Nachtslot, tijdslimiet en weg algoritme: Instagram verandert voor tieners in VS

Meta

Meta trekt miljarden uit om een grote Amerikaanse rechtszaak over verslavende sociale media te schikken. Minderjarigen krijgen onder meer tijdslimieten en een nachtmodus, maar Meta wil alleen het volledige bedrag betalen als TikTok en YouTube ook meedoen. Daarmee probeert het bedrijf niet alleen jongeren te beschermen, maar ook te voorkomen dat concurrenten van de strengere regels profiteren.

Als Meta een klein kind was, zou het langer televisie willen kijken terwijl het op tijd naar bed moest. Het zou naar een oudere broer wijzen en zeggen: 'Maar dan moet hij ook eerder naar bed, want anders is het niet eerlijk.'

Instagram beperkt volwassenen die berichten
sturen naar tieners.

Grote techbedrijven zijn opvallend vaak kleine kinderen. Veel mensen hebben vast wel de kop gelezen waarin staat dat Meta aan Amerikaanse staten 18 miljard dollar gaat betalen. Wat daar niet bij staat, is dat Meta 30 procent van het bedrag alleen uitkeert als YouTube en TikTok ook betalen en maatregelen nemen.

Of zoals een topman van Meta het zegt: "We roepen onze branchegenoten, TikTok en YouTube, op om dit nieuwe raamwerk onmiddellijk te implementeren. Als ouder ben ik trots op het werk dat Meta in het verleden heeft verricht om kinderen te beschermen, en op deze baanbrekende nieuwe overeenkomst. Het succes ervan hangt er echter van af of alle andere socialemediaplatformen het voorbeeld van Meta volgen."

Meta wil dat concurrenten meedoen

Toch zit er wel wat in. Als Instagram niet beschikbaar is, gaan jongeren onvermijdelijk scrollen in een andere app. En hoewel YouTube en TikTok nu geen dringende reden hebben om te luisteren naar wat Meta zegt, kan dat wel snel komen. Want de rechtszaken stapelen zich op: in de VS alleen al lopen duizenden zaken tegen Meta, Snapchat, TikTok en YouTube.

Met deze schikking in de grootste rechtszaak van allemaal hoopt Meta een uitweg te hebben gevonden, natuurlijk zonder te erkennen dat het bedrijf bewust jongeren en volwassenen verslaafd wil maken aan zijn apps, met als enige doel de eigen omzet te verhogen.

Een tiener gebruikt sociale media onder toezicht van de ouders. Beeld: Meta

Maatregelen

Meta heeft de voorwaarden voor de schikking zelf online gezet. Het is gebruikelijk dat de aangeklaagde partij in een schikking geen schuld erkent. Het is voor de staten ook niet belangrijk, want het gaat om de maatregelen die Meta gaat nemen. Het is nog onbekend wanneer al die maatregelen van kracht worden.

Individueel zijn die maatregelen niet waterdicht of lijken ze niet veel voor te stellen, maar het gaat om de combinatie én om het signaal dat ervan uitgaat. Meta is een van de grootste bedrijven ter wereld. Deze rechtszaak heeft het grote techbedrijf gedwongen tot ander beleid.

