SURF gaat Nextcloud testen met meer organisaties na grote proef

Meer Nederlandse onderwijs- en onderzoeksinstellingen kunnen via SURF Nextcloud gaan testen. De ict-coöperatie voor onderwijs- en onderzoeksinstellingen doet dat nu bij twaalf organisaties en er is meer interesse.

De nieuwe groep kan starten vanaf juni, meldt SURF. Het gaat om organisaties die minimaal met twintig medewerkers Nextcloud gaan uitproberen om te zien hoe samenwerken gaat met het opensourcesoftwarepakket.

In de huidige pilot zijn inmiddels twaalf organisaties aan de slag met Nextcloud en in totaal waren er dertig aanmeldingen in de eerste ronde. "SURF verkent de inzet van Nextcloud nadrukkelijk in het licht van digitale autonomie en keuzevrijheid in kantoorsoftware", aldus de ict-coörporatie.

De opensourcesoftware van de Duitse leverancier Nextcloud is een alternatief voor veelgebruikte software en clouddiensten voor samenwerken aan documenten, e-mailen, online vergaderen en beheren van documenten. In de regel gebruiken organisaties en bedrijven daarvoor programma's en clouds van Amerikaanse aanbieders, zoals Microsoft en Google. Die dominantie levert de laatste tijd toenemende zorgen op over afhankelijkheid en digitale soevereiniteit.

Nextcloud Talk
Nextcloud Talk

Door Arnoud Wokke

Redacteur Tweakers

14-04-2026 • 16:53

70

Submitter: tomhoven

Reacties (70)

Sorteer op:

Weergave:

Toch mooi om te zien dat er meer interesse is. Uit de reacties op het aankondigingsartikel vorige keer, kreeg ik de indruk dat het geen serieus alternatief zou zijn en er ook totaal geen interesse zou zijn. Dit is een mooie stap voorwaarts. :)
Omdat ik "chef Nextcloud" ben bij SURF (én lurker op Tweakers) leek het me aardig om eens te reageren. Want jullie reacties lezen we zeker!

Op dit moment doen 30 instellingen mee. Twaalf daarvan hebben al hun eigen omgeving, de rest krijgt die de komende weken. De interesse is ontzettend groot, niet alleen onder de instellingen maar ook onder de eindgebruikers. Al meer dan 50 functioneel beheerders en sleutelgebruikers zijn getraind en er volgen er nog veel meer. Aan enthousiasme geen gebrek.

Wat veel mensen niet weten, is dat we Nextcloud al gebruiken in onze dienstverlening. Dat gaat om net iets minder dan 100.000 eindgebruikers. Voor ons is het geen volledig nieuw terrein: met Files en Office zijn we al vertrouwd.
Draagt SURF als "grootverbruiker" bij aan Nextcloud? :)

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 14 april 2026 18:48]

We betalen voor support en we ontwikkelen mee. Beide vinden we essentieel. Vandaag ontvingen we Nextcloud om onze samenwerking en de toekomst te bespreken. We hebben nauw contact.

Is dat een antwoord op je vraag of bedoel je iets anders?
Is dat een antwoord op je vraag of bedoel je iets anders?
Dat was precies wat ik bedoelde. Bedankt voor het antwoord!

Er zijn veel organisaties die wel afnemen (zonder support) en issues insturen, maar zelf niets aanleveren. Zoals SURF het doet zou het eigenlijk altijd moeten zijn. Dat helpt Nextcloud (als organisatie en product) en SURF door aansluiting op diens eisen en wensen. :)

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 14 april 2026 20:14]

De community is voor ons óók belangrijk. Samen hebben we massa en kunnen we veel voor elkaar krijgen.

Voor ons is het open protocol dat samenwerking over de grenzen van instellingen heen mogelijk maakt essentieel: Open Cloud Mesh. Daar werken we al jaren samen aan en we zouden graag zien dat dat een industriële standaard wordt. Een oplossing die binnenkort beschikbaar komt is een eenvoudige manier om de federated cloud id’s die hiervoor nodig zijn uit te wisselen.

We dragen ook bij aan apps als MetaVox, voortgekomen uit de behoefte om rijkere metadatafunctionaliteit toe te voegen. We verwachten dat zo’n app heel breed gebruikt gaat worden.

Wat wij bijdragen, zullen we altijd delen.
Is het een idee om middels ‘talent scoop’ mensen binnen te halen om EU systemen verder te ontwikkelen. Voorbeeld, Antrophic heeft inmiddels een eigen koers en mogelijk vallen er wat deskundigen over boord. In de EU hebben we cultuur, mooie huizen en een heerlijk kleien doch prima restaurants. Overzees dromen ze er van maar dat is voor ons “normaal”.

Een omgekeerde werkelijkheid, normaal verdwijnen bij ons talenten vanwege exorbitante salarissen elders.

