Intel zet ASML's high-NA-machines als eerste in om Panther Lake-cpu's te maken

Intel gebruikt vanaf nu ASML's nieuwe high-NA-euv-machines om zijn bestaande Panther Lake-cpu's mee te maken. Het is daarmee het eerste bedrijf dat deze machines op grote schaal gaat gebruiken. Intel wil op deze manier meer ervaring opdoen met ASML's nieuwste uitvinding.

Een Intel Panther Lake-cpu

Intel gebruikt high-NA vanaf nu om 'een deel' van zijn Core Ultra 300-processors te produceren, schrijft ASML in een persbericht. Het gaat specifiek om een aantal lagen van bepaalde Panther Lake-laptopprocessors. Die worden gemaakt op het Intel 18A-procedé, een procedé in de '1,8 nanometer'-klasse.

Hiermee is Intel het allereerste chipbedrijf dat high-NA naar de praktijk brengt. De chipmaker experimenteert al een paar jaar met de machines, maar gebruikte ze niet eerder voor 'echte' producten.

Dat is voor zowel Intel als ASML een grote mijlpaal. De stap moet ASML en Intel helpen meer praktijkdata over high-NA te verzamelen, schrijft ASML. Met die data kunnen ze de afstelling van de machines en de uptime verder verfijnen.

Chipmakers maken zich klaar voor high-NA

High-NA stond al langer op de roadmap van Intel. Het bedrijf was eigenlijk van plan om de nieuwe machines te gebruiken in zijn 14A-procedé, de opvolger van 18A. Dat procedé verschijnt volgend jaar pas. Door Panther Lake-cpu's te maken met high-NA, vervroegt Intel dus het gebruik ervan.

Ook andere chipmakers als TSMC en Samsung hebben al high-NA-machines besteld bij de Nederlandse chipmachinebouwer. Zij hebben nog niet bekendgemaakt wanneer ze de machines in de praktijk gaan brengen.

Voorlopig draaien die bedrijven vooral testproducties met de nieuwe machines, terwijl ze uitvogelen wanneer het economisch rendabel is om de peperdure tools te gebruiken voor grootschalige productie. De exacte prijs is niet bekend, maar high-NA-machines kosten zeker 350 miljoen euro.

Een high-NA-euv-machine. Beeld: ASML

ASML's nieuwste machines

De high-NA-machines zijn een doorontwikkeling van ASML's bestaande euv-machines, die onmisbaar zijn voor het maken van de beste chips. Ze tekenen de complexe patroontjes die samen een chip vormen.

Deze nieuwe generatie biedt optiek met een hogere 'numerieke apertuur'. In mensentaal: de machines kunnen op deze manier nóg kleinere patroontjes tekenen. Daardoor kunnen fabrikanten krachtigere chips bouwen.

Weten hoe ASML's machines werken?

Benieuwd wat ASML's machines zo onmisbaar maakt? We legden in eerdere artikelen uit hoe chips worden gemaakt en hoe de machines van ASML werken. We waren eerder dit jaar ook bij de levering van een high-NA-machine aan het Belgische imec. In de onderstaande video tonen we die levering en leggen we ook uit hoe ASML's machines precies werken en wat high-NA bijzonder maakt.

Reacties (33)

[Janusch]

Erg interesseante materie, en heb ook al youtube filmpjes hierover bekeken. Wat ik mij afvraag, komt er een moment dat we het over een hele andere boeg moeten gooien dan alleen maar steeds kleinere structuren en patronen tekenen?

Als leek denk ik: het houdt toch een keer op met wat er mogelijk is qua verfijning.

Of is de andere kant dat we dan meteen veel grotere chips zouden krijgen, als we krachtiger willen (en niet kleiner).

[Gropah]

komt er een moment dat we het over een hele andere boeg moeten gooien dan alleen maar steeds kleinere structuren en patronen tekenen?