Functie	Beschrijving
Tijdslimiet	Een standaardtijdslimiet van twee uur per dag die tieners alleen met toestemming van een ouder kunnen uitschakelen. Deze limiet is cumulatief voor Facebook en Instagram.
Nachtmodus	Een standaardblokkade van apps tussen middernacht en zes uur 's ochtends. Dit betekent dat tieners in deze periode bijvoorbeeld niets kunnen plaatsen en hun Feed, Stories, Verkennen of Reels niet kunnen bekijken.
Schoolmodus	Meldingen worden standaard uitgeschakeld tussen 08:00 en 15:00 uur. Tijdens deze uren ontvangen tieners geen pushmeldingen meer, behalve directe berichten en waarschuwingen over de beveiliging of veiligheid van hun account.
Regelmatige herinneringen	Tieners ontvangen een herinnering na iedere periode van 15 minuten onafgebroken schermtijd op Facebook of Instagram. Ze krijgen ook herinneringen wanneer hun totale dagelijkse gebruik 60 minuten en 90 minuten bereikt.
Algoritmische feed uit	Tieners kunnen ervoor kiezen om een niet-algoritmische feed als standaard in te stellen. Ouders kunnen de standaardervaring van hun tiener zo aanpassen dat de algoritmische feed geen optie meer is.
Autoplay	Tieners kunnen automatisch afspelen uitschakelen, zodat inhoud niet langer automatisch wordt afgespeeld. In plaats daarvan moeten ze een doelbewuste actie uitvoeren, zoals tikken of vegen, om meer te zien. Ouders kunnen ervoor kiezen om autoplay niet beschikbaar te maken voor hun kinderen.
Weg met likes	Tieners zien standaard het aantal likes en reacties op berichten niet.
Uitschakelen van filters voor cosmetische chirurgie en extreme make-up	Meta verbiedt tieners al om filters voor cosmetische chirurgie te gebruiken en verbiedt nu ook extreme make-upfilters.
Leeftijdsverificatie	Sterkere technologie om actief accounts te herkennen die mogelijk toebehoren aan kinderen jonger dan 13 jaar of tussen de 13 en 17 jaar, zodat Meta ervoor kan zorgen dat die accounts in ervaringen terechtkomen die zijn ontworpen voor tieners.
Ongewenst contact van vreemden	Meta maakt het voor volwassenen moeilijker om tieners te vinden, te volgen of met hen te communiceren.
Rapportage en continue bescherming tegen schadelijke inhoud	Meta verwijdert schadelijke inhoud sneller en maakt melden makkelijk.
Versterking van ouderlijk toezicht	Ouders krijgen meldingen wanneer een tiener een secundair account koppelt en bij interacties met potentieel verdachte accounts. Ook krijgen ze updates over het gebruik door hun tiener en eventuele wijzigingen die diegene probeert aan te brengen in de beschermende instellingen.

Directe berichten blijven buiten schot

Die maatregelen zijn bij elkaar genomen een heel pakket. Dm's vormen de grote uitzondering. Op alle platforms gelden regels zoals de schermtijdlimiet en nachtmodus niet voor de dm-functies. Dat is een heet hangijzer. Aan de ene kant is communicatie met andere mensen belangrijk, aan de andere kant kunnen tieners de hele nacht blijven kletsen via Instagram. Meta noemt nergens WhatsApp, vermoedelijk omdat dat in de VS geen groot marktaandeel heeft.

De apps Facebook en Instagram zijn beide eigendom van Meta. Beeld: Getty Images

De maatregelen gaan er allemaal vanuit dat een minderjarige een account heeft dat gekoppeld is aan dat van een volwassene. Dat is gebruikelijk, maar voor een aantal maatregelen is het noodzakelijk. De ouder of verzorger kan de schermtijdlimiet opheffen en instellingen aanpassen rond de feed. Hoe dat gaat zonder gekoppeld account, is niet duidelijk.

De nachtmodus en schermtijdlimiet vallen in eerste instantie het meest op, maar Meta zal het meest te lijden hebben onder de beperking van de algoritmische feed. Dat jongeren posts en Stories van contacten bekijken, is niet wat hen het meest verslaafd maakt en hen dus het langst in de app houdt.

In Nederland is dat al uit te proberen, maar in België niet. Door een uitspraak in een door Bits of Freedom aangespannen rechtszaak kunnen Nederlandse gebruikers de chronologische tijdlijn als standaard instellen. Er zijn geen cijfers over het effect, maar individuele anekdotes wijzen erop dat het grote gevolgen heeft voor de tijd die gebruikers op Instagram doorbrengen.

Ook het verbergen van aantallen likes en reacties kan invloed hebben op de ervaring op Instagram. Het vergelijken van posts wordt daardoor veel moeilijker, iets dat veel mensen bewust of onbewust wel doen.

De maatregelen gelden vooralsnog alleen in de VS en alleen voor minderjarigen. Ze zullen de gebruikservaring op Instagram en Facebook drastisch veranderen. Meta wil niet voor niets dat TikTok en YouTube dezelfde maatregelen doorvoeren: anders verliest het bedrijf marktaandeel.