Linux, Nextcloud go! Al jaren maak ik gebruik van open-source en het is een prima alternatief.
Wat ik in ieder geval kan zeggen, is dat de mensen cruciaal zijn en dat veel expertise is verdwenen in organisaties. Onze leden noemen dat samen met toenemende kosten als het grootste knelpunt. Als SURF hebben we veel talent rondlopen en kunnen we relatief eenvoudig aan enthousiaste en kundige mensen komen. Bij ons werken veel expats.

Ik vraag me regelmatig af of we wel genoeg gebruikmaken van het talent om ons heen. Waarom werken bijvoorbeeld nog zo weinig vrouwen in tech? We zijn een innovatief land, maar hebben vreemd genoeg nog met een enorme genderkloof in tech te maken.
Ik werk met audio en licht en vrouwen zijn in dit vak zeldzaam, ik kan maar twee voorbeelden noemen in de afgelopen 26 jaar. Gelukkig is er wel een opleving van vrouwelijke artiesten. Laten we hopen dat essentiële beroepen en technische beroepen gezien worden als tof werk om te doen. Ik maak wel eens mee dat er rare kronkels worden bedacht binnen bedrijf processen.

If it doesn’t kill you, it makes you stronger.

Goed te horen dat enthousiaste en kundige expats worden ingezet. Gemeentes zijn niet altijd even zorgvuldig met talent is ‘de’ ervaring [met SURF], maar mag haar inmiddels wel advies geven.
Heel mooi werk. Hopelijk kunnen jullie snel opschalen en mensen tevreden houden.

Zijn er instanties die hun mail weer naar Nederland willen halen?
We hebben er bewust voor gekozen om te integreren met de bestaande samenwerkingsomgeving. Doe je dat niet, dan kunnen mensen niet samenwerken met hun collega’s en gebruiken ze de Nextcloudomgeving niet.

Dat is een pragmatische benadering die natuurlijk haaks staat op ons idealisme. We doen dit zodat de impact voor instellingen zo klein mogelijk is en we afhankelijkheden zichtbaar maken. Daarna kunnen keuzes worden gemaakt.

E-mail is niet verschrikkelijk spannend. Zelf nemen we een deel van die dienstverlening af van Soverin. Bovendien is e-mail een deel van de omgeving dat je voor gebruikers goed kunt scheiden van de rest. Die zijn dat al gewend. De mailintegratie van Nextcloud vinden we niet het sterkste onderdeel van de Hub.

Een veel groter issue is identiteit. Veel instellingen zijn afhankelijk van EntraID. Daar kom je minder eenvoudig vanaf.

Veranderen hoeft niet in één keer, vinden we. Het is complex en het is belangrijk dat studenten gewoon hun onderwijs kunnen blijven volgen en tentamens kunnen maken. Daarom stippelen we een route uit waardoor stap voor stap veranderen mogelijk wordt.

De Rijksuniversiteit Groningen heeft 2030 als stip op de horizon gekozen. We hebben het dus sowieso over jaren die nodig zijn om afhankelijkheden af te bouwen. Maar je kunt vandaag beginnen, dat willen we laten zien.

Zelf gebruik ik al een klein jaar de Nextcloudomgeving die we voor onszelf hebben opgezet. Mijn bestanden staan in SURFdrive, we vergaderen en chatten via Talk, formuliertjes versturen we via Nextcloud Forms. Dat gaat goed. Ik zit alleen nog in mijn e-mail van Microsoft en vind het prettiger lokaal in de Office-applicaties te werken dan in Collabora Online. De lancering van Euro Office is dan ook interessant voor ons.

Het is hard werken, maar we vinden het ontzettend leuk. Gelukkig lopen bij ons nog veel mensen rond met de benodigde expertise. Die zijn het belangrijkst.
Over Talk. Werkt dat wel goed met mensen op grote afstand? Dus als de centrale server in NL staat, en deelnemers in Japan en Canada zitten, is voor hen de latency wel ok?
Goede vraag! Dat hebben we nog niet in de praktijk getest. Volgens onze chef Talk hebben we voor world domination (ons doel) servers en bandbreedte in meerdere continenten nodig. Werk aan de winkel dus.

Talk is een mooi onderdeel van de Hub dat we relatief eenvoudig goed werkend hebben gekregen. Maar we zien hier ook nog veel kansen in de verbetering van video-en audiokwaliteit en de UI.

En we zijn er ook nog niet op gerust dat de huidige setup werkt met grootschalige hoorcolleges,. Er moet nog meer worden getest en getweakt. World domination krijgt dus iets lagere prioriteit nu.
Ja, dat was ook mijn conclusie, toen ik ermee ging werken om van de amerikaanse providers af te komen. Vreemd genoeg is er geen Europese ondernemer die een echt globaal video-server netwerk beschikbaar stelt voor een op MB-verbruik gebaseerd business-model. Het is een vaste prijs per gebruiker per maand. of per evenement-bezoeker, of alleen servers in Europa.

