zie je veel instroom uit Iraan en Egypte. Wanneer ik hier iemand vertel dat ik uit Nederland kom, is de reactie heel vaak; "Wat doe je hier? Leven in Europa is veel beter!".
Kortom, talent is het probleem zeker niet, we hebben talent van eigen bodem, en Europa heeft een goede reputatie onder buitenlanders.
Maar het tweede obstakel is kapitaal en schaalgrootte. De ontwikkelkosten van moderne high-end chips lopen in de mijarden. Dat kun je alleen doen als je op wereldschaal opereert, Je ziet daardoor twee ontwikkelingen: Oude, vooral analoge bedrijven, consolideren, en doen alles om kosten laag te houden. Digitale chip bedrijven die afhangelijk zijn van de nieuwste nodes, leveren zoveel mogelijk complete oplossingen, inclusief software, zodat ze meer kunnen afrekenen. De zogenaamde "de-globalisering" is dan ook zeer schadelijk voor deze bedrijven, niet alleen omdat het de afzetmarkt verkleind, maar ook omdat ze afhankelijk zijn van specialistische toeleveranciers uit de hele wereld.

Wil je dit echt tot bloei brengen in Europa, heb je een kaptaal markt nodig om op te schalen, en moet je zoveel mogelijk handels-barrieres wegnemen. Nu de VS juist handelsbarrieres opwerpt, is dit een mooie kans voor Europa om stokje over te nemen. Airbus laat zien dat als Europeanen samenwerken, niets onmogelijk is.

[Pasteis]

Wat Europa vooral niet moet doen is mee gaan in alle hypes of commercie als andere (Amerikaanse) bedrijven doen. Gewoon je eigen plan trekken, vertrouwen op je kennis en kunde en daarvanuit groeien.

Ik word blij van deze nieuwsberichten. Het geeft een eerst positief signaal dat we echt stappen aan het zetten zijn. We zijn (in elk geval in Nederland) een kenniseconomie en moeten daar de waarde uithalen.

[dasiro]

aangezien ze een onderzoeksinstituut zijn en geen fabrikant vraag ik me af of ze niet een oude site hebben vernieuwd en daar een hoop van hebben verkocht en wat de nieuwe apparatuur hén effectief heeft gekost, want ASML en alle andere grote jongens zitten bij hen gewoon binnen om hun eigen machines te ontwikkelen.

[peterpv]

ASML en haar klanten hebben er allemaal belang bij dat IMEC dit doet. IMEC is als het ware de eerste test klant voor de nieuwe machines van ASML. ASML is niet in staat om zelf een machine te maken die gelijk geschikt is voor chip productie. Om dat doel te bereiken worden er eerst productie tests gedaan bij IMEC en later (nadat ASML's machine ontwerp verbeterd is) bij de klanten (TSMC, Samsung, Intel).
Ik verwacht dat IMEC de "high NA" machine in bruikleen krijgt van ASML, ze betalen er dus (volgens mij) niet direct voor. De winst voor ASML en haar klanten is dat IMEC (in samenwerking met ASML) het voorwerk doet zodat wanneer TSMC, Samsung, Intel de machine krijgen (gekocht hebben) het minder werk kost om het apparaat in productie te nemen.

[cold_as_ijs]

ASML is prima in staat machines te maken die meteen geschikt zijn voor chipproductie. De meeste nieuwe machines gaan standaard juist niet naar IMEC. Maar machines hebben om chips te maken betekend niet dat bedrijven de kennis hebben om de chips te maken, en dat is waar IMEC dus een onmisbare schakel is. En het gaat zeker niet alleen om de machines van ASML, het gaat ook om het inzetten van die tientallen andere machines die nodig zijn om een chip te maken

[Mini-me]

Deze cleanroom is gebouwd binnen de bestaande gebouwen van IMEC.

Er wordt daarnaast ook gewerkt aan een nieuwe fab waar deze pilot Line in de toekomst verder wordt uitgebreid.

