Uitspraak in rechtszaak VS legt bom onder verdienmodel YouTube, Insta en TikTok

s

Het is nu vermoedelijk code rood in de bestuurskamers van alle socialemediabedrijven. De uitspraak van de jury in een rechtszaak in Los Angeles was namelijk heel duidelijk: een jonge vrouw die claimde schade te hebben opgelopen door verslaving aan sociale media kreeg gelijk. Dat Meta en Google drie miljoen dollar moeten betalen, zal hen worst zijn. Dat is wisselgeld voor ze. Maar dit betekent vermoedelijk ook dat zij niet anders kunnen dan hun apps aanpassen om ze minder verslavend te maken. Dat zou een ware omwenteling betekenen voor alle miljarden gebruikers wereldwijd.

De rechtszaak

De lijn van de aanklagers in opdracht van de 20-jarige vrouw was anders dan in eerdere soortgelijke zaken. Zij richtten zich niet op de inhoud op Instagram en YouTube, maar op het ontwerp van beide apps. Door eindeloos te kunnen scrollen en eindeloze algoritmische aanbevelingen zouden die apps haar verslaafd hebben gemaakt aan sociale media. Die verslaving zou haar psychologisch in de problemen hebben gebracht.

Dat maakte de verdediging voor Meta en Google lastig. Tot nu toe beriepen ze zich op Section 230, een Amerikaans wetsartikel dat regelt dat socialemediabedrijven niet verantwoordelijk zijn voor schade door content op hun platform, zolang ze hun best doen om te modereren. Aantonen dat ze hun best doen om te modereren is relatief makkelijk, maar iedereen met twee ogen en een beetje verstand van zaken kan zien dat YouTube, Instagram, maar zeker ook Snapchat en TikTok tot op de pixel nauwkeurig geoptimaliseerd zijn om gebruikers verslaafd te maken.

De reden daarvoor is financieel. Hoe langer gebruikers op een platform zitten, hoe meer advertenties ze zien. Bovendien weten platforms meer over verslaafde gebruikers en kunnen ze die gebruikers dus gerichtere advertenties laten zien. Dat maakt die advertenties meer waard en levert dus geld op. Meta en Google zijn mede daardoor de grootste advertentiebedrijven ter wereld. Het is ook met grote afstand hun belangrijkste inkomstenbron.

Meta en Google hebben de aantijgingen stelselmatig ontkend. De verdediging van Meta richtte zich voornamelijk op de persoonlijke omstandigheden van de jonge vrouw en de advocaten probeerden de jury te overtuigen dat haar mentale problemen voortkwamen uit een moeilijke thuissituatie en trauma's, en niet primair door het gebruik van Instagram. Tijdens het proces verschenen onder meer Meta-ceo Mark Zuckerberg en Instagram-baas Adam Mosseri in de rechtbank. Daarbij wilde Mosseri zestien uur per dag Instagram gebruiken niet 'een verslaving' noemen, maar alleen 'problematisch gebruik'.

Niet de enige zaak

Er lopen meerdere rechtszaken tegen socialemediabedrijven om het verslavende ontwerp van hun platforms. Sterker nog: er waren in de VS voor de uitspraak al tweeduizend soortgelijke zaken. Deze zaak gold daarom als een proefproces voor die zaken. Nu deze uitspraak uitvalt in het nadeel van de socialemediabedrijven, lijkt het lastig voor Meta, Google, Snap en TikTok om andere zaken wél te winnen. Deze zaak schept namelijk een precedent.

Daarnaast loopt er nog een zaak van veel Amerikaanse staten vanwege de teruggelopen mentale gezondheid van jongeren. De staten wijten dat aan sociale media en spanden daarom een rechtszaak aan. Die zaak dient deze zomer en deze uitspraak kan ook daarin gevolgen hebben.

Nu deze uitspraak zo uitvalt, is dat in feite een open uitnodiging aan iedereen in de VS die ook meent schade te hebben ondervonden van de verslavende werking van sociale media om zich ook aan te sluiten bij een zaak of zelf een zaak te starten.

Ook buiten de VS liggen sociale media onder vuur

Het ontwerp van apps voor sociale media en de gevolgen van socialemediaverslaving ligt al langer onder vuur van diverse kanten. Zo heeft Instagram sinds dit jaar in Nederland een door een rechtszaak van Bits of Freedom afgedwongen optie om een chronologische feed als standaard in te stellen. De Europese Digital Services Act legt ook limieten op aan bepaalde verslavende elementen van apps voor sociale media: zeer grote online platforms moeten minimaal een optie hebben om content niet algoritmisch te zien.

Daarnaast heeft Australië een socialemediaverbod voor minderjarigen tot 16 jaar ingevoerd en denken heel veel andere landen daar nu ook over na of hebben er concrete plannen voor. Ook hebben veel scholen in veel landen inmiddels een smartphoneverbod of soortgelijke maatregelen.