Stellen jullie die servers op alle continenten ook open voor (betalende) MKB'ers? En zijn die servers ook veilig voor Cloud-act en Patriot-act?
Zover is het nog lang niet, maar we hebben een lichtend voorbeeld: eduroam. Helaas weten we uit ervaring dat het laatste jaar de samenwerking met Amerikaanse onderwijs- en onderzoeksinstellingen kwetsbaarder is geworden. Dat is een nieuwe realiteit. Wat dat in dit geval betekent, kan ik nog niet zeggen. Maar het stemt ons erg droevig.

Hoe SURF wel/geen diensten kan leveren is altijd wat complex, dus daar kan ik beter geen uitspraken over doen. Dat is meer materie voor onze Raad van Bestuur en onze juristen. Ik ben maar een eenvoudige projectleider. Bovendien is ook dat nog voorbarig: we zitten in een pilotfase.

Ik verwacht dat er goede commerciële oplossingen gaan komen. Je kunt vandaag al bij diverse partijen terecht en ik zie meer ontwikkeling.
Mooi dat Rijksuniversiteit Groningen ambitieus is. Doet het Universitair Medisch Centrum Groningen daar in mee?
Ik kan geen informatie over individuele organisaties delen die ze niet zelf naar buiten hebben gebracht.
Dit is een veelvoorkomend misverstand, maar Nextcloud is geen mailserver. Je kan het als client voor je mail gebruiken, maar je host het er niet mee.
Mooi dat SURF dit meedraagt. NextCloud lijkt een prima werkbaar tool met nog wat ruwe kantjes: geen native mail oplossing is wel de belangrijkste.

Trekken jullie op een of andere manier samen op met Kennisnet in deze?
Er is contact met SIVON. Maar het primair en secundair onderwijs zijn anders georganiseerd dan het vervolgonderwijs, dus dat vraagt een andere benadering.
Maar waarom "testen"? Dit product is in legio grote organisaties geïmplementeerd.
De grootste uitdaging is niet technisch van aard, maar organisatorisch en cultureel. De meeste organisaties zitten heel diep in het Microsoftecosysteem en dat is veel ingrijpender dan een functioneel alternatief zoeken voor M365. Zie daarnaast maar eens de mensen met kennis en kunde te vinden.

En daar moet ik ook bij zeggen dat er wel degelijk nog technische uitdagingen zijn. Die zijn voor een heel groot deel Nextcloud niet aan te rekenen, maar komen vaak voort uit de lock-in die we hebben gecreeerd en de complexiteit van een integratiescenario. Om een voorbeeld te geven: Organisaties brengen ruimtereservering vaak onder in Microsoft en die oplossing is gebonden aan Microsoftlogica. Die logica praat niet met Nextcloud. Ga jij Nextcloud als omgeving aanbieden naast de Microsoftomgeving, dan ontneem je gebruikers ofwel de mogelijkheid om ruimtes te reserveren (waardoor ze de omgeving effectief niet of nauwelijks gaan gebruiken) of je moet een oplossing maken waardoor ruimtereservering in beide omgevingen kan.

Als je in één keer overgaat, wordt het in veel opzichten makkelijker. Maar wat doe je dan met Entra ID? En Purview? Of je receptie, die Teams voor telefonie gebruikt? Of de Excelmacro's, waar je Finance-afdeling op draait? Hoe ga je migreren zonder metadatafunctionaliteit in Nextcloud (die je in Microsoft wel hebt)?

Voor veel organisaties is stap voor stap veranderen overzichtelijker en minder riskant. Dus dan ga je integreren - en daar zijn geen pasklare oplossingen voor.

[Reactie gewijzigd door ClaudiaSURF op 16 april 2026 15:00]

Ik denk dat het voornamelijk gaat om de hele Microsoft 365 omgeving bij dat soort commentaar. Want daar is niet echt een enkel alternatief voor. Waar wel alternatieven voor zijn is wat er allemaal in Microsoft 365 zit. Die alternatieven kan je grotendeels doen samenwerken net als Microsoft 365. Denk aan OpenLDAP + Linux + Nextcloud + Mailserver + ...
Dat komt volgens mij ook grotendeels doordat CIOs featurelijsten gaan vergelijken i.p.v. wat er écht _nodig_ is.
Zodra een CIO zich mengt in de pakketselectie, heb je je prioriteiten echt niet op orde.
Wat een vreemde opmerking. De CIO moet accepteren dat de organisatie meer gaat betalen en minder daarvoor terug krijgt. Een onderdeel daarvan is het accepteren dat de eisen qua governance, compliance en security iets omlaag moeten.

Natuurlijk wordt de CIO geadviseerd maar het uiteindelijke besluit moet op dat niveau (of de laag erboven) genomen worden.

De gedachte van "kamp soevereiniteit" is dat we nu tijdelijk deze situatie moeten accepteren, geld moeten investeren in de alternatieven zodat we uiteindelijk weer zicht krijgen op de gewenste functionaliteit.

