Een jaar geheugenchaos: DDR5 is vier keer duurder en de prijzen stijgen weer

Artikel

Ongeveer een jaar geleden brak een crisis uit op de pc-markt. AI-bedrijven kopen massaal geheugenchips op, zodat we slopfilmpjes op Instagram kunnen bekijken. Het gevolg: gigantische tekorten. De prijzen van pc-hardware stegen al snel, met geheugenmodules voorop.

Die prijsstijging begon rond oktober 2025, en dus zijn we nu een jaar verder. Een goed moment om eens te bekijken hoe de geheugenmarkt voor hobbyisten erbij ligt. Spoiler: het is nog altijd niet fraai en lijkt niet snel beter te worden.

Verantwoording

Dit onderzoek is gebaseerd op data uit de Tweakers Pricewatch, onze prijsvergelijker. Daarin hebben we dagelijks de laagste verkoopprijzen van alle genoemde DDR5- en DDR4-sets verzameld tussen 1 oktober 2025 en 29 september 2026.

Goud in de vorm van een reep: DDR5 is in een jaar tijd veel duurder geworden. Foto: Tweakers

Van relatieve stabiliteit naar nieuwe stijgingen

De stijging die een jaar geleden begon, was redelijk explosief. In oktober stegen de prijzen al flink, met nóg grotere stijgingen in november en vooral in december. De prijsstijging remde in januari eindelijk weer iets af.

In de maanden daarop was het relatief rustig. Sterker nog: tussen februari en maart daalden de prijzen zelfs weer een klein beetje, al lagen ze nog altijd véél hoger dan voor de prijsexplosie.

In de maanden daarop kropen de geheugenprijzen weer héél langzaam omhoog, al bleven ze in die tijd redelijk stabiel. Dat bleef zo tot juni en juli, toen de prijzen opnieuw omhoog begonnen te krabbelen.

Begin juli bedroeg de prijs van DDR5-6000-geheugen 17,31 euro per gigabyte. Die is inmiddels gestegen naar maar liefst 22,95 euro, wat neerkomt op een stijging van bijna 33 procent in drie maanden tijd. Vergeleken met vorig jaar betaal je tegenwoordig ruim vier keer zoveel.

Wie liever een iets langzamere geheugenset aanschaft, is nog altijd iets goedkoper uit. Voor een DDR5-5200-kit betaal je gemiddeld 20,65 euro per gigabyte. Dat is iets behapbaarder dan de rappere DDR5-6000-sets, maar nog altijd ruim 4,4 keer zoveel als een jaar geleden.

16GB voor de prijs van 64GB

Hoewel er genoeg DDR5-smaakjes beschikbaar zijn, is DDR5-6000 in de Pricewatch veruit het populairst. We zoomen daarom wat dieper in op dit type, en ook hier zullen de resultaten niet verbazen. Alle capaciteiten zijn fors duurder geworden: ruim vier keer zo duur als vorig jaar.

Het gevolg: voor het bedrag dat je vorig jaar voor een goedkoop 64GB-setje betaalde, kun je nu niet eens 16GB in je pc klikken. De prijsstijgingen zijn niet helemaal lineair. 64GB-geheugen is gemiddeld 4,4 keer duurder. Bij 32GB is dat gemiddeld 4 keer en bij 16GB is dat 'slechts' 3,3 keer.

Daarbij kijken we wel naar de gemiddelde prijzen. De koopjesjager kan natuurlijk de Pricewatch afstruinen voor een dealtje. Echt goede prijzen zijn allang verleden tijd, maar er zijn wel flinke prijsverschillen.

Gemiddeld betaal je bijvoorbeeld bijna 1600 euro voor een 64GB-setje DDR5-6000. Maar als je goed zoekt, kun je er ook wel een vinden voor 899 euro. Ook bij 16 en 32GB zijn die verschillen er, al zijn ze naar verhouding wel wat kleiner. Zelfs de goedkoopste 32GB-setjes kruipen langzaam richting de 500 euro, en 16GB-setjes zijn de 200 euro al ruimschoots gepasseerd.

• 64GB
• 32GB
• 16GB

Oude platforms krijgen een tweede leven

De prijsstijgingen zijn het hardst bij DDR5, het moderne geheugentype dat de nieuwste cpu's van AMD en Intel gebruiken. Natuurlijk is er ook nog de vorige generatie: het oude en vertrouwde DDR4, dat nog altijd te koop is.

DDR4 lijkt bovendien in trek, want fabrikanten zetten er volop op in. AMD bracht de populaire Ryzen 7 5800X3D-cpu opnieuw uit voor zijn AM4-platform, dat enkel DDR4 accepteert.

Dat is in lijn met eerdere uitspraken van AMD. Begin dit jaar zei de cpu-maker al dat AM4 zou terugkeren. Daar zijn twee redenen voor: consumenten kunnen daardoor hun oudere AM4-pc een upgrade geven zonder nieuw geheugen te hoeven kopen. Daarnaast is DDR4 ook gewoon goedkoper.

Het is om die laatste reden dat DDR4 verre van dood is. Moederbordfabrikanten brengen zelfs nieuwe modellen uit op basis van oudere sockets, waaronder het genoemde AM4. Ze ondersteunen oudere cpu's, maar krijgen wel nieuwere functies als Wi-Fi 7, die je eerder alleen op AM5 vond. Het betekent wel dat je pc daarna eigenlijk geen upgradepad meer heeft, maar het is een optie.

AMD bracht de Ryzen 7 5800X3D weer terug voor gamers die hun AM4-systeem willen upgraden. Beeld: AMD

DDR4 als goedkopere optie

Anders dan bij de voorgaande grafieken, bekijken we hier specifiek setjes met twee geheugenmodules: 2x16GB en 2x8GB. Dat is namelijk relevant voor DDR4. Hoewel je in een DDR5-systeem best weg kan komen met één geheugenreepje, is dat bij DDR4 niet goed voor de prestaties.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: DDR4 is inderdaad goedkoper dan DDR5. Voor 32GB aan DDR4-geheugen ben je gemiddeld genomen iets meer kwijt dan aan 16GB DDR5.

Bij de allerlaagste prijzen is dat verschil iets groter. Zelfs bij die minimumprijzen kan DDR4-geheugen je meerdere tientjes (16GB) tot bijna 200 euro (32GB) schelen. Dat wil alleen niet zeggen dat DDR4 goedkoop is. Wel zijn de prijzen wat minder achterlijk.

• Gemiddeld
• Minimum

Wat kun je doen om geld te besparen?

Het is dus nog steeds chaos in geheugenland. Waarschijnlijk zal daar ook niet snel verandering in komen. Sterker nog: na wat stabiliteit lijken de prijzen nu weer vrolijk door te stijgen. Ook geheugenfabrikanten en componentenmakers sorteren voor op verslechtering en verwachten volgend jaar of zelfs in 2028 pas verlichting.

Als je een pc nodig hebt en wilt wachten, dan wordt dat dus een lange zit. Er zijn wel wat manieren waarop je toch nog wat geld kunt besparen, los van het zoeken naar de laagste prijzen in de Pricewatch.

Voor gaming heb je bijvoorbeeld niet per se 32GB ram nodig. We testten onlangs uitgebreid verschillende cpu- en ramcombinaties. Daaruit bleek dat een downgrade naar 16GB ram je een hoop geld kan besparen, terwijl dat je vaak niet zoveel prestaties kost.

Als je een nieuwe pc bouwt en die 16GB ram combineert met een X3D-processor van AMD, dan is dat al helemaal het geval. Die zijn er al vanaf 199 euro, en daarmee kun je prima wegkomen met goedkopere DDR5-kitjes (van bijvoorbeeld 1x16GB in plaats van 2x16GB). Dat scheelt al gauw honderden euro's, al blijft het natuurlijk een dure hobby.

_{Redactie: Daan van Monsjou • Eindredactie: Monique van den Boomen • Headerafbeelding: iStock / Lemon_tm / Tuomas A. Lehtinen / Getty Images}

Reacties (255)

[pino85]

“Vraag en aanbod” verklaart deze prijzen, maar is daarmee nog geen inhoudelijke weerlegging van de kritiek. Een markt kan precies volgens de financiële prikkels functioneren en tegelijkertijd een maatschappelijk beroerde uitkomst opleveren.

Je hebt hier namelijk een basiscomponent voor vrijwel de hele digitale economie, met een sterk geconcentreerde productie. Volgens de cijfers van TrendForce waren Samsung, SK hynix en Micron in het tweede kwartaal van 2026 samen goed voor 87,6 procent van de wereldwijde DRAM-omzet. Dat percentage gaat over omzet, niet over productievolume, maar het maakt duidelijk hoe afhankelijk de markt is van de keuzes van drie bedrijven.

Daar komt bij dat de AI-vraag het aanbod voor andere afnemers onder druk zet. TrendForce beschrijft expliciet dat capaciteit naar serverproducten verschuift vanwege de hogere marges en verwacht dat het aanbod voor pc’s daardoor in 2027 verder kan afnemen. Consumenten moeten dus concurreren met kapitaalkrachtige bedrijven om productiecapaciteit waarvan de bestemming bewust wordt aangepast. Zelfs een zwakkere consumentenmarkt zorgt dan niet vanzelf voor goedkoper geheugen.

