De geheugencrisis duurt nog wel even, dus worden fabrikanten creatief

Artikel

Als de geruchten kloppen, gaan zowel Intel als AMD een oude processor opnieuw uitbrengen. Deze zet geeft aan dat beide fabrikanten op de korte termijn geen verbeteringen verwachten rond de huidige geheugentekorten. Ook andere fabrikanten komen met oplossingen om de beperkingen en uitdagingen van de huidige geheugencrisis enigszins te omzeilen.

Consument levert minder op dan enterprise, maar er valt wel aan te verdienen

AMD en Intel verkopen het liefst zoveel mogelijk van hun nieuwe cpu's die van de band rollen. Die verkopen zijn voor de consumentenmarkt de afgelopen maanden flink ingezakt, want met duur werkgeheugen wordt een nieuwe pc bouwen ineens ook een stuk duurder. Niet alleen de processorfabrikanten hebben last van een afgenomen vraag. Ook de makers van moederborden, koelers, voedingen en behuizingen zullen de marktbewegingen terugzien in hun cijfers.

Om het marktaandeel en het momentum op gang te houden gaan AMD en Intel oude cpu's mogelijk opnieuw uitbrengen. Die keus is niet zomaar gemaakt, maar de voordelen wegen inmiddels waarschijnlijk zwaarder dan de nadelen.

Prijsontwikkeling DDR5 — De prijsontwikkeling van een populaire 64GB-DDR5-geheugenkit

Ga maar na: voor het opnieuw uitbrengen van bestaande processors moet er een productielijn opgezet worden, inclusief distributie, logistiek, verpakking, marketing, ondersteuning en garantieafhandeling. Maar als de enterprisesector (lees: AI) de productiecapaciteit voor consumentenproducten uit de markt prijst op de nieuwste productieprocedés, kan het door de prijsstijgingen alsnog financieel interessant worden om oudere productielijnen opnieuw te starten. Tenminste, als een fabrikant dit extra aanbod kan afstemmen op de vraag en er voldoende schaalgrootte is.

De kosten zitten hem niet in het ontwerp van de oudere processors; dat is immers jaren terug al gedaan. Wel zal het naar verhouding relatief duur zijn om 'oude' processors uit te brengen. Het alternatief voor Intel en AMD is om te blijven vasthouden aan producten die de consumentenmarkt steeds minder goed kan betalen.

Op de nieuwere productieprocedés is het achteraan in de rij aansluiten, nu de kapitaalkrachtige AI-enterprise zich daar voor de komende tijd heeft ingekocht. Op iets oudere procedés is het iets minder dringen en voor die nodes hebben Intel en AMD nog wel een paar ontwerpen op de plank liggen.

Intels Raptor Lake krijgt mogelijk een refresh

Volgens een gerucht van Club386 is Intel van plan om een Raptor Lake-processor opnieuw uit te brengen. Bij deze refresh zou het niet gaan om een vernieuwde Core i9-14900K, maar om een lager gepositioneerde cpu voor de bovenkant van het middensegment. Voor de naamgeving wordt gespeculeerd over een Core 5- of Core 7-model, waarbij de 'Ultra' is weggevallen doordat een npu ontbreekt op deze generatie chips. Wel zou het gaan om een K-uitvoering, een chip gericht op overklokkers.

Intel heeft met zijn Raptor Lake-processors wat betreft flexibiliteit betere papieren in handen dan AMD. Alle Core-processors uit de 12e, 13e en 14e generatie hebben geheugencontrollers aan boord die zowel DDR4 als DDR5 ondersteunen. De socket LGA1700-moederborden waarop deze cpu's passen, bevatten geheugensloten van een van deze generaties werkgeheugen. Volgens de geruchten zou Intel moederbordfabrikanten aansporen om een nieuwe reeks LGA1700-borden uit te brengen.

Voor de productie van een eventuele Core 5- of Core 7-Raptor Lake Refresh-processor kan Intel zijn eigen 10nm-procedé blijven gebruiken, gaandeweg omgedoopt tot Intel 7. Daarmee heeft de fabrikant het voordeel om niet in de wachtrijen bij bijvoorbeeld TSMC te hoeven staan voor productiecapaciteit. In plaats daarvan kan het zijn eigen allocatie afstemmen op deze eventuele extra line-up. Helemaal in de steek gelaten was socket 1700 overigens niet. Onlangs bracht Intel een aanvullende reeks Bartlett Lake-cpu's uit, maar deze zijn gericht op de zakelijke markt.

