Meerderheid van Nederlandse Kamer wil verbod op AI in het basisonderwijs

Een meerderheid van de Nederlandse Tweede Kamer wil dat scholieren in het basisonderwijs geen generatieve AI mogen gebruiken. Onder andere regeringspartij D66 en oppositiepartijen van alle kanten van het politieke spectrum hebben een motie van volt mede-ingediend. De verantwoordelijke staatssecretaris wil eerst onderzoek naar het plan. Het kabinet hoeft een motie niet direct uit te voeren.

Negen Kamerleden van PRO, D66, de Partij voor de Dieren, DENK, 50PLUS, de SP, de ChristenUnie en JA21 hebben een motie van Laurens Dassen van Volt medeondertekend. Over die motie is nog niet gestemd, maar het feit dat zoveel Kamerleden zich achter de motie scharen is genoeg. Dat betekent in de praktijk dat een Kamermeerderheid van 88 zetels (van de 150) de motie steunt.

De motie werd ingediend tijdens een plenair Kamerdebat over de onderwijsbegroting. Dassen van Volt roept de regering in de motie op 'in het Regieplan Digitalisering mee te nemen hoe het onderwijssysteem integraal kan worden aangepast op AI, waarbij tenminste gebruik van generatieve Al door leerlingen in het primair onderwijs verboden wordt'.

Volgens Volt is het basisonderwijs bedoeld zodat kinderen 'hun kritisch denkvermogen, creativiteit en verbeelding voor een belangrijk deel ontwikkelen'. AI 'vormt daarvoor een risico'.

Een motie is niet bindend. Het is een oproep aan de regering. Een minister of staatssecretaris kan die oproep naast zich neerleggen. Staatssecretaris Judith Tielen van onderwijs reageert volgens NU.nl gematigd. "Ik snap de zorg heel erg, maar om het nu zo stevig neer te zetten, daar heb ik gewoon echt nog wat meer tijd voor nodig." Tielen had Dassen eerder al gevraagd de motie voorlopig niet in te dienen, zodat ze zelf met een plan zou kunnen komen. De staatssecretaris werkt aan een plan over digitalisering in het onderwijs.

Regeerakkoord tweede kamer verkiezingen

Door Tijs Hofmans

Nieuwscoördinator

30-10-2026 • 09:55

162

Submitter: TRASH_LORD

Reacties (162)

Moderatie-faq
162
160
90
12
0
52

Sorteer op:

Weergave:

Ik ben het ermee eens dat het gebruik van generatieve AI om bijvoorbeeld huiswerk te maken of direct antwoorden te krijgen niet goed is voor de ontwikkeling van kinderen. Echter verwacht ik dat door een gebrek aan de juiste kennis binnen het basisonderwijs alle vormen van AI op één hoop worden gegooid en vervolgens worden verboden.

Als we kijken naar andere landen waar AI steeds vaker wordt ingezet als ondersteuning voor leerlingen, dan lijkt het mij dat deze landen een enorme voorsprong zullen krijgen op het gebied van onderwijsniveau en kwaliteit.

Net zoals kinderen die vroeger al op jonge leeftijd leerden omgaan met computers of zelfs leerden programmeren, een enorme voorsprong kregen.

Door kinderen nu al te stimuleren om met AI-interfaces te leren werken, kunnen we ze enorm helpen in hun toekomstige ontwikkeling, zeker gezien het feit dat veel van onze werksectoren door AI zullen veranderen.

Dat neemt niet weg dat kinderen de basisvakken en onderliggende concepten goed moeten begrijpen. Maar we moeten kinderen ook niet AI-vreemd maken, terwijl de wereld zich juist steeds verder in die richting ontwikkelt.

Een mooi voorbeeld hiervan is Singapore, waar AI wordt ingezet als persoonlijke leerbegeleider. Het systeem past oefeningen aan het niveau van de leerling aan, herkent waar extra ondersteuning nodig is en helpt leerlingen om de lesstof beter te begrijpen, in plaats van simpelweg antwoorden te geven.

Singapore, AI als persoonlijke leerbegeleider:
https://www.moe.gov.sg/education-in-sg/educational-technology-journey/edtech-masterplan/artificial-intelligence-in-education
Niveau aanpassen aan de hand van wat de gebruiker als resultaten heeft is al járen van toepassing in (basis)onderwijs, daar is geen ai voor nodig.
Lijkt mij eerder een kwestie van het hervormen van het huidige IT onderwijs dan AI volledig verbieden. Wij leerden vroeger ook spelenderwijs omgaan met computers, al lag de nadruk vooral op rekenen en puzzelen via games van Bombilla (Grote Groene Muizen) en Humongous Entertainment (Freddy Fish, Putt-Putt, etc.), en minder op de werking van software en hardware.

Wellicht moeten we juist die basiskennis breder aanbieden, aangevuld met de huidige ontwikkelingen rondom AI. Eerst begrijpen hoe iets werkt, voordat je het als hulpmiddel inzet.

Overigens kan ik me nog herinneren dat een kennis (tevens mede-gamer) het verschil niet wist tussen de HDMI op het moederbord en die op de videokaart. Dat soort basiskennis over hardware ontbreekt dus ook weleens. |:(
Ik werk als docent op een MBO en zit in de werkgroep die zich verdiept in AI met als doel de werkdruk voor de docenten te verlagen. Hierdoor moet ik me ook verdiepen in toepassen van AI om lessen uit te werken. We hebben binnen de werkgroep veel discussies over de manier waarop we AI willen laten interacteren met de studenten. Er is consensus binnen de werkgroep dat er een groot risico is dat de studenten bij het gebruik van AI “achterover gaan leunen” als ze AI toepassen. Daarom willen we AI alleen activerend toepassen. Heel concreet beteken dit bijvoorbeeld dat een AI agent gevoed met info rond een bepaald thema een gesprekspartner is en vooral vragen stelt rond dit thema en zo de student (hopelijk) aan het denken zet ipv panklare oplossingen biedt.

Ik kan me goed voorstellen dat een dergelijke zeer gelimiteerde toepassing van AI ook goed zou kunnen werken op de basisschool maar ik ben voor een algeheel verbod op AI tot dat dergelijke tools beschikbaar zijn, specifiek voor deze doelgroep ontwikkeld door o.a. onderwijskundigen.

Daarnaast vind ik persoonlijk dat Amerikaanse big tech nooit een monopolie positie mag krijgen binnen het onderwijs of welke overheidsinstantie dan ook.

[Reactie gewijzigd door M_Rodrigues op 30 oktober 2026 12:03]

Persoonlijk zie ik AI als het MS office pakket en het toen nog relatief nieuwe world wide web van toen ik op het school zat.
Op de basisschool kwam ik hier beperkt mee in de aanraking, toen werd er geoefend op het typen, veilig op het internet te zijn(+ de nodige edutainment games) en basis computer gebruik.

Eenmaal op de middelbare school gingen we er pas dieper op in en hoe je het kon gebruiken als een Tool.

Ik zie niet waarom dit niet zou werken in het huidig systeem mist een paar aanpassingen voor de moderne wereld.
Ik snap best wel de achtergrond, maar of een 'verbod' nou zo verstandig is? Mee leren werken lijkt me effectiever. En ja dat is moeilijk/lastig etc. Ik zou ook niet weten hoe je dat goed doet.
mee leren werken? in het basisonderwijs?
Laten we eerst eens even de basis van leren onderwijzen. We leren kinderen op de basisschool ook eerst rekenen zonder rekenmachine. Je hebt namelijk de basis nodig om later met een rekenmachine efficient te kunnen werken. Zo ook met AI. AI is een fantastische tool, maar het vereist wel een mens die kritisch kan denken, prioriteiten kan stellen, richting kan zetten, relativeren en overzicht kan bewaren. Zonder die menselijke skills wordt AI gebruik eigenlijk onverantwoord; de voorbeelden daarvan zijn helaas al legio.

Dus ja, een verbod klinkt meteen heel hard en definitief. Maar laten we nou onze kinderen eerst eens de menselijke basis aanleren, voordat we ze in AI storten? En dat het op school verboden is neemt ook niet weg dat ze er niet thuis al mee in aanraking komen.
Als iemand die op een MBO werk (niet als docent, maar ondersteunend in IT), zien wij naast enkel kritisch nadenken nog een ander groot risico:
De huidige jeugd is niet digitaal vaardig: Ja, ze weten hoe hun telefoon werkt etc.
Maar er zijn jongeren bij die nog nooit een toetsenbord hebben gebruikt (of erg weinig), ze zijn zich niet bewust van risico's op het internet. ze snappen niet altijd dat een pc geen accu heeft. En zo zijn er nog meer voorbeelden, waar je ziet dat ze weten hoe bepaalde dingen werken, waarmee ze dagelijks in aanraking komen (console, telefoon etc).
Maar ze zijn nog niet weerbaar op het internet, ze snappen hardware niet, ze begrijpen niet dat software enkel werkt volgens de regels, die geprogrammeerd zijn:

https://digiwijzer.nl/digitale-vaardigheden-leerlingen-voortgezet-onderwijs/

Ik zou graag zien, dat deze vaardigheden als basis liggen, voordat je begint met AI.
Dan kunnen jongeren ook namelijk inschatten wat AI doet, hoe het werkt en wat de nadelen zijn.
Wij zien op de universiteit studenten die letterlijk niet weten dat op hun laptop bestanden op specifieke locaties opgeslagen zijn (i.e., dat er een folder structuur is waar je sommige programmas zult moeten wijzen waar iets is opgeslagen). :-(
Wij werken met Nextcloud, Teams, Sharepoint, Onedrive, gedeelde netwerkschijven, dataschijven voor gevoelige data, virtuele omgevingen, lokale data... Ik ben ook weleens de weg kwijt als ik heel eerlijk ben.
Sharepoint is helemaal een ramp, krijg je een path te zien in je adresbalk waar de bestandsnaam geeneens inzit.
Ik werk er nu inmiddels al jaren mee en verdwaal nog steeds.
Sharepoint is ook niet bedoeld als netwerkschijf van bestanden. Dat iedereen dat nu op die manier migreert en gebruikt, tja...
Dat is dan ook gewoon schijt. Ik heb Teams uitstaan en werk met een folder structuur wat sneller en handiger werkt.
Zolang Windows bestanden die je opent vanuit een email in een tijdelijke map blijft zetten, die na afsluiten weer geleegd worden, zal dat niet veranderen.
Wat een toetsenbord te maken heeft met digitale vaardigheid snap ik niet helemaal, de vorm waarop je software gebruikt doet weinig af voor wat je er mee kunt bereiken.