Inmiddels komen er steeds meer wetenschappelijke aanwijzingen dat de zorgen niet uit de lucht gegrepen zijn. Het World Happiness Report concludeerde dat jongeren in westerse landen afgelopen vijftien jaar aanzienlijk minder gelukkig zijn geworden en wijdde de recentste versie aan sociale media.

Als deze uitspraak inderdaad het begin is van een reeks schikkingen of soortgelijke uitspraken, zal de druk op die bedrijven om het ontwerp van hun apps aan te passen steeds zwaarder worden. Immers: het kan eindeloos veel geld kosten om door te gaan met verslavende apps. Wat kunnen ze dan doen?

Sociale media die niet verslavend zijn

Apps als Instagram, YouTube, TikTok en Snapchat zouden om onder de gevolgen uit te komen hun ontwerp moeten aanpassen. Daarbij zijn vermoedelijk de eindeloze algoritmische feeds het belangrijkste punt. Die zorgen ervoor dat er geen 'einde' zit aan het gebruik van de apps. Simpelweg de algoritmische feed uit kunnen zetten, zoals Instagram nu doet in Nederland, is dan niet genoeg. Dat is het equivalent van sigaretten verstoppen als rokers van een verslaving af willen komen.

Daarbij hebben apps als Instagram, YouTube en Snapchat een manier om relevant te blijven. Veel mensen hebben contacten binnen die apps en een feed met alleen content van contacten kan voor veel gebruikers waardevol zijn zonder dat het de verslavende werking heeft die nu onder vuur ligt.

Het punt is dat de neiging van de bedrijven om verslavende apps te maken zit in het verdienmodel zelf. Dat maakt elke wijziging om de apps minder verslavend te maken duur en ongewenst voor die bedrijven. De gerichte advertenties leveren geld op en die werken het beste met verslaafde gebruikers. Daarmee legt deze uitspraak een bom onder het verdienmodel van een paar van de grootste techbedrijven ter wereld.

Het is nu afwachten of deze uitspraak stand houdt in andere rechtszaken. Maar zoals de aanklager in de zaak van de 20-jarige vrouw al zei: "De uitspraak van vandaag is een referendum – van een jury, aan een hele branche – dat er eindelijk verantwoording moet worden afgelegd." Het zou best kunnen dat we over een aantal jaar terugkijken en dat deze dag en deze rechtszaak het begin van het einde was van verslavende sociale media.

Reacties (123)

[david-v]

Dit is wel een hele belangrijke uitspraak. Schade door verslaving hoeft niet alleen fysiek te zijn, zoals bij roken, maar ook geestelijk.

Ik ben heel benieuwd wat dit gaat betekenen voor de sociaal media bedrijven. Het zal in ieder geval beginnen met een flinke portie advocaten en zo lang mogelijk rekken.

[Crazy-]

Sigaretten en drank ook maar verbieden dan? Kom op zeg.

[Wolfos]

Nemen brouwerijen psychologen in dienst om hun product zo verslavend mogelijk te maken?

[leendt]

De voedselindustrie wordt dan ook gereguleerd. Transparantie over de ingredienten en mogelijke allergenen, beperken van misleiding (volkoren brood is ook volkoren, rundvlees van een paard halen levert je een rechtzaak op, ...), verplichte labels met ADH, ...

edit:
Was @D.nukem , verkeerde knopje te pakken.

[Reactie gewijzigd door leendt op 26 maart 2026 08:41]

[Blinkin]

En dat is ook met een goede reden. Want zelfs met regulatie zie je dat fabrikanten er alles aan doen om mazen te misbruiken. Denk aan pizza's met een betere Nutriscore omdat ze houtsnippers aan de bodem hebben toegevoegd. Heeft 0 voedingswaarde maar zijn wel vezels en dus is je product 'minder ongezond'.

[locke960]

Als het over verslaving en voedsel gaat, denk ik eerder aan praktijken als overal suiker en zout toevoegen omdat de mens dat instinctief lekkerder vind.

Wie denkt dat het normaal is om suiker aan vleeswaren toe te voegen bijvoorbeeld?!?

En overal zout in? Dat is het makkelijkste om zelf toe te voegen als je het zouter wilt. Maar als het er eenmaal inzit, krijg je het er niet meer uit. Waarom? Omdat het een voordeel op de concurrentie geeft die dat niet doet. En omdat je er aan went moet het steeds zouter.

[D.nukem]

Kort antwoord: ja

Lang antwoord: de gehele voedselindustrie doet dit. Mensen met obesitas door een eetverslaving zijn hun "wales". Blijven eten, blijven aandelen omzet omhoogduwen.