Raptor Lake fpa

De herrezen Ryzen 7 5800X3D betekent een terugkeer van de 'goat'

Volgens een ander gerucht zal AMD halverwege 2026 zijn uiterst populaire Ryzen 7 5800X3D opnieuw uitbrengen. Deze snelste gamingprocessor voor het AM4-platform is door online gemeenschappen omgedoopt tot 'greatest of all time' vanwege zijn prestaties en wat de cpu heeft betekend voor de levensduur van de AM4-socket. De wens vanuit gamers om de productie te hervatten was er al langer, maar pas begin dit jaar heeft AMD aangegeven producten in het AM4-ecosysteem te willen herintroduceren.

Bij het gerucht valt op dat AMD lijkt te kiezen voor een eenvoudige herintroductie in de markt. Zo zou er op hardwareniveau en in de specificaties niets gewijzigd zijn voor de compatibiliteit. Daardoor zijn er ook geen nieuwe biosupdates nodig om de cpu te ondersteunen. Dat biedt moederbordfabrikanten tegelijkertijd ook geen reden om nieuwe AM4-moederborden uit te brengen, zoals Intel volgens een gerucht zou willen. Dit hoeft niet te betekenen dat AMD erop tegen is dat er verse AM4-borden in de schappen komen te liggen.

Voor de productie van de Ryzen 7 5800X3D maakt AMD gebruik van TSMC's 7nm-proces. Het aantal klanten voor deze productielijn is vermoedelijk al een stuk lager dan een paar jaar geleden en concurrent Nvidia heeft deze voor zijn GeForce-gpu's nooit gebruikt. AMD's apu's voor de PlayStation 5 en Xbox Series X en S worden er wél geproduceerd.

Omdat dit procedé inmiddels volwassen en uitontwikkeld is, zullen er weinig chips van de band rollen die niet voldoen aan de specificaties van een 5800X3D. Maar met onvermijdelijke imperfecties bij productie is het niet ondenkbaar dat op termijn ook de 5700X3D of 5600X3D geherintroduceerd worden, zodra de productie van de 5800X3D weer tot leven is gewekt. Ook hier is het onduidelijk hoe de prijzen en beschikbaarheid zullen zijn.

AMD Ryzen 7 5800X3D

Maar DDR4 ging toch uit productie?

Halverwege 2025 kondigde Micron aan te gaan stoppen met productie van DDR4. Samsung was eigenlijk hetzelfde van plan, maar heeft volgens geruchten de uitfasering vertraagd vanwege de steeds grotere vraag vanuit de markt. Ook hier geldt dat de prijsstijgingen kunnen zorgen dat het langer financieel interessant blijft om DDR4 te produceren als de markt daarom vraagt.

Door het opnieuw uitbrengen van processors en moederborden met DDR4-ondersteuning creëren de fabrikanten gezamenlijk het aanbod waar de markt in deze ongewone omstandigheden om vraagt. Het succes van deze afzonderlijke producten zal sterk samenhangen met de verkrijgbaarheid van de rest. Een processor die alleen in bijvoorbeeld China of Zuid-Amerika uitkomt, zal weinig tot niets doen voor de vraag naar aanvullende componenten in de rest van de wereld.

Hudimm: een halve DIMM betekent iets goedkoper geheugen, maar ook minder prestaties

ASRock introduceerde in verband met de geheugenschaarste eerder dit jaar al een moederbord met zowel DDR4- als DDR5-geheugenslots. Recenter kondigde de fabrikant Hudimm aan, een nieuwe geheugenstandaard die ASRock samen met Intel heeft ontwikkeld. Kort gezegd is Hudimm een halve DDR5-module in de aansturing en bandbreedte. Slechts een van de twee 32bit-subkanalen van een normale DDR5-Udimm is hierbij actief. Ondersteuning voor Hudimm is op bestaande hardware toe te voegen met een firmware- of biosupdate. Omdat DDR4 in tegenstelling tot DDR5 geen subkanalen gebruikt, kan Hudimm niet voor DDR4-modules gemaakt worden.

Het voordeel van deze oplossing is dat er minder geheugenchips vereist zijn om een functionerende DDR5-module te kunnen maken. Het moet een modern platform met DDR5 toegankelijk maken door de instapkosten omlaag te brengen. Daarom is Hudimm gericht op budget-pc-bouwers. Volgens ASRock zijn Hudimms en Udimms te combineren in hetzelfde systeem, waarbij de beschikbare subkanalen allemaal benut worden. Die flexibiliteit zal niet voor iedereen nuttig of relevant zijn, doordat een lagere geheugenbandbreedte de maximale prestaties van een processor beperkt.

Overige componenten op de geheugenmodule zijn ook op een Hudimm vereist, zoals de pmic. De kostenbesparing zit hem dus vooral in het weglaten van de helft van de geheugenchips ten opzichte van een normale DDR5-Udimm. Ook is het gebruik van een groter aantal minder hoogwaardige geheugenchips op een Hudimm niet waarschijnlijk. Dat komt doordat de subkanalen bij DDR5 van elkaar gescheiden zijn en dus niet alle chips op een DIMM aan één subkanaal kunnen worden verbonden.