Vast. Maar EUV is dat al soort van. Het concept is hetzelfde als met de oude machines, maar voor EUV moest zowat alle onderdelen opnieuw uitgevonden worden en nieuwe technieken voor ontwikkeld worden.

Of is de andere kant dat we dan meteen veel grotere chips zouden krijgen, als we krachtiger willen (en niet kleiner).

Vanuit mijn (toegegeven niet complete kenns); ,en wil kleinere transistors omdat je daarmee meer transistoren per mm² kan krijgen (en door dit goed te gebruiken tijdens het ontwerpen kan je ook zuiniger te werk gaan door minder lekkageverlies ). De chips die gemaakt worden, worden al een tijdje groter. Om even 2 random voorbeelden te pakken: de 8800 GTX een beest van een kaart uit 2007 kent een diesize van 484mm² terwijl een 5090 (huidige top of the line) 750mm² is. De dichtheid is in die tijd ongeveer x100 gegaan.

edit: GT vervangen door GTX, wat de echte flagship was. De GT kwam een stuk later uit en op een kleiner procede (ongeveer 2x zo hoog qua dichtheid), met een diesize van ~380mm²

[Reactie gewijzigd door Gropah op 15 juli 2026 10:02]

[Olaf van der Spek]

terwijl een 5090 (huidige top of the line) 750mm2 is. D

Een 5080 is dan weer 378 mm², dus qua grootte valt de stijging voor 'normale' chips nog wel mee.

[Gropah]

Het is natuurlijk anecdotisch bewijs, er zal vast een bron zijn die dit breeder uitmeet. En wellicht moet je hierin wel meenemen dat NVIDIA de kaarten onder de topkaart de afgelopen jaren telkens wat meer laat achterlopen (bron, vooral laatste plaatje). En er zijn nog andere redenen om mee te nemen dat een diesize ook een max kent. Denk aan yields, uit een ronde wafer kun je minder chips halen met grote rechthoeken dan kleine rechthoeken, en als je per mm2 een fout hebt, dan is een grotere die ook foutgevoeliger dan een kleine die. En meer transistoren verbruiken uiteindelijk ook meer energie, en al die hitte moet afgevoerd (kunnen) worden.

[RoyD]

Dat gebeurt al en dat is het stapelen van structuren en het verticaal maken van componenten. Eigenlijk zitten wel al een beetje in de eindfase van deze technologie en zijn er niet veel grote vernieuwingen meer te verwachten.

[MSalters]

Het is inderdaad je leken-aanname, "alleen maar kleinere structuren". Er wordt veel meer gedaan. 3D structuren, nieuwe materialen, en nog veel meer.

Alsnog is verkleinen een techniek die al 50 jaar winst oplevert - zelfs nu de machines ervoor 350 miljoen kosten.

[Blokker_1999]

De ironie van steeds grotere, complexere en duurdere machines nodig te hebben om steeds kleiner wordende dingen te maken.

[Omnicron1]

Kan ook niet anders wat de schaaldichtheid is door alleen al uitzetting coeficienten te beinvloeden. en aangezien we nu op 1,4 nm experimenteren hebben we het straks over het aantal atomen naast elkaar in een lengte van 1 nm passen ong 2 tot 10 atomen !

Hangt van de gebruikte stoffen af, die hebben nl afijkende grotes

[Thekilldevilhil]

Alleen is de benaming van die transistoren wel pure marketing. Als je gaat kijken naar de werkelijke grootte van de transistoren zit je meer dan een orde van grootte hoger. Nog steeds klein, maar niet zo klein

[Olaf van der Spek]

Als leek denk ik: het houdt toch een keer op met wat er mogelijk is qua verfijning.

Dat klopt, en je merkt al tien tot vijftien jaar dat de verbeteringen niet meer zo snel gaan als vroeger, kloksnelheden nemen niet meer significant toe, energiegebruik en kosten per chip nemen wel toe..
Het lukt nog steeds om stapjes vooruit te zetten, maar de stapjes worden steeds kleiner en steeds duurder.