Het gebruikelijke antwoord dat hoge prijzen vanzelf nieuwe concurrentie en extra aanbod aantrekken, heeft hier bovendien een forse beperking: tijd. Micron verwacht de eerste waferproductie van nieuwe Amerikaanse fabrieken pas vanaf 2027, 2028 en 2030. Vervolgens moet die productie nog worden opgeschaald. Een consument of klein bedrijf dat nu een computer nodig heeft, heeft weinig aan een marktcorrectie die mogelijk jaren duurt.

Ondertussen is dit voor de fabrikant bepaald geen situatie waarin uitsluitend hogere kosten worden doorberekend. Micron rapporteerde over zijn vierde fiscale kwartaal van 2026 een brutomarge van 86,8 procent, tegenover 44,7 procent een jaar eerder. Dat is de marge over het hele bedrijf, dus je kunt die niet rechtstreeks op een DDR5-kit plakken. Productmix en efficiëntie spelen eveneens mee. Maar het laat wel zien dat Micron veel méér van iedere euro omzet overhoudt, terwijl afnemers hun configuraties en investeringen moeten terugschroeven.

Daar zit voor mij het schandalige: de financiële belangen van de dominante leveranciers lopen hier niet vanzelf gelijk met betaalbaarheid en leveringszekerheid voor de rest van de economie. Voor de leverancier kan het uitstekend uitpakken om de meest lucratieve klanten voorrang te geven. Voor alle bedrijven, onderwijsinstellingen en consumenten die hetzelfde noodzakelijke onderdeel gebruiken, betekent dat hogere kosten en minder mogelijkheden.

Dat verdient extra aandacht omdat uitbreiding van deze industrie ook met publieke steun mogelijk wordt gemaakt. Aan Micron is via het Amerikaanse CHIPS-programma omvangrijke steun toegezegd, juist vanwege het belang van geheugen voor economische weerbaarheid en uiteenlopende sectoren. Daar horen wat mij betreft stevige voorwaarden bij over brede leveringszekerheid en transparantie over capaciteitsverdeling.

Fabrikanten moeten kunnen investeren en winst maken. AI kan waardevolle toepassingen opleveren. Maar de hoogste betalingsbereidheid van één sector is geen voldoende maatstaf voor het belang van alle andere gebruikers. Dat we als oplossing inmiddels minder geheugen of oudere platforms moeten adviseren, laat vooral zien hoe ver betaalbare, moderne hardware onder druk is komen te staan.

[m_snel]

Je zou natuurlijk Ai kunnen inzetten om programma’s beweer te laten omgaan met het geheugen, want normale programmeurs verwachten gewoon dat je meer geheugen aanschaft.

Dat fabrikanten mainboarden uit de mottenballen halen met een andere wifi chip is natuurlijk best vreemd. Dat is gewoon een desinvestering als je die koopt.

[pino85]

AI kan zeker helpen bij geheugenoptimalisatie. Microsoft heeft bijvoorbeeld al een Copilot Profiler Agent die geheugenallocaties analyseert en voorgestelde verbeteringen met benchmarks controleert. De basis blijft dus: meten waar het geheugen naartoe gaat, gericht aanpassen en controleren of het resultaat daadwerkelijk beter is. Dat programmeurs gewoon verwachten dat je meer RAM koopt, vind ik zonder concrete voorbeelden een nogal brede beschuldiging.

Bovendien is veel geheugengebruik niet automatisch verspilling. Een cache bewaart bijvoorbeeld resultaten zodat dezelfde berekening of gegevensopvraag niet telkens opnieuw nodig is. Daarmee ruil je geheugen in voor snelheid en minder herhaald werk. Onnodige kopieën en geheugenlekken aanpakken is winst; nuttige caches verkleinen kan ook prestaties kosten. Alleen het aantal gebruikte gigabytes vertelt dus niet hoe efficiënt software is.

Ook “desinvestering” vind ik bij die moederborden te absoluut. Stel dat je AM4-moederbord defect raakt, terwijl je processor en DDR4 nog prima voldoen. Een nieuw B550-bord geeft je dan de mogelijkheid die onderdelen te behouden. De genoemde Gigabyte-borden ondersteunen daadwerkelijk AM4 en DDR4. Dan kan zo’n bord juist een betaalbare manier zijn om de gebruiksduur van je bestaande hardware te verlengen.

Bij een volledig nieuwe pc moet je uiteraard ook prestaties, ondersteuning en toekomstige upgrades meewegen. Maar de waarde van een aankoop hangt af van de totale kosten en wat je ermee wilt doen, niet uitsluitend van de leeftijd van de chipset. Als je tijdens de gebruiksduur geen processorupgrade nodig hebt, is een uitgebreider upgradepad ook minder waard.

Dat de geheugenprijzen oudere platforms opnieuw aantrekkelijk maken, kun je terecht een kwalijke ontwikkeling vinden. Tegelijk kan zo’n ouder platform voor de individuele koper een verstandige keuze zijn. Kritiek op de situatie en kritiek op mensen die binnen hun budget een oplossing zoeken, zijn twee verschillende dingen.

[m_snel]

Als je mainboard kapot is en je wil of kan niet investeren in nieuwe technologie dan lijkt het me goedkoper om gewoon te kijken naar een tweedehands.

En ik denk eigenlijk niet dat de leverancier ze uitbrengt om defecte te vervangen .

[pino85]

Tweedehands kan inderdaad goedkoper zijn, daar heb je gelijk in. Maar als het prijsverschil meevalt, snap ik prima dat iemand liever een nieuw bord koopt, met garantie en zonder onbekende voorgeschiedenis.

Dat kapotte moederbord was gewoon een voorbeeld. Ik zeg daarmee niet dat Gigabyte die borden speciaal voor reparaties uitbrengt. Voor iemand die zo zijn huidige processor en geheugen kan blijven gebruiken, maakt dat ook weinig uit.

Ook bij een nieuwe pc vind ik ‘desinvestering’ te stellig. Als een AM4-systeem doet wat je nodig hebt en flink goedkoper uitvalt, kan het gewoon een goede aankoop zijn. Je hebt minder mogelijkheden om later de processor te upgraden, maar hoeveel dat uitmaakt hangt af van je plannen. Genoeg mensen gebruiken hun pc jarenlang zoals ze hem gekocht hebben. Dan kan een besparing nu zwaarder wegen dan een upgrade die ze misschien nooit doen.

[ZwingTop]

"Vraag en aanbod" is een groot overstatement. Huang heeft zelf gezegd dat schaarste goed is voor Nvidia, en die schaarste wordt zelf in stand gehouden door de geheugenindustrie, met verlaagde output op het moment van de hoogste prijzen. Rara. Die zelfde geheugenindustrie is in feite al jaren een kartel, zijn daarvoor al eerder veroordeeld, en ze halen nu recordwinsten via de AI industrie. De Ai industrie die zelf weer via schimmige circular financing miljardendeals in stand wordt gehouden en opgepompt via virtueel geld. Voeg daarbij dat hyperscalers op talloze miljarden dollars aan ongebruikte GPUs zitten ($80B+ aan ongebruikte GPU's voor Microslop alleen al!), en je ziet dat er van normaal vraag en aanbod totaal geen sprake is.

[Tri Force]

Het is mooi dat AMD nog een poging doet via AM4 + DDR4 om de speler een goedkopere optie aan te bieden dan AM5 + DDR5 het probleem is dat https://tweakers.net/pric...3;496033;2094198;2126188/ de 5800X3D met 330€ ongeveer dezelfde prestaties heeft dan een 7500X3D van 200€ dus een 130€ meer voor een AM4 processor dan een AM5 processor en dan kost een setje DDR4 16GB een 150€ en 32GB een 240€ tegenover DDR5 16GB een 270€ en 32GB een 460€

Met de meeste video's die ik zie presteert een 16GB DDR4 set maar een tiental % onder een 16GB DDR5 set en een 32GB DDR4 set presteert ongeveer hetzelfde als een 16GB DDR5 set dus daar is weinig winst te halen met DDR5 maar sommige spellen reageren wel beter op 32GB werkgeheugen en anderen spellen amper verschil tussen 16GB en 32GB.

Het is maar net of een speler zijn of haar spellen beter presteren op basis van processor of werkgeheugen of videokaart maar uiteindelijk maakt het in het algemeen weinig verschil of je nu investeert in AM4 of AM5 en meer in de processor investeert of werkgeheugen of videokaart je krijgt een bepaalde prestaties voor het geld per spel en het is allemaal erg duur.. ook consoles met 1100€ voor een standaard XB series X en 800€ voor de standaard PS5 en 1300€ voor een PS5 Pro.

Persoonlijk zou ik voor een nieuw AM5 basis systeem gaan zoals https://tweakers.net/pricewatch/bestelkosten/3959076/ voor 670€ en dan tweedehands een setje DDR5 16GB vinden voor 200€ wat een 60€ bespaart op nieuw of een tweedehands 32GB set voor 300€ wat een 160€ bespaart op nieuw en werkgeheugen mankeert bijna nooit iets aan daarom is er ook levenslange garantie en is DDR1 nog steeds nieuw en tweedehands verkrijgbaar.