[Sheean]

Sigaretten en drank dan ook maar aan minderjarigen aanbieden? Accijns en beperkingen volledig opheffen? Alle afkickprogramma’s afschaffen? Iedere dag overal en altijd reclame voor roken? Zo wat stropoppen de andere kant op.

[Rachnus]

Niet alles is een binaire keuze, compleet verbieden of volledig de vrije loop laten. Voor sigaretten, drank en gokken bijvoorbeeld wordt vrijwel overal een andere optie gekozen: reguleren.
Beperk waar, hoe en wanneer dit geadverteerd en aangeboden mag worden.

[Basterd]

Precies social media gaat ook niet verboden worden maar wel gereguleerd dat is nou juist wat iedereen zegt. Niemand zegt dat we de hele boel maar moeten verbieden.

[JayPe]

Naja, @Crazy- vindt het nog niet zo'n gek plan, geloof ik.

Maar serieus: ZwartWit denken is heel eventjes heel gemakkelijk. Iets langer nadenken brengt de nuance, gelukkig.

De overheid heeft o.a. als taak de maatschappij te beschermen. Soms kan dat tegen jezelf zijn. Een autogordel dragen beschermd alleen tegen letsel voor jezelf. Dus waarom is die verplicht? Juist, omdat de kans op ernstig letsel of de dood een heel stuk kleiner is mét gordel. De kans dat je dus 'de maatschappij' opzadeld met hoge medische kosten om jou weer op te lappen, of nog erger: Jouw gebroken gezin op te vangen (ja, want je zult altijd zien dat ´t kind op de achterbank het wèl overleefd), etc etc.

Roken en drank net zo: Als iedereen zich onbegrenst zou laven aan drank en sigaretten, zou dat de maatschappij als geheel ernstig schaden. Iets wat we samen, als samenleving, niet willen.

Willen we dan dat onze jongste generatie voor galg en rad opgroeit, zodat dát de maatschappij ontwricht? We gaan ook verplicht naar school enzo, omdat te voorkomen, toch?

[VOODOO_WILLIE]

Accijns opheffen?

Goed idee. Al is het maar om de reacties van alle control freaks te zien als die ieder jaar weer duizenden euro's extra belasting moet gaan afdragen om het "gat" op te vullen ...

[Bananenplant]

Ik zou verder willen gaan: een algeheel verbod op het gebruik van verslaving als verdienmodel, mogelijk zelfs in het strafrecht.

[wiseger]

Dat wordt heel erg lastig. Een geestelijke verslaving treed op als je iets leuk vind om te doen en dat maar blijft doen, vaker dan goed voor je is. Soms aangemoedigd door het toekennen van beloningen zoals de welbekende duimpjes of het bereiken van het volgende niveau met een beloningsfilmpje erbij. You did it!

Maar het is zelden het primaire doel van de aanbieder. Het is vaak ook maar van toepassing op een klein deel van de gebruikers. Zo ontwerpt een game studio niet zijn spelletjes om jongeren eraan verslaafd te maken, het doel is gewoon leuke spelletjes te maken die goed verkopen om dar een leuke boterham mee te verdienen.

Als dan een deel van de gamers toch verslaafd raakt aan computer spelletjes, wil je dan de game studio strafrechtelijk vervolgen?

[locke960]

Het primaire doel van de aanbieder is geld verdienen.

Het middel is dingen maken die mensen willen hebben.

Het criminele aspect is bewust iets maken dat slecht voor je klanten is, of iets normaals bewust eigenschappen geven waardoor het slecht voor je klanten wordt, alleen maar om meer geld te verdienen.

Drugs "de eerste is gratis", gratis sociale media en freemium games hebben verdacht veel overeenkomsten in het verdienmodel. En toch wordt je voor slechts een van die drie van straat geplukt en een paar jaar opgeborgen.

[Reactie gewijzigd door locke960 op 26 maart 2026 13:44]

[wiseger]

Drugs zijn niet verboden omdat de lokale dealer de eerste gratis geeft. Ze zijn verboden omdat we de opium wet hebben. Ook als de dealer de eerste keer geld rekent, is het nog altijd verboden en kan de dealer opgepakt worden al die betrapt wordt.

Het principe van gratis proberen is een veel voorkomend en toegestaan fenomeen. Regelmatig krijg ik een gratis artikel bij mijn boodschappenbestelling van AH. Daar is niets mis mee.

Gratis sociale media worden betaald vanuit de advertenties en met de data vergaring t.b.v. advertenties en AI training. Net zoals je vroeger de gratis Metro krant had op treinstations, zat boordevol advertenties.

Freemium games hanteren hetzelfde principe. verplichte reclame, wachttijd voordat je nogmaals kan spelen, in-game aankopen. Het is een manier om je iets uit te laten proberen en je te verleiden alsnog ervoor te betalen. Zoals we al kennen sinds de dagen dat Doom uitkwam. Het eerst level is gratis, daarna moet je betalen.