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 15 juli 2026 09:53]

[emeralda]

Voor de meeste mensen is een laptop met een CPU van 3 jaar geleden al genoeg daar merken ze niks van.

[pegagus]

Daarvoor hebben we AI als oplossing. Die flikkert code in elkaar zonder dat er nog een programmeur aan te pas komt. Dat de code een overdaad aan regels bevat, maakt dat we weer nieuwe hardware moeten kopen. En omdat we nieuwe hardware kopen, kopen we ook weer nieuwe versies van software erbij. Zo gaat het sinds de komst van de eerste 8086.

[kaaas]

Intel gaat Directed Self Assembly gebruiken om nog kleiner te gaan. Ik weet niet of ze daar de high-NA machines voor willen gebruiken.

De stem is wat irritant maar de info is zeer interessant.

YouTube: The Breakthrough Terrifying ASML

[Reactie gewijzigd door kaaas op 15 juli 2026 11:10]

[Tri Force]

Mooi nieuws voor ASML en Intel en dat er nog goede samenwerking tussen NL en de VS mogelijk is maar hoe zit het met AMD wanneer krijgen hun de mogelijkheid ? de processor competitie is goed voor de consument en dat mag zo blijven en niet dat Intel weer een monopolie positie krijgt.

Ben ook benieuwd hoe het komt met het onderzoek naar Samsung en Hynix en Micron en misschien zou de bestelling van een ASML machine voor Samsung voorlopig gepauzeerd kunnen worden voordat Samsung nog meer voor hun geheugen gaat vragen want de boetes zijn vele malen lager dan de extra winst.

Als het ene bedrijf de prijzen verhoogt dan volgen anderen en de prijzen zijn inmiddels al omstreeks 400% gestegen en dat zal dit jaar wel 500% worden en als geheugen onbetaalbaar wordt wat heeft de rest aan componenten zoals processor zin ?

Nvidia, Samsung, Hynix, Micron lijken zich puur op de zakelijke klant te gaan richten maar denkt niet dat bedrijven zoals Asus, Dell, Intel, AMD, Corsair, Noctua, Seasonic, Lenovo, Sony, MS etc. zonder de consument kunnen overleven maar zonder geheugen heeft de rest geen zin van telefoon en tablet tot console en PC overal zit snel geheugen in en dat wordt onbetaalbaar.

Maar goed.. mooi dat processor technologie weer een stap vooruit zet en hopelijk blijft de concurrentie gaan tussen Intel en AMD en wie weet komt er eens regulatie in de technologie sector zodat de consument niet hun hobby hoeft op te zeggen en sommige fabrikanten niet failliet gaan.

[amigob2]

AMD maakt gebruik van TSMC, en TSMC gaat pas High-NA gebruiken bij A14 en kleinere node. De A20 en A16 van TSMC zijn dus nog met NXE machines

[Little Penguin]

maar hoe zit het met AMD wanneer krijgen hun de mogelijkheid?

Behoudens dat AMD zelf geen fab meer heeft is dat niet iets waar ASML over gaat, als AMD dit ook wil zal ze een fab moeten kiezen die dezelfde apparatuur gebruikt. In theorie kan dat zelfs Intel zijn, maar vziw laat AMD hun processors maken bij TSMC - zodra zij dus een high-NA machine bezitten kan AMD dit zelfde kunstje uithalen.

misschien zou de bestelling van een ASML machine voor Samsung voorlopig gepauzeerd kunnen worden

Waarom zou ASML dit doen? Wat worden zij daar beter van?

voordat Samsung nog meer voor hun geheugen gaat vragen (...) Als het ene bedrijf de prijzen verhoogt dan volgen anderen

Dat is de wet van vraag en aanbod en er is nu een enorme vraag door de bedrijven die taalmodellen uitbaten (in de volksmond AI genoemd). Als er fysiek geen capaciteit meer is dan zal de prijs bepalen waar het geheugen naar toe gaat.