Dan het systeem afmaken met de best mogelijke videokaart binnen het budget en hopen dat jouw keuzes met processor en werkgeheugen en videokaart de optimale prestaties gehaald hebben voor het geld met jouw soort spellen.. het is triest want het aantal consoles spelers stagneert al jaren terwijl het PC spelers aantal bleef groeien met name door SteamOS maar ook de PC markt is aan het afkoelen door de prijzen en niet zoals met consoles door beleid van MS en Sony.

[agittunc]

Ik denk vooral dat de 5800X3D de optie is voor veel mensen die al een heel DDR4 systeem van AMD hebben die nog geen X3D cpu hebben. dus die 130 euro extra voor de cpu tegenover de 7500X3D kan je goed praten.

Anders betaal je voor een heel nieuw systeem. Mijne is nu ook veel meer "waard" dan wat ik het toen voor had gekocht.

[Joostv85]

Een jaar geleden was duur DDR5 vervelend. Een jaar later begint het ronduit absurd te worden. De prijzen zijn na een korte stabilisatie opnieuw gestegen en liggen voor populaire DDR5-6000-kits inmiddels meerdere malen hoger dan voor de crisis.

De rationele pc-bouwer heeft daardoor momenteel eigenlijk maar drie opties: minder geheugen kopen, voor DDR4 kiezen of gewoon wachten.

Voor gaming is 16GB dankzij de huidige prijzen weer verdedigbaar. Voor productiviteit, zware workloads en wie simpelweg graag “genoeg RAM” heeft, wordt de rekening echter snel onaangenaam.

Het meest Tweakers-waardige advies van allemaal is daarom misschien wel: open de Pricewatch, zet een prijsalert en raak vooral niet in paniek.

Je RAM wordt vanzelf weer goedkoper.

Waarschijnlijk.

Ooit.

Misschien.

[divvid]

Voor productiviteit, zware workloads en wie simpelweg graag “genoeg RAM” heeft, wordt de rekening echter snel onaangenaam.

Wij hadden hier een aantal servers uit 2019 met 48 cores en 1 TB geheugen (DDR4) op de nominatie staan voor vervanging. Nou...... toch maar even niet. Lekker doorhobbelen.

Volgens de beheerders van het data centrum is er echter een ander, groter probleem. 'oude' servers die 24/7 doorkachelen leveren na verloop van tijd meer brand gevaar op door condensatoren (van de voedingen) die stuk gaan, moederboard issues, uitvallende fans, stof en dat soort fratsen.

Hier hoor je nooit iemand over.

[bzzzt]

Zo'n server bevat helemaal niet zoveel brandbaar materiaal, als er een condensator knalt vliegt de zekering er uit en is het klaar. Oververhitting is ook niet echt een probleem, de temperatuur van CPU/GPU chips wordt gemeten en valt de fan uit worden ze gewoon uitgeschakeld. Stof hoort niet thuis in een serieus datacenter (en veel servers hebben ook nog eens een filter voor de air intake).

En als dan echt alles mis gaat is er nog de gas blusinstallatie die vrijwel elk datacenter heeft.

Wat uitval vooral vervelend maakt is onvoldoende redundantie waarbij servers acuut vervangen moeten worden. Datacenter partijen zitten dan met klanten die in alle staten zijn omdat een server toch echt gisteren in het rack moet hangen.

[Rickyyboy]

Ik werk zelf in een data center.

Als 1 fan uitvalt dan stopt meestal niet gelijk heel de server, de overige werkende ventilatoren gaan dan meestal vol toeren om de uitvallende fan "op te vangen".

De meeste ventilatoren zijn hot swappable.

Ik heb zelf al jaren geen "echt" air-intake stoffilter meer gezien voor een server .

[bzzzt]

Als 1 fan uitvalt dan stopt meestal niet gelijk heel de server, de overige werkende ventilatoren gaan dan meestal vol toeren om de uitvallende fan "op te vangen".

Klopt, maar zelfs als de koeling compleet faalt gaat hooguit de CPU uit, het spul knalt echt niet met een vlammenzee uit elkaar zoals @divvid aanhaalt ;)

Ik heb zelf al jaren geen "echt" air-intake stoffilter meer gezien voor een server .

Klopt, zag je vooral begin van de eeuw nog wel eens op no-name server kasten (die toen ook nog vaak in 'bezemkast' achtige locaties gehangen werden). Moderne rackmount pizzadozen hebben ze inderdaad niet meer.

[divvid]

ik hoor het ook alleen maar van de datacenter boys hoor. Ze willen eigenlijk geen spul ouder dan 8 jaar in het DC, zal vast niet 'zomaar' zijn.

[InjecTioN]

Als je rack space afhuurt, dan is er allereerst eigenlijk niemand die zoiets komt controleren op jaartallen. Hoogstens of er brandbaar (of simpelweg teveel of los) materiaal in het rack ligt.

Er zijn wel tijden geweest waar servers - en hun condensators - de geest gaven na 5 tot 7 jaar dienst. Dat was echter precies de periode waarin alle hardware condensators bevatten van Chinese makelij - die bij diverse fabrikanten formules op de foute manier hadden gepikt (sowieso bij het Japanse Rubycon uit mijn hoofd).

En 8 jaar voor een server is ook nog lang niet genoeg om als afgeschreven te worden bestempeld. In de afgelopen 12 jaren bij mijn laatste werkgever heb ik voldoende werk gehad aan private cloud platforms, waarbij er repurposed hardware vaak in het rack teruggeplaatst werd, en er vervolgens geen omkijken meer naar was. Vorig jaar heb ik nog een dual x5470 Xeon server uit 2009 uit het rack gehaald, omdat de klant z’n software product uitgefaseerd werd. Dat is toch een aardige doorlooptijd voor enterprise hardware. Overigens nog nooit iets stuk gegaan aan die server, wat best een prestatie is. Hetzelfde verhaal in 2024 met een Apple Xserve uit 2008, die uit het rack gehaald moest worden. De klant ging ‘m verder thuis hosten.

[bzzzt]

Er zijn wel tijden geweest waar servers - en hun condensators - de geest gaven na 5 tot 7 jaar dienst. Dat was echter precies de periode waarin alle hardware condensators bevatten van Chinese makelij - die bij diverse fabrikanten formules op de foute manier hadden gepikt (sowieso bij het Japanse Rubycon uit mijn hoofd).

Dat was rond 2000, maar die brakke condensatoren gingen geen 7 jaar mee, had toen een desktop bordje wat na 1 jaar al de geest gaf.

En 8 jaar voor een server is ook nog lang niet genoeg om als afgeschreven te worden bestempeld.

Ligt er aan; als de techniek heel hard vooruit is gegaan is het moeilijk te verantwoorden om rack space en stroom te steken in een machine die een orde grootte minder werk kan verzetten dan een nieuwe. Maargoed, dat punt wordt minder snel bereikt dan vroeger en komt door de prijsverhogingen van het laatste jaar juist verder in de toekomst te staan.

Wat dan nog wel meetelt is hoe lang je nog onderhoudsgarantie kan krijgen. Bij bv. Dell kan je maximaal 7 jaar garantie kopen. Natuurlijk kan je oude machines in een pool van niet mission critical spullen stoppen tot het volgende defect, maar de betrouwbaarheid loopt echt fors terug na zoveel jaar. Ook qua security is oude hardware minder optimaal: als je 10 jaar oude servers hebt verlies je bijvoorbeeld 10-20% aan performance vanwege de meltdown/spectre fixes.

Vorig jaar heb ik nog een dual x5470 Xeon server uit 2009 uit het rack gehaald, omdat de klant z’n software product uitgefaseerd werd. Dat is toch een aardige doorlooptijd voor enterprise hardware.

Zo'n klant wil dan waarschijnlijk geen verandering en betaalt daar voor in overmatig stroomverbruik en betrouwbaarheid.

Overigens nog nooit iets stuk gegaan aan die server, wat best een prestatie is. Hetzelfde verhaal in 2024 met een Apple Xserve uit 2008, die uit het rack gehaald moest worden. De klant ging ‘m verder thuis hosten.

Leuk als extra backup, maar niet bepaald nuttig qua stroomverbruik. Ook de performance is uit 2008 en voor de maximum capaciteit van 2Tb kan je ook een snelle Thunderbolt SSD halen...

[divvid]

Wat dan nog wel meetelt is hoe lang je nog onderhoudsgarantie kan krijgen. Bij bv. Dell kan je maximaal 7 jaar garantie kopen.

die onderhouds garantie is eigenlijk meer voor managers. Ik heb eigenlijk in al die jaren alleen dingen stuk zien gaan die toch niet onder die garantie vallen (disks en zo) en een keer een netwerk kaart van 300 euro. (de garantie kost een veelvoud)

stroomverbruik valt eigenlijk wel mee. Die oude Skylake xeon gebruikt zelfs iets minder dan een recente, al heeft die meer cores. Uiteindelijk gaat het er om dat het werk gedaan kan worden. Een snelle cpu zonder geheugen is nog niks in sommige gevallen

[bzzzt]

die onderhouds garantie is eigenlijk meer voor managers.

Sommige partijen vertikken het gewoon de telefoon op te pakken als je geen warranty hebt, ook niet voor het bestellen van reserve onderdelen. En denk maar niet dat je willekeurige harde schijven en netwerkkaarten in zo'n server kan drukken; die machines accepteren alleen maar hardware die op de 'supported' lijst staat.

