Het nieuws dat Tesla komend kwartaal stopt met de Model S, was waarschijnlijk voor weinigen een verrassing. De autofabrikant verkocht maar tienduizenden exemplaren per jaar, tegenover honderdduizenden van de Model 3 en Model Y. Toch is het een moment om bij stil te staan. Hoewel de Model S nu nog amper een rol speelt, was de markt voor EV's zonder de S nooit zo ver gekomen als die nu is.
Geitenwollensokken-EV's
Misschien klinkt dat wat hyperbolisch, maar overdreven is het niet. Nee, de Model S was zeker niet de eerste elektrische auto, of zelfs de eerste elektrische Tesla. Je kon in 2012, toen deze liftbacksedan op de markt kwam, kiezen uit diverse andere modellen. Denk aan de Mitsubishi i-MiEV, Citroën C-Zero of Peugeot iOn, drie modellen die samen zijn ontwikkeld. Dit waren enkele van de eerste 'volwassen' elektrische EV's, waarmee je gewoon de snelweg op mocht. Dat kon alleen niet heel lang, want de actieradius was maar zo'n honderd kilometer.
Je kon ook gaan voor de Renault Zoe of de Nissan Leaf. Beide waren iets groter dan dat Mitsubishi-trio en je kon er ook iets verder mee rijden: een paar honderd kilometer, als je geluk had. Maar de actieradius bleef te beperkt voor wie veel moest rijden op een dag – leaserijders - en de auto zelf was nog steeds aan de kleine kant. Bovendien hadden EV's een beetje een geitenwollensokkenimago.
De eerste sexy EV
Toen was daar ineens de Model S: een elektrische auto die óók sexy is. Bovendien was hij bliksemsnel én hij kon ruim vierhonderd kilometer rijden op een volle accu. De auto had een gigantisch 17"-scherm met flitsende graphics en Tesla beloofde dat je met Autopilot straks nog nauwelijks zelf hoefde te rijden. Ook was er het Supercharger-netwerk, een cruciaal stukje in Tesla's puzzel om elektrische auto's nu wél tot een succes te maken.
De Model S won direct allerlei prijzen en werd ook twee jaar op rij de bestverkochte elektrische auto ter wereld, al was dat laatste toen ook niet zo lastig als nu. Ook in Nederland was de EV meteen een succes, maar dat had ook te maken met belastingmaatregelen vanuit de overheid. Leaserijders hoefden toen amper te betalen als ze een elektrische auto privé reden, wat die EV's zeer populair maakte. Kies je dan voor een leuke Model S of een wat stoffigere Leaf of Zoe, als het voor je portemonnee niet zoveel uitmaakt?
De dreiging van binnenuit
Na die eerste introductie in 2012 kwamen er al snel andere uitvoeringen, met kleinere accu's of juist krachtigere motoren. In 2016 kreeg de EV ook een nieuwe neus, die de auto een iets frisser uiterlijk gaf. Dat jaar kwam ook de grootste bedreiging van de Model S uit: de Model 3. Dat goedkopere, kleinere model was iets minder luxe, maar ook stukken goedkoper. In onderstaande grafiek is ook te zien wanneer de Model 3 naar Nederland kwam.
In 2018 had de Model S zijn Nederlandse piekjaar met 3000 exemplaren; een jaar later was het nog een tiende daarvan. In 2019 leverde Tesla juist ruim 17.000 nieuwe Model 3's in Nederland, blijkt uit cijfers van Kenteken.tv, al heeft Tesla dat aantal sindsdien nooit meer gehaald met de Model 3.
Naast de dreiging uit eigen stal begonnen andere autofabrikanten ook langzaamaan zelf EV's te gaan maken. Als je een snelle, luxe EV wilde, was je dus niet meer alleen op Tesla aangewezen, maar kon je ook aankloppen bij namen als Audi, Jaguar, Mercedes en Porsche.
Yoke
Tesla bleef de Model S wel steeds opfrisbeurten geven, zoals een nieuw uiterlijk, vernieuwd interieur en nieuwere motoren. Daarbij maakte het bedrijf ook gewaagde, opvallende keuzes, zoals het weghalen van de richtingaanwijzerhendel en versnellingspook achter het stuur. Het idee was dat de Tesla zelf zou bedenken of je vooruit of achteruit wilde. Lukte dat toch niet? Dan kon je alsnog via het scherm aangeven welke kant je op wilde.
Het idee is leuk, maar in de praktijk betekende het dat je iedere keer op het scherm moest vegen, wat niet zo lekker rijdt. Het gebrek aan een richtingaanwijzerhendel was al helemaal een vervelende keuze. Ja, de knoppen waren slechts naar het stuur verplaatst, maar aangezien het stuur draait en de knoppen daardoor soms ondersteboven zitten, zijn rotondes soms uitdagender dan zou moeten.
:strip_exif()/i/2004128502.jpeg?f=imagenormal)
De opvallendste wijziging was wel het stuur: in plaats van een traditioneel rond exemplaar koos Tesla voor een 'yoke'. Dat is prima in een raceauto, maar op die rotonde en tijdens het parkeren wil je toch vaak kunnen overpakken – form over function dus. Overigens kwam Tesla later terug op dit yokestuur en werd de Model S ook geleverd met een rond stuur.
Model S wordt Optimus
Deze upgrades en opvallende keuzes ten spijt: de gloriedagen van de Model S waren al lang en breed voorbij. Het is eerder opvallend dat Tesla de EV in het geheel nog zo lang heeft geleverd. De autofabrikant maakte vorig jaar opgeteld ruim 1,5 miljoen Model 3's en Y's, terwijl er bij elkaar niet eens 90.000 S'en, X'en en Cybertrucks werden gemaakt.
De auto's nemen wel kostbare productiecapaciteit in beslag, die Tesla liever voor iets anders wil inzetten: een gloednieuwe nóg goedkopere EV, om Tesla's aanvankelijke plannen om iedereen aan de elektrische auto te krijgen te kunnen verwezenlijken ... O nee, sorry, die 'Model 2' komt niet meer. Nee, de productiecapaciteit voor een van de belangrijkste EV's ooit wordt verruild voor de humanoïde Optimus-robot – precies wat de wereld nu nodig heeft.
Redactie: Hayte Hugo • Eindredactie: Marger Verschuur