Dat gezegd hebbende is het eerste contact dat jongeren met computers en telefoons hebben ook vooral gericht op spelen(d leren). Prima als kinderen op de basisschool al een keer les krijgen in het sturen van een email of bij de gemeente een verzoek in te dienen voor een speeltuintje ofzo, maar niet elk kind hoeft 3D-gameontwerper te kunnen worden ofzo.
Je hoeft toch ook geen Koning te worden om geschiedenis lessen te leren? Dat kan prima met een boek. Juist het gebruik van UI’s van apparaten leert niemand wat over computers, hoe dan ook.

Beter leren we jongeren de juiste lessen over zaken die hun raken, zoals algoritmes, distributed internet services, etc., zonder dat ze eerst hun eigen kernel hoeven programeren.

Maar een spelletje/app “programmeer je eigen 6502” zou nog wel kunnen helpen. Die bestaan: met visueel kleurenscherm en handleiding en al”.
Om maar de rekenmachine erbij te pakken. We leren kinderen eerst hoofdrekenen en vervolgens met de rekenmachine te werken. Om nou rekenmachines te verbieden omdat kinderen er nog niet mee overweg kunnen is een beetje vreemd, toch?

Onze kinderen krijgen op de basisschool vanaf groep 7 programmeer onderwijs. Het sluit aan bij wiskunde en ze gaan echt aan de slag met programmeren. A.I. is ook een onderdeeltje, maar het is echt gericht op de achtergrond ervan. Niet hoe je daarmee een boekverslag maakt. Ik vind dat best goed. Ze krijgen echt een basis waarmee ze verder kunnen gaan in de digitale wereld. En laten we eerlijk zijn: het digitale leven wordt steeds belangrijker.
Om nou rekenmachines te verbieden omdat kinderen er nog niet mee overweg kunnen is een beetje vreemd, toch?
Euhm nee? Dit doen we juist. Ik mocht echt m'n rekenmachine er echt niet zomaar bijpakken op de basisschool :+.

Eerst leren hoe rekenen werkt, pas veel later in de hogere groepen af en toe een rekenmachine voor een losse opdracht wanneer het punt dat geleerd werd niet om de berekening maar om bepaalde uitwerking ging (die je dus ook stap voor stap moet opschrijven). En de rest alsnog uit je hoofd.
Onze kinderen krijgen op de basisschool vanaf groep 7 programmeer onderwijs. Het sluit aan bij wiskunde en ze gaan echt aan de slag met programmeren.
Op de basisschool krijg je geen wiskunde, dat komt pas op de middelbare. Op de basisschool krijg je het vak "rekenen". Hoewel je vast kan beargumenteren dat je dat hetzelfde vind, zitten er wel echt wat verschillen tussen die 2 termen als schoolvakken.
Ik zeg toch ook niet dat je zomaar je rekenmachine erbij mag pakken? Maar ik zie dat je aan cherry picking doet. Dus het heeft ook weinig zin om daarop in te gaan.

Rekenen is een onderdeel van wiskunde en natuurkunde. Wat je op de basisschool aan rekenen krijgt vormt een basis voor die vakken bij het vervolgonderwijs.
Euhm, jij slaat terug op een rekenmachine en dat die "niet verboden wordt omdat ze er nog niet mee overweg kunnen" die genoemd wordt in deze context:
Laten we eerst eens even de basis van leren onderwijzen. We leren kinderen op de basisschool ook eerst rekenen zonder rekenmachine. Je hebt namelijk de basis nodig om later met een rekenmachine efficient te kunnen werken.
En als ik je erop wijs dat dat verbieden dus precies wél is wat we in dit geval doen ben ik aan het cherry-picken?
Rekenen is een onderdeel van wiskunde en natuurkunde.
En daarom specificeerde ik dat de schoolvakken echt wat anders zijn... Iets met cherry-picken en een zwarte ketel ofzo.
Wat je op de basisschool aan rekenen krijgt vormt een basis voor die vakken bij het vervolgonderwijs.
En dat is dus het punt. AI is geen basis, maar een tool waarvoor je de basis nodig bent om het goed te kunnen gebruiken. Die tool kun je prima op later onderwijs leren, terwijl dat in de basis gooien juist problemen gaat geven omdat men de tool leert vóórdat de benodigde basis er is.

Maargoed, dit gaat idd nergens heen zo. Iig iets waar we het over eens zijn.
De rekenmachine is toch niet verboden? Dat is denk ik zijn punt: dat is iets niet handig en slim is om in te zetten, maakt het niet direct nodig daar een wet voor te maken. Net als dat rekenmachines niet verboden zijn, maar echt niet snugger om te gebruiken in veel gevallen op de basisschool.
De rekenmachine is toch niet verboden?
Wel tijdens een groot deel van de lessen. Verboden door de school aan de hand van de lesstof.

Wellicht niet expliciet door de overheid, maar indirect is hij ook dat wel. Het vak "rekenen" stelt bepaalde eisen. Hoewel lesmethodes de uitwerking kunnen aanpassen, gelden die eisen voor alle methodes die in Nederlandse basisscholen gebruikt mogen worden. Daarin maakt het niet uit of het een traditionele school is, een montesori, of iets heel anders. Het is vrijwel onmogelijk om daaraan te voldoen zonder rekenmachines in bepaalde stadia te verbieden (zoals dus ook gebeurd).

Reden dat het hier een andere, directe uitvoering heeft, heeft te maken met dat digitalisering sneller gaat dan scholen en lesmethodes kunnen bijhouden terwijl ouders en jongeren steeds meer eigen regie nemen in deze onderwerpen. Daardoor kunnen scholen niet altijd goed handelen of überhaupt inschatten wat te doen en zijn de eisen aan vakken outdated voor de huidige casus. Terwijl het tegelijkertijd best wat tijd en onderzoek kost om goede eisen op te stellen voor de lesstof die op elke school gebruikt worden.

Hij haalt aan dat er ook programmeerlessen worden gegeven, maar een belangrijk verschil is dat je hierin de basis van onderliggende logica leert ipv de bovenliggende tool.

We zien dit soort handelen ook wel meer. Kijk bijv. naar mobieltjes in de klas. In mijn tijd niet expliciet verboden, maar menig school vereiste dat hij "uit" (vaak gewoon stil) in je tas of kluisje zat en anders mocht je hem inleveren. Bij herhaling was je hem een week kwijt. Tegenwoordig pikken ouders en kinderen dit niet en zijn ze ook beter in het stiekem gebruiken dan docenten in het detecteren, terwijl de verslavende factoren veel groter zijn geworden, het gebruik overal genormaliseerd, en de schade wetenschappelijk bewezen groot. Je kan zeggen "dan moeten die docenten maar beter worden" maar het zijn domweg geen IT'ers er ze groeien er niet mee op zoals de jeugd. Dat werkt in de praktijk dus gewoon niet. Scholen roepen daarom zelf óók voor hulp van de overheid om het op scholen te verbieden. Het probleem loopt uit de hand, geeft aantoonbare schade en ze kunnen het zelf biet oplossen. Met een wettelijk verbod moeten alle scholen weer aan dezelfde eis voldoen en heb je geen discussie over de invulling en of er nuances mogelijk zijn voordat je tot resultaten komt (want dat kan met de snelheid van de veranderingen niet altijd wachten tot die discussie klaar is. Dan heb je al een generstie met problemen, iets wat we nu al zien gebeuren). Tegelijkertijd kan de school daarheen wijzen bij boze ouders, wat de druk op hun verlaagd.

In mijn ogen is dit AI verbod vergelijkbaar, ook hierover uiten scholen al lange tijd zorgen maar kunnen ze het zelf niet goed oplossen. De overheid die dan de tools inclusief een spreekwoordelijke stok geeft om mee te slaan is niet raar, en juist wenselijk. Wanneer het de maatschappij raakt (want een generatie met problemen in hun basisopleiding zorgt voor enorme maatschappelijke gevolgen) is regulatie heel normaal.