[divvid]

daarom kopen wij ook gewoon SuperMicro, dan heb je dat gezeur niet. Kost 2/3 van een Dell server en slikt alles. Vind IT niet leuk, want lastiger, maar ja, als je dan zegt: "leg de rest dan maar uit jullie budget bij", dan haken ze snel af. Tegenstribbelen werkt ook niet voor ze, want 'de baas' is ook hun baas en IT is slechts ondersteunend aan het proces.

[Reactie gewijzigd door divvid op 2 oktober 2026 15:03]

[bzzzt]

Heeft SuperMicro ook dezelfde leveringszekerheid en on-site garantie die je bij Dell kan krijgen? Soms zijn er overwegingen naast prijs om voor een bepaalde partij te gaan.

Daarnaast betaalt bijna niemand bij Dell de prijs op de website.

[Chrono Trigger]

Die redundantie plannen zijn helaas goed geregeld. Wat zou ik er weinig problemen mee hebben als er morgen in de krant staat dat er 5000 data centers opgeblazen zijn.

[bzzzt]

Ook als je bankrekening vanaf dat moment verdwenen is?

[phantom09]

Euh? Heb nog nooit een server gehad die door ging branden.

[kabelmannetje]

Server in de hens?

Als het belangrijk is, draait dat redundant. En neemt een andere het over.

[Reactie gewijzigd door kabelmannetje op 2 oktober 2026 00:30]

[divvid]

in onderzoeksland is er niets redundant....

[kabelmannetje]

Dan wordt het een nieuwe server kopen omdat oude in de fik vliegen.

[nIghtorius]

Omdat een serieuzere server redundante voedingen hebben. Als je de voedingen na zo'n tijd niet vertrouwd kun je ze gewoon wisselen met een nieuwe. eerst 1 eruit, op stroom aansluiten, dan de andere. Geen downtime whatsoever.

Fans? Stuk? melding via iLO naar je email adres. Server eruit schuiven, klep eraf. Stukke fan eruit, nieuwe fan erin (geen kabels niks, alles klik en klaar) opgelost.

Tevens temperatuur te hoog, ook melding via iLO.


iLO = BMC controller.

[Reactie gewijzigd door nIghtorius op 2 oktober 2026 20:02]

[hooibergje]

In het ergste geval koop je nieuwe servers met DDR4 slots, en zet je dat geheugen over. Met DIMMetjes gaat niet zo veel mis. Die kunnen tientallen jaren mee. Heb je frisse hardware, met een hipper CPU, en je kan weer lekker tien jaar rekenen !

[Subae]

Ik zeg het niet graag maar:

De 'markt'/beurs is een samenvatting van iedereen zijn mening samen, als we kijken naar de marktkapitalisaties van de geheugenbedrijven dan lijkt de consensus dat dit wel nog minstens 3 jaar zo verder gaat.

Als dit nog zolang zo zal zijn? is het dan niet rationeler om nu door de zure appel heen te bijten en er toch voor te gaan in plaats van te wachten ?

[Blizz]

Ik snap niet waarom mensen denken dat de prijs later wezenlijk omlaag zal gaan. Mensen zijn duidelijk bereid het te betalen, al sparen ze er twee jaar voor, dus er is geen prikkel om vrijwillig minder winst te gaan maken. Monopolies moet je breken met kracht.

[Cafe Del Mar]

De beste remedie tegen hoge prijzen, zijn net de hoge prijzen zelf. Enerzijds krijg je minder vraag, omdat het "te duur" is. Anderzijds zijn er nog "hebzuchtige" (EN: greedy) bedrijven die gewoon meer van die hoge marges willen. En dus bouwen ze een FAB bij. Los van het feit dat bijbouwen lang duurt, gaat de extra capaciteit zorgen voor meer aanbod. Want, guess what, het is niet 1 bedrijf dat "meer van dat lekkers wil", maar elke radertje in de keten wil dat. En zo krijg je meer en meer capaciteit (allen hopend dat meer aanbod wel verkocht zal raken aan deze hoge prijzen) en zakt de prijs uiteindelijk terug in.

Het is nogal naïef om te veronderstellen dat het "deze keer" wel anders zal zijn. Het concept is dermate voorspelbaar (dat het zal gebeuren, niet wanneer), dat het goed gedocumenteerd en geanalyseerd is: Pork Cycle. Hetzelfde zie je bij varkenskweek (vandaar de naam) en recent (live te volgen) met rundsvlees in de US (als mede-aanjager van de inflatie ginder).

Of prijzen hoog zijn, daar kan je altijd over discussiëren natuurlijk, maar je kan wel observeren dat marges onhoudbaar hoog zijn. Onhoudbaar als in: er is een sterke incentive voor nieuwkomers om toe te treden (veel succes) en aan bestaande bedrijven om capaciteit uit te breiden. Beide zullen tot lagere marges leiden.
En dan hebben we het nog niet gehad over de obscure financiële deals waarop deze gigantische AI-gedreven geheugenhonger op gebaseerd is. Je hoeft geen financieel genie te zijn om vast te stellen dat er niet veel nodig is om dat wankele huisje aan het tuimelen te krijgen. En dan zou de vraag zomaar kunnen instorten.

[Niosus]

Omdat RAM een commodity is. Het is niet zoals een Nvidia chip waarbij de hele driverstack en het ecosysteem er rond een wezenlijk verschil maken.

Er zijn erg weinig verschillen tussen de RAM chips van verschillende fabrikanten. Dus als er meer vraag dan aanbod is gaan alle prijzen omhoog. Maar als de vraag terug daalt en de fabrieken terug meer kunnen produceren dan er verkocht wordt, dan gaan die prijzen vanzelf terug naar beneden. Een chip die je aan een iets lagere prijs verkoopt brengt meer op dan een chip die je gewoon laat rotten in stockage. En als jij je been stijf houdt, dan zal één van de concurrenten wel plooien.

Ja het is mogelijk dat ze prijsafspraken maken. Maar dat is letterlijk illegaal, en zeker met CXMT op de loer is het twijfelachtig of ze dat spelletje wel kunnen winnen. Ze zullen er zeker alles aan doen om de verlaging te vertragen. Maar helemaal tegenhouden is bijna onmogelijk.

[Subae]

Micron bijvoorbeeld had gisterenavond kwartaalcijfers. Ze verwachten dat dit wel nog enkele jaren zal aanhouden en ze hadden prachtige winstcijfers en groei (eigenlijk maar 8% volumegroei, de rest was puur door de hogere verkoopsprijzen) maar ze hebben 86% brutomarges kunnen realiseren.

Klanten zullen het op lange termijn niet pikken als hun marges zo hoog zullen blijven. Ze zullen er rond gaan innoveren (bijvoorbeeld LPU's)... of zullen de hyperscalers samenkomen om een concurrent op te richten. Hoe hoger de winsten van de memorybedrijven zijn, hoe groter de incentives om er iets tegen te doen.

Marktwerking, if you like it or not

[Blizz]

Marktwerking betekent dat jij en ik het moeten slikken, want wij bepalen letterlijk niks. Deze onderdelen zijn net zo belangrijk als de eindapparaten zelf, maar de private leveranciers hebben kartelmonopoliemacht.

Micron is een geweldig voorbeeld: Micron stapt uit de consumentenmarkt omdat ze liever meer winst maken en wij niet relevant zijn in die afweging.

nieuws: Micron stopt met submerk Crucial voor consumentenproducten

[Reactie gewijzigd door Blizz op 1 oktober 2026 13:46]

[DrVic]

tja, bedrijven zijn dan ook geen liefdadigheidsinstellingen. Het is voor ons irritant, maar je zou als CEO wel gek zijn als je je gelimiteerde productiecapaciteit inzet voor producten met een lagere marge.

[_Pussycat_]

Jij en ik moeten het slikken, maar bv. een TSMC zou ook kunnen besluiten in deze markt te stappen waar het geld voor het oprapen ligt, en Apple gaat al naar jonge Chinese concurrenten. Deze situatie zal ooit ophouden en de geheugenprijzen zullen dalen.

[asing]

Mensen zijn duidelijk bereid het te betalen

Nou, eigenlijk niet. Maar AI, Sam Altman voorop, heeft besloten contracten af te sluiten met Samsung en Micron om zo ongeveer hun gehele productie aan RAM op te kopen. Het was een "Letter of Intent" maar dat maakte de paniek niet minder. Er is maar een zekere capaciteit om geheugenchips te maken en die capaciteit wordt opgekocht door AI bedrijven. Zo blijft er voor ons weinig over en dan gaat de prijs omhoog.

Het is op 2 manieren op te lossen:
- meer capaciteit om te produceren (kost jaren)
- de AI wereld moet instorten (kost ook jaren, als het al gebeurt)

[freaq]

China timmert hard aan de weg cxmt is bezig.

En als de prijzen hoog genoeg zijn komen er vast meer, maar idd er is wel een flinke “lag” Tussen de stijging en de groei van productie.

[demartijn]

Ja maar die willen we niet

[freaq]

ok prima koop jij het niet,

Maar zelfs dan nog zolang iemand die wel koopt verlaagt het de krapte op de markt en dan dalen de prijzen.