[Bananenplant]

Ik denk dat dit argument bij de tabaksindustrie en bij sociale media niet meer opgaat. Ik ben het met je eens dat er een vage scheidslijn ligt tussen iets plezierig en verslavend maken, maar deze twee voorbeelden gaan daar ver overheen.

[Cid Highwind]

Sigaretten en drank zijn niet verboden, wel gereguleerd. Juist zodat overmatig gebruik, of gebruik door minderjarigen, niet de spuigaten uitloopt. Tevens ter ontmoediging.

We zijn nog een flink aantal stappen verwijderd voordat het met social media ook zo ver is. Maar gezien de schadelijke gevolgen is een zekere mate van regulering geen overdreven reactie.

[bilgy_no1]

Er wordt niet beargumenteerd om social media helemaal te verbieden. Het gaat hier om de engineering van het product om het meer verslavend te maken.

De vergelijking met tabak is interessant, want daar deden tabaksfabrikanten precies hetzelfde: https://truthinitiative.org/research-resources/harmful-effects-tobacco/how-big-tobacco-made-cigarettes-more-addictive

Industrie reguleren om consumenten te beschermen tegen dit soort praktijken is een prima zaak.

[copi]

Sigaretten en drank dan maar gratis aanbieden aan iedereen?

[Joswille?]

Waarom niet ? Het zou een hoop persoonlijk leed kunnen voorkomen. En veel zorgkosten.

[Hoboist]

Sigaretten en drank ook maar verbieden dan?

Wie heeft het over compleet verbieden?

Maar oké, je hebt helemaal gelijk. Voor sigaretten en drank zijn ook regels, dus ook dan maar voor sociale media...

[Basterd]

Klopt ze laten sigaret bedrijven ook niet meer zo hun gang gaan als vroeger

[dreadnougt]

Misleidende advertenties zijn verboden omdat ze verslavend gedrag kunnen aanwakkeren. Snap je punt niet helemaal want dit is juist 100% 1-op-1 toe te passen op social media bedrijven

[iAR]

Appel en peren.

Er is ergens een overeenkomst. Ook met de voedselindustrie. Maar toch appels en peren.

[Reactie gewijzigd door iAR op 26 maart 2026 19:39]

[seweso]

Op wie reageer jij?

[asing]

Roken en drinken wordt ontmoedigd door reclames te weren, accijnzen te heffen en de beschikbaarheid te verminderen.

Social media kennen die beperking niet en zijn overal en gratis toegankelijk. Facebook, Insta etc kent geen openingstijden of abonnementskosten. Ze kennen wel agoritmes en "infinite scrolling" om maar zo lang mogelijk je aandacht vast te houden. Daarnaast heb je het fenomeen influencer waarbij iemand zichzelf filmt om te laten zien hoe geweldig hun leven is (ook al filmen ze dat compleet in de lokale IKEA).

Er is een groep die daar gevoelig voor is en hun leven vergelijken met zo'n influencer die alleen zijn/haar eigen hoogtepunten online gooit. Daar kan je behoorlijk depressief van worden denk ik. Zo depressief dat je niet meer wilt leven. Social media zal dan niet de enige bron zijn maar er wel aan bijdragen. Het kan ook minder erg, ik ken iemand die in het weekend 36 uur schermtijd haalde met alleen TikTok en Insta. Niet depressief maar die dosis is niet echt gezond.

[BertNL]

De grote advocatenkantoren hangen wereldwijd de vlag uit. Dit betekent veel procedures in tal van landen.

[logix147]

YouTube heeft gewoon een pauze en bedtijd reminder in de app, het zit er wel in. Je kan zelfs voor Shorts limieten instellen.

[BertNL]

Dat zijn zaken die de gebruiker ook makkelijk weer kan uitzetten. Geef een gokverslaafde een wekker mee zodat ie maximaal 30 minuten in het casino mag blijven. Werkt niet.

[logix147]

Probleem met een verslaving is dat je zelf iets moet willen veranderen. Je kan als maatschappij niet alles en iedereen daarvoor willen beschermen. Dat is een probleem waar we in de jaren 80/90/00 veel minder mee te maken hadden. Natuurlijk speelde het toen ook al, maar toen was de bijv de speciale zorg hiervoor niet een wachtrij van 1 jaar plus…

Een verslaving ga je met techniek niet oplossen. Hetzelfde geldt voor voorkomen door “wetgeving”, want iemand die verslaafd raakt komt er toch wel aan.

[beeldbuijs]

Verslavingsgevoeligheid varieert nou eenmaal per persoon, maar de gelegenheid maakt de dief.

Als je in een omgeving opgroeit waar iedereen de hele dag op zijn telefoon zit, elke minuut dat ie zijn handen vrij heeft, zelfs op de wc en op de fiets, met apps die dat stimuren, dan is dat een totaal andere situatie dan in de jaren 80/90/00 toen dat hele socialemediagebeuren op smartphones domweg nog niet bestond. Smartphones bestonden niet, mobieltjes, abonnementen en sms’en kwamen wel op vanaf half jaren negentig maar waren in het begin veel te duur voor jongeren.

[Hoboist]

Je moet het inderdaad ook willen, dat klopt, maar toch leggen veel landen sommige schadelijke middelen aan banden. Je bent er toch ook niet voor om dat alles voor iedereen toegankelijk te maken?

[Skyclad]

Voor alles wat online is kan je ook de Chinese oplossing voor gameverslaving gaan gebruiken, waar je met je ID inlogt en na zoveel uur gewoon niet verder mag spelen. Maar ik denk dat de eerste politicus die dat voor zou stellen publiekelijk wordt gelynched.

Ik vraag me af wat deze uitspraak voor consequencies heeft voor bijvoorbeeld LinkedIn en 'X', aangezien die ook verdienen aan scrollers.

[copi]

Je zou dat natuurlijk wel zo kunnen implementeren dat het puur een check is zonder dat de partij echt data over jou krijgt (zoals isbn enzo), dan klinkt het niet eens zo gek

[stresstak]

ISBN ? Zodat ze weten welke boeken ik (niet) lees?

[copi]

scherp

[T_elic]

Dit. Ik ben redelijk gevoelig voor social media verslaving, en bij het aan zetten van deze "zelf hulp middeltjes" gaat het een dag of 2 goed. Op dag 3 zit je zondag brak op de bank en verveel je je en gaat de timer "voor een keertje" weer uit. Die blijft dan maandag uit want "ik wil even de laatste voetbal memes checken" en vervolgens zat ik weer een week op de socials.

Enige wat echt werkte was gewoon alles van m'n telefoon flikkeren en overal al m'n accounts op te zeggen.

[beeldbuijs]

Maar je kunt Shorts niet helemaal uitzetten. En het staat altijd bovenaan. Hoeveel procent gebruikers zal überhaupt op het idee komen en de moeite nemen om te de instelling voor Shorts op te zoeken? Want het is veel makkelijker om verder te scrollen en meestal kun je het toch niet naar je hand zetten. Ook nu niet. Dat is precies weer zo’n dark pattern. Jij als gebruiker moet moeite doen om iets weg te krijgen waar je niet om gevraagd hebt. Dat is onderdeel van een bewuste aanpak van de maker. Terecht dat daar kritiek op is en hopelijk wettelijke grenzen aan gesteld worden.

[Mit-46]

Geen idee wat de achtergrond is van deze dame, maar 20 jaar en de strijd aangaan met deze grote bedrijven is heel moedig!

[Finraziel]

Eh... ik denk dat dit eerder bij de ouders ligt en waarschijnlijk een advocatenkantoor wat wel dacht er flink geld uit te kunnen slaan (terecht, blijkt). Ik zou me hier niet een soort Erin Brockovich voorstellen of zo...

[Mit-46]

Juist omdat ze met een advocatenkantoren in de weer moet is het vooral financieel de uitdaging om het tegen twee van de grootste budgetten op te moeten nemen.
Zal mij niet verbazen als die gewoon een leger aan advocaten vast in dienst hebben aangezien geld "geen rol" speelt.

[Reactie gewijzigd door Mit-46 op 25 maart 2026 21:46]

[Finraziel]

Je hebt in de VS bij dit soort zaken veel vaker 'no cure no pay', maar dat het advocatenkantoor wel een flink deel van de 'winst' incasseert. Ik weet niet hoe het hier gegaan is natuurlijk, maar het kan zelfs zo zijn dat het advocatenkantoor slachtoffers benadert en die in feite alleen een krabbel hoeven te zetten dat die advocaten voor hun mogen spreken.

[TheekAzzaBreek]

Dat is te makkelijk.

Die jonge vrouw heeft publiekelijk haar hele hebben en houden opengelegd. Daar is persoonlijke moed voor nodig, zeker voor iemand in haar situatie.

[RvdDungen]

Heel eerlijk, deze verdienmodellen verdienen een bom die eronder afgaat.

Maar goed, dat geldt ook voor de tabaksindustrie en de voedingsindustrie waar bewust verslavende stofje worden toegevoegd en iedereen vindt het maar normaal lijkt het wel.

[wiseger]

Het is voor de meeste mensen ook normaal. Zo werken je hersenen nu eenmaal, straf en beloning.

Door het beloningsdeel van je hersenen te stimuleren, vind je iets leuk. Dus ja, een voedingsproducent voert stoffen zoals suikers toe die het beloningscentrum van je hersenen stimuleren.

Maar wat wil je dan? Dat een chocolade fabrikant express een bittere stof toevoegt aan zijn chocolade zodat je klanten het vies vinden, geen beloning ervaren maar juist een tegengestelde reactie zodat ze er niet teveel van eten (of nooit meer van eten), zodat ze niet teveel suiker binnen krijgen?

[beeldbuijs]

Er zit natuurlijk nog wel iets tussenin. In de eerste cola zat een extract van de coca-plant, inclusief een klein beetje cocaïne. Dat zouden we nu niet meer normaal vinden. Cafeïne in cola accepteren we dan weer wel, tot op zekere hoogte, want dat is minder schadelijk en minder verslavend.

[wiseger]

De coca plant zit nog steeds in coca cola alleen halen ze tegenwoordig eerst de cocaïne eruit, maar dat terzijde.

In het verleden heeft Coca-cola uitgebreid onderzoek gedaan naar de reactie op de combinatie van zuren en het glucose-fructose (zoet) gehalte in de cola. Zo hebben ze de optimale afstemming bereikt wat bij consumenten de smaaksensatie geeft waardoor ze het drankje zo lekker vinden.

Tegenwoordig hebben we daar grote problemen mee, obesitas is een groot probleem in de westerse wereld. Dus willen we minder toegevoegde suikers aan onze voeding. Dat reguleert de overheid via wet- en regelgeving.

Willen we dan achteraf Coca-cola verantwoordelijk houden voor het verkopen van een lekker drankje met veel suiker erin? Of geven we er de voorkeur aan het suiker gehalte in frisdrank gewoon vanuit de overheid te reguleren?

[beeldbuijs]

De overheid beperkt nog steeds het suikergehalte van frisdrank niet. Er is ‘officieel’ een ontmoedigingsbeleid, met een suikertaks, maar die is lachwekkend laag. Fabrikanten zoals Coca Cola mogen nog steeds zoveel suiker toevoegen als ze willen.

Het is dat consumenten zelf (heel langzaam, over de afgelopen 25 jaar) vaker voor de light-versie kiezen, maar de Coca Cola ‘classic’ bevat nog net zo veel suiker als altijd en er zit nog steeds gemiddeld 10% suiker in frisdranken.

Uiteindelijk is verantwoordelijk houden niet de echte oplossing. De overheid moet naar mijn bescheiden mening wat strakkere kaders maken. Als er echt een wettelijk maximum suikergehalte komt, en Coca Cola etc daar een paar jaar de tijd voor krijgen om de consument qua smaak te laten wennen, is dat prima haalbaar.

[wiseger]

Dat is niet correct. De overheid heeft wel degelijk met de sector gewerkt om het suikergehalte naar beneden te krijgen.

De Nederlandse frisdrankensector is nog steeds druk bezig met het verlagen van het suikergehalte in frisdranken. En dat loont, want in 2024 lag het gemiddelde suikergehalte in frisdranken 38,2% lager dan in 2012. Daarmee is niet alleen het doel van 30% suikerreductie voor 2025 behaald, maar zelfs ruimschoots overtroffen.

https://vakbladvoedingsindustrie.nl/nl/artikel/frisdrankensector-verlaagt-suikergehalte-met-382

[beeldbuijs]

Dat is mooi, maar er is geen wet die zegt dat er maar x gram of y procent suiker in frisdrank mag zitten. Het is fiscaal aantrekkelijker voor de fabrikant om het te verlagen en de consument wil minder suiker, dus dat helpt allebei, maar er is geen echte regulering. Er is bijvoorbeeld geen wettelijke grens.

[wiseger]

Jawel, de overheid heeft het afgedwongen. De fabrikanten konden of ermee instemmen of ze zouden wetgeving om hun oren hebben gekregen. Dat heeft prima gewerkt, het doel is ruimschoots bereikt.

[beeldbuijs]

Ook ik wil het graag positief zien, maar ben toch iets minder optimistisch. Het echte doel is niet zozeer het suikergehalte van cola verminderen, maar mensen gezonder krijgen – of in ieder geval niet nog ongezonder. Dat lukt nog niet zo goed. Er mag dan gemiddeld minder suiker in frisdrank zitten, omdat met name jongeren er meer van drinken, krijgen ze alsnog meer suiker binnen dan eerst. De helft krijgt alleen al via frisdrank meer suiker binnen dan aanbevolen. Het aantal mensen met overgewicht (even op ‘lijngrafiek’ klikken) neemt nog steeds toe.

De overheid ziet dat blijkbaar ook zo, want een suikertaks staat opnieuw op de planning. Die wetgeving lijkt er dus alsnog te komen.

[R_Zwart]

De technische oplossing is heel simpel: "slimme" algoritmes uitzetten. Gewoon chronologische tijdlijn van accounts die je volgt. Dan kunnen mensen nog steeds eindeloos scrollen als ze maar genoeg accounts volgen die veel content produceren maar dan is dat niet meer de verantwoordelijkheid van die bedrijven.

[BertNL]

Het feit dat je (tien)duizenden accounts kunt volgen is nog steeds een systeemkeuze van de bedrijven. Pas als dat aantal wordt gemaximaliseerd zouden de social mediabedrijven mogelijk vrijuit gaan qua aansprakelijkheid.

[Finraziel]

Waarom zou je geen duizenden accounts mogen volgen? Niet iedereen post dagelijks iets he... Ik volg op Youtube ook wel kanalen die al jaren niks van zich hebben laten horen, maar als ze wel weer eens wat posten wil ik dat graag weten. Niet dat ik op duizenden zit... heb voor de gein eens geteld en ik zit op zo'n 100 kanalen in mijn subscriptions lijst. De meesten daarvan heb ik al vrij lang niks van gezien, maar boeien. Het lijkt me niet wenselijk om daar een beperking op te zetten dat ik ineens van alles er uit zou moeten gaan gooien om nieuwe subscriptions toe te kunnen voegen.

[beeldbuijs]

In werkelijkheid is niet het volgen van x kanalen het probleem. Het probleem is dat het algoritme van het platform bepaald welke post je te zien krijgt.

Je krijgt sowieso niet de laatste posts van de kanalen die je volgt te zien. Niet op Youtube, niet op Facebook, niet op TikTok, etc.

[Finraziel]

Als ik in Youtube naar mijn subscriptions ga zie ik volgens mij gewoon een lijst van alle video's van mijn subscriptions, van nieuw naar ouder. In je home feed is het inderdaad wel puur door het algoritme bepaald ja.

[Muffles]

Het gaat ook om die home feed. Vroegah had je Hives en nu Spacehey trouwens, waar je gewoon je vrienden volgde en alleen zag wat ze op hun pagina postten – of eigenlijk niet eens. Je zag meer als zij wat op jouw pagina neerzette, waar je dan zelf op kon reageren. Zo passief hoort het eigenlijk te zijn. En ja, dat is saai. Ik zit al een tijdje op Spacehey, maar aangezien niemand wat krabbelt, heb ik er weinig redenen om te gaan kijken of te scrollen, en dat is precies waar ze met deze rechtszaak heen willen. Geen constante feed meer. De volgende stap is overigens om de comments uit te zetten, wat natuurlijk ook hier zit en overal inmiddels. Dus dan hou je puur informatie delen over en daar is het internet eigenlijk ook voor bedoeld.

[Finraziel]

Dat begrijp ik... maar hierboven werd gezegd dat je "sowieso niet de laatste posts van de kanalen die je volgt te zien" krijgt. En dat is voor Youtube dus niet waar.

Verder is wat hoort of waar het voor bedoeld is natuurlijk vooral een mening. Minder verslavende dark patterns ben ik het mee eens. Helemaal geen user interactie meer wat jij voorstelt daar ben ik het zeker niet mee eens (niet heel vreemd gezien hoeveel ik hier reageer ). Ik vind het ook heel twijfelachtig om te claimen dat dat zou zijn hoe het internet bedoeld was... Volgens mij was usenet een van de eerste toepassingen (begonnen in 1980 volgens wiki), wat in feite gewoon een internet breed discussie forum is.

[beeldbuijs]

Als ik nu de YouTube app open, staat er bovenin een grote reclame voor rugzakken — want ik heb gisteren op tweakers een link naar een rugzak gevolgd op bol.com en yt hoopt dat die reclame mij boeit, want als ik daar op klik vangen ze weer een paar centjes, waarschijnlijk meer als ik daadwerkelijk iets koop.

Meteen daaronder de Shorts, vol met korte filmpjes van een hele serie kanalen die ik niet volg. Wel zijn het allemaal onderwerpen uit categorieën die ik vaker gekeken heb en waarvan yt dus aanneemt dat ik ze interessant vind.

OK, dat is toch prima, zou je denken? Maar het zijn niet zomaar alle filmpjes die in die categorie vallen, maar vrijwel alleen de filmpjes die het beste bekeken worden. Die tienduizenden tot wel een miljoen views hebben. Alleen dat zegt weinig over de kwaliteit. Het zijn vaak juist de irritante, stompzinnige, tegendraads-om-het-tegendraads-zijnde bagger-videos waar mensen op reageren. Dus die krijg jij ook te zien. Het boeit YouTube niet of de inhoud klopt, als jij maar blijft kijken of nog beter: reageert.

Dat je daarnaast ook ergens een menu hebt met alleen de kanalen die je volgt, ja, dat klopt, maar bijna iedereen scrolt gewoon door en door en door vanaf de startpagina.

[Finraziel]

Ja en daarom ben ik het ook eens met dat er best kritisch naar die algoritmes gekeken mag worden, maar dat betekent niet dat het ok is om onwaarheden te gebruiken in je argumentatie. Sterker nog, dat maakt je standpunt zwakker want als iemand die onwaarheid dan aantoont verlies je geloofwaardigheid waardoor de rest van je verhaal ook kracht verliest. Dus waarom zeggen dat je "sowieso niet de laatste posts van de kanalen die je volgt te zien" krijgt? Dat is gewoon niet waar.

[beeldbuijs]

De discussie / het artikel gaat over wat de algoritmes je laten zien. Je krijgt de laatste x posts van de kanalen van jouw keuze niet te zien, maar je moet ze zelf opzoeken, dat is wat ik bedoel.

Het wordt je niet onmogelijk gemaakt om bepaalde kanalen op te zoeken, maar door allerlei ‘toevallige’ keuzes komt de gebruiker toch altijd weer uit waar het YouTube hem wil hebben.

[copi]

Maar hoe bepaal je wanneer dat wel of niet mag? Bij Amazon mag je dan wel recommendations krijgen? Of Netflix? Of YouTube?

[Bkim]

De opgelegde boete is pocketchange. En zo zullen de toekomstige opgelgde maatregelen lachwekkend zijn. Net als de rookwaar industrie. En toen was er plots het gezonde vapen. En zo'n zelfde truckje gaan deze miljarden bedrijven ook uitvoeren. Het is naief om te denken dat er daadwerkelijk iets verandert.

[jpfx]

Onderhand is wel duidelijk dat Vapen helemaal niet gezond is (op zijn minst net zo schadelijk en verslavend) en dat gaat ook wel een staartje krijgen.

Daarnaast, die lijkt wellicht pocketchange, maar dat wordt al heel snel anders als het een "standaard" uitspraak wordt waar miljoenen gebruikers gebruik van gaan maken.

[DENNIS79]

Wat ik bijzonder vind is dat deze bedrijven al jarenlang bijna liefkozend als techbedrijven worden aangeduid. Ze maken al lang geen "tech" meer, maar zijn enkel op zoek naar methoden om hun gebruikers zoveel mogelijk reclame door de strot te duwen. Misschien zou Tweakers kunnen beginnen met het gebruiken van een andere aanduiding dan techbedrijven?

[TijsZonderH]

Wat stel je voor?

[VHware]

Sociale mediabedrijven

[aaahaaap]

Reclamepushers/Ad-pushers?

[NoTechSupport]

Advertentiebedrijven zou waarheidsgetrouwer zijn.

[beeldbuijs]

Socialemediabedrijven. Uitgeverijen. Contentboeren.

[Engineeric]

Eindelijk een gezonde ontwikkeling in socialmedialand. En niet de eerste schijnbaar:
The jury’s verdict comes just one day after Meta was ordered to pay $375m in civil penalties in a separate lawsuit in New Mexico. In that case, the jury found the company misled consumers about the safety of its platforms and enabled harm, including child sexual exploitation, against its users. The back-to-back verdicts are the first ever to find Meta liable or negligent for acts committed on its platform.

Bron: https://www.theguardian.com/media/2026/mar/25/jury-verdict-us-first-social-media-addiction-trial-meta-youtube

[Sanghelios]

Een goede zaak.
Ik denk dat iedereen maar eens even rond moet kijken om te bevestigen hoe verslavend social media zijn.
Overal kan je duidelijke voorbeelden spotten
Om nog maar te zwijgen van de foute info en schadelijke inhoud waarmee velen geconfronteerd worden. Zeker jonge kinderen al. Erg verontrustend vaak.

Zelf gebruik ik het al jaren niet meer en ik mis helemaal niets. Integendeel.

[Muffles]

Ik wil al jaren stoppen, maar ik moet als onderdeel van mijn werk posts delen, en iedereen plus de school zit op whatsapp. Dat zijn de redenen waarom ik er nog op zit, maar zelfs zonder die eindeloze feed - die ik niet bekijk - is het verslavend en kan ik met recht zeggen dat ik al verslaafd ben.

[ShadLink]

Wat dit dus gaat brengen is dat je NOG meer reclame gaat zien in Youtube en andere social media omdat ze inkomsten mislopen van het eindeloos scrollen. Die inkomsten moeten toch ergens anders vandaan gaan komen. Ook zullen reclamevrije abonnementen (YT premium bv) een flink stuk duurder gaan wroden.

[m-a-r-t-1]

Welnee, gewoon met een browser en ublock, noscript, ghostery, enz kijken. Ik zie letterlijk nooit reclame op YouTube.

[Nark0tiX]

75% van de video's is reclame lol.

[Tec7lol]

Wel, als aandeelhouder lijkt me dat trouwens ook een goede oplossing, als ze wat meer reclame doorheen de feeds en videos schuiven, wordt het wellicht al minder "verslavend".

[roflpantoffel]

In werkelijkheid is het juist andersom.
Des te meer je betaald des te slechter de service wordt.
Dit is enshitification.