[Reactie gewijzigd door Cambionn op 30 oktober 2026 12:21]

Nergens uit zijn hele comment blijkt dit dus snap niet zo goed waar je heen wil met dit.
Kinderen in groep 6, 7 en 8 zijn een stuk verder dan je denkt heb ik het idee. Als ik zie wat mijn dochter in groep 8 al kan en doet op technisch en IT gebied, dan denk ik niet dat het goed is om de ontwikkeling te beperken en te wachten tot de middelbare school of later.
Ik citeer:
De leesvaardigheid van Nederlandse jongeren daalt verder. Bijna 40 procent van de 15-jarigen kan niet goed genoeg lezen om mee te komen op school. Dat blijkt uit het internationale onderzoek PISA, dat in 2025 werd uitgevoerd.
https://nos.nl/l/2630148
Maar kinderen die niet kunnen lezen en schrijven kunnen ook geen promts schrijven of begrijpen. Ik heb het er niet over dat AI alles moet gaan vervangen, natuurlijk moet de basis blijven bestaan, maar een les ernaast in AI hoe je het juist wél kan toepassen is niet zo gek toch?

Ik denk verder dat er een hele andere oorzaak aan ten grondslag ligt waarom de leesvaardigheid onder jongeren daalt. Denk eerder aan alle social media en YouTube filmpjes. Kids lezen geen boek meer, maar kijken naar een scherm. De meeste ouders zijn te druk om dit te corrigeren en aan te sturen. Daar heeft AI weinig mee te maken.
Maar kinderen die niet kunnen lezen en schrijven kunnen ook geen promts schrijven of begrijpen.
Het blijkt dat leesvaardigheid daalt. ;) Laaggeletterd houdt niet in dat men niet kan lezen en schrijven. Het houdt in dat men moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen. Effectief schrijven en begrijpend lezen zijn dus problemen waar men tegenaan loopt. Dus ook verkeerde conclusies trekken uit de informatie die men absorbeert, wat maatschappelijk ongewenst is.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 30 oktober 2026 10:24]

Het blijkt dat leesvaardigheid daalt. ;) Laaggeletterd houdt niet in dat men niet kan lezen en schrijven. Het houdt in dat men moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen. Effectief schrijven en begrijpend lezen zijn dus problemen waar men tegenaan loopt.
Op zich ben ik het daar helemaal mee eens, ik heb geletterdheid hoog in het vaandel staan, maar door de geschiedenis heen zien we eigenlijk nooit dat mensen echt dommer worden maar vooral dat vaardigheden verschuiven.

We zijn geneigd om alleen te zien wat we kwijt zijn geraakt en niet wat er voor terug is gekomen. Ik denk dat jongeren veel beter zijn in begrijpend "video kijken" dan de generaties voor hun, net als vaardigheid in het herkennen van AI of het effectief toepassen van emoji's.

Lezen is een vrije recente verworvenheid, dat kunnen we pas een paar duizend jaar. Naar andere mensen kijken en luisteren doen we echter al miljoenen jaren. Misschien zijn goed kijken en luisteren wel belangrijkere vaardigheidheden.

Voor de duidelijkheid, dingen opschrijven zodat je ze kan onthouden, bewaren en delen met mensen die je zelf niet kent is enorm waardevol. Ik wil daar niks aan af doen, het is een van de grote verworvenheden van de mensheid. Maar een van de dingen die we steeds weer terugzien is dat de oudere generaties neerkijken op jongeren omdat ze andere vaardigheden en opvattingen hebben, en hun eigen opvoeding als ideaal zien.
Ik denk dat jongeren veel beter zijn in begrijpend "video kijken" dan de generaties voor hun, net als vaardigheid in het herkennen van AI of het effectief toepassen van emoji's.
Om begrijpend videos te kijken heb je een aandachtsspanne nodig. Dat is weggebrand bij jongere generaties door TikTok brainrot. LLM's doen hetzelfde met de aandachtsspanne die nodig is om zelf informatie op te zoeken in plaats van het maar simpelweg te vragen.
Voor de duidelijkheid, dingen opschrijven zodat je ze kan onthouden, bewaren en delen met mensen die je zelf niet kent is enorm waardevol.
Het is niet alleen waardevol op zich (kennis delen en absorberen), maar ook een belangrijk aspect voor kritisch denken.

Zonder kritisch denken zal men zich nooit afvragen of wat een LLM uitspuugt correct is. Zonder begrijpend lezen kan men niet verifiëren of antwoorden uit LLM's correct zijn.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 30 oktober 2026 11:22]

Zie zo vaak advertenties voorbij komen, waarbij ze een toekomst voorspiegelen van praten tegen je computer i.p.v. een toetsenbord. Lijkt me zo waardeloos in de kantoortuin.
Het is natuurlijk nog te kort op de komst van AI om veel effect te zien, daar zijn vaak meerjarige onderzoeken voor nodig. Maar de eerste resultaten zijn negatief:
PISA shows that higher performing students tend to be those who do not use artificial intelligence. The findings also point to declining reading skills, particularly in the abilities that matter most in the AI age, including distinguishing fact from opinion, navigating ambiguity and evaluating information critically.
https://www.oecd.org/en/blogs/2026/09/pisa-findings-on-artificial-intelligence-use-reading-skills-and-learning.html
While LLMs offer immediate convenience, our findings highlight potential cognitive costs. Over four months, LLM users consistently underperformed at neural, linguistic, and behavioral levels. These results raise concerns about the long-term educational implications of LLM reliance and underscore the need for deeper inquiry into AI's role in learning.
https://arxiv.org/abs/2506.08872
Volwassenen weten nog niet eens hoe je AI juist toepast. Hoe moeten kinderen dat leren?

Prompts schrijven kan je prima leren als je eenmaal goed kan lezen en schrijven. Sowieso, zonder goede kennis kan je geen goede prompts schrijven, dan ben je in feite de moderne versie van waarzeggerij aan het doen.
Voor een veilige leeromgeving is denken of hopen dat er andere oorzaken zijn geen behoorlijke ondergrens.

Ik ben het met je eens als je stelt dat generatieve AI een middel kan zijn om in het basisonderwijs toe te passen. Bijvoorbeeld in hogere groepen. Maar het is in het algemeen niet gemaakt om daar toe te passen. Het is gewoonlijk niet bedoeld om het daar toe te passen. En als er toch toepassing is dan is momenteel onduidelijk hoe veilig dat voor leeromgeving of daarbuiten is Het draagt daarmee dus niet zomaar bij aan een veilige leeromgeving, het vormt dan eerder te grote ongecontroleerde risico's. Daarbij doen de scholen (voor zover ik uit de media op maak) aantoonbaar weinig tot niets om er wel veilig mee om te gaan. Wat niet vreemd is, want die hebben het al druk genoeg zonder social media en aparatuur die niet gemaakt is voor het onderwijs en een veilige leeromgeving.
Maar kinderen die niet kunnen lezen en schrijven kunnen ook geen prompts schrijven of begrijpen.
Juist wel! Je kunt nu gewoon tegen een AI praten en alles wordt voor je gedaan. Juist in de AI wereld wordt het eigenlijk makkelijker om analfabeet te zijn. Zolang je maar weet welk knopje naar de voice modus leidt kom je er wel doorheen.
Tuurlijk en iemand begrijpt de reactie die dus alleen maar gesproken terug kan komen (want lezen lukt niet) ook in 1 keer?

Dan moet de AI dus zeer eenvoudige tekst maken waarbij iedere nuance verdwenen is.

Als iemand niet kan lezen of schrijven, dan is zijn taalvaardigheid meestal ook veel minder.

Je gaat namelijk niet tegen iemand praten zoals het op schrift staat, met meerdere zinnen achter elkaar, gekoppeld door komma’s, dan is iedereen de draad gelijk kwijt.

Daar is je brein dus ook nooit zo op getraind.
AI heeft daar zeker wel wat mee te maken:

https://www.ewmagazine.nl/partners/salesforce/ai-maakt-ons-lui-we-moeten-voorkomen-dat-we-slechter-worden-in-ons-werk/

Je legt op een dusdanige manier de 'schuld' bij ouders en social media dat het lijkt dat je AI zelf hebt omarmt en van mening bent dat AI niet slecht kan zijn. Deze indruk wek je bij mij tenminste, ik kan het mis hebben. ;)

Ik zit regelmatig naast mijn dochter als zij bezig is met haar huiswerk. Voor haar opdrachten moet zij veel info opzoeken. En default doet je jeugd het met Google. Dus vanaf het moment dat zij zoekt wordt zij al geconfronteerd met een AI-resultaat waarin het lijkt dat alle antwoorden daarin zijn samengevat.

Kijk je dan naar de gebruikte bronnen dan zitten daar vaak webwinkels bij. Zij doet een opleiding dierenverzorging omdat zij later bij een dierenarts werkzaam wil worden. Als zij dan zaken zoekt over diervoeder, samenstelling et cetera dan wil je vooral niet de informatie van webwinkels hebben omdat dit letterlijk promotiemateriaal is.

Inhoudelijke informatie opzoeken is tegenwoordig lastig geworden. AI geeft een onbetrouwbaar resultaat. De overige links zijn vaak gesponsord en dan wordt van de jeugd verwacht dat zij ondersteunende informatie wel even kunnen opzoeken. Toen ik haar leeftijd had was de wereld nog simpel en Google niet evil. Betrouwbare informatie, mits beschikbaar, was eenvoudiger te vinden.