Rechtszaak

De schikking is onderdeel van een rechtszaak die drie jaar loopt. De aanklacht kwam er eind 2023 en de lijn van de tientallen staten was dit: de apps van Meta zijn verslavend en dat zorgt voor mentale problemen bij jongeren. De kosten voor behandeling van die problemen komen bij de staten terecht. Volgens de aanklagers zorgen de platformen van Meta bij jonge gebruikers voor een verhoogd risico op onder meer 'depressie, angststoornissen, insomnia en slechte invloeden op school en in het dagelijks leven'.

Verslavend appontwerp leidt tot steeds meer rechtszaken. Beeld: Maskot/Getty Images (Beeld ter illustratie)

De aanpak om grote techbedrijven aan te spreken op de verslavende werking van apps was toen nieuw. Tot dan toe richtten rechtszaken zich op de content, zoals schadelijke video's. Het nadeel daarvan was dat in de VS techbedrijven bescherming daartegen hebben via de Section 230-regel. Die houdt in dat een bedrijf verantwoordelijk is voor inhoud op het eigen platform, maar dat het juridische consequenties kan afwenden door zo goed mogelijk te modereren.

De juridische strijd over het ontwerp van apps bleek veel makkelijker, omdat eenvoudig is aan te tonen dat apps zijn ontworpen om gebruikers zo lang mogelijk vast te houden. Bedrijven hebben veel interne documentatie waaruit blijkt dat dit de intentie was en dat het inderdaad zo werkt. Als rechters meegaan in de redenering dat lang in de app blijven mentale schade veroorzaakt, dan zijn die zaken te winnen.

En dat blijkt het geval. Aanklager 'KGM' kreeg gelijk met haar stelling dat zij mentale schade had opgelopen door het verslavende effect van diverse apps. Daarna volgde nog een uitspraak van een rechter in New Mexico die leidde tot een boete van een half miljard dollar.

Dat verzwakte de positie van Meta in deze rechtszaak ook enorm, omdat socialemediabedrijven nu meerdere zaken verloren hebben. Het is dus ook geen wonder dat het bedrijf heeft aangestuurd op een schikking.

Behalve de maatregelen gaat Meta ook betalen. Dat is geen kattenpis, zelfs niet voor een bedrijf als Meta. Het betaalt 12,7 miljard dollar aan de staten die meededen aan de aanklacht. De rest van het geld, ongeveer 5,3 miljard dollar, komt alleen vrij als YouTube en TikTok ook meedoen. Die zouden ieder een tijdlimiet van een uur per dag moeten instellen voor jongeren en ieder ongeveer 2,7 miljard dollar moeten betalen aan de staten.

De maatregelen gelden voor tien jaar, behalve de tijdlimiet en nachtmodus, die in eerste instantie voor vijf jaar gelden. Als YouTube en TikTok meedoen, wordt dat tien jaar. De rechter heeft de schikking goedgekeurd, dus Meta kan de maatregelen relatief snel nemen.

Een ander saillant detail: Meta noemt YouTube en TikTok, maar niet Snapchat. De reden daarvoor is niet helemaal duidelijk.

Ook Snapchat wordt in de Verenigde Staten aangeklaagd om de vermeende verslavende werking van de app.

Meer dan alleen een rechtszaak

Dit speelt nu in de VS, maar er is wereldwijd veel meer te doen rond de verslavende werking van sociale media. Zo heeft Australië een socialemediaverbod voor jongeren onder de 16 jaar ingevoerd. Veel andere landen denken daar nu ook over na of hebben er concrete plannen voor. Dat geldt ook voor de Europese Commissie. Ook hebben veel scholen wereldwijd inmiddels een smartphoneverbod of soortgelijke maatregelen.

In Europa zijn meer maatregelen aanstaande. De Europese Commissie vindt Facebook en Instagram te verslavend. Meta mag daar nog op reageren en zal zich ongetwijfeld verzetten, maar die zaak kan ertoe leiden dat Meta opnieuw miljarden moet betalen en maatregelen moet nemen. De Commissie vindt dat Meta zijn apps moet aanpassen, bijvoorbeeld door video's niet standaard automatisch af te spelen en oneindig scrollen standaard uit te schakelen. Ook stelt zij ingebouwde schermtijdpauzes voor. Daarnaast moet het algoritme zich minder richten op het maximaliseren van interactie.