IMEC doet niet aan volumeproductie en heeft daarom ook niet zoveel hectares aan machines nodig als de grote foundries. Bestaande ruimte die gebruikt werd voor R&D aan oudere technologieën wordt heringericht voor de nieuwere processen.

Apparatuur blijft in gebruik waar mogelijk en wordt vervangen door nieuwe apparatuur waar nodig. Een groot deel van de apparatuur is gewoon aangekocht maar state of the art machines zoals voor high-NA worden opgebouwd in samenwerking met ASML om samen onderzoek te doen naar de next gen transistorarchitectuur, geproduceerd met die machines.

[Soulshaker]

Maak jij nu een belgenmopje bij het overlijden van een arbeider bij die cleanroom ? Of hoe moeten we dit lezen ?

[Pietopdeheuvel]

Maar wat ik me nu afvraag, hoe groot zijn de NM van IMEC, die van TSMC, Intel, Samsung en zo zijn allemaal anders.

[eesiediesie]

Er gaan weer vele mijarden overal aan verdient kunnen worden behalve in ons belgenlandje zelf.

Onze begroting zal er niet mee op orde komen .

[Mellow Jack]

Zonder al die slimme mensen van IMEC, de Universiteiten en (bezoekende) commerciële bedrijven zal jullie begroting een groter gat hebben. Niks kan jullie begroting op orde krijgen (geintje ). Het zou inderdaad wel fijn zijn als België en Europa meer met de producten zou doen. Zelfde voor ASML

[Mortov Molotov]

Onze begroting kan slechts op orde komen door een sanering van onze staatsstructuur. Deelstaten gaan met leeuwendeel van het geld lopen dankzij dotaties van de federale overheid, zonder dat zij grondwettelijk kunnen worden opgelegd om hun duit in het zakje te doen.

België is dan ook geen federale staat, zoals Zwitserland of Duitsland. Eerder een federale operette.

[Reactie gewijzigd door Mortov Molotov op 11 februari 2026 06:45]

[eesiediesie]

Ik had dat van die begroting beter niet gezegd.

Hetgeen ik wou bedoelen is : wij kunnen enkel stoefen met ons fantastisch onderzoek en hoe goed we wel zijn maar van die investeringen? Hoeveel komt ervan terug.

Onze goede vrienden van ASML draaien een omzet momenteel van 32 miljard per jaar.

Die hun machines gaan naar tsmc , intel, samsung ,sk hynix , enz.

Miljarden!!!
En wij?

Opdraaien voor de subsidies?

Ik wil wel eens weten wat er voor Belgie terugkomt in harde centen.

Please verlicht mij.

[Mortov Molotov]

Ik denk dat we in deze tijden, met name in de komende decennia, moeten afstappen van wat de terugverdieneffecten zijn voor één specifiek EU land, zeker kleine landen zoals België. De toekomst, met name ook voor wat betreft deze materie, is aan een United States of Europe.

[jvdberg]

Ik weet niet waarom zie hieronder over begrotingen beginnen, maar volgens mij heb jij het over de fysieke afmeting van de transistoren.

En dat mis ik ook een beetje. Het is inmiddels wel bekend dat die afmetingen in nm niet slaan op de werkelijke grootte van een hele transistor: dat kan praktisch ook niet, want 2nm is maar 4 silicium atomen achter elkaar. Maar het zou leuk zijn om te weten hoe groot de transistoren dan wel zijn, al vrees ik dat fabrikanten dat liever geheim houden.

[Pietopdeheuvel]

Juist, ITT wat er in het artikel staat is 2nm NIET het formaat van de transistor. 2nm of 3nm is vooral een marketing term. Ik weet zo niet wat de beste manier is de grote te beschrijven, maar nm is het niet. Aantal transistoren per vierkante mm is een betere, maar er is ook een verschil met welke soort transistor het is.

[PageFault]

Goeie ontwikkeling. Het wordt tijd dat Europa weer meetelt en niet meer een derde wereldland is, tussen de VS en China in.

