We hebben er bijna twee volle consolegeneraties op moeten wachten, maar deze maand is het zover: op 19 november komt GTA VI eindelijk uit. Wie op dag één in het virtuele Florida wil duiken, stuit op een bekende drempel: het platform.
Omdat een pc-versie traditiegetrouw langer op zich laat wachten, moeten spelers namelijk een console onder de televisie hebben staan. Waar spelcomputers gedurende een generatie normaal juist goedkoper worden, is het huidige prijslandschap een stuk grilliger. Wat betaal je nu eigenlijk voor een ticket naar Vice City?
:strip_exif()/i/2008458370.jpeg?f=imagegallery)
Consoles voor het eerst duurder dan bij release
Om alvast met de deur in huis te vallen: de adviesprijzen van PlayStation- en XBOX-consoles zijn de afgelopen jaren in ieder geval gestegen. Zowel Sony als Microsoft voelden zich meermaals genoodzaakt om de prijzen van hun spelcomputers op te krikken.
Dat komt door de huidige AI-gekte. Bedrijven kopen massaal gigantische hoeveelheden werkgeheugen, opslag en gpu's in om AI-modellen mee te trainen en te draaien.
De consument trekt daardoor aan het kortste eind. De genoemde hardware is het afgelopen jaar fors in prijs gestegen, waardoor pc's bouwen steeds duurder wordt. Ook spelcomputers als de PlayStation en XBOX moeten aan die hogere inkoopprijzen geloven.
:strip_exif()/i/2008182154.jpeg?f=imagegallery)
De PS5 en PS5 Digital hebben nu respectievelijk een adviesprijs van 650 en 600 euro, zo'n 150 tot 200 euro meer dan bij hun release. Ook de PS5 Pro is flink in prijs gestegen, en de XBOX Series X en S hebben inmiddels ook een fors hogere prijs.
Dit is dan ook de duurste consolegeneratie ooit. Althans … Dure spelcomputers zijn natuurlijk van alle tijden. De PS3 kostte bij zijn release in 2007 bijvoorbeeld minimaal 499 euro, wat gecorrigeerd voor inflatie neerkomt op bijna 800 euro.
Wat deze consolegeneratie zo uitzonderlijk maakt, is het prijsverloop. Consoles worden normaal gesproken goedkoper naarmate ze ouder worden, maar deze generatie werden ze voor het eerst juist duurder. De PS5 en XBOX Series X/S verschenen zes jaar geleden, maar toch betaal je nu honderden euro's meer dan toen ze uitkwamen.
:strip_exif()/i/2007047038.jpeg?f=imagegallery)
De PS5 is fors duurder en de PS5 Pro is gekkenwerk
Dat zie je ook terug in de prijzen die verkopers in de praktijk rekenen. Sinds begin 2024 zijn alle PS5-consoles in prijs gestegen.
De PS5 Pro valt het meest op, in negatieve zin. Die console was bij introductie al behoorlijk aan de prijs, met een adviesprijs van 800 euro exclusief schijflezer. Inmiddels mag je dat bijna verdubbelen. De goedkoopste PS5 Pro kostte op ons meetmoment ruim 1490 euro.
Ook de andere PS5-consoles zijn intussen een stuk duurder. Een 'gewone' PS5 kost minstens 650 euro, als je genoegen neemt met een versie zonder schijflezer. Als je wel fysieke games wilt spelen, zolang ze nog beschikbaar zijn, ben je zeven tientjes meer kwijt.
:strip_exif()/i/2008252474.jpeg?f=imagegallery)
De prijsstijgingen begonnen eind maart. Dat valt makkelijk te verklaren: Sony verhoogde toen namelijk de adviesprijzen van zijn consoles, en retailers namen die vrijwel meteen over.
Alleen stopten de stijgingen daar niet. Ook in juli en september zijn pieken in de PS5-prijzen zichtbaar. De exacte oorzaak is lastig te zeggen, al vallen ze wel samen met twee grote momenten in de gamewereld. In juli kwam GTA VI namelijk voor het eerst beschikbaar als preorder. De eerste prijsstijgingen volgden vrijwel direct.
Eind augustus deelde ontwikkelaar Rockstar Games voor het eerst uitgebreide gameplaybeelden. Ook daarna waren nieuwe prijspieken zichtbaar. Dat geldt vooral voor de PS5 Pro: slechts enkele dagen nadat de trailer online kwam, schoot de prijs daarvan met ruim een derde omhoog, hoewel die prijzen ook vóór die tijd al vrij wispelturig waren.
Of de hooggespannen verwachtingen rond GTA VI daar daadwerkelijk verantwoordelijk voor zijn, valt natuurlijk lastig hard te maken. Maar we vonden het wel opvallend genoeg om te vermelden. Wel is duidelijk dat de verkopen van current-genconsoles stegen nadat Rockstar voor het eerst gameplay liet zien.
