TikTok heeft in de Amerikaanse staat Alabama geschikt met aanklagers in een zaak over verslaving. TikTok en moederbedrijf ByteDance betalen honderd miljoen dollar boete, maar voeren ook veranderingen aan de app door. In principe gelden die aanpassingen alleen voor Alabama, maar de kans is groot dat de veranderingen later in de rest van de VS en mogelijk ook Europa worden doorgevoerd.

TikTok en moederbedrijf ByteDance schikken met de openbare aanklager in Alabama. TikTok betaalt 100 miljoen dollar, maar dat bedrag kan oplopen tot 300 miljoen dollar als TikTok bepaalde veranderingen niet op tijd doorvoert, zegt de aanklager.

Die aanpassingen zijn dat TikTok een dagelijkse limiet van maximaal twee uur moet instellen voor kinderen. Ook krijgt de app verplichte pauzemomenten als gebruikers er te lang op zitten en is de dienst 's nachts niet beschikbaar. TikTok moet content verder strenger modereren en mag geen filters meer aanbieden. Opvallend is ook dat de tool standaard geen gepersonaliseerde, maar alleen nog een chronologische feed mag tonen. TikTok werd juist zo groot vanwege zijn algoritme.

Minderjarigen(?)

Al die maatregelen gelden alleen voor minderjarige gebruikers. TikTok moet dus 'een robuust leeftijdsverificatiesysteem' toevoegen, maar hoe dat werkt, wordt niet nader uitgelegd. Socialemediabedrijven zijn druk op zoek naar een goede manier om leeftijden te controleren, maar een eenduidige, veilige, goed werkende én privacyvriendelijke manier is er nog niet.

In principe gelden de maatregelen alleen voor gebruikers in Alabama, een staat met zo'n 5,2 miljoen inwoners, van wie zo'n 1,1 miljoen minderjarigen. Toch is de zaak ook voor de rest van Amerika en mogelijk zelfs de wereld belangrijk. Het is namelijk de eerste grote schikking die TikTok treft in een reeks aanklachten door andere staten. Meerdere Amerikaanse staten hebben op dit moment aanklachten lopen tegen TikTok en andere sociale media vanwege hun verslavende effecten op jongeren.

Ook in de rest van de VS

Dat betekent dat de kans groot is dat TikTok de maatregelen, of in ieder geval een deel daarvan, in de toekomst ook doorvoert in andere staten of zelfs het hele land. Dat gebeurde eerder ook met Meta, dat Instagram ingrijpend gaat aanpassen. Ook dat bedrijf werd aangeklaagd door een groep Amerikaanse staten. Als onderdeel van de schikking eiste Meta dat ook concurrerende diensten, waaronder TikTok, hun tools aan zouden passen.

Ict-koepel SURF gaat een eigen AI-omgeving uitbrengen voor het Nederlandse onderwijs. SURF AI bestaat uit een omgeving waar instellingen llm's kunnen samenvoegen en een applicatie waarmee die modellen kunnen worden gebruikt. De data blijft dan binnen een afgesloten omgeving, zodat die omgeving aan privacy- en compliance-eisen voldoet. De tool komt vanaf begin volgend jaar beschikbaar.

SURF zegt dat SURF AI vanaf januari beschikbaar komt voor alle mbo-, hbo- en wo-onderwijsinstellingen die bij de koepel zijn aangesloten. Ook onderzoeksinstellingen kunnen er gebruik van maken. SURF werkt samen met Npuls, een andere organisatie die ict in het onderwijs regelt.

SURF AI is feitelijk een AI-chatbot en -omgeving waaraan studenten, docenten en onderzoekers vragen kunnen stellen. Het grote verschil met bestaande modellen is dat de tool in een afgesloten omgeving werkt en dat de gebruikers en beheerders zelf de controle hebben over de gebruikte modellen en waar en hoe de data gebruikt wordt. Dat is niet nieuw; veel bedrijven en sectoren hebben al zulke vormen van AI-modellen.

De tool van SURF bestaat uit twee onderdelen. Er is een 'AI-hub', waar beheerders taalmodellen kunnen koppelen, maar ook applicaties en gebruikers kunnen beheren. Daarnaast is er eduGenAI. Dat is de frontendomgeving voor eindgebruikers – in de praktijk een chatbot.