[thunderbird2k]

Imec is zeker een indrukwekkend instituut. Lang geleden ben ik er tijdens mijn studie geweest voor een rondleiding met mijn medestudenten. Het was toen al indrukwekkend om al die machines te zien en iedereen was er aan het testen waaronder Intel, TSMC en vele anderen. Het is een tamelijk unieke plek. Hopelijk met extra investering, kan dit leiden tot geavanceerde faciliteiten in Europa. De kennis van Imec kan zeker helpen.

[as400]

Ik ben blij met de vooruitgang op eigen bodem, maar ik denk niet dat de kapitaalsbasis in EU aanwezig is om met 2nm aan de slag te gaan : de kostprijs van die fabs kunnen alleen met monsteraantallen gerecupereerd worden. Er was een reden waarom IBM uit deze business stapte, IBM dat op een bepaald moment in de geschiedenis 90% van de chipproductie voor zijn rekening nam, inclusief de snelste 1GHz Alphas N.B.

Ik zou ook wel graag zien dat de producten die daarmee gemaakt worden ook van EU bodem zijn, als bijvoorbeeld FPGA producent hebben wij alleen CologneChip : https://colognechip.com/programmable-logic/gatemate/ FD-SOI 28 nm. Als we de boot missen om de FD-SOI technologie, die veelbelovend is voor ruimtevaart toepassingen , kleiner te schalen zijn we niet goed bezig. Nog dit voor de commerciële zijde:

A foundry industry official said, "FD-SOI is a stable market that can generate steady revenue because it allows the design and production of customized chips at low expense in mature-process semiconductors," and added, "Samsung Electronics and ST, based on long-standing cooperation, are solidifying their customer base by improving into ultra-low-power, memory-integrated system-on-chips (SoCs) specialized for automobiles, IoT, and the space industry while remaining cost-efficient."
...
Since last year, Samsung Electronics advanced its FD-SOI process, previously run at 28 nanometers, to 18 nanometers and stabilized the technology to integrate MRAM as embedded memory. The process offers improved power efficiency, memory density, digital density, RF performance, and analog/digital peripheral integration capabilities. Samples were provided to ST last year, and full-scale mass production began in the second half of this year.

Bron https://biz.chosun.com/en/en-it/2025/12/01/NDVEEKF2ERFW3MU6EEV232VZOU/

[[Ruben]]

Het is hoog tijd om belgie weer eens te annexeren

[nrdev88]

Dat zal wellicht niet goed gaan. Gezien de vorige oorlog gewonnen is door de Belgen.

[raven52]

Bij de KU Leuven en de TU Twente zijn rond 1968 de eerste cleanrooms gebouwd. Die van de TU Twente was toen geavanceerder. In de loop van de tijd is IMEC uitgegroeid tot de wereldleider in onderzoek op het gebied van geavanceerde technologie en niet alleen in CMOS halfgeleider technologie. Dit is een geweldige prestatie, ik heb deze pioniers van de KU Leuven goed gekend en ze hebben heel veel voor elkaar gekregen. We mogen in Europa heel blij zijn met IMEC.
In Nederland hebben we nog twee wereldspelers van apparatuur, ASML en ASMI. Naar mijn mening is ASMI sterk ondergewaardeerd en belangrijker voor verdere schaling dan de lithografie van ASML.


Wat we in Europa niet hebben is IC productie die gebruik maakt van de meest geavanceerde technologie. Dit laat zich verklaren doordat we geen bedrijven hebben die een aanzienlijke load genereren voor dit soort kostbare sites. Denk aan smartphones, computers en AI. Als een vuistregel heeft een fabriek die 30 miljard euro kost ook een jaarproductie van 30 miljard Euro. Krijg dat maar eens gedraaid. Een tien procent lagere opbrengst geeft ook gelijk een verlies van 3 miljard per jaar tov TSMC. Zolang we geen bedrijven hebben in Europa die een degelijke load genereren voor dit soort cutting edge technologieën heeft het geen zin om te denken aan een het bouwen van dergelijke geavanceerde fabs in de EU.