Dat is niet meer. Verplaats je in het gemiddelde kind en probeer te bedenken waar deze op een dag mee wordt geconfronteerd. Zo zag jouw schooltijd er echt niet uit hoor, tegenwoordig is het bijna een mijnenveld waar de kinderen elke dag doorheen moeten wandelen. En dan zullen zij ook nog eens moeten leren omgaan met AI terwijl ze dat in de basis niet helpt voor het ontwikkelen van skills als kritisch denken en het opdoen van nieuwe parate kennis.

En:

"Maar kinderen die niet kunnen lezen en schrijven kunnen ook geen promts schrijven of begrijpen."

Je beseft hopelijk dat dit geldt voor het overgrote deel van de kinderen? Zij zitten immers nog op school. Ook die kinderen moeten er dan mee kunnen omgaan en daar gaat dus dat niveau-verschil onder kinderen uit ontstaan. Dergelijke ongelijkheid moet je absoluut niet willen in het (lagere) onderwijs.

En over:

"Kids lezen geen boek meer, maar kijken naar een scherm."

Hoe komt dat denk je? Dat ligt niet alleen aan de ouders hoor, scholen wilden graag van de boeken afstappen. En de rest van de wereld vond boeken achterhaald en ouderwets en ook nog eens slecht voor het milieu.

Nee, nu lopen scholieren rond met laptops en tablets die nog slechter zijn voor het milieu en als bonus hebben zij ook nog eens minder kennis.

Één voorbeeld (er zijn er nog zoveel meer):

https://nos.nl/artikel/2591231-een-op-zes-scholieren-in-tweede-klas-haalt-schrijfniveau-basisschool-niet

Autocorrectie is zo handig, met één druk op de knop worden bijna alle spellingsfouten verbeterd. Kinderen leren op die manier niet eens foutloos schrijven omdat fouten toch wel worden gecorrigeerd.

Ook een leuke:

https://www.kennisdomein.nl/maatschappelijk/hoe-taalvaardig-is-nederland/

"Waarom zakt de leesvaardigheid van jongeren?

Bij 15-jarigen ziet het beeld er anders uit. PISA meet elke drie jaar de prestaties van 15-jarigen op lezen, wiskunde en natuurwetenschappen. In PISA 2022 scoorden Nederlandse leerlingen gemiddeld 459 punten op leesvaardigheid, terwijl het OESO-gemiddelde op 478 lag. Die score is significant gedaald ten opzichte van 2018 en blijft onder het OESO-gemiddelde."

en

"Het verontrustendste cijfer is niet het gemiddelde maar de staart. PISA verdeelt leerlingen over zes vaardigheidsniveaus, waarbij niveau 2 geldt als het fundamentele niveau om mee te kunnen doen in de maatschappij. In 2022 haalde 33 procent van de Nederlandse 15-jarigen dat niveau niet. Dat is een toename ten opzichte van 2018."

En dan moeten wij ze nu met AI laten omgaan? Nee, eerste de huidige problematieken zonder AI oplossen en daarna voorzichtig kijken wat mogelijk is.
Ik mis de link met AI op basisscholen. Ik meen me te herinneren dat de voornaamste oorzaak was dat kinderen geen plezier meer beleven in het lezen, niet dat ze AI gebruiken. Je zou dit net zo goed kunnen plaatsen onder een artikel over Youtube of Netflix.

De digitale vaardigheden van kinderen die daadwerkelijk onderwijs krijgen op gebied van AI en internetgebruik zijn aanzienlijk hoger dan de kinderen waarbij er geen aandacht voor is. Logisch natuurlijk. Ik durf echter niet te stellen dat de kinderen die digitaal vaardiger zijn dus ook minder goed kunnen lezen.
De dopamine-systemen van veel kinderen en jeugdigen zijn inderdaad professioneel gesloopt.
Een groot aandeel hieraan zijn eigenlijk de ouders, waarvan een groot deel liever lui dan moe was en de opvoeding en het bezighouden van kinderen gedelegeerd heeft aan het youtube-algoritme.
Gelukkig is die trend nu aan het omdraaien.
Ach, zo heeft elke generatie wel wat. Er wordt nu tenminste stukken minder gerookt binnen de huizen dan vroeger. En daarvoor konden ze lekker aan het werk op het land of in de mijnen zodra ze konden lopen. Ik gok dat de mensheid dit ook wel weer overleeft.
Sure, het maakt mij alleen wel een beetje nukkig als zo'n grijshaar in de trein gaat klagen over de jeugd, alsof die ze niet zelf had moeten opvoeden.
Eens. Net als dat gezeur dat iedereen op z'n schermpje zit en niet 'gezellig zit te kletsen' in de bus of trein. Maar zie je de foto's van vroeger dan zit iedereen verstopt achter z'n krantje of boek. Mensen denken altijd maar dat het vroeger beter was, maar dat is echt niet zo.

En ja, een beetje opvoeding had geen kwaad gekund. Verborgen achter een schermpje of papiertje maakt geen zak uit. Behalve natuurlijk dat je niet meer leert lezen.
Als ik zie wat mijn dochter in groep 8 al kan en doet op technisch en IT gebied, dan denk ik niet dat het goed is om de ontwikkeling te beperken en te wachten tot de middelbare school of later.
Dat is N=1. De basis van statistiek en bias zouden verplichte lesstof in het onderwijs moeten zijn.
Dat n=1 is altijd zo makkelijk, want ik kan het argument net zo makkelijk doorzetten naar haar hele klas. Het zal uiteraard niet voor iedereen gelden, maar is dat niet met alles zo?
Dat n=1 is altijd zo makkelijk,
Het is in dit geval een terecht argument. Jouw kind en haar klas zijn niet representatief voor de populatie. Daarvoor zijn de aantallen te laag en is er te veel ruimte voor bias (waar je kind naar school gaat, wat voor soort school het is, etc.).

Als je makkelijke tegenargumenten wilt vermijden, dan moet je je eigen makkelijk te weerleggen stellingen vermijden. ;)

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 30 oktober 2026 10:25]

Als ik zie hoe weinig collega's die binnenkomen nu hun HBO of WO snappen van techniek denk ik dat het inderdaad N=1 is. Dat zijn mensen van 22 die zijn opgegroeid met tablets en smartphones, niet met alle ellende die mensen die opgroeiden in de jaren 90 hebben moeten doen om games werkend te krijgen.
Gewoon zelf het heft in handen nemen en je kind goed laten omgaan met IT. Leren kan beter thuis

Dat kan de overheid niet verbieden. School is grappig voor de sociale contacten.
Ik denk dat het tegenvalt. Van een docent van het mbo hoorde ik dat leerlingen vertikken te werken als ai hun klusje nan klaren. Dan kun je wel roepen dat het onderwijs anders moet (wat wellicht waar is, maar we zijn al 30 jaar bezig met onderwijsvernieuwing), maar het gaat ook over inzet, werkhouding. Als het niet lukt om dat op school te leren, hoe blij is een werkgever dan met je? Als het nog goed komt, dan lijkt dit tijdstip wel op steeds latere leeftijd bereikt te worden (en hou vooral de balans met je sociale leven in balans).
In andere nieuwsberichten lees je dat men werknemers die niet met AI willen werken sneller ontslaan...
Gelukkig hoeven basisschool leerlingen niet direct na school bij de ondernemer of corporate op de stoep staan ...
daar heb je zeker een punt :-) Zolang ze verbod beperken tot basisonderwijs zie ik ook niet echt een probleem
Ik had het over mbo. Voor veel personen de laatste stap voordat je mag gaan werken.
Nee, maar als je de basis mist, mag je die alsnog gaan leren. Ook op het mbo wordt nog gewoon rekenen gegeven, omdat het niveau te laag is. In dat opzicht is een verbod in het BO prima. Maar meer nog de vraag: wat moeten kinderen en jongvolwassenen echt kunnen als ze school verlaten?

Sommige vaardigheden leerden we vroeger thuis (oa voorlezen werd vaker gedaan). En nu houden we een kind stil met een tablet of telefoon. Het 'goede' voorbeeld komt vaak al van thuis vandaan. En een school kan niet alle problemen oplossen die ouders 'verzaken'. Ach, het curriculum wordt heus wel weer aangevuld met politiek correcte zaken.
Gelukkig bepaal jij als ouder niet het curriculum. Het doorsnee kind kent op IT gebied enkel de binnenkant van TikTok en aanverwante apps. Daar komen wat dansjes bij, video editing en daar stopt het. Allemaal skills die niet echt skills zijn, en welke het doorsnee kind vanzelf oppakt.
Vanaf groep 5 krijgen ze laptops en digitale vaardigheden, althans op de school waar mijn kids op zaten. Zijn verhuisd nu en mijn dochter zit in eerste van middelbare.

Het leren omgaan met AI in een vroeg stadium is denk ik best een goed initiatief boven verbieden.