[demartijn]

Wij zouden nu zelf heel druk bezig moeten zijn om geheugenfabrieken te bouwen in Europa. Dát zouden we moeten kopen. Daarmee steunen we onze eigen vooruitgang en welvaart in plaats van de we ons NOG afhankelijker maken van de Chinezen.

[freaq]

Chipfabrieken en foundries zeker.

Geheugen, dat is nog maar de vraag, is er over 5 jaar nog steeds een tekort? De vorige boom bus cycles in ram en namd zeggend at er over 1-2 jaar wss veeels te veel supply is en dat dan de prijzen bijna negatief worden.

Maar idd mee eens dat we onze eigen chip infrastructuur moeten hebben.

[demartijn]

Ja alle soort chipfabrieken en foundries. Helemaal vooraan alle ontwikkelingen. Zoals we altijd deden.

[Myri]

Want er zit een stoute chinees in die geheugenchip die al je data steelt?

[demartijn]

Nee, ik wil dat wij dit zelf kunnen maken. Dus heel goed dat die Chinezen ook mee doen. Maar wij horen ook volle bak die krapte te verlagen hier in Europa.

[Rickyyboy]

Eet je ook geen Chinees eten?

[rboerdijk]

Waarom niet? Amerika's reputatie is niet beter (Snowden).

Als China goedkoop geheugen heeft, wat mij betreft prima.

Het probleem wordt echter dat die Chinese bedrijven net onder de prijs van de "bekende jongens" gaan zitten, dan wordt het nog steeds niet goedkoper voor ons consumenten. Tenminste niet totdat er zoveel bedrijven meedoen dat er overproductie is (wat nog wel even gaat duren).

[demartijn]

Wie had het over Amerika? We moeten het gewoon zelf doen.

[rboerdijk]

Absoluut voor... maar dan wel beschermen, zodat het niet opgekocht wordt om daarna meteen opgedoekt te worden.

[Lordfox73]

Nou, ik ben zeker niet bereid het te betalen. Dus koop ik niks. Als de prijzen blijven stijgen dan krijg je uitval van de vraag.

Maar dat heeft een enorm effect op alle andere onderdelen van computers, en dus voor de makers er van. Dus hen is er ook het nodige aan gelegen om die prijzen naar beneden te krijgen. Als Intel geen CPUs meer kan verkopen, dan hebben ze ook een probleem.

Dus die prijzen gaan wel weer dalen, maar je bouwt niet ff een chipfabriek in een paar weken.

[Splorky]

Sinds corona / Suezkanaal is dat heel duidelijk terug te zien.

[Toxic_Dreams]

Dat heb ik inderdaad ook gedaan ja. Ik dacht, het zal wel weer goedkoper worden, maar wanneer? Toch € 580 betaald voor 32 GB extra.

Maargoed, met 64 GB wel lekker toekomstbestendig.

[peeceej]

Tsja het is ook een kwestie van keuzes maken. Iemand die sowieso al de middelen en intentie heeft om een nieuwe gaming PC (wat in feite een luxe hobby is, je kunt je tijd ook vullen met een stapel boeken of een instap game console) samen te stellen van meer dan 1000 euro, die kan sowieso ook nog wel 300-500 euro extra betalen voor het geheugen als het moet. Of dit nu direct met besteedbaar inkomen lukt of met spaargeld, linksom of rechtsom kan het gewoon.

En als je die 500 euro extra over 5 jaar gebruik uitsmeert, dan heb je het over een afschrijving van iets meer dan 8 euro per maand. Oftewel, een streamingdienst.

[Toxic_Dreams]

In mijn geval is het geheugen nodig voor mijn werk, voor gaming (wat ik vrijwel niet doe) zou ik gewoon 16 GB nemen denk ik.

[Wim Cossement]

Wacht maar tot de volgende versie van Windows er is... Straks komen we nog te weten dat Microsoft (en andere bedrijven zoals die die spelletjes maken) al jaren centjes krijgen van de geheugenboeren om brakke code te schrijven die steeds maar meer (V)RAM vreet!

[Deakers]

Gamen op linux wordt steeds meer mainstream door SteamOS.
Ik verwacht dat er steeds minder gamers en ook non gamers zitten te wachten op Windows 12 of 14.

[Wim Cossement]

Ja, maar zij er cijfers die aantonen dat, buiten het OS, spelletjes zelf het met minder bronnen doen (CPU, RAM, GPU en VRAM)?
En die stomme anti-cheat kernel drivers die soms nodig zijn maar enkel op Windows werken, gaan nog steeds de professionele gamers niet naar Liunx kunnen trekken.

[Olaf van der Spek]

in plaats van te wachten ?

Ligt eraan wat je momenteel hebt.. en wat je wil.

[thisisjazz]

Klopt, beetje huizenmarkt verhaal. We vinden het nu bizar maar als je nu koopt dan ben je dankbaar over een jaar dat je het hebt gedaan. Tja...

[Lordfox73]

Er ligt hier een tien jaar oude laptop. Had ik die een jaar geleden moeten vervangen? Qua kosten nu zeker, maar hij doet het nog. Omdat ik die tien jaar geleden ruim heb gekocht. Als ik nu ruim wil kopen, dan ben ik zo belachelijk veel geld kwijt dat ik zeg: dan maar niet. En ja, ik kan ook wat krapper kopen, maar dan gaat hij niet zo lang mee. En ben ik uiteindelijk net zo duur uit.

[sdk1985]

Iedereen die heeft gewacht is nu nog meer geld kwijt en moet tot minimaal 2028 geduld hebben.

Vroeger was het eerlijk gezegd heel normaal dat RAM een duur onderdeel van je systeem was. Zo kocht ik ooit 2GB DDR2 (Kingston HyperX KHX8500D2K2/2G) omdat alleen die set al op 185 euro zat. De cpu was destijds goedkoper dan het ram en bijna 400 euro voor ram werd echt te dol.

Wat je vervolgens doet is je systeem in elkaar zetten met minder dan de ideale hoeveelheid ram. Daarna is het een kwestie van tijd voor de prijzen halveren. Op dat moment zet je er geheugen bij of vervang je de zelfs hele set. Zo ver ik mij herinner was 4GB uiteindelijk de helft van de originele aankoopprijs.

Zoals het artikel aangeeft is dat ook nu prima mogelijk. Met 16GB ram kun je prima gamen anno 2026. Vroeger was te weinig ram een probleem doordat een tekort werd opgevangen in je swap file wat op een harde schijf stond. Die harde schijf heeft vreselijke latency en lage bandbreedte. Tegenwoordig staat je swap file op een NVME SSD die veel betere latency en doorvoer heeft. Niet ideaal maar zeker niet het einde van de wereld.

Mijn advies is dan ook. Heb je een cpu upgrade nodig, voer deze uit met icm 16GB ram en heb daarna geduld. Alles uitstellen tot 2028 geeft je geen enkele garantie wat op dat moment de prijzen van cpu's, ram, videokaarten,enz zijn.

[Reactie gewijzigd door sdk1985 op 1 oktober 2026 12:37]

[kujinshi]

Ik heb begin jaren negentig 1600 gulden voor 16mb ram betaald. Dat ging ver de prijs van processor, monitor, videokaart te boven. Sindsdien is geheugen alleen maar goedkoper geworden, tot steengoedkoop. Tot nu dan .....

[Plekuz]

Hier 200 gulden voor 512kbyte uitbreiding van mijn Amiga 500 geheugen. Mooie tijden waren dat.

[thies]

250 gulden voor 128kbyte van mijn MSX2..

[Gethijsem]

#MeToo, en een 16K uitbreiding voor mijn Sinclair ZX81 maar geen idee wat daar voor betaald is.

[Jim80]

Aan de huidige DDR5 prijs, kost 16mb nu omgerekend 0,50 gulden

[san070]

Iets met oude koeien: 1200 gulden voor 4x 1 MB SIPP

[rjmno1]

Oude koeien inderdaad een slordige 3500 gulden voor een dx2 66 mhz intel processor met 4 mb intern geheugen met svga monitor erbij plus een muis en toetsenbord.

[rjmno1]

16 gb is idd genoeg en natuurlijk ook om te gamen, en het is net zoals jij aangeeft die swapfile gaat dan ook een rol spelen maar aangezien bijna nu iedereen een m2 harde schijf heeft dan valt dat nog wel mee.Je moet niet denken dat je alles nog op 3,5 inch harde schijf hebt draaien zonder een ssd of m2 harde schijf erin.


Ik heb zelf nog ddr 4hierin zitten en wel 24 gb groot het is genoeg voor waar ik het voor gebruik maar moet niet al te zware applicaties draaien want dat trekt m,n i5 9600 k het ook niet.Zelf draai ik geen games en heb dan een zwaardere videokaart ook niet nodig.


ik kan me best voorstellen dat iemand die een amd heeft vrij recentelijk met een tetter geheugen erin plus een up to date videokaart, dat hij dan wel alles kan draaien wat hij wilt en natuurlijk ook de games kan draaien wat hij leuk vind.Maar ik heb zoiets van als je toch echt heftig wilt gaan gamen waarom koop je dan geen spelcomputer zoals een playstation of een xbox.Dan zou je dat naar hartleus kunnen doen en het kost ook nog minder geld om alles aan te schaffen als je de prijzen van tegenwoordig ziet.