Als we in een wereld zouden leven waarbij we een pakket alleen uitkiezen o.b.v. gebruikers functionaliteit had het misschien anders geweest.
Zolang we vast blijven houden aan "de IT-baas (CIO of CTO) is verantwoordelijk (accountable) voor alles dat digitaal is of waar een stekker aan zit" en we IT blijven zien als cost driver in plaats van business enabler, blijft men ook naar IT wijzen als er (meestal door de business) verkeerde pakketkeuzes worden gemaakt. Je doet het samen met ieder zijn eigen verantwoordelijkheid. Dus nee, pakketkeuze is geen CIO verantwoordelijkheid.
Je weet dat de meeste, zo niet alle, CIO's in de context van dit nieuws bericht verantwoordelijk zijn meer dan alleen de ICT afdeling? Het is de taak van de CIO (en het team eromheen) om de governance van de hele organisatie te waarborgen. Dit omvat ook de benodigde organisatie structuur voor het waarborgen van de business vertegenwoordiging.
Alsof Microsoft in het datacenters een usb stick in een server doet en iets uitrolt als small business server voor de cloud.
Zijn installeren ook gewoon multi tenant Exchange servers, Domain controllers, SQL servers, Fileservers, etc. Als een cloud leverancier dat op basis van open source producten aanbied heeft de klant gewoon precies hetzelfde, alleen eventueel zonder de overdreven koppelverkoop en gewoon exact wat ze wel nodig hebben.
als je kijkt naar kant-en-klare email-oplossingen dan zie je wel wat opensource projecten zoals iRedmail enzo. bij sommige van die projecten gebruiken ze (delen van) nextcloud voor specifieke taken maar wat ik vooralsnog jammer vind is dat er geen fully-supported mail stack bij Nextcloud geleverd wordt.

al is er inmidddels geloof ik wel een (comunity-) add-on voor nextcloud AIO (docker stack).
het grote probleem is een beetje dat dat inhangt tussen een echte integratie met nextcloud en een soort worm-vormig aanhangsel door zowel die mailadon als nextcloud lid te maken van een 3rd party ldap.

ik vraag me dan af waarom er geen imapd server is die een-op-en zijn userdata rechtstreeks uit de nextcloud-account data haalt en voor smtpd zou ik liever zien dat men gewoon smarthosting promoot vanwege reputaties enzo.
Ik heb Nextcloud + Keycloak draaien en dat werkt mooi, maar inderdaad niet voor mail. Mail is dan ook vrij moeilijk want qua authenticatie ouderwets. Het is mij nog niet gelukt om mijn geauthenticeerde Keycloak-user door te fluiten naar bijvoorbeeld Dovecot of Postfix zodat die twee snappen wie ik ben zodra ik dan aan Nextcloud (of Roundcube for that matter) heb kenbaar gemaakt. Dat heeft veel te maken met de manier waarop IMAP en SMTP als protocollen in elkaar steken.
Er missen dan nog steeds wel dingen zoals bijvoorbeeld een goede vervangende mdm voor Intune en zoiets als autopilot. Daarnaast missen alternatieven zoals openldap natuurlijk nog wel wat mogelijkheden ten opzichte van AD en Entra. Voor bestaande omgevingen is het lastig om om op meerdere vlakken in te leveren.
OpenLDAP is natuurlijk ook alleen maar een LDAP-directory. AD is meer dan dat, maar ook meteen een draak van een product dat allerlei taken met elkaar verknoopt die eigenlijk niet aan een enkel product zouden moeten worden toevertrouwd. Samba kan het, als alternatief, maar waarom zou je nog?

Entra is wat minder een samenraapsel en daarmee ook wat beter over te nemen met bijvoorbeeld Keycloak of andere IDP's.

De kunst is de functionele behoefte los te zien van Windows-ismen die zodanig gemeengoed zijn geworden dat mensen er blind voor zijn geraakt, terwijl de Microsoft-manier vaak helemaal niet per definitie de beste manier is om een probleem op te lossen.
Natuurlijk, ik kan mij zo voorstellen dat je een stuk minder policies/configs nodig hebt voor een Linux client dan een Windows client waar je alles uit moet slopen zoals ai, ads, telemetry en cloud storage. Maar omdat er soms zoveel mogelijk is in een WIndows omgeving kan het zijn dat net jouw organisatie weer een of ander niche feature gebruikt. Dat zorgt er alleen wel voor dat je goed moet onderzoeken of het voor de organisatie geschikt is en niet simpelweg het 1op1 kan vervangen. Dat is denk ik wel het grootste probleem waar je normaal gesproken langzaam en organisch als organisatie je omgeving opbouwt wordt dit in een keer je hele omgeving omgooien. Daar is meestal ook geen draagvlak voor.

Ik denk dat het al een mooie stap is voor de meeste organisaties als servers 90% op linux draaien, clients nog wel op Windows maar met grotendeels Europese applicatie gebaseerd op open standaarden. Natuurlijk is het wel goed dat er voortrekkers zijn die wel al grote stappen maken.
Nuance is denk ik dat school leerlingen geen Staff zijn en dus de data compliancy niet nodig hebben tenzij ze een universiteit zijn.

Voor MBO leerlingen etc is geen data governance of security nodig gezien het alleen om data in transit gaat.