Commerciële en openweightmodellen

Beheerders kunnen zowel commerciële taalmodellen als openweightmodellen koppelen. SURF bepaalt op basis van eigen criteria welke taalmodellen het in de hub toestaat. Maar onderwijsinstellingen kunnen zelf bepalen welke van die modellen zij beschikbaar maken voor gebruikers. "De instelling moet dus zelf de afweging maken of het AI-model voldoet aan de verplichtingen rond compliance van de toepassing en haar instellingsbeleid", schrijft SURF.

De infrastructuur en de gebruikte modellen worden gehost in Nederlandse datacenters. Als instellingen kiezen voor het gebruik van open modellen, blijft die data per definitie in Nederland.

Pilot

Het project bevindt zich inmiddels in de pilotfase. Die duurt nog tot eind dit jaar. Vanaf 2027 komt de tool definitief beschikbaar voor alle instellingen die zijn aangesloten bij SURF. Er komen dan twee varianten beschikbaar. De variant met open modellen is gratis te gebruiken binnen het bestaande aanbod van SURF.

Daarnaast komt er een variant beschikbaar waarin instellingen ook commerciële modellen kunnen gebruiken. SURF waarschuwt dat aan het gebruik van die modellen extra kosten zijn verbonden. Ook kan SURF dan niet garanderen dat data binnen het platform blijft.

De bedenker van Ruby on Rails gaat zijn belangrijkste softwarepakket, mailclient Hey, ombouwen naar Rust. David Heinemeier Hansson wil zijn software vooral nog vibecoden en dat kan beter in Rust, zegt hij uitgerekend op een Ruby on Rails-conferentie.

Heinemeier Hansson, beter bekend als DHH, zegt dat in een wat verwarrende keynote tijdens Rails World 2026. Dat is een grote conferentie voor Ruby on Rails-ontwikkelaars. DHH is daar een grote naam, want hij is de hoofdontwikkelaar van Ruby on Rails.

DHH pleit er in de keynote voor om niet of nauwelijks meer zelf te programmeren. Hij zet volledig in op AI-gegenereerde code en hij laat dat vooral zien in Hey. Dat is een populaire e-mailclient die DHH ontwikkelt. Uiteraard was Hey altijd een Ruby-applicatie, maar daar komt nu een einde aan. Hey wordt voortaan in Rust gebouwd.

Rust maakt het makkelijker de dienst als native clients aan te bieden op verschillende besturingssystemen, in plaats van als webapps. Niet alleen de frontend wordt in Rust geschreven, maar ook de backend. DHH zegt overigens zelf een hekel te hebben aan Rust. Hij vindt het een lelijke, slecht gestructureerde programmeertaal. "Maar Rust is FAN-TAS-TISCH als je er nooit naar hoeft te kijken!" roept hij tijdens de keynote.

Tijdens de keynote vertelt DHH hoe alle programmeurs bij Hey en bij andere software zoals Basecamp, inmiddels volledig met AI-agents werken. "Agents die werken met Rust? Geweldig! Dan hoef ik er nooit naar om te kijken", zegt hij.

De uitspraken zijn saillant, maar niet helemaal onverwacht. DHH is lang geleden al vol op de AI-trein gesprongen. Hij maakt inmiddels Omarchy Linux, een op Arch gebaseerde distro die voornamelijk op AI-gebruikers is gericht. Veel van de code daarvoor wordt door AI-agents gemaakt.

Excel krijgt een functie waar Microsoft al meer dan veertig jaar niets van wil weten: het wordt mogelijk om meerdere waarden aan een cel toe te kennen. Gebruikers kunnen dan meerdere namen of cijfers in één cel zetten door die met komma's te scheiden. Excel behandelt ze als aparte waardes en kan ze dus los van elkaar filteren.

Het is voor het eerst in de ruim veertig jaar waarin het spreadsheetprogramma bestaat dat deze specifieke beperking verdwijnt, schrijft Microsoft. In de praktijk krijgt Excel de mogelijkheid om lijsten, arrays en geneste arrays in een cel te zetten waarvan de waardes apart kunnen worden behandeld.