[tijsvb]

En anders Kun je altijd bij Vraag & Aanbod kijken dan ben je wellicht 50 tot 100 euro goedkoper uit...

[hdj69]

Ik kocht een maand geleden via Vraag & Aanbod een 2x16GB DDR5 kit voor zo'n 300 euro. Nog steeds 2x duurder dan dat het nieuw in oktober 2025 had gekost maar wel zo'n 400 euro goedkoper dan de nieuwprijs. Kwestie van goed zoeken dus

[StCreed]

ik heb hier nog 2x8gb ddr4 op mijn bureau liggen, 3 weken geleden mijn laptop opgeleukt tot 32gb. Moet ze ook maar eens op v&a zetten.

[faim]

En niet alleen RAM, maar ook de prijzen van 'normale' HDD's en SSD's zijn verdubbeld of zelfs verdrievoudigd.

[kujinshi]

Ik kijk de laatste tijd uit naar 6TB HDD, maar die was voorheen iets van 150 euro. Nu liggen de prijzen op een 225 euro.

[kiang]

Zelf heb ik heel heel heel veel geluk gehad qua timing, en in 2024 kocht ik een nieuwe desktop, en omdat het zo goedkoop was maar 64GB geheugen genomen (terwijl 32 prima was).

Een paar maanden geleden wilde ik een high-end steam machine bouwen (de 7800x3d was in de aanbieding voor slechts 190 euro!), om kosten te besparen heb ik gewoon geen geheugen gekocht en 1 reepje van 32GB uit mijn main rig gehaald. Daar kan ik nog lange tijd mee door. Hopelijk stopt deze bullshit binnen een jaar, en dan kan ik terug gaan naar 64GB in mijn main rig, en 32GB bij kopen voor mijn HTPC.

[Wolfos]

Je RAM wordt vanzelf weer goedkoper.

Ik weet niet of dit momenteel het juiste advies is. Volgens de CEO van Acer stijgen de prijzen nog tot halverwege 2027, en ik verwacht niet dat ze snel weer gaan zakken.

Als je nu een okee systeem hebt en potentieel nog tot 2030 kunt wachten dan is het misschien waard om die gok te nemen. Maar voor de rest is wachten de afgelopen jaren niet voordelig geweest en zou ik gewoon zeggen koop wat je kunt betalen. Een paar honderd euro extra voelt slecht maar zal voor de meeste Nederlanders geen financiele ramp zijn.

[Reactie gewijzigd door Wolfos op 1 oktober 2026 13:44]

[Tuktop]

Ik kocht eind november 2025 een nieuwe (game/Blender-)pc en heb toen dezelfde afweging gemaakt, maar dan tussen 32 en 64GB. Uiteindelijk voor 32GB gegaan, was toen 229 euro en voelde me toen al aardig bekocht. Datzelfde setje kost nu 488 euro...

De 5070 Ti (ASUS TUF Gaming OC) die ik toen kocht voor 879 kost nu 1499 euro.

Ik dacht dat ik m'n build toen slecht getimed had, maar het kan blijkbaar nog veel erger.

[graey]

Ik heb toen ik mijn Ryzen 5600-pc bouwde 32gb erin gegooid omdat het niet zo duur was en nooit echt gemerkt dat ik het enorm nodig had, ik ben daar nu echt heel blij mee, ik kan het zo in ieder geval nog een tijdje uitzingen. Dit zijn echt heftige langdurige "pieken" zo ja.

[nzall]

Prijsalerts zijn nutteloos voor producten zoals RAM, want door het overweldigend aanbod aan SKUs is er gewoon geen beginnen aan. Als je een alert zet op één of zelfs een klein aantal SKUs mis je kortingen op andere SKUs die je misschien wel had genomen...

[DrVic]

Misschien kan je wat datacenter RAM inzetten om een agent te maken die het allemaal voor je bijhoudt - wordt geheugen voor consumenten wel weer wat langer duur, maar ja

[Halfscherp]

Voor productiviteit, zware workloads en wie simpelweg graag “genoeg RAM” heeft, wordt de rekening echter snel onaangenaam.

Alleen als je geen idee hebt dat memory compression bestaat.

met zswap / zram (en Windows' en macOS' equivalenten) is je geheugen vaak 2-3x zo groot. Dus 16GB is tegenwoordig geen 16GB meer, maar eerder 8GB (actieve adressen) + 16-24GB ultrasnelle RAM swap. 24-32GB dus.

[SprockerJock]

Van mij mogen ze het hebben. Ik heb er geen probleem mee om ergens van weg te wandelen. Indien mijn computers allemaal dood gaan dan vind ik wel iets anders om te doen. Hier ga ik geen geld meer aan geven.

[Server.1968]

Fijn hoor, dat juist de grote AI bedrijven voor deze prijzen zorgen. Dit verhindert de thuisgebruiker om goed lokale AI modellen te kunnen draaien. Je zou bijna slechte motivaties van de AI bedrijven verwachten met deze marktbewegingen.

[lordawesome]

Nou, lokale AI draaien doe je niet met DDR5. Dat doe je met GDDR6/7 op je GPU. En hoewel DDR5 zo'n 4x duurder is geworden, valt dat met GPU's nog wel mee. De 5070TI 16GB is zo'n 50% in prijs gestegen en de 9070XT 16GB maar zo'n 25%.

De 9070XT is prijs/prestatie in LLM token generatie momenteel het aantrekkelijkst.

[PjotterP]

Een intel b70 of amd 32gb kaart is een betere koop. En eigenlijk twee. Local AI op 16 of 32gb vram is leuk om een beetje te rommelen.

[lordawesome]

Die Intel b70 van ~1600 euro is inderdaad leuk om lokaal AI te draaien. Maar vergeet niet dat je AI ook op twee GPU's kan draaien. De 9070XT kost zo'n 800 euro. Twee stuks is even duur als de B70. Volgens AI is de tokengeneratie op twee 9070XT's zo'n 2,5x hoger dan op één Intel B70.

Oh, ik zie dat AMD Radeon AI PRO R9700 (~1800 euro) eigenlijk een 9070XT is met 32GB. Dat is leuk, maar twee 9070XT hebben niet alleen evenveel geheugen, ze hebben ook 2x de GPU kracht. Dus dan is nog de 2x 9070XT optie aantrekkelijker.

[arjandijk162]

Je LLM tokengeneratiesnelheid wordt bepaald door geheugenbandbreedte, die neemt niet toe, stroomverbruik wel. Daarnaast moet je ook nog eens (zeker op een AMD) ingewikkelde dualCPU trucs uithalen om 32gb te gebruiken. Dus zeker geen aantrekkelijker optie.

[lordawesome]

En toch gaat het 2,5x sneller dan de B70 volgens AI.

[arjandijk162]

Doordat de B70 een lage bandbreedte heeft en minder AI optimalisaties heeft, niet vanwege de dubbele 9070, dan kun je beter met de helft van het verbruik die 9700 nemen

[Reactie gewijzigd door arjandijk162 op 1 oktober 2026 14:43]

[lordawesome]

Ik heb het even opgezocht en het klopt wat je zegt. Een (traditioneel) LLM wordt vrijwel altijd gelimiteerd door de geheugenbandbreedte omdat voor elk token het hele model moet worden uitgelezen.

Echter, 2x 9070XT is 32GB. Als je graag LLM's wil draaien die daar inpassen, is de 2x 9070XT optie sneller dan 1x een B70 van 32GB.

[PjotterP]

Je moet twee b70s kopen en met tensor parallism draaien. Twee 9070s heb je maar 32gb vram en dat is te weinig.

Overigens is voor complere taken de compute en pcie bandbreedte (niet verwarren met gpu geheugenbandbreedte )voor prefill ook heel belangrijk en ook bij decode als je tensor parallelism gebruikt

[arjandijk162]

Zeker, maar dan nog zou stom zijn om geen 9700PRO te nemen.

[lordawesome]

Hmm, je hebt gelijk. Het is maf, maar 2x de GPU snelheid heeft zo weinig invloed op een LLM vergeleken met de bandbreedte, dat een enkele 9700 Pro met 32GB vrijwel even snel is als 2x 9070XT. Raar, maar waar.

Nu kan die 2x GPU snelheid wel bij andere toepassingen profijt opleveren, maar daar hebben we het niet over.

[arjandijk162]

Klopt, ik heb een Mac M5 Ultra in bestelling staan en heb getwijfeld tussen de 30 en 36 core GPU, verschil 1500 euro, maar alleen en specifieke benchmarks was het 20% sneller. Toen de leverdatum ook drie maanden later kwam te liggen, ben ik toch maar voor de minder GPU power gegaan, membandwidth is gelijk....

[PjotterP]

Je reageer op iemand die zelf vier b70 kaarten heeft, daarom zei ik ook dat je beter twee b70 of amd 32 gb kaarten kan kopen als je iets echt met AI wilt doen. Want met 32gb alleen is het echt krap

[GatesTech]

5060 Ti 16GB's parallel draaien heeft het voor mij tot nu toe ook goed gedaan, 200–250 W onder load. Qwen 3.8 27B (Q8). Vision is losgekoppeld en draait via een dedicated derde 5060 Ti met een groot Vision model.