Vraag me wel af wat de kosten zijn van nextcloud aangezien Surf M365 aan kan bieden met een SLB , per gekochte A5 voor faculty krijgen ze 45 A5 voor student gratis , en volgensmij zijn die A5 al niet duur met het volume dat surf inkoopt.

Het nu terug gaan naar eigen hosting en beheerder en hardware en datacenters lijkt me niet goedkoop.
De kosten zullen mogelijk een dingetje zijn, al zullen er ook zijn die het de extra kosten waard vinden. Net zoals dat er nu genoeg mensen zijn die een Europese auto of Europees bestek kopen, zelfs áls die auto en dat bestek iets duurder zijn. Ik ga ervanuit dat niet alle scholen op extra kosten zitten te wachten, maar dat er wel wat zullen zijn die het niet erg vinden. En wellicht dat die de kostprijs voor anderen wat kunnen drukken, want hoe meer afname, hoe goedkoper het wordt. :)
Maatschappelijk lijkt het er een beetje op dat we het lesje aan het leren zijn... Goedkoop is veelal duurkoop.
Ik weet niet of de kosten bij de clubs aan de andere kant van de plas perse lager zijn. Ik denk dat ze zelfs hoger liggen normaal dan hier, omdat er hier geen (of in ieder geval veel minder) betaalde software licenties meespelen. Ik zie verder geen duidelijke variabelen die dan weer in het voordeel van de Amerikaanse partijen zijn.
@TheVivaldi Over scholen gesproken, ik verwacht eigenlijk dat ouders op een goed moment ook gaan nadenken over waar de data van hun kinderen staat, waarmee er een druk op scholen komt om hun beslissing uit het verleden nog eens te heroverwegen.
Nuance is denk ik dat school leerlingen geen Staff zijn en dus de data compliancy niet nodig hebben tenzij ze een universiteit zijn.

Voor MBO leerlingen etc is geen data governance of security nodig gezien het alleen om data in transit gaat.
De AVG is ook gewoon op hun gegevens van toepassing.
De initiële kosten zijn natuurlijk wat hoger, maar ik verwacht dat de kosten op de lange termijn lager of vergelijkbaar zullen zijn.
Ik lees vaak dat Nextcloud een alternatief is voor commerciële E-mail providers. Helaas is de bij Nextcloud meegeleverde mail app alleen een E-mail client. Je moet dan nog steeds ergens een mailserver opzetten of afnemen.
Nextcloud Groupware icm een standaard mailserver die je bij elke linuxdistro zo in de lucht hebt? Als je het een kan hosten, kan je in de regel het ander ook wel.
Ja, het kost niet alteveel moeite om zelf een maiolserver op te zetten, indien je bekend bent metLinux.

Het gezeur eromheen, dat is tegenwoordig een enorm struikelblok. Want de maiservers van Google en Microsoft doen namelijk niks met de mail die jouw mailserver naar hen toe transporteert. Want jij bent een te kleine partij en zij zijn te druk met hun eigen mailservers.

En dan zijn er de anti-spam organisaties die jouw mailserver zonder blikken of blozen op hun blacklist zetten, ook al is dat niet jouw schuld. Kun je dat weer gaan regelen om daar vanaf te komen.

Maar omdat je op die lijst terecht bent gekomen, vinden Google en Microsoft jouw mailserver nog steeds onbetrouwbaar voor een paar weken tot maanden. Bovenstaand geneuzel, dat is waarom je beter je mailserver capaciteit inkoopt bij een partij als Proton of soortgelijke (grote) mailhosters.
Dat is letterlijk eennkeestie van:

- zorgen voor een goed IP adres. Consumentenlijnen willen vaak IP adressen hebben in ranges die geblokkeerd worden, doordat juist vanuit die ranges veel spam komt. Bv een VPS’je regelen.
- je DNS records goedzetten, denk aan bv je SPF en DMARC..

Ik host al jaren zelf en sta nergens op een blacklist.
En dan zijn er de anti-spam organisaties die jouw mailserver zonder blikken of blozen op hun blacklist zetten, ook al is dat niet jouw schuld. Kun je dat weer gaan regelen om daar vanaf te komen.
Daarom is mail echt het enige dat ik nog niet zelf host. Ik ben er 1 heel jaar mee bezig geweest en ik heb het gewoon niet voor elkaar gekregen.
Die extra stappen moet je gedeeltelijk ook doen bij MS en Google als je een eigen domein hebt. Het grootste voordeel van je mailserver te laten hosten als bedrijf is vooral dat je onmiddelijk ook anti-spam en antivirus hebt. Dat zelf laten lopen op je mailserver is echt een verschrikkelijk gedoe, zelfs als je er vertrouwd mee bent. (Dat verschilt overigens niet veel tussen postfix of on premise Exchange in mijn ervaring).

Erg snel op blacklists kom je overigens niet tenzij je een open relay open zet, en geen dkim/dmarc hebt. En dan sta je er eigenlijk best terecht op. En er af geraken is ook niet zo moeilijk. Het voornaamste is weten waar je daarvoor moet zijn. Want al die processen zijn eigenlijk grotendeels geautomatiseerd.