Er zijn steeds meer wetenschappelijke aanwijzingen dat de zorgen niet uit de lucht gegrepen zijn. Het World Happiness Report concludeerde dat jongeren in westerse landen de afgelopen vijftien jaar aanzienlijk minder gelukkig zijn geworden en wijdde de recentste versie aan sociale media.

Dit is een volgende stap in een proces dat inmiddels onvermijdelijk lijkt. Het tijdperk van algoritmische sociale media lijkt ten einde te lopen, in elk geval voor minderjarigen. De vraag lijkt niet meer óf overheden en rechters dit aan banden gaan leggen. De vraag is alleen nog hoe dat precies gebeurt. En dit gebeurt allemaal ondanks de weerstand van die machtige bigtechbedrijven, die zich als kleine kinderen zullen blijven verzetten tegen regels die eigenlijk goed zijn voor ons allemaal.

_{Redactie: Arnoud Wokke • Eindredactie: Monique van den Boomen}

Overheden beperken sociale media voor jongeren. Bron: NurPhoto/Getty Images

Reacties (25)

[goldstarflag]

Dit is niet genoeg. De EU moet de grote techbedrijven in hun geheel reguleren. Leeftijdsbeperkingen zijn simpelweg niet voldoende en een beetje een "cop-out" lijkt het wel. Volwassenen zijn net zo kwetsbaar als kinderen, zo niet nog kwetsbaarder, zeker als het gaat om politieke manipulatie. De algoritmen moeten transparant zijn en zouden berichten niet mogen onderdrukken of bepaalde standpunten promoten. Als ze zich hier niet aan houden, zou je ze gewoon volledig moeten verbieden in Europa.

[Romborum]

Als er een probleem is met verslavende algoritmes, en ik denk dat dit wel afdoende bewezen is, dan moeten we daar iets aan doen. Daarmee bescherm je vanzelf kinderen.

Politieke manipulatie gebeurt overal. Juist ook op reguliere nieuwssites, TV zenders etc. Ik weet niet zo goed wat je kan doen om dat te voorkomen.

[bzuidgeest]

Daar ga je gaat niet overal medestanders in vinden. Volwassenen zijn net zo vatbaar als kinderen. Maar heel veel mensen vinden dat ZIJ wel volwassen en verstandig genoeg zijn om er aan te ontsnappen. Meestal is dat gewoon gebrek aan besef denk ik, maar er zullen er vast een paar zijn, die er niet vatbaar voor is. Die hele groep wil geen beperkingen voor volwassenen. Voor kinderen kan je de meeste nog wel overtuigen, maar voor de rest? Ik betwijfel het, goed idee of niet.

De algoritmen moeten transparant zijn en zouden berichten niet mogen onderdrukken of bepaalde standpunten promoten.

Transparante algoritmen zeker, maar waarom zou een website niet een bepaald standpunt mogen promoten? Het moet alleen wel duidelijk zijn dat ze dit doen. Je kan van de GroenLinks social (als die bestaat) niet verwachten dat ze daar ook PVV gaan promoten in gelijke hoeveelheid. Of zich onthouden van een mening over die partij. Voorkeur hebben is net zo goed onderdeel van de (politieke) vrijheid ook van een website eigenaar. Het word pas eng als ze je onzichtbaar gaan sturen. Dus ik zie de algoritmen en sturing graag duidelijk gemaakt. Maar ik wil sites niet dwingen bepaalde standpunten uit te dragen. Ik wil wel kijken naar sites die valse informatie uitdragen, maar dat is niet hetzelfde.

Een website met een sociaal aspect, zo niet alle sites, kunnen niet echt neutraal zijn. De calve site vind hun pindakaas het beste. Greenpeace gaat geen artikel publiceren over een diner met walvis vlees. En als ik een site bouw voor mijn persoonlijke blog is duiden buiten fraude en oplichting ook vrij. En om echt advocaat van de duivel te spelen, als je echt onbevooroordeeld en neutraal wil zijn, moet je ook nazies en wat dan ook een plekje geven voor hun argumenten. Maar ik denk dat de meeste wel begrijpen dat dit onwenselijk is. En anders moet je de tolerantie-paradox maar eens googlen.

En wat betreft verbieden, dat lijkt me duidelijk. Je houd je hier aan de wet of de site gaat op zwart. Niet blijven aanmodderen met boetes, het moet ook een keer echt over zijn. Dan kunnen die gebruikers naar EU platforms (of vpn als sommigen zouden zeggem, maar dat moeten die mensen dan maar weten)

[Reactie gewijzigd door bzuidgeest op 27 augustus 2026 17:00]

[wiseger]

Techbedrijven moeten juist van de EU bepaalde standpunten onderdrukken. Dat is nu precies één van de kernpunten van de DSA, de EU wil desinformatie aanpakken.

[bzuidgeest]

Desinformatie en neutraliteit hebben enige overlap maar zijn geen elkaar uitsluitende begrippen. Ik denk niet dat iemand liegen tegen mensen als neutraal zijn ziet.

[wiseger]

Dus wil de EU dat berichten met leugens erin onderdrukt worden. @goldstarflag stelt dat berichten niet onderdrukt zouden mogen worden.

[bzuidgeest]

In de context van neutraliteit en niet in de context van oplichting. Er is een verschil.

[Ramzzz]

Goede ontwikkeling, in principe - op dit punt na: 'in de VS', dus de EU en de rest van de wereld kunnen hun eigen boontjes juridisch en qua wetgeving gaan doppen (EU daar al lang mee bezig), en een vergelijkbare zaak aanspannen, uit zichzelf gaat Meta niets aanpassen natuurlijk.

En ondanks de bewering (die ik ergens in de serieuze nieuwmedia media tegenkwam) 'settling is not admission of guilt' kun je er vergif op innemen dat ze wel degelijk met voorbedachten rade deze werkwijze hebben betracht.

[Reactie gewijzigd door Ramzzz op 27 augustus 2026 15:50]

[Joab9000]

Nu kan de EU wel makkelijk zeggen "wat je daar in de VS hebt ingevoerd moet hier ook" en dan heeft Meta gewoon geen tegenargumentatie meer. We kunnen alleen maar hopen!

[downtime]

Nu kan de EU wel makkelijk zeggen "wat je daar in de VS hebt ingevoerd moet hier ook" en dan heeft Meta gewoon geen tegenargumentatie meer. We kunnen alleen maar hopen!

Nou nee. Het gaat erom of Meta zich aan de wet heeft gehouden en die is in de EU nu eenmaal wat anders dan daar. Het zou heel raar zijn als de EU opeens doet als de Amerikaanse wet hier ook geldt.

[bzuidgeest]

'settling is not admission of guilt'

Dat is echter volledig correct. Alhoewel mensen het vaak niet zo zien. En het vaak duid op schuld. Echter in veel gevallen duid het ook op dat een mogelijk onschuldige persoon, die deze onschuld moeilijk kan bewijzen zich zo van een stuk straf af komt.

Rechtszaken zijn duur. Als je in den minne kan schikken is dat economisch en op andere vlakken heel erg aantrekkelijk. En met de settlement moet er ook wat gebeuren. En moet dat NU gebeuren. Een rechtszaak had nog jaren en jaren kunnen slepen en in die tussentijd gebeurd er niets

Dus die "serieuze" media van jou zijn helemaal correct als ze zeggen dat het geen schuldbekentenis is. En dat is belangrijk ook. Bij een veroordeling van meta kunnen anderen ook gaan klagen. Met een settlement is er niets bewezen en moeten anderen weer van voor af aan beginnen. Ik zie liever een echte veroordeling, maar die is in Amerika lang niet 100% zeker.

[Henk-Bakker]

Nu kan het wel....

Idealiter niet alleen voor tieners zou ik zeggen.

En wereldwijd.

[UltraInstinct]

Goed plan, als volwassene ben ik helaas ook verslaafd eraan geraakt laat staan hoe kinderen zich moeten voelen.

[Pietopdeheuvel]

Enige verschil tussen Meta en drugsdealers is dat drugsdealers illigaal opereren en illigale producten verkopen

Overeenkomsten (let op, cynisme, maar niet minder waar)

• Ze geven mensen iets dat verslavend kan werken.
• Ze bieden een gratis of goedkope eerste kennismaking aan.
• Ze verzamelen veel informatie over hun klanten.
• Hoe langer gebruikers blijven terugkomen, hoe meer ze verdienen.
• Ze investeren veel in het begrijpen van menselijk gedrag.
• Hun product werkt deels op dopamine en beloningsprikkels.
• Beiden hebben er belang bij dat hun klanten zo vaak mogelijk terugkomen.

[wiseger]

Alles werkt op dopamine en beloningsprikkels. Dat bepaald je motivatie. Als iets je geen beloning geeft, dan ervaar je het niet als leuk en is de kans dat je het vrijwillig nog een keertje doet erg klein.

Hardlopen leidt ook tot een verhoogde dopamine afgifte. Noemt men 'runner's high'. Doe je dat veel, dan wennen je hersenen eraan en heb je steeds meer nodig om hetzelfde gevoel te krijgen. Ook hardlopen kan dwangmatig worden.

[MM99]

Natuurlijk goed dat dit gebeurd. En uiteraard zal dit binnenkort ook naar EU komen.

Alleen zit ik wel ergens mee. Ik heb geen Instagram meer. Mijn kinderen zijn nu nog te jong voor social media (onder 8 jaar), maar dat gaat wel binnenkort veranderen ben ik bang. Dat zou dan betekenen dat ik ook Instagram moet hebben, zodat ik mijn kind in de gaten kan houden. Waarom? Omdat Meta het vertikt om niet standaard in te stellen dat de app's niet verslavend zijn. Ze betalen lieverd miljarden.

[Henrikop]

Zo zie je dat de het mantra "EU kan alleen maar reguleren" niet helemaal terecht is. De US reguleren op veel vlakken nog veel meer dan in de EU, maar alleen de slechte voorbeelden worden groot gemaakt alsof de EU helemaal dom is.

In de VS kun je geen skates huren zonder helm en bescherming en wee als je deze niet gebruikt. Zo zijn er duizend voorbeelden dat regulering.

Even los of ik het met de inhoud van de rechtszaak eens ben. Persoonlijk doet het pijn in mijn hart dat een hele generatie verslaafd is gemaakt aan de telefoon (in brede zin, dus ook Snap, WhatsApp e.d.) . Ik weet ook niet wat de oplossing is en dat een "patch" zoals deze wellicht makkelijker te implementeren is, maar veel ongewenste side effects heeft. Als kinderen een social media "verbod" krijgen betekent dit dat iedereen zich dus moet identificeren, ook volwassenen. Om een voorbeeld te noemen.

[Jeffrey]

Ik ben inmiddels al een tijdje mijn Instagram en Facebook account op inactief staan en ik moet zeggen dat het mij meer rust geeft. Voor mij was het aan het begin heel moeilijk om deze apps met rust te laten en dat als volwassen persoon die rationele keuzes kan maken. Voor een kind is dit bijna niet te doen. Het is goed dat ze hier nu eindelijk wat aan gaan doen.

[TwekMek]

In dit geval is het natuurlijk erg belangrijk dat dit gebeurt. Mijn inziens moet het niet alleen voor kinderen zo zijn, maar ook voor volwassenen. Je zou verwachten dat de meeste volwassenen wel inzien hoe slecht Meta en TikTok etc. voor je zijn, maar ze maken er extreem veel gebruik van en die groep mensen kun je wat mij betreft direct in dezelfde groep plaatsen als rookverslaafden, gokverslaafde etc. Je ziet ze zelfs achter het stuur van de auto nog met social media bezig zijn.

Wat mij betreft straf je die mensen zo extreem, dat opnieuw gebruik van een mobiele telefoon achter het stuur direct een celstraf oplevert.

Volwassenen die gebruik maken van Meta en andere vergelijkbare programma's zijn veelal de realiteit al kwijt.

[D-Ed]

‘Software ontwikkelaars’… Eerder de best betaalde psychologen van de wereld die op de loonlijst staan van Meta om zo verslavend mogelijke apps te ontwikkelen om mensen/kinderen zo lang mogelijk aan de het scherm te kluisteren..

Dit soort partijen mogen een flink tik op de vingers krijgen en blijkbaar werkt het als het ze heeeel veel geld kost..

[lexited]

Blijkbaar wil men dat..

[downtime]

Jij bent natuurlijk ook voor legalisering van drugs. Want rechters en overheden moeten niet op de stoel van de handel gaan zitten, en al helemaal niet bepalen wat mensen met hun eigen lijf willen doen.