Asrock Hudimm

Nvidia's RTX 3060 met 12GB in plaats van een RTX 5050 met 9GB?

Nadat er enige tijd geruchten rondgingen over een 9GB-versie van de RTX 5050, zou Nvidia nu de RTX 3060 nieuw leven inblazen. Vrijwel de gehele RTX 50-serie gebruikt GDDR7-geheugen, met uitzondering van de RTX 5050, die GDDR6 heeft. Omdat GDDR6 minder slecht beschikbaar is dan GDDR7, zou Nvidia die kaart makkelijker in opgefriste vorm kunnen uitbrengen.

Mocht het gerucht kloppen dat de fabrikant een vernieuwde RTX 3060 verkiest boven een RTX 5050, dan kan dit duiden op een verschuiving van allocatie bij TSMC. Nvidia laat daar al zijn RTX 50-serie videokaarten op het 4N-proces maken, samen met andere gpu's en rekenclusters voor AI-bedrijven. Ongetwijfeld zal Nvidia de productiecapaciteit voor chips met een hogere marge voorrang willen geven. Daarom kan het logischer zijn om terug te grijpen op de RTX 3060, een kaart met een gpu die op Samsungs oudere 8LPP-proces wordt gebakken.

Of deze kaart opnieuw met 12GB vram uitkomt, blijft uiteraard afwachten. Verder ligt het gezien het prestatiesegment in 2026 meer voor de hand dat de kaart niet wereldwijd beschikbaar komt, maar alleen in bepaalde markten waar de vraag naar instapvideokaarten het grootst is.

Tot slot

Bestaande producten opnieuw uitbrengen als rebrand of refresh is niets nieuws. In het verleden zijn er vaak genoeg processors en videokaarten onder een nieuwe naam uitgebracht terwijl het om bestaande technologie ging. Maar de significante periode nu tussen de uitgefaseerde producten en de mogelijk herrezen versies ervan is een opvallend verschil.

Als de geruchten kloppen en in ieder geval Intel en AMD doorzetten met het uitbrengen van respectievelijk een nieuwe Raptor Lake- en Ryzen 7 5800X3D-processor, brengt dit implicaties met zich mee. Allereerst onderstrepen de processorfabrikanten dat ze op de korte termijn geen duidelijke verbetering verwachten in de geheugenmarkt. Ook kan het betekenen dat diversificatie op verschillende productielijnen op de langere termijn een grotere rol kan spelen. De productieprocedés van consumentenchips zouden bijvoorbeeld nog verder kunnen gaan achterlopen op de zakelijke klanten, die bereid zijn meer te betalen.

Daarnaast zullen deze 'nieuwe' processors niet waanzinnig scherp geprijsd zijn, althans aanvankelijk niet. Er zijn vaste kosten verbonden aan het heruitbrengen, die Intel en AMD moeten terugverdienen. Ze zullen goed kijken hoe de markt reageert en wat consumenten bereid zijn te betalen voor hardware van enkele jaren geleden. De grote vraagtekens zijn momenteel dus of de processors wereldwijd beschikbaar komen en wat de adviesprijzen zullen worden.

De mogelijke producten achter deze geruchten hebben gemeen dat ze relatief weinig investering en geen r&d vereisen. Het gaat om hergebruik en nieuwe varianten van bestaande en bijna uitgefaseerde technologie. Door de grote onzekerheid in de componentenwereld en in bredere zin ook de wereldwijde vrije handel en transport, zullen hardwarefabrikanten minder bereid zijn om grote risico's te nemen. Dit geldt vooral voor de consumentenmarkt, waar marges doorgaans stukken lager liggen dan bij enterprise en AI.

_{Redactie: Reinoud Dik • Eindredactie: Marger Verschuur}

Reacties (88)

Estel 27 april 2026 08:52

Ik zie hierin ook een hele grote rol voor de software leveranciers. Als je kijkt naar de jaren 70 en 80 en ook in het begin van de jaren 90, was geheugen optimalisatie erg belangrijk. Er werd echt goed over memory management nagedacht, want er was niet zoveel. Vanaf de jaren 90 kwam er een kentering dat geheugen goedkoop werd en daardoor meer gemeengoed werd. Dat leidde ook ertoe dat er minder aandacht kwam voor memory managent en code optimalisatie. Immers, dat kost tijd en is dus duur terwijl geheugen goedkoop was. Dat zag je ook terug bij programmeren en compilers. Als je nu kijkt, wordt er veel geheugen gereserveerd wat uiteindelijk nooit gebruikt wordt door programma's. Natuurlijk is een deel daar voor performance redenen, maar niet alles.

Hopelijk zet dit weer een nieuwe (oude?) trend in, dat er weer meer naar optimalisatie wordt gekeken.