En ook relatief vervelend, maar nu ook niet zo moeilijk natuurlijk, is dat je zelf instaat voor je eigen hardware als je een eigen mailserver hebt. Als die kapot is, of de stroom valt uit voor langer dat je ups draait, gaat iedereen die jou een mail wilt sturen, al snel foutmeldingen krijgen...
Anti-spam en antivirus zijn ook niet moeilijk. Waar komt toch die angstcultuur vandaan? Ik hoor en lees nu al jaren dat mail zo verschrikkelijk moeilijk is om te hosten. Onzin. Het is een verzameling van componenten die je met elkaar in balans moet houden. Dat is Kubernetes ook, maar dat vinden we met zijn allen dan weer wel prachtig. Waarom doen we zo ingewikkeld over mail?
Welke angst probeer ik te veroorzaken door wat ik toevoeg? Of iets makkelijk of moeilijk is, is natuurlijk subjectief en afhankelijk van welke mailserver je gebruikt, hoeveel gebruikers je moet ondersteunen en wat die hun verwachtingen zijn. (En ongetwijfeld je eigen ervaring met de stack die je gebruikt) Ik heb het over situaties in een bedrijfscontext, waar gebruikers eigenlijk verwachten dat een spam-mail heel weinig voorkomt, en mails met virussen eigenlijk nooit. En mijn context is dan voornamelijk dat het gaat om een Windows netwerk waar iemand geld wou besparen op ofwel Exchange (on prem) door een postfix te gebruiken, of wou besparen op Exchange Online, door Exchange on prem te gebruiken toen dat qua user-licentie nog goedkoper was.

Als ik dan bijvoorbeeld naar postfix kijk, vind ik het niet erg eenvoudig om iets anders dan de standaard clamav te gebruiken icm amavis. En ik zeg dat als iemand die een relatief korte periode klanten moest helpen om dat gedaan te krijgen. Dat het kan, is 100% waar. Maar doen alsof dit makkelijk is, klopt in mijn ervaring niet. Bijkomend is het in mijn ervaring ook zo dat die engine van de commerciële av-scanners die ik hiervoor gebrukte (toendertijd Panda, geen idee of die het nog doen sinds ze door Watchguard zijn gekocht, en Sophos) veel beperktere signatures hadden, die ook niet zo vaak geupdate werden. Of toch al zeker in vergelijking met de engines die ze leverden voor een Exchange (on prem) installatie. Je kan natuurlijk stellen dat het net die zijn die je zeker niet mocht gebruiken, maar dat illustreert op zich het punt dat ik bedoel.

In die zin vond ik het toen verschrikkelijk, zeker in vergelijking met het gemak dat je eigenlijk wel hebt met een gehoste oplossing zoals bijvoorbeeld Exchange Online.
Of de tijd die je daarin insteekt de moeite is in vergelijking met wat een gehoste oplossing kost, is natuurlijk iets dat iedere organisatie voor zich moet uitmaken.
Kolder. Je kunt gewoon nog steeds een eigen mailserver in de lucht hijsen en die doet het ook gewoon met Microsoft, Google en de hele rest van de wereld. Je moet alleen wel zorgen dat je er zelf geen zooitje van maakt. Is dat moeilijk? Niet per definitie, maar je hebt er wel werk aan. Ik doe het al decennia en heb het ook voor een grote onderwijsinstelling in het zuiden des lands een paar jaar mogen doen. Gewoon met een open source stack (FreeBSD destijds nog, Postfix etc.)

Wat moet je hebben? Een fatsoenlijk netwerk om spullen te hosten, en dat moet je dus niet doen op een lijntje dat van aardappelschillen aan elkaar hangt.
Ik zit in Zuid-Amerika en moet communiceren met Exchange servers in de EU. Jij hebt geen idee hoe vaak dit fout gaat, want A.) Microsoft/Google, B.) locatie en C.) Niet alleen heb ik met anti-spam organisaties te maken in de EU, maar ook in Zuid-Amerika en de VS.

Waarom de VS? Alhoewel er een kabel ligt die Brazilie met de EU verbindt, Praktisch alle verkeer word via de V.S. gerouteerd voordat het de Atlantische oceaan mag oversteken.

Mail-verkeer uit Zuid-Amerika (met name Brazilië) staat slecht aangeschreven, ook al heb je DKIM/DMARC op je mail server geconfigureerd. Dus wordt je zowiezo al gewantrouwd in het beste geval en is er praktisch niks voor nodig om op de blacklist van MS en Google terecht te komen, want anti-spam organisaties in de VS en Zuid-Amerika zijn bij lange na niet zo geautomatiseerd als bijvoorbeeld SpamHaus in de EU, wanneer je (ten onrechte) op een van hun lijst terecht bent gekomen.
Ik vind het wel een gemiste kans. Ze zijn veelvuldig in het nieuws terwijl hordes consumenten op zoek zijn naar Europese alternatieven voor de services van Microsoft en Google. Die beginnen bij mail en cloud diensten. Maak het dan zo makkelijk mogelijk. Als er straks weer een normale president zit in de VS, dan is je kans om in die markt te springen wellicht verkeken.
Met Mox en Stalwart is dat goed te doen. Zelf beheer ik professioneel een postfix /dovecot setup. Werkt ook prima. Hiervoor kun je ook naar een Nederlandse partij als je het niet zelf wil doen. Dankzij goede standaarden kun je verschillende onderdelen aanbieders vergelijken.
Echt top van SURF dat ze dit doen. Het onderwijs is bij uitstek een plek waar je de vanzelfsprekendheid van de Big Tech leveranciers van onderaf en toekomstgericht afbouwt. Voor zover ik het gevolgd heb, pakken ze het ook echt pragmatisch aan. Dus niet een Microsoft = evil en moet 100% vervangen worden maar kijken wat werkt en zo stap voor stap afhankelijkheid afbouwen.
Mooi, dat is goed nieuws.

Ik werk bij een bedrijf dat Nextcloud aanbiedt, en sinds die oranje idioot weer in het Witte Huis woont, loopt het storm met de aanvragen. Goeie ontwikkeling, jammer dat we er op deze manier toe gedwongen moesten worden.

Benieuwd wat SURF daar morgen op de Nextcloud Enterprise Dag in Utrecht over gaat zeggen.
Ik werk al jaren met Nextcloud, zowel gehost bij een partner, als op onze eigen bare metal in huis. en deze twee zijn in sync met elkaar. wij houden het liefst al onze data een beetje "om de hoek".

Helaas ben ik morgen verhinderd voor de Nextcloud day, wordt interessant daar in Utrecht.

Ik denk dat er de komende tijd wel meer partijen bij komen welke het gaan aan bieden, zowel enterprice, als MKB.
"Fear the power of angry people in large numbers."

Dit voelt als de ondernemers geest bij aversie.

Meer keuze, meer vrijheid en een Nederlandse leverancier

Ik wordt hier heel blij van.
Sinds zowat 2013 draai ik Owncloud en nadien Nextcloud instances in eigen beheer.

De trigger in 2013 was "Edward Snowden" die me deed inzien dat ik een eigen CalDav en CardDav server nodig had voor de familie. Zonder NSA toezicht en dus zonder Google Cloud of Apple Cloud stuff.

Lang draaide dat op een HP N36 server, bare metal, maar de laatste +10 jaar draait het in een KVM virtuele machine op een KVM linux host.

Omwille van de geplande migratie van het onderliggende Operating system had ik nood om twee nextcloud instances te kunnen draaien naast elkaar tijdens de migratie. Dus 2 verschillende KVM virtual machines met 2 verschillende Nextcloud instances achter dat ene IP adresje van de ISP.

Ik heb onlangs een extra KVM virtual machine met de nginxproxymanager voor gezet, zodat ik afhankelijk van de DDNS naam terecht kom op de oude of de nieuwe server.

Die nginxproxymanager zorgt zelf voor het opzetten van de Let's encrypt van de verschillende hosts, is gewoon een vinkje aanklikken dat ik een SSL connectie wil hebben. Nog nooit zo eenvoudig Let's encrypt certs opgezet.

Dus Nextcloud, Linux VM's, Nginx reverse proxy en LetsEncrypt werken echt fijn samen. Laat je niet tegenhouden. En de hardware die al die KVM draait is een 10 jaar oude Intel NUC met 16 GB aan Ram die ergens tussen de 7 en de 9 Watt verbruikt.

[Reactie gewijzigd door afnay op 14 april 2026 21:27]

Goede ontwikkeling. Ooit OwnCloud gedraaid totdat het niet meer op Windows Server beschikbaar was. Daarna nog even naar NextCloud gekeken, maar geklooi met Containers was ik zat nadat ik twee keer mijn data kwijt was. Maar het was een leuk product.

Nu draai ik Grommunio, en dat is misschien wat beperkter, maar dat draait native op Suse en daar voel ik mij toch wat zekerder mee.

Ook nog met NextCloud gespeeld, maar op een Linux VM werkt hij niet lekker met mijn Ngnix reverse proxy en LetsEncrypt. En om meerdere VM’s in te richten met Docker om daar 1 container op te draaien is ook weer te veel van het goede.
Heb het hier prima draaien, al jaren lang, maar dan via HAProxy (via pfSense). Mogelijk heb je niets aan deze opmerking, maar als je de instellingen wil zien om het op die manier te draaien stuur mij dan een PM (ik ben zeker niet elke dag aanwezig dus heb alsjeblieft geduld als ik niet heel snel reageer).

EDIT: zie nu de reactie van afnay hieronder. Denk dat hij nuttiger informatie voor je heeft omdat, zo te zien, zijn setup meer aansluit bij jouw setup dan die van mij. Maar het aanbod staat.