XBOX-consoles klommen al langer in prijs
In XBOX-land spelen al langer problemen. De Series X is namelijk al sinds vorig jaar slecht verkrijgbaar, en schommelt daardoor nogal in prijs. De console schommelde begin 2024 nog rond de 489 euro, zelfs iéts onder de officiële adviesprijs van 499 euro, maar in november vorig jaar werden de prijzen veel onrustiger.
Dat is niet geheel onverwacht. Microsoft heeft namelijk meerdere prijsverhogingen doorgevoerd. De eerste daarvan vond plaats in mei 2025. In de weken daarna werd vooral de Series X een stuk duurder.
Ook bij deze Series X-console schoten de prijzen eind juni nóg harder omhoog. Dat valt opnieuw ongeveer samen met de GTA VI-preorders, met een grotere piek na de Extended Look op Netflix en YouTube.
Ook hier geldt: het is bijna niet vast te stellen of die twee met elkaar te maken hebben. Bovendien wordt het effect van de trailer mogelijk vertekend, want Microsoft voerde kort daarvoor nóg een prijsverhoging door.
Daarbij heeft XBOX het al even zwaar op hardwaregebied. De Series X is al langer slecht leverbaar. XBOX-ceo Asha Sharma zei eind oktober opnieuw dat het bedrijf de vraag niet kan bijbenen vanwege hardwaretekorten, al dalen de verkopen juist. Dat zal de prijzen alleen maar verder opvoeren.
GTA VI en de vraag naar consoles
Het blijft dus de vraag of de GTA VI-hypetrain (al dan niet deels) goed is voor de toename in consoleprijzen, al kunnen we wel gissen. In de Pricewatch-gegevens zien we een grote toename in click-outs op de momenten dat Rockstar grote aankondigingen deed.
Daarbij geldt de gebruikelijke kanttekening: click-outs staan niet gelijk aan verkopen. Het betekent alleen dat meer mensen op een console klikten en doorgingen naar een webwinkel.
Bij Sony zagen we dit jaar drie duidelijke pieken, waarvan twee samenvielen met GTA VI-mijlpalen. Op 25 juni begon Rockstar met het accepteren van preorders, nadat het dat een week eerder al aankondigde. In de dagen rond die datum steeg het aantal click-outs van PS5-consoles fors, met ruim 794 procent op 30 juni.
Op 28 augustus vond een nóg grotere piek plaats, met een toename van ruim 1300 procent. De avond ervoor zette het bedrijf zijn Extended Look-trailer op Netflix, en op de 28ste zelf volgde YouTube. Daarin liet Rockstar voor het eerst uitgebreide gameplaybeelden van zijn game zien.
Beide pieken vallen in het niet bij de prijsverhoging die Sony doorvoerde. Het bedrijf kondigde die op 27 maart aan, maar voerde hem begin april pas door. In de dagen daarop zagen we dan ook grote pieken.
Bij XBOX zien we in grote lijnen hetzelfde. Op 25 juni was er een eerste piek, toen Rockstar de preorders voor GTA VI opende. Toevallig kondigde XBOX op diezelfde dag een prijsverhoging aan, die pas op 2 augustus doorgevoerd zou worden. Dat zal ongetwijfeld hebben bijgedragen aan diezelfde piek.
Ook op 28 augustus, toen de grote GTA VI-trailer uitkwam, piekte het aantal XBOX-click-outs flink. Opvallend genoeg zien we specifiek op 20 september ook een flinke stijging bij de XBOX, al kunnen we niet met zekerheid vaststellen waar dat aan lag. De consolemaker kondigde toen wéér een prijsverhoging aan, maar die gold niet in Europa.
PlayStation 5-basismodellen zijn tientallen procenten duurder
Kortom: ieder platform waar GTA VI op verschijnt, is behoorlijk aan de prijs. Elke genoemde console is fors duurder dan bij de introductie.
De PS5 'Slim' Digital Edition is zo'n 250 euro duurder dan het originele launchmodel uit 2020. Toch is dat de betaalbaarste 'volle' console, buiten de fors minder krachtige XBOX Series S. Kanttekening is wel dat het daarbij gaat om het 825GB-model.
Voor 70 euro extra tik je een variant met schijflezer en 175GB rauwe opslagruimte extra op de kop. Als je de console buiten GTA vaker wil gebruiken, is dat potentieel een goeie upgrade. Als je een console puur voor GTA VI wil, is dat niet nodig: die game komt alleen digitaal beschikbaar en zou grofweg 210GB groot worden.