AI heeft een enorm bereik en we zien dit bij mijn werk (medische industrie), mijn vrouw (HBO verpleegkunde) en onze dochter (1 Havo-VWO). Vroege introductie en meer persoonlijke "verdediging" van opdrachten is daarbij met name de verandering die ik zie.
Eerlijk gezegd, ik zou die kids leren wat het in de basis is, maar daar zijn ze dan toch net iets te jong voor op de basisschool. Ondertussen heb ik hordes collega's (mbo3 tot WO, allemaal techniek/chemie) die blind AI-resultaten pakken, zelf totaal niet meer informatie kunnen filteren. Dat moet je niet willen. Als die kinderen de achilleshiel van AI maar kennen, voldoende kritsch zijn, zou het goed moeten komen. Maar eerlijk gezegd denk ik dat de middelbare school daar de tijd voor is. Op de basisschool hoeven ze nog geen werkstukken te maken/vervalsen
Ondertussen heb ik hordes collega's (mbo3 tot WO, allemaal techniek/chemie) die blind AI-resultaten pakken,
Daarom is het toch juist goed om vroeg beginnen met bewustwording. Gezien veel scholen redelijk vroeg al media/computer les krijgen op de basisschool is denk ik dit nog belangrijker dan met word leren omgaan.

Buiten dat kun je de achilleshiel niet legen kennen als je geen toegang hebt om het te proberen en voorbeelden aan te dragen.

Mijn kinderen moesten vanaf groep 5 al spreekbeurten, boekverslagen en ook werkstukjes maken hoor! bij mijn zoon (nu groep 6) waren er al een paar pienter genoeg om AI te gebruiken. Je kunt ook geen google opdracht meer uitvoeren zonder ongevraagd AI advies of antwoord.

Maar dat was voor mij in de jaren '80 ook al. Toen natuurlijk nog allemaal geschreven met de hand en lakker plakken van kopietjes...

[Reactie gewijzigd door phoenix2149 op 30 oktober 2026 11:44]

Buiten dat kun je de achilleshiel niet legen kennen als je geen toegang hebt om het te proberen en voorbeelden aan te dragen.
Met de bewustwording beginnen ben ik met je eens hoor, maar basisschool zou ik eerder gebruiken om die kids spelenderwijs te laten leren wat voor onzin AI kan produceren omdat het juist geen flauw benul heeft van de grenzen (of überhaupt het concept) van de realiteit. Op de middelbare school krijgen ze statistiek en leren ze dan die idioterie wel begrijpen.

Dat ze nu al in groep 5 met zulke zaken bezig zijn, schrik ik eigenlijk een beetje van. Ik ken dat zelf vanaf groep 7. Begrijpend lezen, rekenen, gewoon dingen zelf doen, dat is enorm belangrijk voor een ontwikkelend brein en een basis die eerst gelegd moet worden. De prikkels zijn er cruciaal voor. Eigenlijk hetzelfde als in de sportschool: Je wordt niet fitter/sterker als iemand anders je workout gaat doen, het brein is daar niet heel anders in (eigen ervaring in andere situatie overigens). Je moet gereedschap (AI) leren gebruiken, maar niet elk gereedschap is voor iedereen. Soms moet je echt eerst een handleiding (kunnen!) lezen, voor je er klaar voor bent. We moeten "allemaal" een auto kunnen rijden, maar pas vanaf een bepaalde leeftijd mag je beginnen aan een rijbewijs.

Terug naar die bewustwording, ik denk dat we het daar wel over eens zijn. Maar de manier waarop? Ik kom ook maar op een mening uit. Wel met enige fundering, maar dat hebben we allemaal.

[Reactie gewijzigd door PhatFish op 30 oktober 2026 12:27]

Uiteindelijk leren ze toch ook werken met een rekenmachine en een toetsenbord, hoewel ze ook leren hoofdrekenen en schrijven. Prima om een stevige basis te hebben voordat het gereedschap het overneemt, maar een verbod... Als pubers gaan ze er toch mee aan de slag. Dan kun je beter maar wat vaardigheden hebben opgebouwd.
Is er ooit een verbod geweest voor het gebruik van een rekenmachine in groep 5? Voor rond de 1 euro heb je alle rekenkracht die er nodig is, en toch is er nooit een verbod geweest.

Het is de standaard reactie: precies wat je niet moet doen. Social media is entertainment, AI is het nieuwe werken. En net als die rekenmachine en de PC het nieuwe werken waren, moet je die vooral niet verbieden. Maar met z'n allen rekenen met de rekenmachine in groep 5 is niet handig. Maar als voor speciaal onderwijs of andere activiteiten AI gebruikt wordt om te trainen of te leren of voor fun, juist wel doen! We pakken ook regelmatig verf en een kwast, en een muziekinstrument! Nooit begrepen waarom dat niet verboden is geweest ;)

[Reactie gewijzigd door DealExtreme2 op 30 oktober 2026 11:42]

Uhm jawel hoor. Rekenmachine was uit den boze bij mij op de basisschool en dat was in de jaren 90. Net zoals balpennen zodat je alles met die klote vulpennen moest doen.

Ik snap waarom maar toch.
Laten we eerst eens even de basis van leren onderwijzen.
Ik geef mijn eigen kind regelmatig bijles (Ook vaak met behulp van AI) omdat het reguliere onderwijs zwaar te kort schiet.

[Reactie gewijzigd door HanBeert op 30 oktober 2026 11:50]

Jep maar zelfs mensen die zonder Ai gestudeerd hebben nemen steeds kritieklozer Ai over zonder zelf na te denken. Ik zie het ook bij onze organisatie.

In principe zou je alle vakken zonder Ai moeten doen en misschien een specifieke training krijgen in het gebruik er van op de middelbare school. Net zoals je leert omgaan met de democratie, grafische rekenmachine en andere hulpmiddelen.
Er zijn inmiddels al meerdere medisch-wetenschappelijke studies die aantonen dat gebruik van generatieve AI betekent dat eigen inherente creativiteit, originaliteit en inventiviteit verdwijnt.

Heleboel vaardigheden, denk alleen maar even aan begrijpend lezen, moet je leren door zelf te doen. Nu AI sterk opkomt zit je nog met een generatie die is opgegroeid zonder. Deze groep weet nog wat het is om zelf een boeksamenvatting te schrijven, om een spreekbeurt te maken, om een poster te maken, om een formule op te lossen.

Als je dat niet meer zelf hoeft te kunnen dan ontwikkel je die vaardigheid ook niet.
Er zijn inmiddels al meerdere medisch-wetenschappelijke studies die aantonen dat gebruik van generatieve AI betekent dat eigen inherente creativiteit, originaliteit en inventiviteit verdwijnt.
Ik daag je uit om die studies aan te wijzen, want dat is nogal een verstrekkende bewering.

Om te beginnen moet je onderscheid maken tussen het tijdelijk minder gebruiken van bepaalde cognitieve vaardigheden en het daadwerkelijk verliezen van die vaardigheden. Creativiteit, originaliteit en inventiviteit zijn diepgewortelde menselijke eigenschappen. Dat betekent overigens niet dat ze onveranderlijk zijn, maar wel dat je voor de bewering dat ze door AI-gebruik verdwijnen bijzonder overtuigend bewijs nodig hebt.

Daarnaast is generatieve AI als breed toegepast hulpmiddel nog maar enkele jaren oud. Er bestaan simpelweg nog geen langlopende onderzoeken waarmee je kunt vaststellen dat het gebruik ervan leidt tot een blijvende achteruitgang van menselijke creativiteit, laat staan het verdwijnen daarvan.

Sterker nog, bestaand onderzoek laat een veel genuanceerder beeld zien. Een studie gepubliceerd in Science Advances (2024) constateerde bijvoorbeeld dat AI de creatieve prestaties van individuele gebruikers kan verbeteren. Er zijn zeker legitieme vragen over cognitieve afhankelijkheid en het uitbesteden van denkwerk aan AI. Maar daaruit concluderen dat menselijke creativiteit verdwijnt, is wetenschappelijk volstrekt onverdedigbaar. Daarvoor ontbreekt vooralsnog het bewijs.
https://www.hersenstichting.nl/lievermoedanlui/

Daarin zitten de verwijzingen naar de studies, maar Eric Scherder geldt als een authoriteit op het gebied naar onderzoek naar hersenen (In ieder geval iemand die het goed en eenvoudig kan uitleggen om grote publiek te bereiken.)
Het lijkt er zeer sterk op dat je je tekst hebt laten redigeren door AI. Ik merk bij mezelf dat ik informatie of een mening die niet, of maar gedeeltelijk van een mens komt veel minder interessant vind en minder tijd wil besteden aan het begrijpen hiervan.

Dat gezegd hebbende, hier toch wat input op je stelling. Als ik de studie die je aanhaalt door Mistral haal komt een veel genuanceerder beeld naar voren dan dat jij schetst. Mistral geeft aan dat de creatieve output van de deelnemers uit de studie met lagere creatieve vaardigheden (DAT, Divergent Association Task score) hoger werd beoordeeld maar dat hun creatieve output tezamen als meer homogeen werd gezien. Maw, de output van deze studenten leek meer op elkaar. Waar zou dat nu door komen?

[Reactie gewijzigd door M_Rodrigues op 30 oktober 2026 11:22]

Daarom is er mee om leren gaan belangrijk.
Boeksamenvatting schrijven, het meest nutteloze wat ik ooit heb meegemaakt op de middelbare school. Of die verplichte boekenlijst met allemaal #$%boeken.

Die onzin zorgde voor afkeer van lezen ipv dat het beter werd.
AI in de vorm van GPT etc bestaat voor het brede publiek pas 2 jaar. Niemand op Tweakers is er mee opgegroeid, niemand van de zelfverklaarde AI-experts is ermee opgegroeid of heeft veel langer dan die 2 jaar ervaring. Niemand weet hoe het er over 2 jaar uitziet. En toch moeten basisschoolkinderen deze "basisvaardigheid" ineens aangeleerd krijgen op de basisschool?

