Ouders worstelen al tijden met hoe zij hun kinderen goed met een smartphone kunnen laten omgaan. Helemaal verbieden is in de huidige maatschappij bijna geen doen, maar ongelimiteerde toegang tot het internet gaat voor veel ouders ook te ver. Providers haken steeds vaker in op die worsteling en bieden kinderabonnementen aan. Zijn die ook echt nuttig of gewoon een extra manier om geld te verdienen?
Inmiddels bieden drie Nederlandse en Belgische providers een abonnement aan dat speciaal bedoeld is voor kinderen. Proximus begon daar begin deze maand mee en Vodafone zette ruim twee weken eerder zo'n abonnement in de markt. KPN biedt al sinds 2024 de Kids Sim- en Teens Sim-abonnementen, voor kinderen tot respectievelijk twaalf en zeventien jaar.
Deze providers zeggen allemaal het welzijn van kinderen hoog in het vaandel te hebben staan. KPN schreef bijvoorbeeld in 2024 bij de introductie van zijn kinderabonnementen dat het belangrijk is dat kinderen hun smartphone 'op de juiste manier' gebruiken. Vodafone zegt ouders te helpen 'in een digitale wereld waar zorgen over schermtijd, kosten en online veiligheid toenemen'. En Proximus zegt met zijn abonnement 'de digitale wereld veiliger en betrouwbaarder te maken'.
Hoewel de providers allemaal ongeveer dezelfde missie noemen, verschilt de aanpak op een aantal punten. Zo heeft Vodafone naast zijn 2GB- en 10GB-abo's ook een 0GB-abonnement, dat wordt geleverd met een dumbphone. Deze kan geen mobiel internet gebruiken en dat abonnement is volgens Vodafone gericht op ouders die hun kinderen telefonisch willen bereiken zonder hen toegang tot mobiel internet te geven. KPN biedt 1GB data in zijn Kids Sim- en 10GB of onbeperkte data bij zijn Teens Sim-abonnement. Proximus' Mobile Kids biedt 2GB, 120 minuten en onbeperkte sms'jes.
De juiste aanpak?
Maar wat is dan de juiste aanpak? Dat is volgens Wouter van den Bos onder meer afhankelijk van de leeftijd van het kind. Van den Bos is universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam en heeft veel onderzoek gedaan naar de effecten van socialemediagebruik op de ontwikkeling van de hersenen. "Een dumbphone kan bijvoorbeeld voor de jongste kinderen wel een oplossing zijn", vindt hij. "Zeker voor kinderen op de basisschool kan het heel handig zijn als ze een dumbphone hebben."
Toch denkt hij dat kinderen zo'n telefoon al snel 'ontgroeien'. "Op de middelbare school wil je ook apps kunnen gebruiken en kunnen navigeren met je telefoon. Ik ben ook niet echt fan van zo'n dumbphone, omdat het niet echt heel duurzaam is. Veel ouders geven hun oude telefoon nu door aan hun kinderen; die krijgt dan een tweede leven."
Daarnaast ziet hij liever dat kinderen leren omgaan met een smartphone: "Dat is ook best een discussie bij een leeftijdsgrens voor smartphones, waar nu weleens om wordt gevraagd. Het is niet zo dat kinderen bij het bereiken van die leeftijd meteen weten hoe ze met een smartphone moeten omgaan. Het wordt nu vaak gepresenteerd als of-of, terwijl een oplossing ertussenin wat mij betreft ideaal zou zijn. Als je kind zestien jaar oud is, kun je niet nog beginnen met die 'digitale opvoeding'. Het is beter om dingen geleidelijk te introduceren."
0GB-kinderabonnement van Vodafone.
Dat is volgens Van den Bos onder meer te doen door de schermtijd van kinderen te beperken. "Veel ouders worstelen daar nog wel echt mee. Ze weten niet hoe dat moet of wat de richtlijnen daarvoor echt zijn." De kinderabonnementen van Proximus leveren daarvoor tools in de vorm van het Kids Protection Pack, dat ouderlijk toezicht biedt via Norton Family. Ook de KPN-app biedt ouders sinds eind 2025 functies om het internetgebruik van hun kinderen te beperken.
Van den Bos: "Ik ben er altijd een beetje sceptisch over als providers hiermee komen, omdat ze een commercieel belang hebben. Maar als zij het ouders makkelijker maken om inzicht te krijgen in de schermtijd van hun kinderen en die te beheren, denk ik dat ze ook echt wel bijdragen aan de oplossing."
Normverschuiving
Van den Bos is wel kritisch op de hoeveelheid data die KPN biedt bij zijn Teens Sim-abonnement. Dat biedt opties voor 10GB of onbeperkte data. "Dat vind ik best veel. Dat lijkt mij niet nodig." Dat KPN daarbij functies biedt om het gebruik te beperken, doet daar niets aan af. "Waar we naartoe willen, is een normverschuiving. Wat vinden we normaal? Wat is oké qua schermgebruik? Als je standaard 10GB geeft, zet je daarmee ook een norm. Die norm vind ik best wel hoog. Het is eigenlijk een soort framing: als tieners standaard 5GB krijgen, kun je ze ook af en toe meer geven. Nu moet je eigenlijk data 'afpakken'."
Toch ziet Van den Bos wel het nut van dit soort abonnementen: "Ze leveren wel dingen die we nodig hebben en van veel bigtechbedrijven hoeven we die niet te verwachten. Hun belang ligt daarin ook anders." YouTube schrapte naar verluidt functies voor digitaal welzijn af omdat die ten koste zouden gaan van de omzet en in rechtszaken wordt ook Meta ervan beticht zijn apps bewust verslavend te maken. Ceo Mark Zuckerberg ontkent dit.
"Providers voelen ook dat hier een maatschappelijk debat gaande is en dat er vraag is naar manieren om hiermee om te gaan. Ze gaan hiermee op die vraag in. Het helpt ze natuurlijk ook met klanten behouden als ze deze al van jongs af aan aan zich binden, net als met banken."
Toch denkt hij dat providers met kinderabonnementen wel degelijk een positieve rol kunnen spelen. "Ikzelf regel het nu allemaal via Apples Family Center, maar dat is best wat uitzoekwerk. Als providers het makkelijker maken, is dat mooi. En dat werkt dan ook met verschillende telefoonmerken, terwijl mijn kinderen nu allemaal een iPhone moeten hebben. Het enige wat misschien goed zou zijn is als de standaardlimieten consistent zijn met de officiële richtlijnen voor schermgebruik. Dan hoef je dat niet allemaal zelf uit te zoeken. Maar je kunt ook niet alle verantwoordelijkheid bij providers leggen."
Redactie: Imre Himmelbauer • Eindredactie: Marger Verschuur
/i/2006915266.png?f=imagenormal)