De PS5 Pro kun je beter gewoon links laten liggen. Dat is de krachtigste console van de huidige generatie, maar een minimale verkoopprijs van bijna 1500 euro maakt die console simpelweg een slechte koop.
| Console | Introductieprijs | Huidige adviesprijs | Verkoopprijs |
| PlayStation 5 Pro | 800 euro | 900 euro (+12,5%) | 1492,03 euro (+65,9%) |
| PlayStation 5 Slim | 550 euro | 650 euro (+18,2%) | 719 euro (+10,6%) |
| PlayStation 5 Slim Digital 825GB | 500 euro | 600 euro (+20%) | 649 euro (+8,2%) |
| PlayStation 5 Slim Digital 1TB | 500 euro | Officieel niet meer te koop | 910,38 euro |
| PlayStation 5 (2020) | 500 euro | Officieel niet meer te koop | N.v.t. |
| PlayStation 5 Digital (2020) | 400 euro | Officieel niet meer te koop | N.v.t. |
XBOX prijst zichzelf uit de markt
In het XBOX-kamp is de situatie misschien wel nog slechter. Zo hebben de Series X-consoles zichzelf praktisch uit de markt geprijsd, om nog maar te zwijgen over de voorraden, die al langer tegenvallen.
De Series X met schijflezer, in feite het oorspronkelijke model uit 2020, kostte bij release nog 500 euro. Inmiddels is die adviesprijs met 300 euro omhooggeschoten en is hij in de praktijk twee keer zo duur. Een later geïntroduceerde variant zonder schijflezer kostte ook 500 euro, maar ook die kon op flinke prijsverhogingen rekenen en gaat inmiddels over de toonbank voor bijna 400 euro meer.
De Series S-consoles gaan ook voor veel te veel geld over de toonbank, maar zijn van de genoemde consoles nog altijd het betaalbaarst. We zouden toch eerder proberen om door te sparen voor de PS5-basismodellen. Die bieden namelijk echt fors betere specs, wat je bij een zware game als GTA VI vrijwel zeker gaat merken.
| Console | Introductieprijs | Huidige adviesprijs | Verkoopprijs |
| XBOX Series X | 500 euro | 800 euro (+60%) | 1068,98 euro (+33,6%) |
| XBOX Series X All-Digital | 500 euro | 750 euro (+50%) | 897 euro (+19,6%) |
| XBOX Series S 1TB | 350 euro | 600 euro (+71,4%) | 638 euro (+6,3%) |
| XBOX Series S 512GB | 300 euro | 500 euro (+66,7%) | 538 euro (+7,6%) |
Het grote vraagteken rond Black Friday
Dan is er nog Black Friday. In november hebben verkopers volop aanbiedingen, wat ook bij techaankopen de nodige besparingen kan opleveren. Ook in de consolewereld is Black Friday zonder meer een ding. In voorgaande jaren was eind november steevast een dip in de prijzen te zien.
Het is de vraag of retailers ook dit jaar met spelcomputers kunnen en willen stunten tijdens Black Friday, aangezien de hardwareprijzen zo in de lift zitten. We zullen dat uiteraard voor je in de gaten houden.
Redactie: Daan van Monsjou • Eindredactie: Monique van den Boomen • Headerafbeelding: Rockstar Games / Getty Images
:strip_exif()/i/2006930524.png?f=thumbmedium)
:fill(white):strip_exif()/i/2007755350.jpeg?f=thumbmedium)
:strip_icc():strip_exif()/i/2008289440.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2008270942.jpeg?f=fpa_thumb)
/u/266273/crop6989a0a0d22e9_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/215060/crop6a491cde5b030.jpg?f=community)
:fill(white):strip_exif()/i/2008232870.jpeg?f=thumbmedium)
:fill(white):strip_exif()/i/2003242344.jpeg?f=thumbmedium)
:strip_exif()/i/2003852206.png?f=thumbmedium)
/i/2008241100.png?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007876738.jpeg?f=fpa_thumb)
/i/2008468416.png?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008232928.jpeg?f=fpa)
/i/2006278516.png?f=fpa)
/i/2008382812.avif?f=fpa)
/i/2008368918.webp?f=fpa)
:strip_exif()/i/2006708114.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008282902.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008223418.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2006450032.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2005823968.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008022356.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2007530920.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2006930518.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2007458380.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2003766880.jpeg?f=fpa)
/i/2004699820.png?f=fpa)
:strip_icc():strip_exif()/u/66961/crop5c20da5d3451c_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/176527/crop62429881447d2_cropped.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/340396/crop6586a98b8794e_cropped.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/1454528/crop5f6239efda858_cropped.jpeg?f=community)
/u/391165/toad.png?f=community)
/u/208684/crop5d9c7a25578e1.png?f=community)
:strip_exif()/u/290839/crop5b757283a589c_cropped.gif?f=community)