AMD met 32 GB VRAM blijft verleidelijk geprijsd, maar vanwege het stroomverbruik en de geluidsproductie geef ik de voorkeur aan de 5060 Ti's, al zou een identieke build bouwen met de huidige prijzen niet meer rendabel zijn.

[FiberSam]

Je kan voor heel weinig geld je AI draaien op zoiets als openrouter. Veel goedkoper dan jouw hardware en energieverbruik voor thuisgebruikers. Voor privacy kan je no-log modellen selecteren. Voor propietary data kan je no-train modellen selecteren. Ik heb het thuis draaien van AI even geprobeerd, maar merkte al snel dat dit veel slechter werkt dan online. Jouw GPU kan het wel, maar is daar absoluut niet op doorontwikkeld en dus niet efficient.

[Merfeh]

Ik mis in de laatste alinea 'Wat kun je doen om geld te besparen?' nog een goede aanbeveling: overstappen op een OS dat veel minder RAM nodig heeft. Ik zag een maand geleden een test bij Linus (ik weet het, dit is geen exacte wetenschap..) en daarbij verbruikte Linux consequent minimaal 5GB minder RAM dan Windows 11. Vaak liep dat verschil zelfs nog op. Ik weet even niet meer welke distro, maar dat kan ook nog eens meer verschil maken.

Voorkomen is beter dan genezen, soort van.

[dmantione]

Hoewel de boodschap die de video uitdroeg volledig juist was, want je hebt ook echt veel minder geheugen nodig, is de methode die Linus in de video gebruikte om het aan te tonen volstrekt onbruikbaar: De hoeveelheid gebruikt geheugen die een besturingssysteem zegt in gebruik te hebben is afhankelijk van definitie, bovendien is het ook de taak van het besturingssysteem om al het geheugen in te zetten dat beschikbaar is. Zonder ook te kijken naar hoeveel geheugen een machine onmiddelijk kan vrijmaken, zijn de getallen die in de video getoond werden niet heel zinnig.

[JacOwns7]

Das vreemd, aangezien mijn Windows 11 Home 5,8GB na clean boot gebruikt. En dit na uren gamen gelijk weer terug zakt naar hetzelfde aantal. Dat is inclusief wat startup programs.

Ken zo geen distro die kan runnen op 0,8GB ram. I call bs.

[lordawesome]

AI wordt steeds aantrekkelijker om lokaal te draaien. Ze worden elke maand slimmer en sneller. De vraag naar server AI's zal afnemen en zodoende ook de HBM vraag, waardoor de productie van DDR5 weer op gang zal komen.

[PjotterP]

De vraag naar ram gaat alleen maar toenemen. Er komt een local AI en robotica golf aan en daarvoor is ook ram nodig. RAM productie is inmiddels ook al tot 2028 uitverkocht.

[OruBLMsFrl]

Inmiddels lopen er natuurlijk wel ook projecten om meer RAM te kunnen produceren, al helemaal in China. Eerste jaar keken ze verder de kat uit de boom, maar inmiddels komt daar ook buiten China wel beweging op want anders drukt China je nog een generatie verder goeddeels uit de geheugenmarkt.

Stel je hebt in Taiwan, Zuid Korea en de VS in 2028 en 2029 nog altijd maar je huidige productiecapaciteit, maar China opent dan fabrieken voor 4x zoveel DDR5, dan pakken die tegen nog altijd prima marges opeens de meerderheid van de DDR5 markt. Als ze dan in China denken die vraag blijft zo doorgaan, dan investeren die gerust al die bergen geld in DDR6 geheugenfabrieken, NAND fabrieken en GDDR7, HBM, etc... zolang er maar genoeg vraag blijft naar genoeg types geheugen dat ze maken, ze steeds lastiger te negeren worden, blijft dat geld steeds maar daar binnenstromen en dat marktaandeel groeien. Zo kun je daarna steeds slechter concurreren met ze, wat in de nodige andere markten al het geval is.

Terughoudendheid nu verliest mogelijk over 5 jaar de DDR markt, terwijl China zich die uitgaven prima kan permitteren, ze hebben toch al een forse interne afzetmarkt en willen strategisch ook graag die souvereiniteit.

Als de vraag aanhoudt, gegeven het bovenstaande, dan komt misschien het prijspeil nooit terug op het laagste niveau van 2025, maar ten opzichte van nu zie ik die prijzen wel weer halveren door extra capaciteit ook met die andere trends. Niet elke business, laat staan elke business case, kan dit zo blijven betalen ook.

[Reactie gewijzigd door OruBLMsFrl op 1 oktober 2026 20:57]

[Mathijs Kok]

AI wordt steeds aantrekkelijker om lokaal te draaien. Ze worden elke maand slimmer en sneller. De vraag naar server AI's zal afnemen

Kom aan. Alleen nerds draaien lokaal (en die zijn mede verantwoordelijk voor de krapte!) en omdat modellen alleen maar groeien zal dat steeds moeilijker worden. Met slim zijn kan je een gebrek aan hardware niet oplossen.

[lordawesome]

Het schijnt dat de afgelopen 3 jaar dat de populaire AI modellen niet groter zijn geworden. Ze zijn rond de 1 biljoen parameters gebleven. De 16GB modellen zijn echter spectaculair veel slimmer geworden in de afgelopen 3 jaar. De meeste taken zullen door zo'n lokaal model kunnen worden gedaan.

En ja, nu is dat nog nerdterrein. Maar als Microsoft of Apple het automatisch lokaal laten draaien, dan gaat de massa snel over. Helemaal als online AI duurder wordt.

[Llopigat]

Wij nerds kopen alleen maar gebruikte kaarten zoals instincts, daar komt geen schaarste van. Niemand gaat nu nieuw een kaart kopen daarvoor.

[Cergorach]

Momenteel is er nog steeds meer vraag naar HBM, dus dat zal vies tegenvallen. En de marge op een reepje DDR5 128GB Ram is ook veel groter met een beperkte productie en leveranciers toevoer. Daarnaast verkoopt men ook nog eens veel liever aan bedrijven dan aan particulieren, je hebt als verkoper immers meer verantwoordelijkheden richting de consument en die doen ook nog eens rare $#!7 met je hardware, dus meer garantie afhandeling/support.

En zelfs als er ruimte komt op geheugen productie, dan zie ik alsnog dat de grote bedrijven dit eerder opslokken voor specifieke consumenten producten waar de RAM is vast gesoldeerd zoals bv. Apple of de AMD bordjes met 128GB/256GB onboard.

En als de productie capaciteit is vergroot, er minder vraag is, etc. Dan nog zal het effe duren voordat we effecten zien op de consumentmarkt, laat staan dat prijzen weer op het oude niveau komen. Na de crypto hypes was dat al dramatisch, maar nu is dat nog vele malen erger omdat hele bedrijven hun consumenten takken hebben opgeheven.

Daarnaast zie ik ook veel AI/LLM nerds eerder met business hardware aan de slag gaan. Dat zal alleen nog maar erger worden naarmate er meer 'oude' hardware naar beneden sijpelt (wat ook weer vervangen moet worden aan de bovenkant).

Ik zie de situatie de komende 5-10 jaar niet veranderen...

[lordawesome]

Ik denk dus dat lokale AI steeds beter wordt en zodoende de vraag naar server AI doet afnemen. Als die afneemt, dan zal de HBM vraag ook afnemen. Dat is de marktverstoorder. Men is gestopt met DDR5 productie omdat HBM veel meer oplevert.

Daarnaast denk ik dat server AI steeds duurder zal worden. Men heeft immers flink geïnvesteerd en dat moet terugverdiend worden. Men zal net als bij Netflix of Spotify de prijzen steeds hoger maken. Dat maakt lokaal AI draaien weer aantrekkelijker.

En waarschijnlijk blijft er een markt voor de meest veeleisende AI taken voor servers. Maar voor thuisgebruik, zie ik de lokale PC de taak overnemen. Ik gok binnen twee jaar.

[Cergorach]

Ik ben het met je eens dat lokale AI steeds beter wordt, lokale machines die deze AI draaien worden ook steeds sneller en meer capabel. Maar we zijn er nog lang niet dat dit 'good enough' is. Daarnaast zullen dan ook individuele bedrijven lokale AI gaan draaien, welke dan ook weer server hardware nodig heeft, want die gaan niet aan alle medewerkers een laptop uitgeven die krachtig genoeg is om lokale AI op enig fatsoen te draaien.

Daarnaast kan AI servers bij diensten niet te gek worden als een lokaal alternatief opeens wel goedkoper is. Want dat is nu de reden dat het gros het nog steeds afneemt bij hun.

Hoeveel van het AI verbruik verwacht jij dat thuis gebruik is wat naar lokaal verplaatst? Ik zie het gros van de mensen niet AI lokaal draaien als ze het gratis bij OpenAI, Google en MS kunnen gebruiken voor die paar keer per maand dat ze het gebruiken.

[lordawesome]

Nee, als het gratis blijft zal vrijwel niemand lokaal AI gaan draaien. Tenzij privacy van groot belang is. Maar ik verwacht dus niet dat het gratis blijft.