Laat ze maar lekker leren zonder, zodat ze hun eigen kont kunnen afvegen, en als ze het dan later echt nodig hebben dan hebben ze dat zo snel onder knie als de iPad, Netflix, en Roblox, oftewel in een middagje.
Geef het nog een paar jaar en je hoeft helemaal niet meer te leren werken met AI (omdat iemand dan een manier heeft bedacht die AI zo makkelijk in gebruik maakt dat je niet eens meer door hebt dat het er is).

Ik heb eerder al een POC opgezet van hoe het uiteindelijk wordt. In plaats van een telefoon of tablet of computer (of koptelefoon, horloge, etc) met daarop apps waarvan eentje toevallig AI-functionaliteit heeft die misschien die andere apps voor je kan bedienen, is die AI-app straks gewoon "je telefoon". Je kunt nu al met een beetje geduld alles wat je maar wilt laten genereren. Zodra LLMs (of alternatieve methoden) snel genoeg zijn om datzelfde te doen maar dan zonder enige merkbare vertraging, dan kan het afhankelijk van wat je wilt doen elke mogelijke benodigde interface ter plekke voor je genereren. Als je zo een apparaat koopt en het je met een wizard door wat opties praat (wat is je mailadres, op welke manieren hield je op je oude telefoon contact met mensen, etc) dan krijg je op dag één alweer alle berichten binnen zoals je gewend bent. Wil je iemand een bericht sturen, dan open je niet eerst Whatsapp of Signal, maar zeg/tik je gewoon naar wie welk bericht moet. Vind je het vervelend om dat steeds te tikken, dan vertel je gewoon dat je als je je telefoon oppakt, een icoontje wilt zien om snel je laatste berichten te bekijken, een andere voor mails en een andere voor het laatste weer. En kijk je naar het weer en vind je het vooral belangrijk of het gaat regenen terwijl je op de fiets naar werk gaat, dan past de AI de app zo aan dat dat bovenaan komt, of misschien zet die dat 's morgens gewoon wel direct al op je startscherm neer. En je data reist gewoon met je mee. Wil je iets doen dat een groot scherm nodig heeft, dan kan je daar gewoon verder gaan waar je was gebleven (maar dan zo aangepast dat het op het grote scherm goed tot zijn recht komt). In mijn POC gebruikte ik daarvoor een soort van kaarten systeem waarbij elke nieuwe conversatie een nieuwe kaart werd (zodat je makkelijk terug kunt bladeren naar wat je ook alweer een uur geleden had geschreven en waar je verder aan wil werken), maar uiteindelijk denk ik dat iedereen een compleet eigen ervaring krijgt die voor die persoon het fijnste werkt.

Lang verhaal kort, laat mensen nu nog maar even met AI spelen en geeft werknemers de vrijheid om te kijken hoe ze hun eigen werk ermee kunnen verbeteren of leuker maken, maar ga kinderen op de basisschool niet leren "promoten".
Kinderen op de basisschool horen basisskills te leren. Het werken met AI valt daar absoluut niet onder. Sterker nog, dit zou afleiden van het leren van échte skills. Door ze hier al zo vroeg mee in aanraking te brengen verpesten we hun brein en remmen de ontwikkeling voor later af. AI is namelijk precies het tegenovergestelde van wat ze horen te doen op school. Ze horen daar hun brein zo goed mogelijk te ontwikkelen, terwijl AI juist is om iedereen dommer te maken. "vul maar een prompt in en de computer doet het voor je."
In de tekst staat duidelijk naar het waarom. Om creatief en kritisch zelf denken van jonge kinderen, te bevorderen.

AI is precies het tegenovergestelde.
Laten we het opvatten als een vriendelijk duwtje richting de Staas. Ga wat doen.

Er is primair een inhoudelijk aspect, wat vinden we van AI op de basisschool, en er zijn andere aspecten die ook meegewogen moeten worden.

Om met die andere aspecten te beginnen. Er is een verdeling van verantwoordelijkheden en de kamer zou beter ophouden om zich druk te maken over zaken die bij lagere bestuurslagen thuis horen. Dat scheelt in de bestuurlijke drukte.

Het is alleen wel een probleem als die lagen te zwak zijn voor hun taak. Onvermijdelijk ontstaat een situatie dat zwakkere scholen met een lage betrokkenheid van ouders AI snel wel gemakkelijk vinden. Ten koste van goed onderwijs. Dat vergroot maatschappelijke segregatie. Wat mij betreft een sterke legitimatie om in te grijpen.

Inhoudelijk is AI in het basisonderwijs een gotspe. Een kind moet zelf naar een boom gaan zitten staren, erin klimmen, en proberen die na te tekenen. Op een trom slaan en een ritme vinden. Leren omgaan met de onvermijdelijke frustraties die daarbij komen. De directe conversatie met andere kinderen, leerkracht en ouders is niet door een apparaat over te nemen.

Natuurlijk kun je bijzondere situaties bedenken waar AI wel een rol kan spelen. Misschien in het bijzonder onderwijs. Ook daarom zou je een goede bestuurslaag wensen op het niveau van de school.
Ik weet niet hoe het bij jullie zit, maar ik heb zo het gevoel dat mogelijks de scholen en leerkrachten zelf zouden moeten bepalen hoe ze bepaalde tools wel of niet gebruiken.
Eens, zo kun je ook als ouder zelf beslissen of je dit wel of niet wilt voor je kind. Niet altijd meteen iets verbieden :-(

Je kunt ook verstandig omgaan met AI, en het niet meteen een zwart/wit keuze laten zijn.

[Reactie gewijzigd door renecl op 30 oktober 2026 10:01]

Dit is geen kwestie van meteen verbieden. De generatieve AI is er al meerdere jaren terwijl het geen duidelijke veilige leeromgeving geeft, scholen/onderwijzers/klassehulpen niet duidelijk rekening houden met de risico's en ook geen duidelijk bewustzijn of opleiding hebben hier goed mee om te gaan. Dan is het niet vreemd dat de overheid beperkingen gaat opleggen tot de scholen enz aantoonbaar met hun gebruik een veilige leeromgeving hebben.
Ik lees in de titel "Verbod" ;-)
Je hebt het over meteen verbieden, niet slecht over verbieden.
En in hoeverre kun je als ouder dan zelf die beslissing nemen? De school op 5 minuten fietsen met AI niet, maar die school een (half) uur fietsen zonder AI wel?

Het zal niet zo zijn dat een leerkracht 20 leerlingen wel met AI laat werken en dan die ene waarvan de ouders het niet willen nog met een kleitablet laten werken...
Als ik werkgever zou zijn zie ik later liever die ene van dat kleitablet. Die heeft zelf moeite moeten steken in het kiezen en graveren van de juiste woorden. De rest zijn gewoon vleesfilters voor een LLM die ik ook zelf wel kan prompten.
Je weet als ouder echt wel of je kind klaar is voor AI hoor en op welke leeftijd ;-)

Laat het iid een keuze zijn, (die je nu als ouder ook al maakt bij kiezen school)
Prima dat je die keus kunt hebben, maar dat zou dan kunnen betekenen dat je je kind ver van huis naar school moet sturen. En vanaf wanneer worden die principes dan aan de kant geschoven? Zou je er voor willen verhuizen als er nog maar 1 specifieke school is die nog 'ouderwets' lesgeeft? of een uur met de auto willen reizen om je kind naar school te brengen?

De keuze is goed, maar de vraag is dan ook of een school hier in mee gaat.
Van de week in het nieuws nog voorbij zien komen dat een school met een ICT opleiding 'als pilot' lesgeeft met pen en papier.

Prima natuurlijk dat men weer een beetje 'de basis' moet begrijpen, zeker als sommige jeugd niet eens kunnen zeggen hoe laat het is op een analoge klok. En op basis van schrijfstijl zou je verwachten dat ze intussen allemaal gaan afstuderen als doktor, zo onleesbaar...
Zou je er voor willen verhuizen als er nog maar 1 specifieke school is die nog 'ouderwets' lesgeeft?
Ik heb een beetje moeite met je gebruik van het woord 'ouderwets' hier. Ik denk niet dat het met modern of niet te maken heeft, maar om eerst kritisch te leren denken voor je dit soort tools gebruikt. Hetzelfde met het gebruik van AI door junior-ontwikkelaars: je hebt geen idee wat je doet en kan niet meer kritisch kijken of wat je produceert ook het gewenste is.
Ik snap wat jullie zeggen, maar in het geval van genAI denk ik dat we eerst echt véél meer informatie nodig hebben over wat het eigenlijk met ons doet voordat we onze kinderen hiermee laten omgaan. Het is ondertussen een cliché, maar we zouden er alles aan moeten doen om niet nog een keer de fout te maken die we bij sociale media hebben gemaakt.

Bovendien zit er een groot verschil tussen een volwassene met al (enig) kritisch denkvermogen die genAI gebruikt en een kind dat dit vermogen nog moet leren opbouwen. En je hebt ook ruimte voor frictie en mislukking nodig in je jeugd. Dat staat al steeds meer onder druk en ik denk dat de omgang met/inzet van genAI dat kan verergeren.
Tja, massamedia was ook niet verslavend voor kinderen he....?!
Eens, zo kun je ook als ouder zelf beslissen of je dit wel of niet wilt voor je kind. Niet altijd meteen iets verbieden :-(

Je kunt ook verstandig omgaan met AI, en het niet meteen een zwart/wit keuze laten zijn.
Ja, net zoals we nu omgaan met (a)sociale media. 8)7
Niet dat ik eens ben met een verbod hoor.

