Er komen nieuwe Europese regels aan om smartphones verplicht repareerbaarder te maken. Die regels zijn inmiddels in een vergevorderd stadium, maar er is uit diverse hoeken kritiek op hoe de regels precies in elkaar zitten.
De regels komen niet uit het niets. Deze maatregelen vallen onder het Europese actieplan voor een circulaire economie. Het doel van dat actieplan is om duurzame producten tot de norm te maken in de hele Europese Unie. Om die circulaire economie te realiseren, moeten er maatregelen komen rond het ontwerp en de vervaardiging van producten, maar ook op het gebied van afval. Het gaat daarbij lang niet alleen om elektronica, hoewel dat de meeste aandacht trekt. Het gaat ook om voertuigen met accu's, verpakkingen, textiel, kunststoffen, de bouwwereld, voeding en water.
Het actieplan voor de circulaire economie is op zichzelf weer een belangrijk element van de Europese Green Deal, een in 2019 aangekondigd initiatief voor het duurzamer maken van de Europese Unie. Dat moet ertoe leiden dat de netto-uitstoot van broeikasgassen in de EU in 2050 naar nul is teruggebracht en moet zich uiten in regelgeving op veel verschillende gebieden.
Regels rond reparatie
De ontwerpverordening staat openbaar online. De regels gelden voor smartphones en tablets, maar gek genoeg niet voor een soort smartphone die er nog niet is: de oprolbare telefoon. De Commissie noemt dat een 'flexibel hoofdscherm dat de gebruiker geheel of gedeeltelijk kan oprollen'. Het is onbekend waarom dat zo expliciet in de regels staat. Huidige vouwbare smartphones zijn niet op te rollen en vallen dus wél onder de regels. Een uitzondering is er ook voor smartphones die gemaakt zijn voor beveiligde communicatie. Een smartphone is volgens de regels een apparaat met een scherm tussen 4" en 7" dat een touchscreen heeft en waarop gebruikers apps van derden kunnen zetten.
Voor smartphones geldt dat fabrikanten losse onderdelen beschikbaar moeten stellen aan in elk geval reparateurs. Dat moet binnen een maand na de release tot minimaal vijf jaar na de release. Het gaat om de hieronder genoemde onderdelen. Voor al die onderdelen geldt natuurlijk dat ze alleen beschikbaar moeten zijn als ze in de smartphone zitten.
:strip_exif()/i/2004205514.jpeg?f=imagenormal)
Onderdelen die fabrikanten moeten leveren aan reparateurs voor smartphones | ||
Accu* | Audioconnector | Simkaartlade/geheugenkaartmodule* |
Achterkant* | Laadpoort | Adapter |
Scherm* | Knoppen | Beschermlaag voor vouwbaar scherm |
Frontcamera's | Microfoons | Scharnier |
Camera's achterkant | Luidsprekers | Schermvouwmechanisme |
* Fabrikanten moeten deze onderdelen mogelijk ook leveren aan consumenten via een vrij toegankelijke website.
Fabrikanten moeten accu's ook aan eindgebruikers leveren, tenzij ze kunnen garanderen dat de accu na 1000 laadcycli nog 80 procent van de originele capaciteit overheeft en de smartphone volledig beschermd is tegen onderdompeling in water van één meter diep voor een halfuur.
Ook schermen, adapters en eventuele simkaartslots en geheugenkaartmodules moeten door fabrikanten aan consumenten worden geleverd. De onderdelen moeten vijf jaar verkrijgbaar zijn, reparatiehandleidingen moeten zeven jaar beschikbaar blijven. Bovendien moeten fabrikanten binnen vijf werkdagen de onderdelen gaan leveren of in elk geval reageren op het verzoek om onderdelen.
Er zijn meer regels voor repareerbaarheid. Zo moeten bevestigingsmiddelen verwijderbaar of herbruikbaar zijn en het moet mogelijk zijn met verkrijgbare gereedschappen. Bovendien moet het geen specialistisch werkje zijn; elke reparateur moet elke smartphone kunnen repareren.
Regels rond design en software
De regels rond design zijn eveneens scherp. Zo moeten smartphones zonder covers of hoesjes tegen vallen kunnen. Ook moeten ze krasvast zijn en beschermd zijn tegen stof en water. Voor vouwbare smartphones geldt dat ook allemaal. Enige afwijking daarin is dat vouwbare smartphones een cover mogen gebruiken over het vouwbare scherm ter bescherming.
In software moeten alle smartphones ondersteunen dat de telefoon de accu standaard laadt tot 80 procent van zijn capaciteit, om zo de levensduur te verlengen als gebruikers dat willen. Bovendien moet er een optie komen om als een telefoon volledig opgeladen is, pas weer bij te laden als de lading onder de 95 procent komt.
Op het gebied van updates verplicht het voorstel fabrikanten om telefoons minimaal drie jaar te voorzien van OS-upgrades en vijf jaar van beveiligingsupdates. Dat klinkt nog relatief dicht bij de huidige praktijk, maar daarbij gaat het niet om drie en vijf jaar vanaf de release, maar vanaf het 'einde van plaatsing op de markt'. Dat betekent vermoedelijk dus dat die termijn pas ingaat op het moment dat een telefoon uit de schappen verdwijnt.
Die updates moeten bovendien vier maanden na de release van de broncode komen, schrijft het voorstel voor. Veel smartphones hebben nu beveiligingsupdates vaak wel op tijd, maar upgrades komen vaak later. Bovendien moeten importeurs de upgrade testen en moet die minimaal even goed presteren als de voorgaande softwareversie. Achteruitgang in prestaties wordt dus verboden.
Op het gebied van recycling moeten fabrikanten op de website zetten hoeveel kobalt er in de accu zit, hoeveel tantalum, neodymium en goud er in de diverse componenten zit en wat de Rcyc of recyclability rate is.
Kritiek op de regels
Geen enkele regel komt zonder kritiek. Afgelopen maand vroeg de Commissie om openbare reacties en die kwamen er ook. Zo reageerde Deutsche Telekom, tot eerder dit jaar eigenaar van T-Mobile Nederland, met twee inhoudelijke punten. Het eerste is dat de regels alleen spreken over nieuwe telefoons, terwijl het onduidelijk is wat er gebeurt met refurbished modellen.
De tweede gaat over de verplichting om updates binnen vier maanden door te voeren. Dat is niet realistisch, zegt de provider. "De leveranciers van apparaten en chipsets moeten aanpassingen aan de softwarelaag maken voor elke chipset en elk model. Dat kan een paar maanden duren. Daarna testen zij die updates een paar weken lang. Alleen daarna kunnen wij als provider de software krijgen voor testen in onze eigen labs om ervoor te zorgen dat de update het netwerk niet schaadt. Dit neemt weer een paar weken in beslag."
Dat hele proces gaat bovendien gelden voor alle telefoons. "Grote providers hebben ongeveer 300 verschillende modellen op de markt. Dat kunnen we niet bolwerken voor alle apparaten in de genoemde tijdlijn, zelfs als we het testen outsourcen naar fabrikanten."
Ook vanuit de hoek van reparateurs komen opmerkingen. The Repair Academy merkt op dat deze regels een grote stap voorwaarts zouden zijn, maar verre van perfect. Zo wil de organisatie dat fabrikanten ook pcb's beschikbaar moeten houden als los onderdeel. "Dat zou veel apparaten kunnen redden."
Bovendien is de levertermijn van vijf dagen voor reserveonderdelen nog te lang. "De meeste klanten weigeren hun toestel langer dan een paar uur af te staan. Het is absoluut noodzakelijk om reparateurs in staat te stellen reserveonderdelen op voorraad te hebben." Ook is er geen maximumprijs voor onderdelen, alleen de verplichting om die prijzen openbaar online te hebben staan.
:strip_exif()/i/2004542892.jpeg?f=thumblarge)
Gewone burgers mogen eveneens hun zegje doen en een Nederlandse engineer draagt een punt aan over wat ontbreekt in de regels. "Wel wil ik nog aandacht vragen voor het recht om je product ook echt te bezitten, dus een ontgrendelbare bootloader moet een optie zijn." Daarbij moeten fabrikanten volgens hem drivers en binary's vrijgeven om eigen software te maken en die software zou geen functionaliteit mogen missen. Er staat nu niets over in de gepubliceerde regels.
Tot slot
Met het sluiten van de vraag om feedback gaan deze regels naar de laatste ronden van besluitvorming. De Europese Commissie gaat alle opmerkingen bekijken en eventueel verwerken. Daarna komt de goedkeuring.
Het is een verordening en dus hoeven lidstaten de regels niet in eigen wetgeving op te nemen. Vanaf het moment dat het ingaat, gelden de regels in alle lidstaten van de Europese Unie. Wanneer dat precies gebeurt, is nog niet te zeggen. Dat deze regels eraan komen, is in elk geval duidelijk. Vanaf dan zullen onze telefoons sneller en langer updates krijgen en worden reparaties makkelijker. En dat werd hoog tijd.