2009: Gebod #11 - Gij zult niet downloaden

In Nederland was copyrightwaakhond Brein in het nieuws met diverse acties tegen auteursrechteninbreuk. Geruchtmakend waren de overwinningen op The Pirate Bay en Mininova. In augustus won de organisatie van directeur Tim Kuik een bodemprocedure tegen de veelgebruikte torrentsite Mininova; de rechter oordeelde dat de site alle links naar auteursrechtelijk beschermd materiaal moest verwijderen. Mininova zag zich daardoor genoodzaakt om geheel te stoppen met het aanbieden van torrents; het zou technisch en organisatorisch onmogelijk zijn om een filtersysteem in te richten. De torrentsite-af overweegt wel nog in beroep te gaan.

In oktober won Brein een andere belangrijke rechtszaak: die tegen The Pirate Bay. De rechtbank besloot dat de site bezoekers uit Nederland moest weren én alle inbreukmakende torrents zelf moest verwijderen. In december bleek dat de drie Zweedse beheerders van de torrentsite niet in beroep zouden gaan tegen de uitspraak. 

Een derde Brein-rechtszaak loopt nog. Die is voor de verandering niet aangespannen door Brein zelf; FTD initieerde de rechtszaak, omdat het wilde dat Brein-directeur Tim Kuik zijn uitspraken dat FTD strafbaar zou zijn, zou moeten rectificeren. In maart had FTD juist de roemruchte 'nzb-knop' verwijderd om Brein tegemoet te komen, maar Brein bleef bij zijn standpunt dat het platform illegaal is; het zou een 'essentiële schakel in het downloaden via usenet zijn'.

In een juridisch document, een zogeheten conclusie van dupliek, stelt Brein dat het posten van bestandsnamen, bijvoorbeeld op FTD, 'toegang verleent tot inbreukmakend materiaal van entertainmentbestanden' en zou dat verboden moeten worden. Volgens ict-jurist Arnoud Engelfriet probeert Brein hier in feite het bespreken van specifieke downloads op internet te verbieden. Eerder al kondigde de organisatie nieuwe rechtszaken tegen Nederlandse p2p-, usenet- en torrentsites aan.

Minder succesvol

Een andere auteursrechtenorganisatie was minder succesvol. Buma/Stemra, dat opkomt voor de belangen van componisten en tekstschrijvers, kreeg een stortvloed aan kritiek over zich heen nadat het aankondigde geld te gaan innen voor embedded content, zoals YouTube-filmpjes die op een weblog worden ingesloten. Niet alleen was het maar de vraag of het juridisch wel houdbaar was om daarvoor geld te eisen, zoals Buma/Stemra tijdens een rommelige persconferentie zelf erkende, maar ook de politiek was niet te spreken over de plannen. Zowel de SP als GroenLinks en het CDA stelden Kamervragen over de zaak.

Na te zijn geschrokken van alle commotie schrapte Buma/Stemra de embedded-tarieven gedeeltelijk; alleen 'bedrijfsmatige' webloggers en -sites zouden nog moeten betalen voor de inhoud. Onlangs bleek dat ook die websites in 2010 nog niet zullen hoeven te betalen, omdat de regeling zou zijn opgeschort. Buma erkende afgelopen december dat het fouten heeft gemaakt met de YouTube-tarieven. Als directeur Cees Vervoord het over kon doen, zou hij eerst overleggen met 'relevante marktpartijen', zei hij achteraf.

Ondanks het uitstellen van de tarieven sloot YouTube vlak voor de kerst een meerjarige overeenkomst met Buma/Stemra, om componisten en tekstschrijvers een vergoeding te geven voor YouTube-filmpjes die op andere sites worden ingesloten. Ook bedrijven kunnen dus YouTube-filmpjes embedden, zonder voor een factuur van Buma bang te hoeven zijn.