Uit beelddata van de Cassini-Huygens-missie blijkt dat Saturnusmaan Enceladus een ondergrondse oceaan heeft die verspreid is over het hele hemellichaam. De conclusies zijn getrokken na analyse van de zogenaamde libratie van de Saturnusmaan.
Dat schrijft de NASA op zijn site. De onderzoekers merkten op dat de kleine schommelingen of 'libratie' die de kleine maan heeft, groter zijn dan wat mogelijk was geweest als de maan volledig uit vaste stof zou hebben bestaan. De waargenomen schommelingen kunnen alleen zo relatief sterk zijn als de buitenste laag ijs drijft op een vloeibare laag, wat in dit geval wijst op het bestaan van een door ijs bedekte oceaan die zich over het oppervlak van de hele maan uitstrekt.
Waarom de waterlaag rond de stenige kern niet helemaal is bevroren, blijft volgens de onderzoekers nog een raadsel. Het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat de getijdenkrachten die de maan te verduren krijgt door de zwaartekracht die Saturnus erop uitoefent, veel meer warmte veroorzaken binnenin Enceladus dan gedacht.
De ruimtesonde had al begin 2005 geisers van waterdamp, ijsdeeltjes en simpele moleculen waargenomen bij breuken en scheuren in het ijs aan het maanoppervlak bij de zuidpool. Dat wees op het mogelijke bestaan van een waterreservoir bij de zuidpool. Latere analyse van Cassini-Huygens-data suggereerde al het bestaan van een lensvormige watermassa of zee onder de zuidpoolregio van de maan. Ook was er al zwaartekrachtdata verzameld die wees op een mogelijk grotere, misschien wel over het hele oppervlak uitgestrekte zee. Dat laatste lijkt na bestudering van zeven jaar aan beeldinformatie van de Cassini-Huygens-missie inderdaad het geval te zijn.
De Cassini-Huygens-ruimtesonde werd op 15 oktober 1997 gelanceerd en kwam op 1 juli 2004 aan bij Saturnus. Sindsdien stuurt de sonde informatie naar de aarde. Het samenwerkingsproject tussen ESA, NASA en de Italiaanse ruimtevaartorganisatie loopt, afhankelijk van financiering, waarschijnlijk nog tot 2017.
Het systeem waarmee de foto's gemaakt worden door Cassini-Huygens heet iss, ofwel het imaging science subsystem. Het instrument maakt gebruik van een groothoekcamera en een kleinhoekcamera. Een kleinhoekcamera maakt foto's over zeer grote afstand van een heel klein gebied. Ter vergelijking: een 2-euromuntstuk is zichtbaar over een afstand van 4 kilometer. Een groothoekcamera daarentegen maakt meer 'overzichtsfoto's'. Beide camera's maken foto's met verschillende filters en ccd's van 1024 bij 1024 pixels. Het systeem stuurt zo'n 2700 foto's per maand naar de aarde, wat verklaart waarom er zo veel mooie foto's van Saturnus en omgeving te vinden zijn.
De onderzoekspaper verscheen 11 september online in het tijdschrift Icarus.
Update 15.56: Kort stukje over beeldsysteem van de sonde toegevoegd.