[Reactie gewijzigd door Dela Vandaag op 14 april 2026 23:25]

Waarom zou je Nextcloud in een container draaien? Het zoemt hier al jaren probleemloos op FreeBSD in de meterkast. Upgrades zijn een procesje dat ik na de tweede keer in een shellscriptje geprakt heb en dat loopt naadloos. Maakt echt niet zoveel uit of dat ding nou 3 of 300 gebruikers zou hebben.
FreeBSD is leuk om een keer mee te testen. Ga er eens naar kijken.
Eindelijk! Het onderwijs is hier echt hard aan toe, ook al weet 90% die in het onderwijs werkt dat nog niet.
Ik ben niet perse enthousiast.

Ook al ben ik enorm voorstander van open source en onafhankelijkheid, Nextcloud is simpelweg nog niet ver genoeg om een stabiele workflow te bieden.

Ten eerste is het buggy. Zo gebruiken ze OpenOffice voor het bewerken van documenten waarin samenwerking mogelijk is. Dat leidt regelmatig tot corruptie van documenten in de Nextcloud omgeving. Best vervelend als je weken samen aan een document hebt gewerkt en plots is het allemaal weg.

tevens is het belangrijk om personeel mee te nemen en te trainen als het gaat om sharing en toegangsrechten. Op dit moment kunnen wij vrijuit delen. Er is een mooie folder structuur bedacht, maar subfolders worden met specifieke gebruikers gedeeld. Deze verschijnt vervolgens als hoofdmap bij degene waar hij mee is gedeeld. Dat wordt snel een clusterf*ck als je probeert samen te werken / aan te geven waar men een bestand kan vinden. Niet perse een Nextcloud ding, maar het hangt nouw samen tussen features / functionaliteit en implementatie.

al met al zijn er zeker ook goede dingen. Zo vind ik de virtual file sync echt top! Wel alle files, maar niet de data.

Ikzelf ben eigenlijk voorstander van de simpele file server met file locking. Dan heb je autonomie en alles beheerd in eigen omgeving.
Als er niet mee gewerkt wordt, komt het ook nooit verder. Het gaat hard momenteel, en dat komt juist doordat er mensen zijn die het gebruiken en actief bijdragen aan de verdere ontwikkeling.

Het staat je natuurlijk ook gewoon altijd vrij om een server met Samba in de lucht te hijsen, heb je ook filesharing.
Ik ben een SURFdrive-gebruiker van het eerste uur, eerst op ownCloud en nu op Nextcloud. Gek genoeg is het enige corrupte bestand dat ik ooit heb gehad ontstaan door Microsoft (Word). Dat was mijn proefschrift. Reken maar dat ik er spijt van had dat ik hier een Microsoft-applicatie voor had gekozen.

We gebruiken Nextcloud (Files en Office) onder de motorkap voor bijna 100.000 eindgebruikers. Dat zouden we niet doen als de software onbetrouwbaar was. Voor ons staan stabiliteit en continuìteit van de dienstverlening met stip op 1. Beschikbaarheid nemen we ook erg serieus.

Als onderdeel van onze diensten en in de pilot bieden we Collabora Online. Dat werkt minder goed voor real-time samenwerking dan OnlyOffice. Ikzelf werk daarom veelal lokaal. Werk je intensief samen in documenten, dan krijg je conflicten en dubbele versies. Er valt mee te leven, maar het is verre van ideaal. Daarom volgen we de ontwikkelingen rondom Euro Office met interesse.

Delen en toegang geven wijzelf veel aandacht. Dat geldt ook voor de kwestie die jij aanstipt. Met Nextcloud hebben we aan verbeteringen gewerkt, die we heel binnenkort beschikbaar gaan stellen. We vinden dit een mooi voorbeeld van wat er mogelijk is als we samen andere keuzes maken en in alternatieven gaan investeren. Ze zijn misschien niet meteen zo gebruiksvriendelijk als je zou willen, maar ze worden beter als je ze aandacht geeft.
Oh ik snap het hoor. Als er veel gebruikers over gaan wordt het in toenemende mate duidelijk wat werkt en wat niet. Op een rap tempo.

Implementatie en personeel meenemen in die overgang is echter wel key. Doe je dat niet dan krijgen dit soort ontwikkelingen een negatieve reputatie en grijpt men terug naar “wat wel werkt”. Daarmee krijg je een digitale leer en werkomgeving die enorm wildgroei aan applicaties heeft dat niet meer te overzien is. Iets wat in het onderwijs bijvoorbeeld enorm aan de hand is. Voor je het weet is het niet meer een ict kwestie maar een cultuur kwestie.
Dat klopt, organisatie en cultuur vormen een grotere uitdaging dan de techniek. Daarom zijn we begonnen met de enthousiastelingen en besteden we veel aandacht aan de functioneel beheerders en andere ondersteuners binnen instellingen, onder andere door trainingen en een wekelijks 'spreekuur'. Zij gaan het verschil maken.
Gek genoeg is het enige corrupte bestand dat ik ooit heb gehad ontstaan door Microsoft (Word). Dat was mijn proefschrift. Reken maar dat ik er spijt van had dat ik hier een Microsoft-applicatie voor had gekozen.
Dit is statistisch gezien natuurlijk een volkomen foute conclusie.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn