YouTube schoot functies voor digitaal welzijn af om omzet niet te schaden

YouTube heeft vijf jaar geleden functies waarmee gebruikers hun schermtijd konden beheersen of makkelijker in slaap konden vallen afgewezen, omdat ze niet zouden bijdragen aan de omzet. Dat blijkt uit documenten die naar buiten zijn gekomen. Google spreekt dat tegen.

Medewerkers dachten wel aan het welzijn van gebruikers, maar de ideeën om dat welzijn te verbeteren haalden het niet, zo blijkt uit de documenten die naar buiten zijn gekomen in verband met rechtszaken tegen socialemediabedrijven in de Californische stad Oakland. Die liggen in lijn met de rechtszaak die de 20-jarige vrouw KGM vorige week won tegen Google en Meta. Die uitspraak kan grote gevolgen hebben, omdat de jury Google en Meta aansprakelijk heeft gesteld voor schade door verslaving aan sociale media.

Google hield in die rechtszaak vol dat YouTube geen sociaal medium is en niet ontworpen is om verslavend te zijn, maar deze documenten spreken dat tegen. Bij de bespreking van een functie die gebruikers zou moeten helpen in slaap te vallen zegt een medewerker in 2021 dat het plan er niet komt vanwege een lage return on investment: Google was bang dat de opbrengsten van het plan niet in verhouding zouden staan met de kosten. In hetzelfde document wijzen medewerkers erop dat YouTube het welzijn van gebruikers niet langer bijhoudt. Die metingen waren er wel, maar daar stopte het bedrijf mee. In 2012 had een YouTube-medewerker al tegen management gezegd dat het doel van YouTube 'niet het aantal kijkers, maar verslaving' is.

Google zegt in een statement tegen de New York Post het niet eens te zijn met de karakterisering die naar voren komt uit de documenten. "Deze selectief gekozen, tien jaar oude fragmenten geven een vertekend beeld van ons verantwoordelijke productontwerp. Sterker nog, ze bewijzen dat onze teams proactief uitdagingen signaleren om ervoor te zorgen dat onze producten prioriteit geven aan hoogwaardige, leeftijdsgeschikte ervaringen."

Als onderdeel van rechtszaken in de VS komen vaker interne documenten van bedrijven naar buiten als bewijsmateriaal. De rechtszaken in Oakland staan gepland voor deze zomer en in die zaken gaan individuele slachtoffers betogen dat bedrijven als Google, Meta, Snap en TikTok aansprakelijk zijn voor schade die zij hebben geleden door verslaving aan sociale media.

YouTube. Bron: NurPhoto/Getty Images

Reacties (114)

[Vink Mooi]

De rechtszaak die vorige week gewonnen werd is wat mij betreft interessanter dan dit artikel. Als aansprakelijkheid voor verslavingsschade juridisch standhoud in hoger beroep, verandert het businessmodel van elk groot platform structureel.

[UPPERKEES]

Hoe werkt dat dan in verhouding met alcohol? Als je YouTube verantwoordelijk kan houden voor je verslaving (procrastination), dan kan je alcohol producenten ook vervolgen als iemand last heeft van verslavingssymptomen. En de drempel voor een alcoholprobleem ligt niet zo heel hoog. Met andere woorden, hoe succesvol kan zo'n rechtszaak nou zijn om structureel bedrijven hierop aan te spreken?

[NovapaX]

Als alcoholproducenten je heel dag door proberen te verleiden met drankjes in aantrekkelijke verpakkingen, en hiervoor je gedrag analyseren om op precies de goede momenten jou een melding te sturen om je te verleiden een lekker drankje te nemen…

Ja, dan kun je ze er waarschijnlijk zeker wel verantwoordelijk voor houden.

Er is dan ook een reden dat we dit aan banden hebben gelegd in wetgeving, zodat daar geen onduidelijkheid over bestaat.

[UPPERKEES]

Je zet toch echt zelf die notificaties aan, toch?

[Vinnie.1234]

Ik snap niet waarom dit een 0 krijgt en vind eigenlijk deze opmerking toch van grote waarde. We leven tegenwoordig in een wereld waar we bij alles naar een ander wijzen, maar nooit onszelf meer de schuld geven. Terwijl als je het mij vraagt er maar 1 verantwoordelijk is voor welke verslaving dan ook en dan ben je zelf. Jij steekt een sigaret op, jij schenkt een glas in en jij zat Insta, YouTube etc. aan. Niemand anders dan jijzelf is hier verantwoordelijk voor. En ja soms maakt je domme keuzes en raak je er verslaafd aan (ik bijvoorbeeld aan roken). Maar dat gepiep dat dit de verantwoordelijkheid zou zijn als producenten kan ik me zo aan irriteren. Ik steekt die sigaret aan en niemand anders.

[ronaldvr]

https://www.jellinek.nl/vraag-antwoord/worden-aan-tabak-stoffen-toegevoegd-om-de-kans-op-verslaving-te-vergroten/

Worden aan tabak stoffen toegevoegd om de kans op verslaving te vergroten?

Ja beslist. Aan tabak worden allerlei stoffen toegevoegd om de verslavingskans te vergroten. Ook worden smaak- en geur stoffen toegevoegd. De sigaret is een 'high-tech-product' gemaakt om op efficiënte wijze nicotine te verstrekken aan de roker.

Stoffen die toegevoegd worden zijn:

Luchtwegverwijders

Smaak- en geurstoffen

[Jaldea]

Kende het woord Luchtwegverwijders niet, dus zocht het even op. Inderdaad van de zotten als je denkt dat je door roken kortademig wordt maar tijdens het roken even verlicht voelt.

Doordat er in sigaretten tegenwoordig luchtwegverwijders zitten, (dit zijn stofjes waardoor je dieper kan ademhalen en kan inhaleren) Kan hierdoor het roken van een sigaret je het gevoel geven dat je makkelijker kan ademen en benauwdheidsklachten verminderen.

[Daoka]

Toch steek je de eerste zelf op terwijl de meeste dan al weten dat het schadelijk is. En ja er kunnen omstandigheden zijn zoals bij een groep willen horen maar je doet het zelf. Maar ook hoe verslaafd ben je na 1 peukje? Ik vermoed niet zo verslaafd dat je je leven niet meer zonder kan. Dus je tweede steek je ook vrijwillig op. Uiteindelijk zal je hierdoor inderdaad wel (extra) verslaafd zijn maar en ook hierdoor er moeilijker vanaf komen maar toch begint het bij jezelf. De shag bedrijf heeft je niet gedwongen. Zelfs niet toen het stoer leek / normaal was op tv.

[batjes]

De meeste beginnen te roken onder een vorm van groepsdruk of de jongeren die gewoon de wereld proberen te ontdekken.

Dat je het 'vrijwillig' noemt laat al zien dat je totaal geen benul hebt wat een verslaving doet met mensen. Je hebt er zelf ook geheid een paar, ga eens op ontdekkingstocht.

[Daoka]

Groepdruk (erbij horen) zei ik toch? Maar als de groep iets wil stelen uit de winkel kan je het dan ook afzschuiven maar het moest van de groep?

En een paar nee. Als kind liet mijn moeder het inderdaad een keer proberen. Kuch kuch bah en nee dank je. Ook heb ik nooit drugs gedaan en alcohol drinken ook niet.

[batjes]

Nicotine verlicht zaken zoals ADHD/ADD. Het effect van nicotine op mensen wordt enorm onderschat. Het is niet 'zo maar een verslavend stofje'.

Ik heb zelf dat probleem met THC als autistische adhd-er, dat brengt een soort rust in mijn bovenkamer die ik nog niet elders heb kunnen vinden. De verslaving is de rust, niet de drugs. Ik wil stoppen, ben in het verleden met succes meerdere keren gestopt. Maar zonder die rust, stilte, gemak... blijf ik terugvallen.

U drinkt ook geen koffie/thee? Want in die zin is nicotine niet zo heel verschillend met caffeïne en dan is het misschien beter te begrijpen waarom zo veel mensen het nog altijd nuttigen, ondanks dat we allemaal beter weten.

[Reactie gewijzigd door batjes op 1 april 2026 14:46]

[Daoka]

Koffie hoog uit 1 per dag (en dag is 3 maal per week). Thee iets meer. Maar ik heb zelf het effect van cafeïne nooit gevoeld (zover ik weet). Ik voel me niet meer of minder wakker / energie voller door koffie of thee. Ik kan het makkelijk drinken voor naar bed gaan en slapen en mocht ik het dagen niet drinken is het ook goed. Sterker nog psychiater heeft ook medicijnen voorgeschreven waar ik ook niets van merkte.

Daarnaast omderschat ik het zeker niet. Ik zeg niet dat het makkelijk stoppen is of geen effect heeft op het lichaam. Mijn ouders hebben het meerdere keren geprobeerd maar nooit echt gelukt. En blijkbaar in sommige gevallen dus ook behulpzaam. Maar uiteindelijk (waar het om draait) is de eerste en de tweede keer is gewoon eigen keuze (tenzij de dokter het voorgeschreven heeft in jouw geval wat ik betwijfel). En de eerste keer heb je die stofjes dus nog niet dus dat is geen excuus. En ja natuurlijk zal het echt niet makkelijk zijn met de groepsdruk om te weigeren maar het is een eigen keuze. Want ergere dingen zou je waarschijnlijk ook weigeren (en ja ik snap dat er een verschil tussen roken en bijvoorbeeld stelen of erger) Uiteindelijk zijn vrienden die je dwingen dus geen echte goede vrienden. Natuurlijk makkelijk gezegd maar het is wel zo.

[Reactie gewijzigd door Daoka op 1 april 2026 17:18]

[batjes]

Het was geen aanval op je koffiegebruik Ging meer om de vergelijking. Nicotine heeft veel aangename effecten op veel mensen op een beetje dezelfde wijze als caffeine dat doet. Helpen copen met de maatschappij.

Doctors schrijven nog steeds ritalin voor, in het verleden ook homeopathie geprobeerd, maar die hele tak van sport bleek een compleet fabeltje te zijn.

In de tienerjaren veel drugs uit mogen proberen, wiet/hash bleek wel goed te werken.

Recent nog een poging gedaan een alternatief te zoeken, werd weer op ritalin afgestuurd. Was geen success, ja leuk kunnen focussen overdag. Crashen 's avonds en in het weekend, buiten werk werd er helemaal niets meer gedaan. Alsof ik weer 18 was na een avondje stappen met een leuke hoeveelheid speed. Maar dat elke dag.

Lang verhaal kort, veel drugs helpt mensen omgaan met de samenleving, werk, gezin, noem het maar op. Ja het is allemaal schadelijk, slecht, foei enzo. Maar dat is nuchter zijn voor velen ook. Iedereen is uiteindelijk baas over eigen lichaam.

[Skywalker27]

Nee want ze richten zich op tieners van 13 a 14 jaar die nog niet rationeel kunnen denken. Ze proberen met spelletjes, fancy verpakkingen e.d. tieners te verleiden om te gaan Vapen waarvan het de bedoeling is eigenlijk later over te stappen op het roken. En dan kan je wel alles op de ouders leggen, maar als er dan stoere jongens voor de school staan dit te verkopen of winkels die aan de jeugd verkopen sta je als ouder volledig machteloos.

[batjes]

Ga je alsjeblieft verdiepen in verslavingen voordat je hier je mening komt delen.

Pure gok, want deze verslaving is genormaliseert door vrijwel iedereen: Drink morgenochtend anders eens geen koffie of andere vormen van caffeine.

[Reactie gewijzigd door batjes op 1 april 2026 11:51]

[eamelink]

Geniaal om te zien hoe je geconditioneerd bent. Dank voor illustratie

[P_Tingen]

Verslaving is geen keuze, maar een gevoeligheid. Zelf ben ik gelukkig niet zo gevoelig voor verslavingen maar ken wel mensen in mijn omgeving. Als ze de alcohol laten staan, gaan ze in no-time roken en als ze dat weer laten staan gaan ze gokken. Het is domweg niet een kwestie van je sigaret uitdrukken en niet weer een opsteken. Als het zo simpel is daag ik je uit om nu acuut te stoppen met roken. Laat je sigaretten op je bureau of in je broekzak zitten en steek gewoon eens 24 uur geen sigaret op.

Echt niet zo moeilijk? Ammehoela

[Reactie gewijzigd door P_Tingen op 1 april 2026 14:29]

[Michaelr1]

Het is niet voor niets dat veel mensen meerdere pogingen nodig hebben om te stoppen.

Ik ben zelf ook gestopt na zo'n 10 jaar verslaving. Het is absoluut niet makkelijk en vergt veel doorzettingsvermogen en volhardendheid.

[Digitist]

Het probleem is niet zo zeer het stoppen. Niet dat het zo eenvoudig is.
Echter de ware strijd is het volharden om niet meer te roken.
Oud-collega vertelde dat hij al meer dan 15 jaar gestopt is en nog elke dag de drang voelt.

[Michaelr1]

Het is en blijft indersaad lastig om er vanaf te blijven. Maar stoppen is ook niet makkelijk.

Het blijft je inderdaad roepen, inmiddels is het voor mij ook al 15+ jaar geleden en de geur van shag blijft verleidelijk. Als ik wist dat ik zou komen te overlijden begin ik waarschijnlijk gewoon weer.

[ZpAz]

De grote bedrijven geven miljoen en miljarden uit om de apps en diensten zo verslavend mogelijk te maken, met success. Immers veel mensen vinden van zichzelf dat ze zouden moeten minderen maar ze doen het niet. Er is een grote assymetrie tussen wilsvermogen van "één brein" en tienduizenden / honderduizenden andere betaalde breinen die je op het platform proberen te houden.

Niet op Tweakers uiteraard, hier is iedereen gelukkig allemaal imuun tegen dit systeem. Maar we moeten toch ook aan de minder "bedeelde" mensen denken. /s

[Reactie gewijzigd door ZpAz op 1 april 2026 09:58]

[RSilience]

Youtube gebruikt verslavende shorts om je erin te trekken en voor je het weet ben je een half uur van je tijd kwijt. Express gebruiken ze content die je interessant vind om je erin te houden ondanks dat je het liever niet wilt. Ik heb meerdere addons om youtube kaal te maken om je aandacht niet af te leiden.

Het zijn nare truucjes die ze uithalen om je te laten doen wat je niet wilt.
Ik wil gewoon mijn muziek kanaal bekijken of specifieke instructie video zonder in een side balk afgeleid te worden.

[RevanAthame]

Dat niet alleen, maar als je de shorts uit zet staan ze weer aan de eerst volgende keer dat je in logt of de YouTube pagina laad. Je kan het dus niet uitzetten, dus de shorts worden je opgedrongen en dat is dus precies de reden waarom er een rechtzaak is aangespannen.

Eigen keuze is er niet, opt-out bestaat niet bij YouTube. Plus het feit dat ze niet alleen "targeted advertising" gebruiken, maar ook de zogenaamde "suggesties" doelgericht zijn en er geen mogelijkheid is om deze uit te zetten.

Het argument dat Google gebruikt dat YouTube geen social media platform is terwijl je een reactie systeem hebt gelijk aan Twitter en Facebook is ook te zot voor woorden.

[Croga]

Je gaat hiermee (ver) voorbij aan de psychologische, onontkoombare, menselijkheid.

Wij Mensen hebben lang niet zoveel controle over ons doen en laten als men ons wil laten denken. Externe invloeden hebben hele grote effecten op onze beslissingen. Reclame, peer-pressure, indoctrinatie, onze omgeving bepaald veel meer van wat wij doen dan dat we graag zouden denken.

"Eigen verantwoordelijkheid" is enorm eenvoudig te beïnvloeden en al dit soort bedrijven hebben hordes psychologen in dienst die exact dát stukje toevoegen aan hun product. Extra verslavende middelen, extra verslavende effecten, extra verslavende reclame, extra verslavende goed praten wat fout is.

Er is, in de "vrije" wereld, veel minder vrije keuze dan dat je zou denken.

[Finraziel]

Tegenwoordig ben ik het voor sigaretten met je eens, als je daar nu verslaafd aan raakt dan ben je het zelf schuld (hoewel zelfs daar nog wel wat op af te dingen is want de meeste mensen beginnen als tiener als hun brein nog ver van volledig ontwikkeld is). Maar 50-60 jaar geleden waren de negatieve effecten van roken helemaal niet zo algemeen bekend. Roken was goed en cool, iedereen deed het, inclusief dokters. Sigaretten stonden bij feestjes in glazen op tafel. Nu weet iedereen hoe schadelijk het is, er wordt volop tegen gewaarschuwd, reclame er voor is enorm aan banden gelegd, het mag op veel plekken niet eens en je wordt er nog maar heel weinig mee geconfronteerd (afhankelijk van je omgeving natuurlijk). De situaties zijn dus totaal niet vergelijkbaar.

Ik denk dat we voor social media nu in een zelfde soort periode zitten als destijds met sigaretten en ben benieuwd hoe er over een paar decennia tegenaan gekeken wordt.

[Frenz64]

Je schenkt toch ook zelf in

[asing]

Er is een verschil. Op alcohol en tabak zitten accijnzen. Er is een financiële prikkel om je tegen te houden

De socials zijn gratis en altijd te gebruiken.

[martin-026]

Op alcohol en tabak zitten accijnzen

Goed idee!

Accijns heffen op de sociale media. Account verplicht, bankrekening aankoppelen, 10 cent per minuut/eerste uur, daarna 20 cent, accijnsteller in beeld, automatische incasso bij verlaten van de site. Ik denk dat het dan snel is afgelopen met die verslaving.

edit: typo

[Reactie gewijzigd door martin-026 op 1 april 2026 10:22]

[Clush]

Ja? Wanneer hebben prijsverhogingen ooit gebruik/misbruik ontmoedigd?

Ik denk dat het enige gevolg dat mensen naast hun verslaving ook nog eens financieel in de knel komen.

[WillySis]

Dat de socials gratis te gebruiken zijn maakt eigenlijk geen verschil in verslavingsrisico. Het is alleen moeilijk om er accijnzen over te heffen.

Alcohol en tabak geven ook schade aan de gezondheid. Voor socials geldt dat niet of weinig (door minder bewegen). Voor bijna elke verslaving geldt dat er wel een maatschappelijke schade is, maar ook daar is de schade door socials (veel) minder dan door alcohol en tabak. Voor het gemis van socials gelden ook geen lichamelijke ontwenningsverschijnselen. Ik was best een grootgebruiker van YouTube (andere socials heb ik al jaren geleden opgezegd wegens irritatie aan de reclame), maar als ik op reis ben (zakelijk of vakantie) kijk ik vaak spontaan enkele weken niet.

Dat socials verslavend zijn gemaakt staat boven kijf. De algoritmes om jouw zo interessant mogelijke content voor te schotelen en om gemakkelijk van het ene onderwerp naar het andere door te klikken of te scrollen zijn er om zoektijden te verminderen en om je zo lang mogelijk vast te houden.

Of dat met YouTube op de lange duur nog verslavend werkt vraag ik me af. Het aanbod gaat na verloop van tijd ook erg eentonig worden. Mijn gebruik is daardoor flink afgenomen. Dat doet echter niets af van de intentie om mensen zo lang mogelijk vast te houden.

[VOODOO_WILLIE]

Op alcohol en tabak zitten accijnzen. Er is een financiële prikkel om je tegen te houden

Het is geen geheim dat accijnzen ooit zijn bedacht om inkomsten te verschaffen voor de staat.

Als je werkelijk gelooft dat accijnzen nu ineens een ander doel hebben gekregen dan dat, dan moet je je misschien maar eens afvragen waarom er eigenlijk accijns zit op bijvoorbeeld mineraalwater en groentesappen.

Wat ook veelzeggend is, nu veel mensen uitwijken naar de buurlanden voor bijv. hun tabak, is dat de staat het niet zozeer heeft over het feit dat mensen niet stoppen met tabak maar vooral over het mislopen van alle accijnzen. Idem dito met brandstof. En los van accijnzen natuurlijk belasting en heffingen in het algemeen zoals met boodschappen of "pakketjes uit China".

Want ach en wee, de misgelopen BTW ... ( dat rijmt ... )

Ze laten echt duidelijk merken waar het allemaal om te doen is hoor: graaien. De marketingpraatjes over "gezondheid" zijn alleen maar fopspenen om draagvlak te veinzen.

[asing]

Hoe het wordt verkocht maakt in dit geval niet uit. Of het nu de gezondheid van de bevolking is, aanmoediging om ergens mee te stoppen of gewoon een geldboompje voor de staat... Onder de streep merk je als consument alleen de hoge prijs. Ik stam nog uit de tijd dat een pakje peuken 2.50 kostte. Geen Euro's. Guldens.

Feit blijft dat je tegenwoordig behoorlijk moet lappen voor je genotsmiddelen en bij iedereen zit er een grens aan wat er te besteden is. Uiteindelijk ga je dan minderen omdat je ook nog wilt eten bijvoorbeeld. Of je doet creatief en je gaat even de grens over. Dat is iets van alle tijden maar waar vroeger 10 km omrijden amper loonde ligt die grens nu veel verder.

Terug naar het onderwerp, mensen zijn ook verslavingsgevoelig voor dingen als Youtube, Insta en TikTok. Hoe meer je kijkt, hoe rijker zij worden. Alleen worden ze niet rijk van jou, maar van de adverteerders. Voor het gebruik betaal je geen cent extra dus er is geen financiële motivatie om te stoppen met scrollen. Dus moet er naar een ander middel gezocht worden want de hele dag scrollen is ook niet gezond voor je. Youtube heeft dat idee afgeschoten vanwege hun inkomsten en dat vind ik slecht.

[Arokh]

Dat iemand zelf de heroïne moet inspuiten wil natuurlijk niet zeggen dat het niet verslavend is toch?

[SomerenV]

Het gaat niet om alleen notificaties. Zodra je in een app zit gaat er van alles werken om je daar te houden en je eindeloos blijft scrollen en kijken. En zodra je er verslaafd aan bent is er enorm moeilijk om daar mee te stoppen. Dat gaat véél verder dan simpelweg notificaties uitzetten.

Ik heb ~16 jaar lang gerookt en ben relatief makkelijk gestopt, zonder daarna nog ooit de drang te hebben gehad weer te beginnen. Maar ik ben eerder ook al eens gestopt. Niet succesvol. Ik weet hoe moeilijk het kan zijn om van een verslaving af te komen. Mensen die zeggen dat je 'gewoon' moet stoppen, of 'gewoon' moet doorzetten, snappen het wat mij betreft echt niet. Als je zo makkelijk van een verslaving af kon komen, dan was het nooit een issue geweest

[UPPERKEES]

Mee eens, maar iemand anders kwam met het argument dat notificaties een reden zou zijn om ze aan te klagen. Dat is opt-in, althans op Android. Daar moet je permissie voor geven. Ook kan je zelf in Android al dingen instellen met app timers, focus mode en andere features om afleiding te verminderen. Waar houd dan je eigen verantwoordelijkheid op en begint het terechte vingerwijsgedrag?

[Tjidde]

Maar de macht van een groot bedrijf en de trucjes die ze uithalen om te zorgen dat jij toch ergens ja op klikt of iets koopt. Is sterker dan je denkt.

Mensen zeggen wel eens stem met je portemonnee(tijd valt voor mij onder dat begrip), op zich heel nobel idee. Maar grote bedrijven hebben gewoon mensen in dienst die enkel bezig zijn om te zwakheden in ons brein aan te spreken en daar misbruik van te maken. Waardoor het vaak heel moeilijk is om iets niet te doen als je het eenmaal gebruikt.

Of dat nu een social media app is of een bepaald product, maakt niet uit. Het is geen eerlijke wedstrijd.

[Stoney3K]

Het algoritme van YouTube werkt ook als je alle notificaties uit hebt staan, dan wordt nog altijd je gedrag geanalyseerd en ervoor gezorgd dat je altijd de meest verslavende content voor je neus krijgt.

Ook als je betaalt voor een Premium abonnement trouwens.

[TMon]

Staan die standaard niet al aan dan?

Dat zou namelijk wel n wezenlijk verschil zijn

[UPPERKEES]

Nee, voor elke app moet je permissies toestaan om notificaties toe te laten (Android).

[DonCortizone]

Ten eerste, je wordt gepushed om die notificaties aan te zetten.
Ten tweede, niet elke smartphone gebruiker is kundig genoeg om deze te disablen.

Ten derde gaat het niet alleen om notificaties maar ook over de algoritmes die er op uit zijn om zo lang mogelijk je aandacht vast te houden met (infinite scroll, content die je triggert, ...) Daar heb je als eindgebruiker nul invloed op.

[UPPERKEES]

Ja ik kwam niet met het notificatie argument, ik reageerde erop.

Je krijgt de optie om notifications aan te zetten, standaard staan ze uit. Uitzetten staat ook niet in de weg.

[n4m3l355]

Als reclames voor alchol vrij waren van regelgeving, zouden ze dat zeker doen. Echter zo hebben we in Nederland juist regels bedacht om dat in te perken. Het zou dan ook passend zijn om soort gelijke regels te bedenken voor verslavende platformen, zij het het beperken wie toegang krijgt (geen minderjarige bijvoorbeeld), zij het dat ingeperkt wordt wat voor soort content op dergelijke platformen mag enz.

Wanneer men platformen ontwikkeld waarbij tijdsduur die men spendeert de bottom line is, dan is het toch ook gepast dat de overheid daarop ingrijpt wanneer dat schadelijk wordt.

[Ascathon]

Dat brengt de overheid directer geld binnen. Net als tabak. Duh

[SniperEye]

Bij de aanschaf van alcohol betaal je accijns. Daarmee betaal je in zekere mate mee aan de schade die kan ontstaan door overmatig gebruik.

[SomerenV]

Waarom denk je dat de reclame van alcohol en tabak enorm aan banden zijn gelegd? En waarom er voor bijvoorbeeld bier restricties zijn als het gaat om kortingen? Alcohol is daarnaast niet bewust verslavend gemaakt, wat bij social media wel het geval is. Social media op zichzelf is niet perse verslavend. Het zijn de algoritmes die het verslavend kunnen maken.

Van mij mag alcohol gisteren nog verdwijnen, wetende hoe ongelofelijk veel verdriet het veroorzaakt, maar het is niet te vergelijken met wat social media-bedrijven doen.

[Lord Daemon]

Er is een groot historisch verschil. Alcohol bestaat al sinds mensenheugenis, net zoals de verslaving eraan. Alle bestaande producenten van alcohol zijn ontstaan in een tijd dat alcohol drinken al bestond en sociaal was geaccepteerd. Zij hebben in principe weinig aan de situatie veranderd. Je kon 4000 jaar geleden alcohol kopen, je kon 400 jaar geleden alcohol kopen, je kan nu alcohol kopen. Daarom kan je hen moeilijk aansprakelijk houden voor de situatie die er is -- als er een probleem is, is dat een cultureel probleem, dat we als zodanig moeten aanpakken. (Het zou iets anders zijn als blijkt dat alcoholproducenten speciaal extra stofjes aan hun producten toevoegen om ze extra verslavend te maken, of zo.)

Sociale media zijn niet alleen nieuw, maar het product waar het hier over gaat -- zoals apps met een oneindige tijdlijn en daarachter een algoritme dat enkel en alleen is afgesteld om jou zo lang mogelijk aan het scrollen te houden -- is speciaal ontworpen door deze bedrijven om verslaving in de hand te werken. Je kan van een bierbrouwer moeilijk zeggen dat hij zijn bier zo heeft ontworpen dat zoveel mogelijk mensen er verslaafd aan worden. Maar Google en Meta hebben hun producten wel zo ontworpen dat zoveel mogelijk mensen er verslaafd aan worden. Of dat is althans het oordeel in deze rechtszaak.

Overigens zou je natuurlijk best kritischer op alcoholproducenten kunnen zijn. Voor een mooi voorbeeld: luister het nummer 'Heineken' van Joop Visser. ("Heineken verkoopt agressie / In een blikkie of een flessie /
Heineken is een harddrugdealer / Heineken verdient z'n geld / Aan verslaving en geweld / Heineken is een harddrugdealer")

[AceAceAce]

procrastination is in het Nederlands uitstelgedrag en dat is niet een verslaving volgens DSM-5. Maar een gevolg van andere mentale problematische condities.

Zie bv https://www.jellinek.nl/vraag-antwoord/wat-is-de-dsm-5-v/

[Reactie gewijzigd door AceAceAce op 1 april 2026 09:27]

[Splorky]

Leuke vergelijking, ik heb er ook een :)
Als iedere slok gelijk staat aan 1 shorts filmpje, dan is het oneindig scrollen vergelijkbaar met een glas dat nooit opgaat.

Google zet psychologische trucs in om mensen te beïnvloeden om langer te kijken. bewust langer dan goed voor ze is zo lijkt nu het idee te zijn. Content creators worden ook mee gezogen (beloond) in dit gedrag door steeds meer prikkelende titels en thumbnails te gebruiken. veel mensen zullen deze vorm van verslaving gevoelige tactieken kunnen negeren.

Het lijkt me gezond als google (en andere, want google is echt niet de enige) wordt aangesproken (of beboet als ze niet luisteren) op de manier van business doen, net zoals de alcohol industrie in de gaten wordt gehouden dat ze niet over de schreef gaan met hun reclame uitingen.

[memphis]

Alcohol en roken lijkt voor onze regering ook iets wat moet blijven anders was er wel een hard verbod. In de schijn maken ze het duurder om minder gebruik te stimuleren met hogere accijns maar de inkomsten ervan moeten blijven. Ik zie dan ongeveer hetzelfde bij sociale media. Je krijgt meer reclame voorgeschoteld wat een gemiddeld persoon zal ontmoedigen maar de inkomsten moeten blijven.

[TheTec]

Tip: het boek 'De mens is een plofkip' van Teun van der Keuken gaat hier over, maar dan gerelateerd aan de voedselindustrie. De parallellen zijn echter duidelijk te trekken en voor sociale media misschien nog wel veel sterker.

De industrie is zo geraffineerd en efficient geworden in het beinvloeden van de consument, dat het eigenlijk onbegonnen werk is om daar (continu, 24/7) weerstand aan te kunnen bieden. De industrie heeft veel meer middelen, geld en tijd dan jij om die strijd te winnen.

Wil uiteraard niet zegggen dat je er helemal niets zelf tegen kan doen, maar om het 'eigen schuld' te noemen dat iemand verslaafd raakt aan iets waar zo'n industrie achter zit, is wel erg kort door de bocht.

Deze comment was eigenlijk als reactie bedoeld op @Vinnie.1234 sorry.

[Reactie gewijzigd door TheTec op 1 april 2026 10:38]

[Framoes]

Naast wat @NovapaX zegt zouden alcoholproducenten ook dingen moeten toevoegen die de alcohol extra verslavend maken. Het zijn namelijk zowel de profielen die ze van je aanmaken en meldingen als de systemen die zo zijn gemaakt dat je langer op het betreffende platform blijft. Youtube laat je bijvoorbeeld bewust af en toe een minder leuke short zien, zodat je geneigd bent er nog een paar te kijken om positief af te sluiten.

Er zijn teams van psychologen die precies weten hoe ze jouw hersenen in die dopaminespiraal krijgen. Of hoe ze je kwaad krijgen, zodat je reacties gaat posten.

Social media is al vrij snel engagementgericht geworden, waarbij de bedrijven heel goed wisten wat het deed. Alcohol bestaat ook al langer en is niet per se ontwikkeld om mensen er in vast te houden. Dat maakt het moeilijker om aan te pakken. Maar het is inmiddels onder de 18 verboden, om risico's te verkleinen.

[UPPERKEES]

Alcohol is erg verslavend...

[WillySis]

Alcohol, tabak en andere erkende verslavingen veroorzaken een (lichamelijke) zucht. Bij social media is dat niet zo. Als men er geen tijd voor heeft, dan heeft men er ook geen behoefte aan. Het gebruik van social media is sterk gerelateerd aan momenten van verveling. Vervolgens kan men dan te lang blijven hangen, maar dat kan je ook zeggen aan een bezoek aan een terras.

Bij tabak producten zijn ook nog eens opzettelijk verslavende producten toegevoegd en wordt het nicotine gehalte kunstmatig verhoogt. In een goede, echte Cubaanse sigaar die puur van gedroogde tabaksbladeren wordt gemaakt zit maar een kwart van de nicotine die in een gewone sigaret zit, terwijl de Cubaanse bolknak meer tabak bevat dan een heel pakje sigaretten (20 stuks).

[dimdek]

Ik heb al diverse producten gekocht waar alleen nog een installatiehandleiding voor is te vinden op Youtube (officiëel). Dat heeft Google mooi voor elkaar gekregen, want dan zijn gebruikers naar het platform gelokt en dan kan de verslaving beginnen.
Harari geeft in Nexus een mooie uitleg over hoe Google het voor elkaar heeft gekregen om zijn Youtube platform te promoten in Myanmar via het tonen van negatieve berichten over de Rohingya bevolking. Dat vergrootte hun omzet daar en ook werd de Rohingya bevolking uitgemoord.
Mensen denken dat ze zelf controle hebben over alle beslissingen die ze nemen, maar die beslissingen zijn altijd op basis van de informatie en prikkels die ze te verwerken krijgen en omdat daar tegenwoordig veel over bekend is wordt dat momenteel enorm misbruikt.
Tristan Harris is was een Google ontwikkelaar die wroeging kreeg en een organisatie Tiem Well Spent heeft opgezet om mensen te waarschuwen en helpen met verantwoord gebruik.
Als je het interessant vindt om te weten hoe makkelijk je te manipuleren bent, dan is het boek 'Ons feilbare denken' van nobelprijswinnaar Daniel Kahneman een aanrader.

[blissard]

Zeker.

Wat ik van dit bericht (en andere zoals deze) wel opvallend vind, is dat Google wel ontkent, maar geen bewijs produceert voor "al hun maatregelen die de gezondheid van gebruikers beschermen". In een rechtzaak die potentieel miljarden gaat kosten, is dat tekenend. Als het er is, zouden ze het presenteren. Dus is het omgekeerde waarschijnlijk waar.

[UPPERKEES]

In Android heb je gewoon system wide digital wellbeing. Als je wilt kan je jezelf echt wel beschermen. Dat hoeft niet per app.

[bzuidgeest]

Dat zou je hopen, maar ik heb er vertrouwen in dat de platforms wel een manier vinden om er onderuit te komen. Al is het maar de door de bewijslast enorm moeilijk te maken door aanpassingen van de Amerikaanse wet. Niet anders dan hoe bijvoorbeeld agenten daar over de jaren praktisch onschendbaar zijn geworden.

[iew]

Ik help het je hopen, toch denk ik dat dit geen stand gaat houden en ze er op een of andere manier wel weer mee weg komen. Waarom ? Omdat het een te lucratieve business is geworden om deze grote bedrijven boetes te laten betalen, dat lijkt tegenwoordig een verdienmodel geworden, en daarmee word dan veel 'afgekocht', we zien het constant gebeuren, al vele jaren.

[Kizanko]

Ik vind dat Tiktok juist de grootste verslavings app is die ik tot nu toe heb gebruikt. En het meest onbesproken in rechtzaken. De manier waarop het je continue kan laten scrollen zo der dat je het door hebt zijn er 4 uurtjes voorbij in een manier waarop Youtube en Instagram alleen maar kunnen dromen over de verslavingsprobelmatiek.

Ook de lives die tussendoor worden aangewezen, men doet van alles om aandacht te krijgen of zijn juist heel casual waardoor je ook lang blijft kijken. Titok battles waar jonge mensen geld verspillen om hun favoriete influencer de meeste geld te sturen zodat ze een 3 minuten "battle" winnen. En waar influencers soms zelfs hun gifters op hun kop geven als ze niet genoeg geld binnen krijgen.

De honderden "hot takes" of trends of memes etc die hele verslavende videos en comments die bestaan niet zo intensief zoals op Tiktok. En de probleem wat er heerst is dat er niet genoeg oudere mensen op Tiktok zijn die dit dus kunnen aankaarten. De jongeren denken dat doomscrollen normaal is en ze leren elkaar vreemde handelingen. Continue filmen buiten, in de metro, zomaar mensen aanspreken voor viral videos. Hier moet echt meer aandacht aan gegeven worden dan wat er nu gedaan wordt met alleen Youtube en Instagram, ik maak me meer zorgen om Tiktok en de rest zou dat ook moeten.

[Nattekat]

Waar ik nu vooral op hoop is dat dit ook stand gaat houden en dat er daadwerkelijk iets moet gaan veranderen aan hoe content aangeleverd wordt. Social media is gewoon een ziekte geworden, maar wel eentje waar ook nog een positieve kant aan zit, het ouderwetse onderling verbinden, dus voor mij hoeft het ook niet weg. Om diezelfde reden ben ik ook gigantisch fel tegen elke vorm van verbieden, al helemaal als dat ook nog gepaard gaat met je identiteit moeten bevestigen. Voor tieners kan het ook gewoon een veilige vertrouwde uitweg zijn en een plek om steun te vinden, net zo goed als dat het voor iedereen boven de 16 ook extreem schadelijk kan zijn. Regulatie lost alle problemen op.

[Martinspire]

Welke rechtszaak was dat dan en waar vond deze plaats?

[ZpAz]

Een jury in LA heeft Meta en YouTube veroordeeld voor nalatigheid: hun platforms hebben een meisje als kind verslaafd gemaakt en haar depressie verergerd. Ze moeten 3 miljoen schadevergoeding betalen, plus 3 miljoen boete er bovenop. TikTok en Snapchat hadden al voor de zaak geschikt. Beide gaan in beroep, maar dit is een testcase voor duizenden vergelijkbare zaken.

nieuws: Meta en Google zijn aansprakelijk voor schade door verslaving aan sociale media

[Reactie gewijzigd door ZpAz op 1 april 2026 10:06]

[Vink Mooi]

Als karmakeizer sociale media weet je vast waar ik het over heb. Maar goed, bij deze: https://en.wikipedia.org/wiki/K.G.M._v._Meta_et_al.

[WillySis]

Die rechtszaak is zeker interessant, maar ik ben bang dat de uitspraak in hoger beroep van tafel wordt geveegd.

Het gebruik van social media is sterk gebonden aan momenten van verveling. Dat zijn de momenten waarop de social media geopend wordt. De algoritmes zijn er wel op gemaakt om jouw zo lang mogelijk vast te houden, maar of je dat onder verslaving moet rekenen is maar de vraag. In tegenstelling tot alcohol, tabak en andere verslavende middelen is er bij social media geen sprake van een (lichamelijke) zucht naar de middelen. Daarmee voldoen social media niet aan de algemeen gehanteerde definitie van verslaving.

Het is wel duidelijk dat veel mensen te lang op socials blijven hangen als ze die eenmaal hebben geopend, maar als dat al criterium wordt genomen, dan gaat de term "verslaving" voor heel veel zaken gelden. Voor mij zal de zee en natuur dan verslavend zijn, want ik blijf meestal veel langer in het bos of in mijn kano op zee dan ik me heb voorgenomen. Een uurtje wordt soms een hele dag.

[Cyberpuppy]

Er is wel degelijk een lichamelijk effect in de vorm van Dopamine.


En ik ken persoonlijk ook al jeugdigen die letterlijk ontwenningsverschijnselen krijgen als ze hun telefoon even niet vast kunnen houden. De reactie die ze laten zien lijken in ieder geval heel erg op die van iemand die dringend toe is aan z'n volgende shot.

[WillySis]

Dopamine is een heel algemeen beloningshormoon. Dat maak je zelf aan op het moment dat je je gelukkig voelt. Dat kan door social media (maar dan in beperkte mate), maar ook door heel veel andere zaken. Gewoon even net hard genoeg rennen om net de tram te kunnen halen geeft ook al een dopamine shot.

Die verslavingsreactie die jij ziet is geen verslavingsreactie, maar een reactie omdat men zich zonder die telefoon in de hand geen houding weten te geven. Of men dat oplost door even TikTok, Whatsapp of het nieuws te kijken maakt niet heel veel uit. Die telefoon redt ze uit een ongemakkelijke situatie waarin ze zich geen houding weten te geven en domweg even kunnen ontsnappen. Een fidged spinner of een pen met drukknopje werkt in die situaties (bijna) net zo goed.

[Cyberpuppy]

Voor het grootste deel ben ik het met je eens, maar ik zie nu ook jongeren die wel degelijk reacties vertonen die sterk lijken op die van een alcoholist of drugsverslaafde. Ik laat het verder aan de experts om te bepalen of het daadwerkelijk geclassificeerd kan worden als verslaving.

Het is in ieder geval zorgelijk en goed dat er nu kritischer naar gekeken wordt.

[WillySis]

Dat het zorgelijk is ben ik met je eens. Of het echt een vorm van verslaving is laat ik dan maar aan een expert over. Ik ben dat in elk geval niet.

Zelf ben ik ook beslist niet verslavingsgevoelig. Ik heb een jaar lang het beruchte Oxacepam moeten slikken in behoorlijk hoge dosis om de rugpijn van opeenvolgende hernia's nog iets te verzachten, maar na de laatste operatie ben ik daar gewoon mee gestopt. Ik vergat ze domweg in te nemen. Net als dat is tijdens vakanties zelden social media keek (heb ze nu opgezegd) en mijn email veel te weinig check. Daarmee de-classificeer ik me wel als iemand die wat over verslaving kan zeggen. Voor mij is de definitie de enige houvast.

[FrostyPeet]

Tja, ze hebben goed geleerd van de tabaksfabrikanten toen die werden geconfronteerd met de "bijwerkingen" van hun product.

Ik zag het ook al hoe ze met externe optimalisatietools omgingen, om YT aan te passen aan gebruikerswensen. Die werden te vuur en te zwaard bestreden met patches.

Verder de tactiek van het "meestribbelen" t.a.v. mogelijke regelgeving met lobbyisten, advocaten en donaties.

[HollowGamer]

Precies! Ik ben zelf namelijk ook verslaafd aan YouTube en internet in het algemeen. Wil heel graag minderen, maar zelfs met die tools - Klik je die weg en wil je door.

Roken is ook een eigen keuze, maar je zet daar ook de gezondheidszorg onder druk en ook die van andere (als je niets doet aan afzuigkap bijvoorbeeld).

Hetzelfde met sociaal media/YouTube. Als iedereen mindert, dan zouden influencers ook minder (aandacht) verdienen.

[Dekar]

Ik vind het maar het slecht argument; "YT is geen social media". Hoe je het beestje ook noemt, de schade is er wel door veroorzaakt. Zeker met YT Shorts is het doomscrollen daar ook geïntroduceerd.

Ik heb zelf geen Instagram, Facebook, Snapchat, TikTok of LinkedIn. En dan nog zit ik te veel op mijn telefoon. De meeste kinderen hebben al die apps wel en scrollen zichzelf helemaal suf.

[Iconlast]

ZO zie je maar weer wat voor bedrijf het eigenlijk is, en waarom het allemaal om geld draait.

[SomerenV]

Hier lees je vaak over negatieve zaken die naar buiten komen over bedrijven, en vooral hun bedrijfsvoering. Zaken die eigenlijk altijd wel tegengesproken worden ook al is er bewijs. Afgelopen week heb ik Buy Now gekeken. Gaat niet perse over techbedrijven, maar wel over bedrijfsvoering en hoe groei belangrijker is dan de consument of de planeet. Groei, geld en keiharde hebzucht.

En komt het naar buiten? Dan spinnen ze het wel op een manier dat ze weer in een positief daglicht staan. Maar ondertussen blijven ze leugens en ellende verkopen.

[JJ Le Funk]

Het lijkt mij dat vooral kinderen beschermt moeten worden tegen het eindeloos blijven scrollen. En dat ouders zich verdiepen in de parental features van hun router. Zodat bepaalde devices (bijv. de Switch2 van kind1 of de iPad Pro van kind2) na 22:00 uur op zondagavond uitvallen en er geslapen kan gaan worden i.p.v. dat ze de tijd vergeten en op maandag een gare schooldag ingaan.

Want is het niet Youtube dan is het wel een andere social media app die hetzelfde negatieve bij-effect heeft en tegelijk onmisbaar is voor een tiener van deze tijd.

[Reactie gewijzigd door JJ Le Funk op 1 april 2026 09:11]

[Smuey]

Sterker nog, ze bewijzen dat onze teams proactief uitdagingen signaleren om ervoor te zorgen dat onze producten prioriteit geven aan hoogwaardige, leeftijdsgeschikte ervaringen.

Eh ja, dat klopt. Maar als je in dezelfde zaak nadrukkelijk laat weten dat het management daar niets mee gaat doen omdat omzet belangrijker is, dan helpt het je natuurlijk niet om zoiets naar voren te brengen.

[Polderviking]

Google hield in die rechtszaak vol dat YouTube geen sociaal medium is en niet ontworpen is om verslavend te zijn

Voordat ze die reels/shorts/slop blubber introduceerden en dat ook expliciet de boventoon lieten vieren boven long form content zou ik eigenlijk nog best mee kunnen gaan in dat het niet is ontworpen om verslavend te zijn. Niet meer dan platformen als Netflix in ieder geval.
Maar dat punt zijn ze toch echt wel goed en wel voorbij.
Iedereen die die app open wordt overspoeld met "engagement bait", daar hoef je geen diepgaande onderzoeken voor te lezen of naar dure scholen te zijn geweest.

Waarom ze zichzelf geen social media vinden is me een raadsel want volgens mij is videomakers die met hun volgens interactie hebben al een ding vanaf dag 1.

[Reactie gewijzigd door Polderviking op 1 april 2026 09:42]

[Lekker Ventje]

Ik heb youtube nooit als verslavend gezien. Maar ik kijk nooit shorts, wellicht dat dat de reden is.

[The Zep Man]

Zeker niet als je Shorts uitschakelt in alternatieve YouTube clients. Dan hoef je de brainrot niet te zien.

Dat je dat niet kan uitschakelen in de officiële client kan je ook zien als een missende functie voor digitaal welzijn. Alles voor de all-holy algorithm.

[ZpAz]

Draai hier zelf de extensies DeArrow, welke clickbait thumbnails en titels vervangt en UnHook waarmee je suggesties, shorts etc uit kan zetten.

Daarnaast ook: Return Youtube Dislike, SponsorBlock, en uBlock Origin zodat ik een barebones Youtube heb.

[Elp]

Er is een "Show less shorts" knop in de officiële app (onder de drie puntjes naast het kopje Shorts).

Volgens mij is die er niet altijd geweest overigens, maar vanochtend gebruikt en ik zie nu geen shorts meer in de 'timeline'. Mogelijk dat het een tijdelijk effect is, maar het doet wel iets in ieder geval.

[martijn819]

De shorts verdwijnen dan voor een half uur / uur, en komen de volgende keer dat je de app opent gewoon weer terug. Ik zou heel graag een "Never, ever" short optie hebben.

[Elp]

Dat was ook mijn eerdere ervaring, maar het lijkt nu een stuk beter te werken.

[Cybje]

Ik heb zelfs het gevoel dat het platform mij weg probeert te krijgen. Het algoritme is zo slecht soms. Ik ben soms langer bezig met zoeken naar een interessante video, dan dat ik daadwerkelijk iets kijk. Het wordt ook steeds erger, je hebt steeds meer content die automatisch gegenereerd lijkt en helemaal niks aan nieuwe informatie geeft. Ook YouTubers die ik vroeger nog wel interessant vond en persoonlijkheid hadden, verwerken steeds vaker AI in hun filmpjes, of lijken simpelweg AI teksten voor te lezen. Dan is BeardMeatsFood waarschijnlijk nog het meest authentieke kanaal, maar dat is ook niet echt zinvolle content natuurlijk.

Ik kijk altijd veel reis/food vlogs en dingen over auto's, maar dan moet je goed zoeken dus.

[FPSUsername]

Netzoals de google zoekmachine, is alles slechter geworden. Je zoekt naar iets, ziet 3 relevante resultaten en de rest is rommel dat je resultatenlijst opvult.

[rjberg]

Ik gebruik nu een alternatieve Youtube app waarin ik Shorts uit kan zetten. Dat helpt wel met minder kijken.

[Marten1997]

Dat zou een standaard setting moeten zijn. Is er ook zoiets voor op de Iphone?

[rjberg]

Denk het niet. De app die ik gebruik is onofficieel.

[FPSUsername]

Youtube plus, moet je de ipa downloaden en builden met github actions. Dat sideloaden via sidestore/livecontainer. Het opzetten is wat ingewikkelder dan op android, maar het werkt als een tierelier.

[HollowGamer]

Het is toch echt belachelijk dat ik een third party en addons nodig hebt (voor browser) om die Shorts weg te krijgen.

Ik ben niet opgegroeid met TikTok, in China is die kennelijk ook heel anders?