Natuurlijk kan men ook geheugenfabrieken bijbouwen maar als de fabrikanten denken/verwachten dat de vraag op termijn ook weer afneemt kan ik me levendig voorstellen dat men erg voorzichtig is met het doen van extra investeringen. Het kan zomaar zijn dat volgend jaar de vraag vanuit de "AI"-aanbieders sterk afneemt...

[MarcoC]

Intel "krijgt" niks, ze hebben hun miljarden geïnvesteerd in hun eigen fab en daarom kunnen ze deze nieuwe machines gebruiken. AMD heeft geen eigen fab meer en is dus afhankelijk van externe fabrikanten.

[Omnicron1]

Exact ! Intel heeft net zoals TSMC ook geinvesteerd in het enorme onderzoek dat vooraf ging aan de ontwikkeling van de asml machines. Da,s normaal in semcon land.

Het gezamelijk opstarten van joint venture,s om kennis, en geld te delen en dan tot een nog beter eindproduct komen

[amigob2]

Chipmakers maken zich klaar voor high-NA
Bij TSMC hoeven ze dat nog niet te doen, want TSCM gaat High NA pas in 2029 gebruiken for de A14 of kleiner.
TSMC heeft het proces dus veel beter onder controle en hoeft voor A20 A16 node nog geen High-NA te gebruiken, waardoor ze dus goedkoper kunnen produceren dan intel want die High NA machines zijn veel duurder dan bv de NXE3800

[n0pe]

Denk dat dat iets te simplistisch geredeneerd is, Intel experimenteert er (net als TSMC) al mee en kan hiermee praktijkervaring op doen in een productie process. Intel hoeft het niet de doen, het gaat immers om een bestaand product.

[amigob2]

Intel hoeft het niet te doen. :-)
Intel kan zonder High-NA geen A18 node maken, dat is ook de reden dat alle high end chiplets van intel, door TSMC gemaakt werden de afgelopen jaren. Intel kon het gewoon weg niet windst gevend maken, veel te lage yield. En dat proberen ze dus nu op te lossen door naar High-NA te gaan voor dat de concurrentie dat doet. Met de extra kosten. Intel btw experimenteer niet, High Volume productie is gewoon om te verkopen, niet omdat ze ervaring op willen doen. En heel simpel als je niet voor elkaar krijgt wat TSMC op de NXE3800 machines kan dan loop je gewoon weg achter, ver achter. Het is niet voor niks dat TSMC alle SOCS, en M processoren voor Apple heeft gemaakt de afgelopen jaren, niemand komt in de buurt, en dat heeft er gewoon mee te maken dat ze bij TSMC slimmer zijn. En bij Intel gewoon stront eigenwijs.

[Pietopdeheuvel]

Alleen maar blijven inzetten op steeds maar kleinere transistoren gaat Intels processoren niet redden. ARM en ARM gebaseerde designs laten zien dat het efficienter en beter kan.

[vanaalten]

Maar Intel doet niet ALLEEN inzetten op kleinere transistoren. Er is ook nog steeds ontwikkeling op architectuurniveau, de CPU cores veranderen, af en toe komen er instructies bij. Intel zit niet stil en ziet ook wat de concurrentie doet, dus ik zou ze niet afschrijven met 'alleen maar inzetten op kleinere transistoren'.

[Pietopdeheuvel]

Intel doet Iterative veranderingen, geen paradigmawisseling

[MSalters]

Onzin. X86 en ARM hebben tegenwoordig een vertaalslag. Niemand wil de interne architectuur vastleggen, dan zit je daaraan vast. Hoeveel registers heeft je CPU? ik weet het niet, renaming verbergt dat.

[Pietopdeheuvel]

x86 heeft veel legacy die niet veranderd kan worden.