[Cergorach]

Email, zoekmachines, wordprocessing, spreadsheets, storage, etc. je kan het allemaal nog steeds gratis krijgen, alleen als je meer wil zal je in de buidel moeten tasten. Nu ze ook al reclame toevoegen aan de output zie ik het niet gebeuren dat gratis verdwijnt. Want modellen worden namelijk niet alleen goedkoper voor lokaal, ook op de servers.

[Snow_King]

Ergens kan het ook goed zijn als we nu massaal langer met onze oude hardware gaan doen. Tegelijk gaan we kritisch kijken naar infrastructuur en services. "Vroeger" stopte je gewoon meer RAM ergens in, nu ga je wel 2x nadenken voordat je dat doet.

Zo zie ik het ook maar positief!

[Olaf van der Spek]

Ergens kan het ook goed zijn als we nu massaal langer met onze oude hardware gaan doen.

Ik zou best langer met iPads en iPhones willen doen bijvoorbeeld, maar Apple support spul na een bepaalde tijd gewoon niet meer.

[Snow_King]

Dat is een andere hoek. Ik kom meer uit de datacenter wereld (niet AI) waar we ook last hebben van de hoge prijzen. Het forceert je nu goed na te denken of die server (VM) 16, 24 of 32GB aan geheugen nodig heeft. Eerder zou je gewoon 32GB geven en klaar.

[Mathijs Kok]

[...]

Ik zou best langer met iPads en iPhones willen doen bijvoorbeeld, maar Apple support spul na een bepaalde tijd gewoon niet meer.

Apple staat natuurlijk bekend om zijn zeer lange ondersteuning waar elke fabrikant een voorbeeld aan kan nemen.

[wiseger]

En zo is het maar net. Vroeger was hoe meer, hoe beter ongeacht of je het echt nodig had. Nu is men wat kritischer qua configuratie.

En dat maakt OS- en app-ontwikkelaars ook weer wat kritischer op het geheugengebruik. Zowel Microsoft als Apple zijn al een tijdje bezig hun OS te optimaliseren. Linux was altijd al een stuk kritischer op het onnodige geheugengebruik.

[jpsch]

Met al dat vastgesoldeerde geheugen is nu meer hoe beter nog steeds het devies.

[wiseger]

Dat ben ik niet met je eens. Je moet wel kijken naar de hoge meerprijs en of je het de komende tijd nodig verwacht te hebben.

Simpelweg gesteld, een Mac Mini M.6 met 16Gb koop je nu voor 999 euro. Dezelfde configuratie met 32Gb geheugen kost 1509 euro.

Doe je over twee jaar je Mac Mini M.6. met 16Gb de deur uit via Vraag & Aanbod, dan krijg je er vast nog wel bijna de helft voor terug.

Leg je die bespaarde 509 euro erbij, wellicht nog wat extra en wie weet wat je dan krijgt voor dat geld. Voor hetzelfde geld is de geheugenmarkt dan geklapt en krijg je 64Gb bij je nieuwe M.8 mini geleverd.

Dus wat beter is, is koffiedik kijken. Maar zomaar heel veel geld voor extra geheugen neertellen wat je de komende tijd niet gaat gebruiken, ik zou het persoonlijk niet doen.

[arjandijk162]

Doe je m over 2 jaar weg, dan heb je in de tussentijd geen AI modellen van groter dan 12gb kunnen draaien en heb in het algemeen met een lager gespect systeem (trager) gewerkt, dus was is dan je voordeel? Dat ligt er aan welke waarde je aan jezelf en je tijd toekent. Ik zou inderdaad geen Mac kopen om een in de kast te zetten als investeringsobject

[wiseger]

Als je van plan bent de komende tijd AI modellen te gaan draaien die meer dan 16Gb geheugen nodig hebben, dan heb je een valide use-case.

Maar om nu met de huidige prijzen 50% meer uit te geven voor het geval je wellicht volgend jaar meer geheugen zou willen hebben, dat zou ik niet doen.

[arjandijk162]

Tja, ik draai zware applicaties en veel browsertabs, dus 16gb is voor mij en veel anderen te licht.
Ai modellen die op 16gb passen zijn nauwelijks serieus te gebruiken. Leuk speelgoed, maar pas na 24gb kun je een beetje kwaliteit verwachten

[Rickyyboy]

gb is weer heel erg klein (als dat al bestaat).

Of bedoelde je GB?

[Reactie gewijzigd door Rickyyboy op 1 oktober 2026 16:02]

[arjandijk162]

ik geloof dat je me wel begrijpt

[i7x]

Ja zo zie ik het ook maar. Het forceert ook games, het OS, en applicaties om maar niet uit te gaan wan onbeperkt werkgeheugen en dat er best geoptimaliseerd mag worden. En als programma's dan efficiënter werken, dan heb je als consument ook minder snel hardware upgrades nodig.

Het is natuurlijk wel irritant als je eigenlijk graag veel ram had gekocht deze jaren, maar over het geheel genomen lig ik er niet wakker van.

[yo0k]

Nu kunnen de programmeurs al die AI / Data center capaciteit gebruiken om geoptimaliseerde code te schrijven, alsnog voor meer FPS voor ons! ;-)

[peke]

Wellicht minder fps en minder ram verbruik. Extra ram stelt juist in staat om zaken te gaan cachen. Zo kan je een lookup table in ram houden met bvb de sinus van 0-360 graden ipv die te berekenen, je kan zo vanalles en nogwat gaan cachen.

[DrVic]

Fingers crossed dat Win10 blijft werken met updates op de PC van een van onze kinderen

[craymour]

Anders Linux Mint ofzo, kun je weer paar jaar vooruit....

[Jedotw]

Het is naar mijn mening idioot dat de meerderheid van de gekochte geheugenchips gewoon in opslag liggen omdat de datacenters waarin ze gebruikt moeten gaan worden nog niet bestaan. Ook de enorme aantallen bestelde geheugenchips zorgen voor "schaarste". Waarbij de vraag ook nog eens is óf deze geheugenchips ooit gebruikt gaan worden...

[ymmv]

Je kunt die datacenter-geheugenchips ook niet hergebruiken voor gewone PC, consoles, videokaarten e.d.

Als de AI/datecentermarkt in elkaar stort komt er dus niet opeens heel veel RAM vrij voor ons.

[Richardus27]

In het verleden maakten ze in China X79/X99 moederborden met server chipsets waardoor spotgoedkoop ECC geheugen gebruikt kon worden, maar ik las idd dat HBM tegenwoordig helemaal de hype is.

Met de hoeveelheid hardware die ze afnemen hoop ik dat er ooit onofficiële drivers komen om die bergen videokaarten in te zetten voor gamen oid in plaats van dat het allemaal naar de stort gaat

[Llopigat]

Eh op zich wel hoor. Er zijn videokaarten met HBM er op.

[Jedotw]

Niet geheel correct, maar afgezien daarvan kun je productiecapaciteit maar één keer gebruiken. En die wordt nu 100% ingezet voor chips die nooit gebruikt gaan worden.

[LooneyTunes]

Het is nog gekker.
Het gros van de gekochte chips moet zelfs nog gemaakt worden!

[arjandijk162]

dat is minder gek, want nog niet gemaakte chips dragen bij potentiele schaarste, niet aan actuele schaarste

[L-project]

Het is nog iets erger: de meeste van de al verkochte geheugenchips bestaan zelf nog niet eens...

[c-nan]

Twee jaar geleden Kingston Fury Beast 64GB 6000 DDR5 gekocht voor 210,- euro. Zelfde product kost nu 1200,-

[rockforce]

Ja deze set had ik ook op het oog. Uiteindelijk de knoop door gehakt dat de berichten kwamen dat er voorlopig geen nieuwe platformen, cpu's en GPU's meer uitkwamen voor eind 2028 heb ik de knoop door gehakt.

Uiteindelijk gegaan voor een setje van een voor mij onbekend merk (Klev) maar toch blij dat ik het gedaan heb. De onderdelen zijn nu al weer 500 euro duurder geworden totaal.

Zure appel ja zeker, spijt van nee. nog 2 tot zelfs 3 jaar wachten en hopen dat het goed komt geeft meer kopzorgen dan nu de aanschaf dan toch doen. (mits je dat kan ofc).

[rbr320]

Ik heb iets korter geleden toevallig exact dezelfde kit gekocht voor €252,- (even opgezocht naar aanleiding van dit artikel)

Ik schrok oprecht toen ik de huidige prijs zag

[Het Peertje]

Anderhalf jaar geleden bij de bouw van mijn pc nog getwijfeld of ik er 32 GB of 64 GB in zou zetten.

Uiteindelijk voor 32 GB gegaan. Toch wel beetje spijt van. Die 64 GB kost nu ongeveer de helft van mijn hele pc Gekkenwerk ...

[Raymond Deen]

Ik zit zelf ook net even te kijken wat mijn geheugen nu nieuw zou moeten kosten en ik viel zowat van m’n stoel. Gewoon meer dan het hele pc’tje oorspronkelijk kostte, inclusief geheugen en nvme ssd van 1TB!

[dvdh80]

Het zal nog wel een jaar of 5 duren voor 32 GB echt te weinig wordt om te gamen (tenzij je er nog zwaardere dingen mee doet)