Op dit moment wordt alles in een Excelcel behandeld als één waarde. Als gebruikers daar bijvoorbeeld een lijst met namen in zetten, zoals 'Alice, Bob, Carol', dan ziet Excel dat als de string alice bob carol. Als gebruikers bijvoorbeeld kolommen willen sorteren in alfabetische volgorde, geldt die cel dan altijd als een 'A' en komt die bovenaan te staan. Hetzelfde probleem ontstaat als gebruikers filters willen toevoegen of bijvoorbeeld lijsten willen maken.

Er zijn tientallen functies denkbaar waarbij het problematisch (of op z'n minst irritant) is dat Excel zo naar cellen kijkt. Maar in veel spreadsheets is het juist nuttig om ook de B van Bob of de C van Carol bovenaan te hebben. Hetzelfde geldt voor cijferreeksen of andere samengevoegde waardes.

Dat verandert nu. Gebruikers kunnen in een cel een Lijst invoegen waarbij waardes met komma's worden gescheiden, waarna Excel automatisch herkent welke verschillende waardes er in de cel staan. Dat kan overigens ook met terugwerkende kracht. Gebruikers kunnen een bestaande cel met kommagescheiden waardes omzetten in een lijst. Dat is handig voor wie al heel veel spreadsheets heeft en die niet helemaal opnieuw wil opbouwen.

De nieuwe functie is mogelijk doordat Excel nu volledige arrays in afzonderlijke cellen kan zetten. Door een bestaande array tussen accolades te zetten, blijft een array in dezelfde cel staan. Ze spillen dan niet meer naar andere cellen. Bovendien kunnen gebruikers voortaan meerdere arrays laten nesten in andere arrays. Gebruikers kunnen twee arrays zoals ={{1,2,3};{4,5,6}} combineren om ze als twee arrays in één resultaat te behandelen.

De nieuwe functionaliteit om lijsten te maken in cellen is opt-in. Dat zit vooralsnog alleen in de bèta-versie van Windows, specifiek vanaf versie 2610 Build 20520.20000 of vanaf versie 16.114 Build 26092111 van macOS.

Opnieuw lijken AI-modellen van OpenAI buiten hun boekje te zijn gegaan. ChatGPT bleek afbeeldingen van 53 gebruikers te hebben uitgelekt. In een tweede incident bleken AI-agents op Amerikaanse overheidswebsites te hebben ingebroken via gevonden inloggegevens.

Securitybedrijf Transluce zegt tegen The New York Times dat het incidenten signaleerde waarbij OpenAI's agents twee overheidswebsites aanvielen. Een agent probeerde de website van het ministerie van Onderwijs te hacken om daar bepaalde databronnen uit te halen, maar die aanvalspoging mislukte. Wel wist een andere agent de website van het Census Bureau (de Amerikaanse versie van het CBS en Statbel) te hacken. De agent gebruikte daarvoor inloggegevens die hij ergens online vond. OpenAI noemt dat laatste geen 'breach', maar dat is het wel.

Foto's gepubliceerd

Daarnaast schrijft OpenAI dat het op vrijdag nog een ander beveiligingsincident zag. In 53 gevallen plaatsten AI-agents op openbare hostingwebsites afbeeldingen die gebruikers hadden gemaakt. Die waren publiek zichtbaar.

OpenAI zegt dat het met die hostingproviders samenwerkt om de beelden offline te halen. Volgens het bedrijf wordt informatie waarmee personen kunnen worden geïdentificeerd altijd uit afbeeldingen verwijderd. Maar het gaat dan alleen om zaken als namen of cijferreeksen die op telefoonnummers of accountnummers kunnen duiden.

Geen idee waarom

Opvallend is dat OpenAI maar niet kan ontdekken waarom zijn agents telkens de fout in gaan. Het bedrijf heeft dan ook geen idee hoe het dat moet stoppen. Dat vertellen bronnen aan Reuters. OpenAI doet al onderzoek naar 'rogue agents' sinds het incident rond Hugging Face. In juli moest OpenAI toegeven dat AI-modellen uit een slecht geconfigureerde sandbox waren ontsnapt en servers van Hugging Face hadden gehackt.

Sindsdien doorzoekt OpenAI de logs van het incident. Daarbij blijft het maar nieuwe voorbeelden vinden van agents die handelden op manieren die OpenAI niet snapt. OpenAI denkt dat het onderzoek nog maanden kan duren. Het bedrijf heeft naar eigen zeggen 'tientallen' andere bedrijven gewaarschuwd voor incidenten.