Voorbeeld: Een x86 instructie heeft een variabele lengte, tussen 1 en 15 bytes, deze moeten gedecodeerd worden en dat is lastig. ARM heeft een vaste instructielengte, van 4 bytes, hoeven niet gedecodeerd te worden

Dit maakt een x86 processor complex, en inefficient, een beter design zoals van ARM maakt het minder complex, minder rekenintensief en efficienter.

En dit is een voorbeeld, dat dient ter illustratie, het gaat erom dat er in het verleden keuzes zijn gemaakt die je niet ff kan terugdraaien of veranderen.

[Little Penguin]

x86 heeft veel legacy die niet veranderd kan worden

Compatibiliteit is ook een keuze. Ik weet niet of het nog steeds helemaal opgaat maar in theorie kan een moderne x86-64-processor nog steeds een oude PC-DOS draaien. Natuurlijk levert dat enige ballast op, hoe dat zich verhoud tot de rest van de CPU weet ik dan weer niet.

een beter design zoals van ARM maakt het minder complex

Waarbij opgemerkt dient te worden dat ARM ook al een aantal keren afscheid genomen heeft van oude concepten. De eerste ARM-processors hadden een 26-bitaddresseringsmodus, ook zijn er diverse instructies verwijderd.

Moderne 64-bit ARM-processors hebben ook geen volledige ondersteuning voor 32-bit en de ondersteuning voor 32-bit zal alleen maar minder worden omdat in ARMv9 AArch32-ondersteuning een optie is.

Zou ik een besturingssysteem dat geschreven is voor de ARM-processor in 1990 willen draaien op een moderne ARM dan kom ik van een koude kermis thuis. Voor ARM werkt dit model omdat de hardware/software die gebruik maakt van ARM een hoge vervangingsratio heeft, maar als ARM de PC-wereld veroverd zou hebben dan had men mogelijk ook compatibiliteit anders aan moeten vliegen.

[chrome moral]

Mooi dat Apple straks ook die machines kan gebruiken, immers kunnen ze dan hun eigen chips zoals gebruikelijk net weer iets geavanceerder maken dan de rest, waardoor er minder lithium nodig is wat dan weer beter is voor de planeet. Iedereen wint. Persoonlijk verwacht ik dat Intel een beetje stuntelt en misschien hun fabrieken afsplitst en dat is het moment waarop Apple ingrijpt. Het Intel 5G modem faalde ook hard terwijl het C1 modem inmiddels geen betere kent kwa energieverbruik en efficiëntie. Met die chipfabrieken verwacht ik niets anders.

[watercoolertje]

Je zou het maar nergens anders over kunnen hebben dan Apple

Maar persoonlijk hoop ik het niet (en het lijkt mij ook erg onwaarschijnlijk). Apple is het minst toegankelijk voor andere fabrikanten dus als Apple het bezit dan is de kans dat andere daar kunnen produceren (zoals bij Intel tegenwoordig juist wel het geval is) veel kleiner. Juist erg slecht voor de markt!

Met een beetje geluk brengt dit Intel gewoon het succes waar ze op hopen en kunnen ze wat orders van TSMC pikken op termijn, een extra speler (die itt Apple wel voor andere wil produceren) is juist fijn/beter tbv concurrentie!

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 15 juli 2026 09:37]

[R_Zwart]

Het ontwikkelen van een chip(set) is iets totaal anders dan een chipfabriek opzetten en runnen. En als je goed bent in CPU's wil het niet zeggen dat je ook zomaar modemchips kunt ontwerpen. Dat is compleet ander vakgebied. Je vergelijkt dus appels en bananen.

[Olaf van der Spek]

Intel gebruikt vanaf nu ASML's nieuwe high-NA-euv-machines om zijn bestaande Panther Lake-cpu's mee te maken.

Welk procede gebruikt Intel momenteel voor massaproductie? Is dat een eigen procede of gebruiken ze nog steeds TSMC?

[AverageNL]

Een eigen procedé, Intel 18A. Een deel van dat eigen proces wordt nu dus uitgevoerd met high-NA