[Reactie gewijzigd door Orac op 30 oktober 2026 11:26]

De basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en hoofdrekenen zijn al meetbaar achteruit gegaan. Moeten we dan maar toegeven dat ai die gebreken kan gaan aanvullen? Moeilijke afweging hoor.

Maar ja, je leraar zei vroeger natuurlijk ook dat je geen rekenmachine op zak hebt dus moet je leren hoofdrekenen. Maar dan wéér een tegenargument daarop is, dat alle kinderen nu wèl een rekenmachine op zak hebben, maar hem daar nooit voor gebruiken 8)7
Maar die basisvaardigheden gaan al jaren achteruit (België). Een overheid die te hard "ingrijpt" geeft meestal niet het gewenste resultaat dat is toch wel duidelijk (IT projecten anyone?).

Ik denk niet dat basischolen moeten vervangen worden door AI leerkrachten, maar leren omgaan met AI lijkt me net wel een belangrijke basis stap. Waarom AI het vaak fout heeft, waarom Sociale media geen goeie bron is, ...

Ik vind een politiek verbod mateloos achterhaald, waar trek je de lijn what "GenAI" is ? Ik denk dat zeker voor basisonderwijs de meerwaarde beperkt is, maar om nu al een verbod erop te zetten lijkt me voorbarig.
In mijn ogen is het niet voorbarig, waarom?

Onze breinen nemen kennis op door oefenen, herhalen en uitvoeren. Ondertussen moet opgedane kennis worden getoetst om te zien of het goed is geland.

Wij hebben als mensheid een enorm lange evolutionaire weg doorlopen en de veranderingen die wij als mens maar ook het onderwijs hebben doorgemaakt gaan te snel om bij te benen.

Als voorbeeld noem ik het afschaffen van het opdreunen van tafels in het basisonderwijs. Er zullen misschien nog scholen zijn die dat doen, de meesten zijn er echter vele jaren geleden al vanaf gestapt. Het opdreunen van tafels zorgt dat al deze 'sommen' als parate kennis in het brein terecht komen wat voor hoofdrekenen enorm belangrijk is.

Wij zien nu dat er 1,5 generatie is opgestaan dat bijzonder slecht is in hoofdrekenen. Wil je dan ook nog eens AI in de lessen verweven waardoor er een mogelijkheid bestaat dat er nog minder parate kennis voor kinderen aanwezig is?

Bovendien hebben (jonge) kinderen helemaal niet de beschikking om dit te overzien. Ik schrik dan ook van de grote hoeveelheid mensen hier die denken dat een verbod niet oké is en dat AI handig is. AI is helemaal niet zo handig als men denkt.

Het overgrote deel van de mensheid was zonder AI al niet in staat om goed overwogen beslissingen te nemen op basis van informatie. Dit geldt ook voor kritisch nadenken en juist dat laatste is aantoonbaar minder geworden bij de jongere generaties.

Soms moet je iets verbieden, op de rem staan om vervolgens rustig te onderzoeken wat de langetermijngevolgen zijn. Er is nu niet eens bekend wat voor gevolgen AI op de mensheid nu werkelijk heeft, het bestaat daarvoor nog te kort.

Ik heb zelf kinderen en dit is een behoorlijk onderwerp van gesprek. Mijn dochter heeft te kennen gegeven dat zij AI helemaal niet fijn vindt om te gebruiken omdat zij daardoor niet wordt aangemoedigd om zelf op zoek te gaan naar informatie. Ook stoort zij zich aan het feit dat AI zo zelfverzekerd fouten maken.

Kinderen zijn gevoelig voor autoriteit. Wie zelfverzekerd overkomt, daar wordt naar geluisterd. AI klinkt alsof het de waarheid in pacht heeft maar maakt nog dusdanig veel fouten dat je het resultaat niet 1:1 kunt overnemen.

Wie AI gebruikt om kennis te vergaren leert daardoor ook minder. Daar zit dan ook het gevaar dat mensen ten onrechte afhankelijk worden van AI en de skills van het opzoeken, waarderen en toetsen van informatie steeds vaker ontbreken.

Soms zijn Tweakers echt van die elitaire mensen die zich niet kunnen verplaatsen in anderen. Zij vinden iets goed dus moet het ook goed zijn en is er geen ruimte meer voor tegengeluid. Ik heb nieuws, De mensheid bestaat voor 1% uit Tweakers en de rest van de mensheid interesseert het niet. Soms mag de mensheid best tegen zichzelf worden beschermd.

Wij worden overspoeld met AI omdat de AI-industrie dat wil, niet andersom. Het gaat te snel, wij zijn er gewoon niet klaar voor en al helemaal onze kinderen niet. Dat is wat ik denk.
En wat als we AI gebruiken om kinderen te helpen die "het niet begrepen hebben" ?

Net zoals politiekers maak je er een zwart wit verhaal van. Ja het gaat te snel, ja we willen kinderen niet de hele dag aan AI. We willen kritische individueen voortbrengen die voor hunzelf kunnen denken. AI gaat verder dan chatGPT en Claude.

Ik wil niet elitair en zelfverzekerd bepalen dat AI geen nut heeft voor basisonderwijs.

Technologie maakt ons minder afhankelijk van ons eigen kunnen. Onze hersenen behouden de functies die vaak gebruikt moeten worden en is zo een optimaal systeem. Ik schrik van het aantal mensen die denken dat een verbod de oplossing is, zeker in het "liberale" Nederland. Dat deze revolutie ons schrik aanjaagt begrijp ik maar al te goed, maar verwachten dat handgeschreven assembly code de toekomst is ... welja.
Voor wie moet dat kind ermee om leren gaan? Cognitieve vermogendheden leren kinderen pas ontwikkelen nadat hun brein emotioneel ontwikkeld is. Schop je de emotionele ontwijkelig onderuit, dan gaat ook de rest eraan. Drie maal raden waarom alle vaardigheden onderuit gaan naarmate er steeds meer op ontwikkeling van de cognitie gestuurd wordt. En driemaal raden waarom een verbod op een smartphone kinderen meer sociaal maakt en als gevomg daarvan hun prestaties weer omhoog gaan.

Een kinderjeugd is geen gereedschap om de perfecte werknemer te creëren. Ironisch gezien is het zo dat als je kinderen lekker kind laat zijn, ze uiteindelijk veel beter in werk kunnen worden.
Wat jij noemt, het omgaan met AI, dat hoef je echt niet in groep 1 t/m6 of 7 te doen. hoogstens in de laatste klas, we hebben het over kinderen t/m 12 jaar oud. Geen jong volwassenen, denk dat je hier veel beter vanaf de brugklas de focus op kunt hebben.

Laat kinderen op de basisschool nog dingen met de hand schrijven, uit hun hoofd rekenen en zaken opzoeken in een woordenboek en misschien via een zoekmachine. AI lijkt mij totaal niet relevant voor deze doelgroep dus ben uberhaupt wel benieuwd waarom een docent op een basisschool AI zou inzetten op dit moment.
Hoe ga jij als leerkracht uitleggen aan kinderen die hier 6 maand zijn hoe ze breuken moeten doen ? AI kan als tolk fungeren. Wat als AI kan helpen vragen te stellen over een boek die ze gelezen hebben ?

Ik ben geen leerkracht, ik denk dat enkel dat angst momenteel de beslissing aan het bepalen is. Iedereen zit nog met z'n achterhoofd de slome reactie op social media.

[Reactie gewijzigd door svennd op 30 oktober 2026 12:51]

Ik heb hier ook gemengde gevoelens bij. AI kan verdomde handig zijn en ik zie het als een extra tool in mijn 'gereedschapskist'. AI kan ook verdomde irrirant en overbodig zijn, maar dat zit meer in het gebruik en de toepassing, dan in de techniek zelf. In mijn jeugd werd een rekenmachientje ook als cheaten gezien, maar nu is het net zo gewoon als elke dag een schone onderbroek.

Een verbod is weer typisch een politiek dingetje. We weten er niet mee om te gaan, we kunnen (of willen) het niet reguleren, dus we verbieden het maar. Jammer! Juist op jonge leeftijd goed om leren gaan met AI (en heel veel andere dingen) is goed voor later.
Ik heb hier ook gemengde gevoelens bij. AI kan verdomde handig zijn en ik zie het als een extra tool in mijn 'gereedschapskist'. AI kan ook verdomde irrirant en overbodig zijn, maar dat zit meer in het gebruik en de toepassing, dan in de techniek zelf. In mijn jeugd werd een rekenmachientje ook als cheaten gezien, maar nu is het net zo gewoon als elke dag een schone onderbroek.

Een verbod is weer typisch een politiek dingetje. We weten er niet mee om te gaan, we kunnen (of willen) het niet reguleren, dus we verbieden het maar. Jammer! Juist op jonge leeftijd goed om leren gaan met AI (en heel veel andere dingen) is goed voor later.
Ik snap je redenering tot een bepaald punt.
Het verbod is niet omdat ze het niet kunnen reguleren, maar ook omdat ze niet in dezelfde valkuil van Sociale Media willen vallen.
Er is op dit moment al een grote relatie tussen smartphone gebruik en aandachtspanne. Deze signalen beginnen ook met AI te ontstaan. Er zijn situaties waar men zo zwaar op AI leunt dat men niet meer zonder een beslissing kan (durft te) maken.
AI is bijzonder slecht in jouw denkwijze te challengen en zal je snel gelijk geven.

Als kinderen op de basisschool hier nu dagelijks op school mee in aanraking komt zal dat hun cognitieve vermogen niet ten goede komen omdat er helemaal niet meer nagedacht wordt.
Ikzelf begin die signalen al te herkennen vanuit mijn eigen werk ervaring. Collega's blijven bij hun standpunt, want "AI zegt ..." ondanks dat er mensen met daadwerkelijke ervaring aangeven dat het anders moet.

Dus ik sta er zelf wel achter dat het in het basisonderwijs "verboden" wordt. Laat kinderen kind zijn en laat hen zelf de wereld ontdekken waar successen echt kunnen voelen.
Het gaat hier wel om de BASISschool, dat gaat om de basis.. daar kregen we vroeger ook geen TI-83plus om 2x3 uit te rekenen. Dus we hebben het letterlijk over überhaupt leren lezen, schrijven en rekenen, de rest komt later wel in het voortgezet onderwijs.
Zo denk ik er ook over. Eerst maar eens leren tekenen voordat je AI gaat gebruiken om een tekening voor jou te maken. Eerst maar leren om een tekst te schrijven voordat je leert om de AI een stuk tekst te laten schrijven. Eerst leren wat 1+1 is voordat je het rekenen uit handen geeft aan AI.
Slipping slope naar wildgroei en "bijzonder onderwijs" zonder regulatie. Het lesaanbod is in grote lijnen landelijk afgesteld. Wil je hieraan toornen volg je de daarvoor uitgestippelde routes met test klassen en conclusies, welke dan uiteindelijk hun weg terug vinden in de implementatie van toekomstig lesaanbod.

[Reactie gewijzigd door thomasv op 30 oktober 2026 10:03]

Daarom bestaan er dingen als verplichte vakken met vereiste inhoud, centraal examens in de vorm van een eindtoets en slagingspercentages. En kan de onderwijsinspectie ingrijpen als dit tegenvalt. Er is ruimte om gekke dingen te doen mits het resultaat de betaler(vadertje staat) goed stemt. Daar is dit niet voor nodig

[Reactie gewijzigd door Niema op 30 oktober 2026 10:06]

Op sommige vlakken, eens - Maar ik denk dat het invoeren van een brede regel als deze specifiek in dit geval nuttig kan zijn om het vermogen tot kritisch denken en begrijpend lezen omhoog te krikken bij kinderen in het basisonderwijs. Het neemt niet weg dat deze leeftijdsgroep buiten schooltijd al (generatieve) AI gebruikt, maar het zorgt er in ieder geval voor dat ze het in het onderwijs nog niet meemaken, en er tevens op voorbereid kunnen worden.
Ik niet. De overheid kan leidend zijn en scholen kunnen hier nog in afwijken, zonder de regels van de overheid te passeren.

Denk aan autogordels, ik weet nog dat een collega ooit vertelde dat het zijn eigen keuze is om risico te lopen. Maar het is niet de keuze van een hulpverlener om jou in delen uit een auto te moeten vissen en de slachtofferhulp daarna nodig te hebben.
Inderdaad. Als we als samenleving meebetalen aan het letsel van die persoon die geen gordels wil dragen, dan mogen we ook meebeslissen. Soms zou het niet zo gek zijn als mensen die bewust zulke risico’s nemen ook de schade zelf betalen.
Voor latere studies wellicht, maar niet de plek waar je de eerste dingen leert. Dus geen basisonderwijs.
Nee, want dan heb je geen standaard. Mogen leerlingen bij toetsen ai gebruiken en de ander niet?

Bij officiele examens mag het sowieso niet. Laat ze daar eerst maar eens aan wennen.
En in welke mate hou je bij dat gevoel dan rekening met de praktijk dat generatieve AI niet gemaakt is en niet zomaar geschikt is om voor en door kinderen te laten gebruiken?

Het huidige gebruik is niet duidelijk van het niveau dat scholen, onderwijzers, klassehulpen, ouders, opvoeders er behoorlijke kennis over hebben om het vooral op een geschikte manier toe te passen en de gevolgen te overzien. Terwijl de wettelijke eis is dat het onderwijs een veilige leeromgeving hoort te zijn.
Als er een werkende markt is op scholen, dan ja. Maar je moet een school al aan 20+ items beoordelen (levensbeschouwelijk, anti-pest beleid, klasgrootte, cito-scores, werkdruk, social media, huiswerk vanaf groep 3 of groep 7, gymlessen, etc etc). Dan wordt wel/geen AI gebruik maar 1 van die vele items.

Terwijl het een enorm gevaar is dat kinderen in hun groei/bloei fase al helemaal hersendood gemaakt worden. Een hele generatie "oeps", die dan nog 60 werkzaam zal (moeten) zijn, en nog 75 jaar leeft. Op basis van de basisschool. :X

[Reactie gewijzigd door DropjesLover op 30 oktober 2026 10:32]

LOL, de "oeps" generatie... :+ 8)7
Er zou een tweede motie aan vastgeniet moeten worden om de bestuurskracht in het onderwijs te vergroten.
In mijn ogen moet het hele digitaliseren van het lesmateriaal op het basisonderwijs terug worden gedraaid. Er is echt niets mis met een werkstuk op papier te maken, met de hand te schrijven en plaatjes uit tijdschriften te plakken. Is veel creatiever dan kopiëren en plakken of laten genereren met AI. Voor de middelbare school vind ik het wel een ander verhaal, maar op de basisschool met kinderen tussen 4 en 12 lijkt me juist belangrijk om niet alles via het scherm (en zeker geen AI) te doen.

Kan me ook geen enkele toepassing voor een kind op de basisschool bedenken waarvoor AI ingezet kan worden of nodig is.
Ik deed dit al op de computer in het jaar 199x. Laten we nou niet overdrijven. Maar ik ben het ermee eens op het voorgezet onderwijs praktisch alle lesmateriaal in web apps gegoten en iedereen de hele dag een laptop open niet de manier is.

Ja, we moeten zeker voorzichtig zijn met het inzetten van technologie in de klaslokalen. Het moet een duidelijk doel hebben en een bewezen effectiviteit. Daar is echt wel een balans in te vinden.
Dit gaat over basisonderwijs, niet onder voortgezet onderwijs.
Helemaal mee eens. Computers zijn juist mensen lui aan het maken en dat is het laatste wat je nodig hebt op de basisschool, waar hun brein zich volop aan het ontwikkelen is. Zoveel mogelijk met de hand doen, daar worden ze motorisch beter van.

Komt nog bij dat ze dan op jonge leeftijd al aan een bepaald systeem worden gekoppeld. Zelf erger ik me aan de aanwezigheid van ChromeOS apparaten op de school van mijn kinderen. Ik wil helemaal niet dat ze op zo'n jonge leeftijd al in een Google ecosysteem worden gezet. Ik wil dat zelf op mijn leeftijd nog niet eens, en heb er nu helemaal geen controle over hoe mijn kind gehersenspoeld wordt dat Google iets goeds zou zijn. Liever doen ze die dingen zo snel mogelijk weg zonder vervanger. Met computers leren werken kunnen ze thuis in hun vrije tijd ook wel. Dan heb je als ouder tenminste zelf controle over waar ze mee in aanraking komen.
Dat zou wel gaaf zijn. Thuis een framework laptop, zelf in elkaar zetten en Linux Mint erop.
Ik let op dat mijn kinderen geen AI gebruiken voor hun spreekbeurt, boekbespreking of huiswerk. Dat is voor een kind natuurlijk extreem aantrekkelijk om in minuutje een spreekbeurt te genereren of foto van het huiswerk maken en laten invullen. Maar dan leren ze natuurlijk 0,0.

Aan andere kant kan AI wel op vele manieren iets uitleggen als kind opleg op school niet snapt. Maar het is een heel lastig goed te reguleren.
Aan andere kant kan AI wel op vele manieren iets uitleggen als kind opleg op school niet snapt.
Dat is AI nog steeds niet nodig

Er zijn echt enorm veel filmpjes op internet van docenten die lessen uitleggen. Als mijn kinderen iets niet snappen dan halen ze op die manier de uitleg op.
Laten we PO kinderen nu maar eens eerst leren lezen, schrijven en rekenen. Afnemende Intelligentie komt later wel.
Zal je eerst de emotionele inteligentie goed moeten ontwikkelen. Het stuurt immers de cognitie aan.

En aangezien dat leren lezen, rekenen en schrijven nou de emotionele ontwikkeling niet voed, krijg je kinderen die later niet kunnen leren, lezen en schrijven.

Waarom zat dat vroeger anders? Omdat iedereen nog met elkaar emotioneel omging met minder stress, in plaats van internet.

[Reactie gewijzigd door Some12 op 30 oktober 2026 10:50]

Ik denk dat het een juist besluit is. In het basisonderwijs terug naar de basis (sic). Leren lezen van papier, schrijven met een pen op papier, sommen maken. Ouderwets? Wellicht, maar laten we wel zijn, op die manier leer je het tenminste. En dan geen abstract rekenwerk, maar praktijk gericht.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn