SpaceX brengt Starship voor het eerst in baan om aarde

SpaceX heeft zijn Starship-raket voor het eerst in een baan om de aarde gebracht. Het ruimtebedrijf kreeg dat maandag voor elkaar vanaf een lanceerbasis in Texas. Het bedrijf kortte de vlucht in nadat een van de motoren het begaf.

Dit nieuws in het kort

• De Starship-raket van SpaceX heeft voor het eerst een orbitale ruimtevlucht gemaakt.
• Het is een grote mijlpaal voor de raket, die eerder al wel de ruimte bereikte maar geen baan om de aarde aflegde.
• Starship is de grootste raket ooit gemaakt en eigenaar Elon Musk hoopt dat deze uiteindelijk mensen naar Mars brengt.

Toch was de veertiende Starship-vlucht dus een succes. Het was ook meteen de eerste vlucht waarbij Starship een 'flinke lading' meenam: de raket bracht 26 Starlink V3-satellieten in een aardbaan. Dat waren de belangrijkste doelen: een orbitale vlucht maken en daarbij satellieten lanceren.

Tijdens de opstijgingsfase stopte een van de Raptor-motoren ermee, al wisten de 32 overige motoren dat op te vangen. Later viel ook een van de Raptor Vacuum-motoren uit. De raket wist toch zijn suborbitale pad te bereiken door de overige vijf motoren langer dan gepland te laten branden. Vervolgens kwam hij met een enkele motor terecht in een baan om de aarde.

Eerdere testvluchten met Starship bereikten ook de ruimte, maar kwamen niet in een baan om de aarde terecht.

De veertiende Starship-lancering was een succes. Beeld: SpaceX

Kortere vlucht

Nadat Starship zijn baan bereikte, liet SpaceX de Starlink-satellieten los en besloot om de raket te laten terugkeren naar de aarde. Starship zou eigenlijk zes volledige rondjes om de aarde maken, maar het bedrijf kortte de vlucht uit voorzorg met zeven uur in vanwege de weigerende motor.

De raket probeerde gecontroleerd te landen. Het ruimtevaartuig landde in de Stille Oceaan en ontplofte daarna. De gebruikte Super Heavy-booster deed na de opstijging al een landingssimulatie en explodeerde daarna ook, wat de bedoeling was.

Grootste raket ooit

Starship is de grootste raket die ooit is gemaakt en is 124 meter hoog. Er past volgens SpaceX ruim 100 ton aan lading in. SpaceX-eigenaar Elon Musk heeft grote plannen met de raket. Die is uiteindelijk bedoeld om mensen naar de maan, Mars 'en daar voorbij' te brengen.

Op termijn moet de raket ook herbruikbaar worden. Zowel de booster als het gedeelte dat de ruimte ingaat moeten bij een terugkeer naar de aarde op te vangen zijn. Met de Super Heavy-booster lukte dat al met eerdere boostergeneraties, maar ditmaal zag SpaceX daarvan af.

Reacties (145)

[3raser]

Een van de Raptor-motoren viel uit tijdens de opstijgingsfase.

Dat klopt niet helemaal. Tijdens het opstijgen vielen ook nog 2 Raptor-motoren van de Super Heavy-booster uit volgens de telemetrie die SpaceX in de livestream liet zien. Van Starship zelf viel er een Vacuum Raptor uit nadat Starship was losgekoppeld van de booster.

Als dit allemaal klopt dan zijn er nog wel wat leermomentjes voor SpaceX. De Raptor v3 lijkt nog niet zo betrouwbaar als gehoopt.

Zowel de booster als het gedeelte dat de ruimte ingaat moeten bij een terugkeer naar de aarde op te vangen zijn. Met de Super Heavy-booster lukte dat al meerdere keren, maar ditmaal zag SpaxceX daarvan af.

Meerdere keren, als in 2 keer. En dat was met de vorige generatie boosters. Er is nog geen enkele booster van de nieuwe generatie opgevangen omdat er nog geen enkele vlekkeloze vlucht is geweest van deze booster.

[Reactie gewijzigd door 3raser op 29 september 2026 08:33]

[player-x]

Als dit allemaal klopt dan zijn er nog wel wat leermomentjes voor SpaceX. De Raptor v3 lijkt nog niet zo betrouwbaar als gehoopt.

Het is zeker niet zeker dat het aan de motor ligt, Starship gebruikt uitlaatgas van de boosterpomp om de tanks op druk te houden.

Bij het verbranden van methaan reageert het met zuurstof; hierbij ontstaan twee nieuwe stoffen: koolstofdioxide (CO₂) en water.

En dat water, dat meteen in ijs veranderde in de tank met vloeibaar gas, en dat ook nog eens zwaarder is dan het gas, hebben ze al langer problemen met verstopte kleppen en dergelijke.

Niet een raketingenieur, echo ook maar de YouTube experts na.

[CivLord]

Wanneer dit klopt, klinkt het bijna als een ontwerpfout.

[player-x]

Nee hoor, voor elke kg extra, heb je 3 kg extra brandstof nodig om in de ruimte te komen.

Er is weinig dingen waarbij ik het eens ben met Musk, maar ''Het beste onderdeel is geen onderdeel'', of te wel het KISS principe.

En hij wil duizenden raketten de ruimte in schieten; dan is het de moeite waard om goed onderzoek te doen en je raket zo licht mogelijk te maken.

[AverageNL]

Dank voor de toevoegingen! Ik zal de tekst meteen wat aanscherpen

[Jooz]

"De gebruikte Super Heavy-booster was na de opstijging al geëxplodeerd, wat de bedoeling was.'

Dit is onjuist. De Booster is geland in de oceaan en heeft daar gesimuleerd dat de toren hem weer vangt. Het echte vangen is nog niet geprobeerd met deze generatie booster (V3 als ik mij niet vergis) omdat de genoemde simulatie-landing niet succesvol genoeg was.

[Reactie gewijzigd door Jooz op 29 september 2026 08:38]

[AverageNL]

Dit zal ik ook iets aanpassen! Ik baseerde me op deze video, maar het ziet er inderdaad uit als een relatief zachte landing, dus het zal inderdaad een simulatie zijn geweest

[Tassadar32]

De camera bij de motor bleef nog even beelden doorsturen nadat hij onderwater zat, goed teken lijkt mij.

[mbb]

Volgens de presentator van SpaceX stream ( vlak voordat ze de satellieten loslieten/ Isaacman commentaar?) hebben ze hem na de gesimuleerde 'landing' expres opgeblazen met het Flight Termination System. ( Als test, of om te voorkomen dat er stukken bleven drijven?)

[pagani]

Ongeacht wat je van de eigenaar vindt, het bedrijf en de doelen die ze zelf hebben is dit voor de ruimtevaart wel een keerpunt. Het zwaarste object wat we ooit in een keer naar de ruimte hebben gebracht was Skylab, de "voorloper" van het ISS. Die was 77 ton (exclusief de trap die er nog vrij nutteloos aan hing) maar zat dus bovenop een extreem dure, voor eenmalig gebruik geschikte raket die enkel in staat was Skylab in een baan om de aarde te krijgen en niet verder.

Als het SpaceX lukt om Starship in de ruimte bij te tanken en de herbruikbaarheid (en missiesucces) tot een acceptabel niveau te krijgen is er dus (ook voor wetenschappelijke doelen) een veel goedkopere, veel krachtigere en veel ruimere raket beschikbaar om tot 100 ton ineens naar low earth orbit te krijgen. Daarnaast kun je dan na een bijtankbeurt (ok, daar zijn waarschijnlijk meeerdere lanceringen met brandstof voor nodig) die 100 ton richting de maan, Lagrangepunten, Mars of andere planeten sturen.

[Scriptkid]

Gezien Starship 1200-1500 ton brandstof bij heeft heb je dus 12-15 launches nodig om een refuel tank in orbit te vullen.

Daarna kan een starship docken met de refuel point en overpompen, voordeel wat je hebt doordat er een vacuum is is dat de koeling van de brandstof ook amper opwarmt zolang je het maar uit de zon houd.

Maar voor elke 100 starships heb je dus 1.200 launches nodig als je full refuel wilt doen. Weet niet hoeveel je precies nodig hebt om op de maan te landen of op Mars ligt er ook aan hoeveel redundancy je wilt toevoegen , maar al is het maar de helft dan is het nog steeds best veel.

[Reactie gewijzigd door Scriptkid op 29 september 2026 09:02]

[CaptainKansloos]

Maar voor elke 100 starships heb je dus 1.200 launches nodig als je full refuel wilt doen. Weet niet hoeveel je precies nodig hebt om op de maan te landen of op Mars ligt er ook aan hoeveel redundancy je wilt toevoegen , maar al is het maar de helft dan is het nog steeds best veel.

De maan en mars hebben maar een fractie van de zwaartekracht van de aarde. Landen op Mars heeft niet zoveel brandstof nodig, vanwege aero braking door Starship in de (dunne) atmosfeer. Op de maan ligt dat anders, daar is zo goed als geen enkele atmosfeer.

Ik kan zo snel geen directe cijfers vinden, maar CoPilot komt op ~400-500 ton voor een lift-off vanaf Mars met 100 ton payload. En ook:

About 30-50 tonnes of methane/oxygen propellant to land 100 tonnes of cargo on Mars from Mars orbit.

Mission segment Approx. propellant

For a 100-ton cargo:

• Mars surface → Mars orbit~400-500 t
• Low lunar orbit → Moon surface~130 t
• Moon surface ↔ lunar orbit round trip~360-400 t

Maar je land Starship bij voorkeur niet met ook nog een paar 100 ton aan brandstof aan boord; het hele idee is dat je die ter plekke (Mars/maan) genereert en vult volgens mij. Ik ben alles behalve een expert, maar bovenstaande getallen - hoewel AI gegenereerd - lijken me niet onwaarschijnlijk.

Dan zijn het nog significante getallen BTW. Maar de hoeveelheid cargo maakt nogal uit evenals het specifieke hemellichaam waar je op landt en je lift-off doet.

[Reactie gewijzigd door CaptainKansloos op 29 september 2026 10:06]

[RJG-223]

het hele idee is dat je die ter plekke (Mars/maan) genereert en vult volgens mij

Op mars wel. Op de maan is geen bruikbare koolstof aangetoond, dus daar kun je geen methaan maken, en dus ook niet de raket bijvullen.

Er is wel water op de maan, dus theoretisch zou je wel een raket met waterstof/zuurstof bij kunnen vullen, maar waterstof heeft weer een heleboel andere nadelen.

[Skit3000]

Apollo 11 gebruikte z'n 2,8 miljoen kilo brandstof om zo'n 16 ton aan nuttige lading (lander, de astronauten en brandstof voor de terugweg) op de maan te brengen. Je zou zelfs kunnen stellen dat de nuttige lading van de lander hooguit zo'n 200 tot 500 kilo was (de astronauten plus hun apparatuur).

Starship is gemaakt om zo'n 100 ton nuttige lading naar de maan te brengen. Dat is 200 tot 500 keer meer. Met (die maximale) 15 lanceringen van (maximaal) 1500 ton brandstof, is het (maximale) totaal dat nodig is dus 22,5 miljoen kilo. Dat is "slechts" (minder dan) 10 keer de hoeveelheid die Apollo nodig had, maar je krijgt er dan 20 tot 50 keer meer ladingcapaciteit voor terug.

Dus ja het zijn enorme cijfers, maar tegelijkertijd ook een enorme technologische stap voorwaarts.

[3raser]

200 tot 500 keer meer dan Apollo 11? Daar ga je helemaal de mist in, of je vergelijkt het met iets heel anders wat je niet benoemt.

Daarnaast moet je ook meetellen dat 10-15 lanceringen een aanzienlijke hoeveelheid meer risico met zich meebrengen dan 1 lancering. Dat is 10 tot 15 keer lanceren, docken aan Starship, brandstof overhevelen, loskoppelen en weer landen.

[Skit3000]

Of het risico gaat omlaag juist omdat er zo veel lanceringen zijn.

200 tot 500 keer meer dan Apollo 11? Daar ga je helemaal de mist in, of je vergelijkt het met iets heel anders wat je niet benoemt.

Apollo 11 kon twee personen op de maan zetten (dus zeg 200 tot 500 kilo nuttige lading). Een Starship kan 100 ton op de maan zetten. Dat zijn in theorie 200 tot 500 mensen, als dat zou passen zonder deze mensen eerst door de gehaktmolen te halen.

En ja, in de praktijk gaan ze beginnen met een veel kleiner aantal astronauten (als het al zo ver komt).

[Piepser02]

Alleen gebruik je hier de van al die 15 lanceringen de volledige ladingcapaciteit om andere starships mee te refuelen, dus eigenlijk haal je er 'maar' 6,6x zoveel nuttige lading uit vergeleken met Apollo 11. Alsnog een grote verbetering, maar niet 20 tot 50 keer.

[Skit3000]

Let wel op dat die 15 lanceringen het maximale aantal is dat is genoemd en dat dat op oude cijfers gebaseerd is. De uiteindelijke geplande ladingcapaciteit van Starship is 200 ton. De bovenste Starship trap kan 1,600 ton brandstof bevatten. Ik weet niet of dat ook allemaal nodig is om naar de maan (en terug) te kunnen of dat je met minder af kunt, en er zijn vast wel ergens verliezen, maar in theorie heb je dus eerder 8 dan 15 lanceringen nodig om het fuel depot te vullen (en dan een negende lancering met de HLS zelf).

Zou naar de maan en terug ook bereikt kunnen worden met 800 ton (extra) brandstof, gaat het aantal vluchten al omlaag naar 4 of 5. Hoeft de Starship niet terug te keren omdat het materiaal van de romp zelf bijvoorbeeld als bouwmateriaal op de maan gebruikt kan worden en er geen mensen aan boord zijn, dan heb je misschien aan één of twee extra vluchten genoeg (want er is dan ook geen hitteschild of headertank nodig).

Kortom, er zijn nogal wat variaties te bedenken.

[Fermion]

Apollo 11 gebruikte z'n 2,8 miljoen kilo brandstof om zo'n 16 ton aan nuttige lading (lander, de astronauten en brandstof voor de terugweg) op de maan te brengen.

Als ze toen al 16 ton nodig hadden om naar de maan gaan, zou je in Starship een Moonship kunnen plaatsen van 25 ton en stuurt dan vier maanlander naar de maan. Het is nu 2026 en wij willen het allemaal luxer, 50 ton per voertuig. Indrukwekkende gedachte.

Ik denk dat ze een 3 traps van maken: booster, starship en een moonship.
Want een reful actie slaat ergens nergens op (met de ogen van een leek).

[Skit3000]

Het oorspronkelijke idee van NASA is dat de HLS alleen gaat pendelen tussen de maan en een station die om de maan zweeft (in een 'Near-Rectilinear Halo Orbit'). Astronauten zouden dan afgezet worden bij dat station (met een Orion op een SLS) en via daar overstappen naar de HLS. Dus ja, drie (of zelf vier, afhankelijk van hoe je telt) trappen.

Ik denk zelf dat als SpaceX de capaciteit heeft om zelfstandig op de maan te landen, ze het HLS idee met de NRHO laten vallen en het op hun eigen manier gaan doen. Zodra Starship regelmatig vliegt kunnen ze namelijk best af en toe eentje op de maan afvuren om te leren wat het beste werkt, in plaats van afhankelijk te (blijven van) een half-bureaucratisch idee van NASA.

[mbb]

Wanneer er een fairing is kun je ook een kleinere (of modulaire) Maanlander in Starship naar LEO/ GTO brengen en daar bij tanken. Dan hoef de landinghardware en zware motoren niet mee heen en terug te slepen.

Maar dat is nog een transporter die je moet bouwen ( doorontwikkelen up CLPS?) - totdat er regelmatig maanvluchen zijn is Starship voor het bulkwerk goed genoegven heeft hey het kostenvoordeel van schaal

[Blokker_1999]

Je geeft heel veel pluspunten, maar vergeet enkele van de minpunten.

Bijtanken in de ruimte is enorm inefficient, het feit dat we in de jaren '60 met diezelfde, eenmalig bruikbare raket naar de maan zijn gevlogen maar Starship dit niet kan zonder bijtanken is toch wel een nadeel. Om maar niet te zwijgen van de impact op milieu en klimaat van al die lanceringen. Je hebt het over de capaciteit om 100 ton ineens naar LEO te brengen, maar vergeet daarbij de beperkte afmetingen van de deur waar die lading in en uit moet, alsook de vreemde manier dat die lading eruit geduwd moet worden eens deze in de juiste baan is gebracht.

Zijn er missies die dankzij Starship mogelijk worden die voorheen onmogelijk waren? Ongetwijfeld. Maar hoeveel van die missies staan vandaag al in de stijgers? Wie is er 10 jaar terug al begonnen met het ontwerpen en bouwen van sattelieten die enkel hiermee gelanceerd zouden kunnen worden? Het feit dat die ontwikkeling nog altijd niet gebeurt is zegt ook al iets.

Net als de Falcon 9 Heavy, mooie prestatie, maar met beperkt nut. Zullen er binnen 15 of 20 jaar missies zijn die gebruik maken van deze capaciteit en zich er op aanpassen? Absoluut.

[RJG-223]

Wees even redelijk !

Bijtanken in de ruimte is enorm inefficient

Dat klopt natuurlijk, maar de hele ruimtevaart is inefficient, vanwege de hoge zwaartekracht van de aarde. Vergeleken met de nu beschikbare alternatieven, is het veel efficienter.

het feit dat we in de jaren '60 met diezelfde, eenmalig bruikbare raket naar de maan zijn gevlogen maar Starship dit niet kan zonder bijtanken is toch wel een nadeel.

Zo kan ik overal wel een nadeel van maken. Je vergeet voor het gemak even te melden dat:

• Saturnus V ca. 135 ton in een LEO baan kon brengen
  (5t schip (3e trap) + 45t lading (maanlander+CSM) + 85t brandstof)
• Starship zeker 255 ton in een LEO baan kan brengen
  (100t schip + 100t nuttige lading + 55t brandstof)
• Starship volledig herbruikbaar wordt, terwijl Saturnus V volledig niet-herbruikbaar was.
• Als Starship op dit moment niet-herbruikbaar ingezet zou worden, er al zeker 200 (tot 250?) ton nuttige lading in LEO gebracht zou kunnen worden. Veel meer dan Saturnus V

Bron: Why you can't compare Starship to Saturn V (vanaf ca. minuut 13:30)

We zouden met Starship op dit moment dus prima op dezelfde manier, of zelfs veel luxer, naar de maan kunnen vliegen als met de Saturnus V

Om maar niet te zwijgen van de impact op milieu en klimaat van al die lanceringen.

Het is inderdaad niet goed voor het klimaat. Vliegvakanties zijn dat ook niet, die vervuilen veel en veel meer, en je kunt zelfs argumenteren dat die veel minder maatschappelijk nut hebben dan de indusstrie die we in de ruimte hebben, en aan het opzetten zijn.

Je hebt het over de capaciteit om 100 ton ineens naar LEO te brengen, maar vergeet daarbij de beperkte afmetingen van de deur waar die lading in en uit moet, alsook de vreemde manier dat die lading eruit geduwd moet worden eens deze in de juiste baan is gebracht.

Laat me niet lachen ! Meen je dat serieus ?
Vooralsnog zijn Starlink satellieten de enige lading die ze naar boven willen brengen. Daarvoor is de deur geoptimaliseerd. Wil je beweren dat je serieus denkt dat ze niet alle mogelijke soorten andere deuren of mechanismen kunnen en indien nodig zullen maken om de toekomstig gewenste ladingen in de ruimte te brengen ?

Zijn er missies die dankzij Starship mogelijk worden die voorheen onmogelijk waren? Ongetwijfeld. Maar hoeveel van die missies staan vandaag al in de stijgers?

Hoe veel er in de stijgers staan weet ik niet, en jij natuurlijk ook niet. Wat we wel al weten is dat SpaceX heel veel Starlink satellieten wil gaan lanceren, en heel veel datacenters voor in de ruimte.
Met Starship worden verder de kosten van het in de ruimte brengen van lading vermoedelijk met een tot twee ordes van grootte (factor 10 tot 100) verminderd. Ik weet zeker dat er al mensen druk aan het nadenken zijn over de mogelijkheden, en zodra het werkelijkheid is (binnen een paar jaar, is nu te verwachten), zullen talloze bedrijven en instanties (wetenschap) serieus gaan plannen en geld gaan uitgeven om van deze goedkope ruimtevaart gebruik te maken.

Wie is er 10 jaar terug al begonnen met het ontwerpen en bouwen van sattelieten die enkel hiermee gelanceerd zouden kunnen worden? Het feit dat die ontwikkeling nog altijd niet gebeurt is zegt ook al iets.

Die ontwiikkeling gebeurt wel. Bedrijven zijn al jaren bezig met ontwerpen van nieuwe ruimtestations (oa vervanging van ISS), met ruimte-mijnbouw, en ongetwijfeld nog veel meer. Volgens mij was er ook een ruimte-hotel projekt (inmiddels stopgezet). Dat jij er niets van gehoord hebt, betekent niet dat het niet gebeurt.

En afgezien daarvan: bedrijven weten nog niet op welke termijn Starship algemeen beschikbaar wordt. Dat maakt velen terecht huiverig om er alvast veel geld in te stoppen. Sommigen doen het. maar veel bedrijven kijken nog even de kat uit de boom, zelfs al doen ze dat watertandend.

Net als de Falcon 9 Heavy, mooie prestatie, maar met beperkt nut. Zullen er binnen 15 of 20 jaar missies zijn die gebruik maken van deze capaciteit en zich er op aanpassen? Absoluut.

We zullen zien. Ik weet niet op welke termijn, maar ik denk dat de ruimte-economie exponentieel gaat toenemen zodra Starship in voldoende mate beschikbaar komt voor algemeen gebruik, en de kosten van transport voldoende gedaald zullen zijn. Ik denk dat we binnen 5 jaar het begin daarvan al zullen zien. En dat binnen 10 jaar het jaarlijkse transport naar de ruimte (nuttige massa) zeker 10 tot 100 keer zo groot zal zijn als nu.

[RoyD]

Impact van een lancering ligt in de ordegrootte van 30 grote vluchten van vliegtuigen. Niet al te schokkend dus.

[EnigmA-X]

Lijkt me wat voorbarig statement. Uitstoot en effect van black carbon in bijvoorbeeld exosfeer is nog wel een wetenschappelijk discussiepunt…

[RJG-223]

Lijkt me wat voorbarig statement. Uitstoot en effect van black carbon in bijvoorbeeld exosfeer is nog wel een wetenschappelijk discussiepunt…

Is dat niet vooral een probleem bij raketten die RP-1 gebruiken ?

RP-1 produceert veel koolstof (ook te zien aan de felle witgele gloed van de uitlaatgassen), wat tevens problematisch is omdat het de motoren vervuilt, en zo hergebruik belemmert.

Starship gebruikt methaan, en dat brandt behoorlijk schoon. De uitlaatgassen zijn ook veel minder fel, en transparenter. Ik denk dat het black-carbon verhaal hier just (bijna) niet van toepassing is ? (CMIIW)

[EnigmA-X]

Denk dat je statement wel klopt. Het is trouwens ook stratosphere ipv exo. Zover ik weet is er van methaan nog e.e.a. onduidelijk, omdat de 'zero soot' statements een theorie is die nog niet goed gemeten is (met valide redenen denk ik). RP-1 is iig niet beter

[The_Woesh]

Voor spaceX alleen is de starship nodig om de v3 starlinks in een baan om de aarde te brengen. Dankzij de grote zijn de lanceerkosten per satelliet lager dan met een falcon-9

Daardoor kan hij dus al commercieel een succes zijn voordat de one-off 100ton projecten van de grond komen. Persoonlijk denk eigenlijk wel dat het een kip-ei verhaal is, zodra hij succesvol is, en de price-per launch bekend is, zullen de bussiness cases wel van de grond komen.

[SuperDre]

Booster en Starship samen is niet te vergelijken met wat er in de 60's gedaan werd. Er was geen raket toen zo groot en krachtig die zoveel lading in 1x mee kan nemen, zelfs de Saturn V, welke uit 4 stages bestond, bracht maar een fractie van de lading de ruimte in richting de maan als wat Starship vervoert.

De pez dispenser is voor dit type satteliet, maar er SpaceX heeft al andere modellen in ontwikkeling vergelijkbaar met de deuren van de space shuttle, en HLS, de variant voor de maan, heeft ook al weer andere deuren.

[demartijn]

Nu moet je voor die brandstof inderdaad nog meerdere lanceringen doen. Maar dat is om het grotere plaatje te kickstarten. Het eerste wat je hierna moet doen is fatsoenlijke infrastructuur in de ruimte creëren, zodat je die brandstof 'gewoon' ergens anders in de ruimte kunt winnen en opslaan en er dus tankstations in de ruimte zijn voor de diverse ruimteschepen die dit nodig gaan hebben.

Op deze manier kun je steeds verder uitbouwen en wordt de ruimte op termijn onderdeel van onze industrie, economie en maatschappij.

Starship is een grote stap naar dit plaatje, dat is de visie.

[Reactie gewijzigd door demartijn op 29 september 2026 13:17]

[RJG-223]

fatsoenlijke infrastructuur in de ruimte creëren, zodat je die brandstof 'gewoon' ergens anders in de ruimte kunt winnen en opslaan en er dus tankstations in de ruimte zijn voor de diverse ruimteschepen die dit nodig gaan hebben.

Ik vind ook dat dat moet gebeuren, maar het is lang niet zo makkelijk als jij het zo maar even opschrijft.

Er zijn weinig bronnen van water en koolstof in de buurt van de aarde. Misschien een paar asteroiden in een baan niet te ver van de aarde, maar dat kost waarschijnlijk nog steeds maanden om te bereiken, en we hebben nog lang niet de technologie om dat ook daadwerkelijk te exploiteren, zowel de machines, als de mogelijkheid daar mensen te hebben om problemen te verhelpen.

Afgezien daarvan moeten we misschien wel naar mars of de asteroiden-gordel toe om nuttig water en koolstof te kunnen krijgen. Dat duurt nog veel langer (reken op een reis van 6 maanden tot misschien wel een jaar, enkele reis).

Voorlopig (de komende 10 tot missschien wel 20 jaar) kun je dus verwachten dat alle brandstof gewoon op aarde zal moeten worden gemaakt.

[demartijn]

Op Mars kun je methaan winnen. Dat is de hele reden dat deze raket op methaan werkt.
Op kometen hebben ze dit ook gevonden.

Natuurlijk is dit niet eenvoudig. Nergens zeg ik dat dit eenvoudig is. Ik schrijf het vooral zo even op omdat het de enige logische stap is om verder te komen.

Belangrijk om te realiseren: Keulen en Aken zijn ook niet op één dag gebouwd. Dit is een proces dat je stap voor stap moet opbouwen, maar zodra het er is een enorme impact heeft.

[Borgia]

Dan ga je je inderdaad afvragen waarom je dit allemaal wilt, als het ook veel makkelijker met niet herbruikbare raketten kan.

[pagani]

Kosten, milieu, schaal. De Saturn V was nou niet bepaald een efficiente goedkope herbruikbare oplossing.

[dmantione]

Eén van de redenen waarom men bij de NASA wilde stoppen met hergebruik na het Space-Shuttle-tijdperk was dat fabricage tegenwoordig vele goedkoper is. In het Apollo-tijdperk waren heel veel onderdelen handenarbeid. Tegenwoordig is een onderdeel vaak een digitaal bestand dat machines aanstuurt die het onderdeel maken. Nieuwbouw is daarom veel goedkoper geworden en gegeven de complexiteit van hergebruik, leek een eenmalige raket een beter idee in de 21e eeuw.

Het is niet dat bij NASA alles wel op rolletjes gaat, maar deze logica lijkt mij zeker zinnig.

[EelcoG]

De spaceshuttle werd alleen hergebruikt op papier. Na elke missie was een volledige revisie nodig waarbij 90% van de spaceshuttle werd vervangen.

Toen ook het deel wat niet gereviseerd hoefde te worden aan vervanging toe was, was dat het perfecte moment om met het programma te stoppen.

[Odie]

Dat is echt een broodje aap verhaal. De motoren en heatshield werden grondig geinspecteerd en waar nodig gereviseerd en sommige onderdelen hadden een limited lifespan en moesten vervangen worden. Maar niet de hele motor. SLS is voor een deel op spare/refurb parts van SLS ontworpen. Artemis 1 vloog met een motor die meerdere shuttle missies heeft gedaan. Alleen dat al matched niet met "moest 90% vervangen worden".

https://www.nasa.gov/imag...ttached-nasa-moon-rocket/

Van het airframe is bekend dat het grondig werd geïnspecteerd en dat haarscheurtjes tot op zekere mate acceptabel waren. Het was zeker geen land/tank/fly machine, maar dat het in de praktijk erop neer kwam dat 90% werd vervangen is in mijn beleving niet waar.

[Borgia]

Ruimtevaart zal niet zo een impact op het milieu hebben, het is niet dat we met z’n allen naar de maan op vakantie gaan. Zou wel extreem gaaf zijn.

[mbb]

Vooralsnog nog niet - maar spacex lanceert inmiddels een ordegrootte vaker dan gebruikelijk was, en met Starship willen ze zowel het tempo als de massa vergroten. En reken maar dat er nog 10 concurrenten dat willen imiteren. Op een gegeven moment zal de massa die we lanceren ( en dus terugvalt en opbrand) groter zijn dan de massa van natuurlijk ruimtepuin.

Ook komt er bij de landing nogal wat NOx uit het plasma vrij heb ik begrepen- al ontbreken goede studies, omdat dat het lastst met de Shuttle gemeten werd.


Nou zsl ditvwel gedeeltelijk te mitigeren zijn, maar kan geen kwaad om vadt over na te denken gezien de tijdlijn om nieuwe ruimtevaartuigen te ontwikkelen

[jip_86]

Omdat je een Boeing 747 ook niet wegpleurt na een keer vliegen. Los van het milieu aspect, willen ze zo vaak lanceren, dat je daar niet tegenaan kunt bouwen.

[Klaus_1250]

maar zat dus bovenop een extreem dure, voor eenmalig gebruik geschikte raket die enkel in staat was Skylab in een baan om de aarde te krijgen en niet verder.

Wat preciezer: Skylab zat bovenop een Saturn V raket die "over" was nadat men de 3 laatste Apollo missies had geannuleerd. Saturn V was de raket waarmee we mensen op de maan hebben gezet.

[pagani]

Dat klopt, maar "over" is alsnog betaald natuurlijk.

[Klaus_1250]

Dat zeker. En goedkoop waren ze niet, volgens mij 1 miljard als je het vertaald naar vandaag. De andere twee zijn in het museum beland.

[The_Woesh]

Wat ik niet helemaal begrijp, is waarom je moet bijtanken als je alleen een satelliet verder wilt sturen. Je kan hem 'parkeren' en dan met een nieuwe raket met 100 ton extra brandstof hem duwen of op sleeptouw nemen.
Als je de hele raket mee wilt nemen, omdat je deze volledig als woonverblijf hebt ingericht of omdat je wilt landen op een andere planeet, dan is bijtanken denk ik wel het handigst.

[mbb]

Dat zal afhangen van de baan wasr ze naartoe moeten, en de lanceerkosten.

Je kan (voor hogere baan missies) minder satellieten tegelijk meenemen, dan hou je meer massa over voor extra brandstof. Of voor een kickstage/ spacetug om ze naar hoger banen te brengen ( ook handig als een deel naar een andere baan moet.

En die ene keer dat he een telescoop van 100 ton lanceert ( of naar een Lagrangepoint moet) doe je dan een bijtank missie

[Reactie gewijzigd door mbb op 29 september 2026 20:17]

[WillySis]

Ik vind Musk inderdaad een enge vent (ik heb hem ooit ontmoet), maar dat betekent niet dat ik geen bewondering heb voor wat hij allemaal heeft bereikt. Als natuurkundige, visionair en (op zijn manier) zakenman is hij gewoon heel goed.

Nu hopen dat het snel lukt om grotere delen van de raketten te kunnen hergebruiken, want met het ontploffen boven de oceaan gooit hij weer enorme bergen troep in de oceanen.

[ejay79]

Pas op hoor, wat SpaceX ook voor geweldigs doet, je moet hier op tweakers niet te positief zijn want #Musk.

Jammer, dit is gewoon baanbrekend maar dat zal niet gezien kunnen worden door vele en hun bias.

[Mindfree]

Het een sluit het ander toch niet uit? Of wil jij beweren dat Musk normaal is in zijn opvattingen omgang met mensen en vooral bepaalde mensen?

Musk als mens heb ik persoonlijk op een zeer laag niveau staan. Betekend niet dat zijn bedrijven en al zijn denkbeeld fout is. SpaceX is een prachtig bedrijf. Maar Musk als mens dus niet.

Deze man is fout op zoveel fronten. Neemt niet weg dat foute mensen ook goede dingen doen.

[Odie]

Elon Musk een natuurkundige noemen is echt teveel van het goede, de beste man heeft een bachelor in dat vakgebied en oefent het vak niet uit imho. Hij heeft vooral veel visie en omringt zich met jonge slimme mensen die het echte werk doen. Des te sneuer is het dat meneer Musk zijn bedrijven schade berokkent met z'n politieke en polariserende gedrag.

[bramv101]

Als iemand met een phd in engineering, zou ik adviseren om vooral NIET zoveel te focussen op diplomas, zeker wanneer je weet dat die Anglicaanse bachelor opleidingen in STEM velden van een ander niveau zijn vs onze bachelor opleidingen. En dan hebben we het nog niet over Nederland vs Belgie.

Musk heeft al meermaals aangetoond dat hij complexe problemen vanuit meerdere natuurkundige domeinen prima kan bevatten en zelfs meer. En dat hij geen natuurkundige op het niveau van Feynmann is, zal wel kloppen. Maar van wat ik zie, is hij iemand die de gemiddelde natuurkunde student prima op zen plaats kan zetten.

[WillySis]

Nee, hij oefent het vak niet zelf uit, maar hij heeft wel de visie om er iets mee te doen. Voor het echte werk schakelt hij anderen in. Zonder zijn visie op natuurkundig vlak was hij nooit zover gekomen.

Over zij (pokitieke) gedrag zijn we het geloof ik eens. Ik blijf bij hem uit de buurt.

[Odie]

Ik denk niet dat hij een bijzondere visie op natuurkundig vlak heeft. Ik denk dat hij vooral uitzonderlijk goed is in luchtfietserij, stippen op de horizon zetten en daar vervolgens extreem onrealistische targets aan hangen.

Mijn eerste Model 3 met HW2.5 zou volgens zijn belofte "alle hardware aan boord hebben om binnenkort volledig autonoom te rijden". De rest van dat verhaal kennen we. De vliegende Roadster is inmiddels meerdere keren aangekondigd en verschoven. In 2019 voorspelde hij een miljoen robotaxi's in 2020. De Semi werd in 2017 aangekondigd voor productie in 2019. Starship zou in 2022 orbit bereiken en heeft in 2026 voor het eerst daadwerkelijk een payload in orbit gebracht (en welgeteld 1 rondje orbitaal gedaan). Een onbemande Marsmissie werd voor 2018 voorzien, een bemande missie voor 2024.

Dat patroon is veelzeggender dan één geslaagde voorspelling.

En ik bestrijd ook het idee dat het feit dat sommige van die dingen uiteindelijk technisch worden gerealiseerd automatisch bewijst dat hij daar de visionaire natuurkundige achter is. SpaceX en Tesla zitten vol met zeer capabele slimmerikken die jarenlang werken om een extreem ambitieuze doelstelling technisch mogelijk te maken. Ja dat is indrukwekkend, maar dat maakt degene die de doelstelling roept niet automatisch de technische visionair.

Als ik (net als Musk) spreekwoordelijk oneindig veel geld zou hebben en daarmee duizenden briljante ingenieurs en twintig jaar tijd krijg, kan ik ook tien spectaculaire voorspellingen doen die uiteindelijk misschien werkelijkheid worden. Dat is niet hetzelfde als aantonen dat ik vooraf begreep hoe je daar technisch, economisch en binnen de natuurwetten komt.

Voor mij zit zijn bijzondere talent veel meer in het formuleren van een toekomstbeeld, het aantrekken van kapitaal en talent, het schofferen van mensen, het misbruiken van z'n kapitaal voor politieke doeleinden en mensen zover krijgen dat ze een ogenschijnlijk absurde ambitie daadwerkelijk proberen te realiseren.

Dat is op zichzelf al uitzonderlijk. Maar dat is iets anders dan een bijzondere natuurkundige visie.

En juist dat structureel presenteren van een wensbeeld als een min of meer concrete technische voorspelling vind ik problematisch.

En hoe zat het ook al weer met DOGE en die miljarden (billions and billions) die Musk kon besparen? Het was allemaal zo makkelijk toch, aldus het financiële genie Musk. Hmm not so much.

[multikoe]

Wat is in hemelsnaam een "visie op natuurkundig vlak"? Kun je daar een voorbeeld van geven?

[WillySis]

Tesla, Starlink, SpaceX enz. zijn allemaal als ideetjes met tekeningetjes en natuurkundige berekeningen begonnen. Wanneer de berekeningen aangaven dat zijn ideeën best in werkelijkheid uitgevoerd kunnen worden haalt hij er mensen uit dat vakgebied bij en probeert hij er een economisch model omheen te bouwen. Zit er een echt product in, dan haalt hij er nog meer mensen bij en begint hij met het bouwen van een fabriek.

Nu zit hij vooral te rekenen aan leven op mars. In theorie kunnen we daar komen en als we alles naar onze hand kunnen zetten kunnen we daar in een afgeschermde omgeving leven. Natuurkundig zullen alle berekeningen wel kloppen, maar de techniek is nog niet zover. Toch heeft Musk een visie van mensen op mars.

Dat hij slechts een bachelor heeft zegt niet zoveel over zijn kunde. Ook buiten de universitaire wereld kan je veel bijleren. Hij heeft genoeg knappe koppen om zich heen verzameld. Hij is ook gek genoeg om zich overal mee te bemoeien en niet bang om domme vragen te stellen.

[Peenutzz]

Elke keer als Musk "visionair" genoemd wordt krijg ik jeuk

[Phosoup]

Dat ligt dan aan jou denk ik? Hij heeft zeker visie, hij heeft meerdere gebieden in de wereld wezenlijk en ten positieve veranderd, en is daar nog steeds meer bezig. Je kan het niet eens zijn met m, of niet eens met al zn visies, maar visionair is hij zeker.

[Peenutzz]

Wat is die visie dan? Elektrische auto's bestonden al, Solarcity was helemaal niks anders dan oplichting, tunnels boren werd ook al tientallen jaren gedaan (en veel sneller ook), Hyperloop was al meer dan 100 jaar een onhaalbaar idee, Neuralink was ook niet zijn idee, nee, ik zie hier niks visionairs in, het was allemaal al bedacht en/of gedaan.

[RoninOrO]

Het verbeteren van bestaande dingen is geen visie?! Je hebt alleen visie als je iets bedenkt of uitvindt dat er nog niet was? Dat kan je toch niet menen. Alleen als het helemaal nieuw is. Nog niemand heeft er ooit aan gedacht.....dan is het het hebben van visie? Jeetje....

[Phosoup]

Ligt eraan hoe je een visionair zou omschrijven: de eerste die ooit een idee had (nog zonder een idee over wat het de mensheid zou kunnen brengen)? De eerste die ooit dat idee had en hoe het de toekomst zou gaan vormgeven? Of degene die daadwerkelijk de visie heeft omgezet naar de praktijk? Of pas degene die de visie heeft gebouwd en die er ook nog succesvol mee was?

Het klinkt alsof voor jou 'een visionair' iemand is die dat allemaal moet hebben, iemand die a) het eerste het idee had, b) voorzag hoe het de toekomst zou gaan vormgeven, c) nog daadwerkelijk het product heeft gebouwd en d) het ook nog succesvol aan de man heeft gebracht. Dan zijn er maar bar weinig visionairs volgens die visie

Steve Jobs wordt als visionair gezien, om bijvoorbeeld hoe een mobiele telefoon moest zijn, en wat de plek daarvan zou worden in de samenleving. Het idee bestond al decennia. Uitvoeringen ook al jaren. Maar niet op een succesvolle manier die aan zou slaan bij het grote publiek. Na de introductie van de iPhone ging iedereen - ook degenen die al jaren telefoons maakten - dat ontwerp kopiëren. Blijkbaar had de man visie.

Zo ook met Elon Musk. Hij was niet de eerste met een EV. Wel iemand die een EV maakte die ook echt goed genoeg was om te wedijveren met brandstofauto's, een EV die mensen echt wilden hebben. In plaats van duf uitziende EV's met een range van een ouwe opa, maakte hij een sexy EV met een range die goed bruikbaar was, dat was zijn visie wat elektrisch rijden moest zijn. Daarna is iedereen hem gaan kopiëren. Een groot teken dat hij visionair was daarmee. En dat heeft hij op meerdere vlakken, oa ruimtevaart: niet de eerste, maar wel anders aangepakt, goedkoper, sneller, en daarmee succesvoller en vormgevend aan hoe wij nu naar ruimtevaart kijken. De Chinezen kopiëren zaken van hem, bijv hoe een raket op te vangen. Had hij toch visie daarmee.

[Peenutzz]

Alle definities die ik van visionair kan vinden hebben het in meer of mindere mate over "in de toekomst kunnen kijken". Musk heeft gewoon geld gestoken in dingen die al lang en breed uitgedacht of in ontwikkeling waren, dat noem ik niet in de toekomst kijken, dat had net zo goed een andere investeerder kunnen zijn. Was die dan de visionair geweest?

[Phosoup]

Als je denkt dat Musk alleen maar geld steekt in zaken en verder niks doet en anderen laat beslissen wat er gedaan moet wordt en in welke richting er gewerkt wordt, dan heb je een verkeerd beeld van Musk. Die man zit 80 uur per week bovenop alles wat al zn bedrijven doen. Hij bouwt uiteraard niet eigenhandig die raketten of Tesla's. Net zo min als dat Steve Jobs die iPhone zelf ontworpen heeft. Maar ze hadden beiden de benodigde visie om hun teams aan te sturen om nou net dát product op die specifieke manier te maken zodat het een zodanig succes zou worden dat iedereen ging na-apen. Zodra mensen je gaan kopiëren ben je de leider, die de juiste visie had voor dat product. Maw een visionair.

[mbb]

Datzelfde geld voor ( aparte componenten van) de mobiele telefoon, en toch vinden veel mensen Steve Jobs een visionair.

Blijkbaar is visionair zijn meer dan science fiction schrijven. Het is realiseren wat er al kan met wat er nu is, welke technieken haalbaar zijn om te ontwikkelen, en daarmee een pad van producten uit te stippelen om je visie waar te maken.

[WillySis]

Ik krijg die jeuk vooral van de naam "Musk". Ik probeer in elk geval bij hem uit de buurt te blijven, net als bij dat stinkende goedje met dezelfde naam.

[spef]

Los van de geleverde prestatie vraag ik me enkel af wat dit nu daadwerkelijk gaat opleveren? Als ik het simpel en nuchter bekijk zie ik het verdienmodel van ruimtereizen naar Mars niet werkelijk. En voor het "mijnen" van mineralen in de ruimte zijn we ook nog wel wat decennia te vroeg.

Overheden hebben op het moment ook niet heel veel ruimte om dit te bekostigen. Dus ben benieuwd hoe het project verder zal lopen.

[pagani]

Het is niet dat we over decennia ineens meer budget hebben natuurlijk. Sterker nog, het is de vraag of tegen die tijd het koloniseren van Mars (of de maan of een ander stuk steen) niet nog veel interessanter is. Je moet ergens beginnen, en dat begint met ergens relatief goedkoop spullen heen kunnen brengen.

[Joostv85]

Best wel een zieke test eigenlijk. Eén Raptor die ermee kapt en de overige vijf gewoon wat langer laten werken om alsnog orbit te halen. Dat is precies waarom je eerst onbemande testvluchten doet.

26 Starlink V3's droppen en daarna gecontroleerd terug de oceaan in is ook gewoon een flinke stap.

Nu nog het saaie gedeelte: heelhuids terugkomen, tanken en opnieuw vliegen. Dáár zit uiteindelijk de echte winst van Starship.

[Mol_1248163264]

Je kan ook zien dat de Raptor motoren van Starship veel meer stuwkracht hebben dan de oude F-1 motoren van de Saturnus 5.

The thrust-to-weight ratio (TWR)

F1, Saturn 5 = 83:1

Raptor, Starship 184:1

Het lijkt ook alsof de oude Saturnus5 in slow motion opstijgt als je dat vergelijkt met de Starship.

[Davey400]

Het lijkt ook alsof de oude Saturnus5 in slow motion opstijgt als je dat vergelijkt met de Starship.

Pas op, er zijn mensen die beweren dat die beelden ook daadwerkelijk slow motion waren... 🥸

[Mol_1248163264]

Klopt. Ik had deze zin misschien iets anders moeten formuleren. maar op de oude nieuwsbeelden van vroeger duurde het beste wel lang voordat de Saturnus V voorbij de lanceertoren was. Bij de Starship gaat dit aanzienlijk sneller.

YouTube: Apollo 11 Launch (Original NASA Video)

YouTube: LIVE: SpaceX Starship Flight 14 launch

Liftoff and Acceleration Comparison

• Saturn V Liftoff: The historic NASA moon rocket had a liftoff thrust-to-weight ratio (TWR) of about 1.2. Because its thrust only slightly exceeded its heavy mass, it famously appeared to hover slowly and rise very gradually for the first several seconds as it cleared the launch tower.
• Starship Liftoff: Powered by its Super Heavy booster, Starship generates over twice the raw thrust of a Saturn V (roughly 74 to 76 meganewtons compared to Saturn V's 34 meganewtons). With a starting TWR generally between 1.3 and 1.4 (and targets reaching 1.5+ in later configurations), Starship clears the pad with a noticeably quicker, more dynamic ascent profile than the Saturn V

[RJG-223]

Het lijkt ook alsof de oude Saturnus5 in slow motion opstijgt als je dat vergelijkt met de Starship

Dat heeft niet te maken met de efficiency van de motoren, maar van de TWR van het hele schip. De efficiency van de motoren is daarin maar een van de factoren.

Saturnus V: Massa ca. 2800t (tot 2950), Thrust: 33MN - TWR bij lancering: 1.20 (tot 1.14)
Starship: Massa: ca. 5250t, Thrust: 89MN - TWR bij lancering: 1.73

(gebaseerd op gegevens van Wikipedia: Saturnus V, Starship)

Edit: rekenfoutje (10N komt overeen met 1.02 kg, niet 1.00 kg)

[Reactie gewijzigd door RJG-223 op 29 september 2026 14:58]

[Ryen]

Het lijkt ook alsof de oude Saturnus5 in slow motion opstijgt als je dat vergelijkt met de Starship.

Film "Koyaanisqatsi" gezien?

[Scriptkid]

Dat is precies waarom je eerst onbemande testvluchten doet

Dat is precies waarom deze redundancy aanwezig is.

[3raser]

Niet echt redundancy. Alle extra ballast kost je namelijk brandstof en payload capaciteit. Deze motoren zijn allemaal nodig voor andere missies, maar niet om een baan in orbit te bereiken. Ze bouwen echter geen apart model Starship per doelstelling. Een beetje geluk dus dat ze niet naar de maan hoefden.

[Scriptkid]

Ja en Nee,

Ook naar de maan zijn ze niet alle 33 of 6 nodig , ligt volledig aan de payload en flight patteron, Eenmaal in space kun je zelfs met 1 motor af geen enkel probleem en opo de maan opstijgen heb je ze ook niet alle 6 nodig.

Wat je zult zien gebeuren is dat voor elke Kn thrust die raptor extra kan gaan leveren zal men payload omhoog doen ipv minder motors aanbrengen want refuel ratio is beter hoe meer je mee kunt nemen daarom willen ze ook starship nog groter maken. Maar op dit moment kunnen ze 3 of 4 motor losses nog steeds starship in orbit brengen zolang het maar niet allemaal aan 1 kant is.

[springtouwtje]

kN

[RJG-223]

Niet echt redundancy. Alle extra ballast kost je namelijk brandstof en payload capaciteit. Deze motoren zijn allemaal nodig voor andere missies, maar niet om een baan in orbit te bereiken. Ze bouwen echter geen apart model Starship per doelstelling. Een beetje geluk dus dat ze niet naar de maan hoefden.

Er is wel redundancy. Die is doelbewust ingebouwd, zodat een of twee motoren die uitvallen de missie niet in gevaar brengen. Nooit. Dat dat extra massa kost, is een noodzakelijk compromis.

De extra kosten van een paar extra redundante motoren wegen ruimschoots op tegen de kosten van een mislukte lancering, waarbij dan waarschijnlijk de hele raket en ook de payload verloren gaan.

[pagani]

De Challenger space shuttle heeft een paar maanden voor hij ontplofte ook een engine failure gehad bij de lancering en kwam daardoor in een lagere orbit. Ook de Soyuz heeft al meerdere keren een engine failure gehad (inclusief noodlandingen). Zo zeldzaam is het niet.

[heszar]

Een mijlpaal voor de ruimtevaart dat Starship succesvol een volledige ronde om de aarde heeft gemaakt! Na alle eerdere testvluchten laat dit zien hoeveel vooruitgang er in korte tijd is geboekt met herbruikbare raketten.

[HummerHealey]

Korte tijd? Het is de 14e vlucht en nog vallen er 3 motoren uit en gaat er van alles mis. Het "we leren er van" verhaaltje is voor de meeste onder ons al lang door het ijs gezakt. Iteratieve ontwikkeling geeft snel "een" resultaat, maar daarna blijft het hangen op de echt lastige punten.

En dat zien we ook, er wordt nauwelijks vooruitgang geboekt. Voor de "leuk" worden satelietjes ge-dispensed en wordt er een keer orbitaal gevlogen. Maar dat is ook alles. Het doel is meerdere keren per dag starten. Maar men kan niet eens één keer vliegen zonder dat er motoren uitvallen. De Startship kan nu landen, maar het is zeer onwaarschijnlijk dat het hitteschild het een tweede keer vol houd.

Het is, geheel in Musk stijl, een groot toneelstuk. En mensen vinden het geweldig.

En ondertussen heeft SpaceX, Boca Chica vijandig overgenomen. Een hoge SpaceX medewerker is er nu burgermeester omdat de daar wonende medewerkers op hem gestemd hebben.

En dat bestuur heeft niet het beste met de oorspronkelijke bevolking en de natuur in Boca Chica voor.

[CaptainKansloos]

Korte tijd? Het is de 14e vlucht en nog vallen er 3 motoren uit en gaat er van alles mis. Het "we leren er van" verhaaltje is voor de meeste onder ons al lang door het ijs gezakt. Iteratieve ontwikkeling geeft snel "een" resultaat, maar daarna blijft het hangen op de echt lastige punten.

Dat is echt veel te kort door de bocht. In deze 14 pogingen zijn nogal wat mijlpalen gehaald. De booster is al een aantal keer succesvol terug opgevangen. Starship heeft al een aantal re-entries succesvol uitgevoerd met aero-breaking en quasi verticaal landen zonder onderweg in 100.000 stukjes op te branden. Gezien de afmetingen en het geweld (formaat: "vliegende Dom toren" die met 5000 / 25000kmh terug naar beneden moet komen in 1 geheel) is dat alles behalve 'makkelijk'.

De concurrentie komt niet eens in de buurt hiervan. SLS is een "wegwerp-raket" met krap 2 lanceringen die al sinds 2011 in ontwikkeling is en een "financieel zwart gat". New Glenn is maar deels herbruikbaar en is sinds 2014 in ontwikkeling met pas 3 lanceringen; die doen vast hun best, maar die staan echt nog met 5-0 achter op dit moment.

Je mag best kritisch zijn op hoe SpaceX en/of Musk zich gedragen op allerlei vlakken, maar wat ze bereikt hebben tot nu toe is niet minder dan revolutionair.

[HummerHealey]

Ik begrijp dat je onder de indruk bent, Musk weet het altijd mooi te brengen. Maar voorlopig is Starship ook een wegwerp raket. Het valt niet meer uiteen, maar na 14 vluchten redden de tegeltjes het maar net. De tegeltjes, ook weer op de geborgen S40 waren op plekken volledig weggebrand. De motoren, welke in de 3e generatie zijn, vallen nog steeds uit tijdens de start. En dat spul moet op een bepaald moment meerdere malen per dag, zonder groot onderhoud, landen en binnen een paar uur gelanceerd worden?

En de concurrentie zoals New Glenn, Ariane doen gewoon wat ze moeten doen. En het verschil met de SLS dat NASA zich aan de wetgeving houden. Die kwamen niet op het idee om met de FAA in gevecht te gaan, een heel dorp over te nemen en overheidsinstellingen die meneer Musk dwars zaten, via DOGE uit te hollen en vleugellam te maken.

En met Starship zijn ze ook al eeuwen bezig. In 2019 werd er wat gevlogen, maar ontwikkeling loopt redelijk parallel met de SLS.

En waarom? SpaceX z’n eigen Falcon Heavy vliegt gemiddeld 2x per jaar. Er is blijkbaar geen markt voor grote raketten.

Dus als je de kralen en spiegeltjes aan de kant schuift blijft er weinig over. Het is vermakelijk, niet meer en niet minder. Het is alleen jammer dat het zo verrot is.

[multikoe]

Bagatellisatieman strikes again!

Het "we leren van" verhaaltje is misschien voor een paar mensen door het ijs gezakt, de meeste techneuten zien de vooruitgang echt wel. Het is voor een aantal anderen erg, maar dan ook erg moeilijk om niet in de chagrijnige "zo bijzonder is het allemaal echt niet" modus te vervallen.

Die modus is overigens ook bijzonder succesvol in het klimaat-debat, waar de ontkenners dezelfde taktiek hanteren: bagatelliseren, verkleinwoordjes gebruiken ("satellietjes", really?). En vooral laten doorschemeren dat jij het allemaal wel ziet en de rest als makke schapen het open hek doordendert.

Ja, SpaceX en zijn oprichter Musk zijn niet de fijnste bedrijven als je naar de maatschappelijke aspecten kijkt. Maar dat neemt niet weg dat ze bijzonder succesvol zijn en baanbrekende ontwikkelingen starten.

[HummerHealey]

Na m’n MBO, HBO en TU opleiding en 25 jaar in de industrie ben ik redelijk technisch onderlegd. En ik prik er zo door heen. Het zijn juist de niet onderlegde personen die er iedere keer weer in trappen.

[multikoe]

Ik heb HBO werktuigbouw gedaan en heb ondertussen al meer dan 30 jaar ervaring, o.a. in de vliegtuigindustrie, autoindustrie. Switch gemaakt naar IT. Tot zover het "kijken wie de grootste piemel heeft"

We zitten op dus hetzelfde niveau en opvallend genoeg heb ik dus een heel andere blik op deze ontwikkelingen. Het heeft dan ook erg weinig met opleiding te maken maar meer met welke kant je denkraam is gericht. En hoe groot dat denkraam is. En hoe je wat je door dat denkraam ziet interpreteert. En hoe je daar vervolgens mee omgaat.

[mbb]

Nee dan New Armstrong, die is nog nooit geëxplodeerd

10 jaar is best een redelijk gemiddelde voor nieuwe raketten, zeker als ze zoveel nieuwe technieken als Starship bevatten. Het lijkt vooral langzaam door de onredelijke planning vooraf van Musk. ( Maar daar hebben ruimtevaart projecten vaker last van)

En ondertussen heeft SpaceX, Boca Chica vijandig overgenomen.

Een soort Moerdijk dus. Gebeurt wel vaker dat gehuchten voor industriële werkzaamheden moeten wijken. Ben er ook geen fan van, maar is wel begrijpelijk. En ik begreep dat ze in Boca Chica wel goed worden gecompenseerd - al kan het altijd beter.

Die constructie met 'incorporated' gemeentes kwam op mij ook vreemd over, maar blijkbaar is dat in de VS de norm? Disney had ook eigen gemeentes. ( VS hadden geen koning/ stadhouder die stadsrechten kon verkopen, dus je moet wat natuurlijk)

[Reactie gewijzigd door mbb op 29 september 2026 13:21]

[HummerHealey]

Mij een clown noemen en vervolgens de naam van de raket fout aangeven. Zucht. De eerste vlucht van New Glenn was overigens gewoon succesvol.

Moerdijk was een beslissing van de Nederlandse overheid. Daar kun je ook wat van vinden, maar dat is heel wat anders dan dat een bedrijf z’n werknemers laat stemmen op een medewerker om burgermeester te worden en vervolgens het hele dorp over te nemen en alle regels aan de laars te lappen.

[mbb]

Eerst zelf Starship "Startship" noemen, dan mij beschuldigingen van de verkeerde naam te gebruiken, en dan over een andere raket beginnen.

New Armstrong is de naam van de grote raket die Blue Origin na New Glenn wou gaan bouwen, en dus de tegenhanger moest worden van Starship. ( Mogelijk ingehaald/ voorlopig overbodig door de New Glenn 4x9)

De clownsmiley was bedoeld om aan te geven dat ik een grapje maakte door vergelijking met een tekentafel raket te maken. Omdat als je niet probeert, je geen explosies hebt. Maar wie de schoen past trekke hem aan.

Die eerste 'missie' van New Glenn was voor Blue Ring, dus ook om hun eigen hardware te testen. De tweede was een gekochte ego trip waardoor Escapade zijn Mars window miste. De 3e vlucht plaatste AST SpaceMobile BlueBird 7 in een te lage baan, waardoor die opbrande.

En daarna heeft New Glenn recent zijn hele launchpad weggevaagd in een explosie, en toen was ie zogenaamd al operationeel.

Dus echt succesvol kun je volgens jouw meting New Glenn dus niet noemen, nuttige payloads voor klanten over 4 raketten was vrijwel 0. Starship ging daar met 1 missie ruim overheen, en zal nog wel meer deployen voordat New Glenn weer vliegt.

Wel heeft New Glenn genoeg vluchtdata opgeleverd om Blue Origin vertrouwen te geven dat hun ontwerp werkt, en ervaring gegeven om te kunnen optimaliseren en upgraden. Het waren dus 3 goede testvluchten.

https://web.archive.org/web/20250824124322/https://www.newscientist.com/article/2105540-blue-origin-unveils-big-new-rocket-that-will-put-humans-in-orbit/

Bezos says he plans to launch the New Glenn rocket by the end of the decade, and hinted at an even bigger rocket to come, called New Armstrong.

“Our vision is millions of people living and working in space, and New Glenn is a very important step. It won’t be the last of course,” Bezos wrote. “Up next on our drawing board: New Armstrong. But that’s a story for the future.”

[SuperDre]

Oh man, je hebt echt geen idee waar je het over hebt. De vooruitgang gaat echt wel hard, dat het voor jou lijkt dat het amper vooruit gaat wil niet zeggen dat het niet zo is. En ja, die raptor v3 engines is nog wel een probleem, maar het zijn dan ook compleet nieuw ontworpen engines die heel clean zijn, en met elke vlucht weer een stuk verbeteren.

Maar het is wel duidelijk aan jouw negatieve post dat je gewoon een hekel hebt aan Musk/SpaceXX en daarom oogkleppen op hebt.

[HummerHealey]

Tja, normale mensen met moraal hebben een hekel aan Musk.

En ja, de closed cycle motoren zijn nieuw en heel lastig. Maar dat geld met name voor betrouwbaarheid op de lange duur. Je kan je zelfs afvragen of het een handige keuze is voor herbruikbare systemen. Maar de progressie is vrijwel nul. De hoofd problemen zijn de motoren en het hitteschild. En daar is nauwelijks nog vooruitgang geboekt de laatste vluchten.

[SuperDre]

Wat een kolder uitspraak dat normale mensen met moraal een hekel hebben aan Musk. Dat jij een hekel hebt aan musk maakt het niet dat jij een normaal mens bent of dat ik geen hekel heb aan musk maakt het niet dat ik niet normaal ben.

En die motoren zijn wel degelojk hrote vooruitgang, juist omdat ze uit weinig onderdelen bestaan zijn ze veel goedkoper en sneller te produceren. En geen progressie met de motoren of hitteschild? Dat jij, met je oogkleppen en musk haat, denkt dat er geen progressie is, wil niet zeggen dat die er ook niet is. Starship zit zo goed als in de laatste fase, en daarmee zijn de aanpassingen visueel misschien niet veel zichtbaar, maar onderliggend zijn er nog steeds veel aanpassingen, zoals bv verbeteringen mbt plaatsing van de tiles, en oplossingen met de leidingen etc voor de motoren.

[mbb]

Mee eens dat Starship grote vooruitgang boekt, en waarschijnlijk meer nieuwe kennis over hitteschild dan NASA in de laatste 20 jaar - ook die life videobeelden tijdens reentry geven veel data. Als ze er eenmaal een landen en tegels kunnen inspecteren krijgen ze nog betere data.

Maar "Starship zit zo goed als in de laatste fase" lijkt me veel te optimistisch. Laten we zeggen "tegen het einde van de eerste/ begin van 2e fase", ze zijn nu begonnen met payloads, maar ze moeten de bovenkant nog vangen en kunnen daar na inspectie verder op innoveren. Ook komt de docking- en brandstof hervullen ( zullen nog wel een paar boem gaan), de fairing versie en de Maanlander variant, en uiteindelijk misschien een landing op Mars die aanpassingen nodig zal hebben.

[SuperDre]

Als ze er eenmaal een landen en tegels kunnen inspecteren krijgen ze nog betere data

Dat kunnen ze al met Starship 40 die inmiddels is aangekomen in Texas. Overigens hadden ze dat al gedaan tijdens het slepen, wat uiteindelijk ook weer wat verbeteringen had opgeleverd voor vlucht 14, inclusief enkele tiles die hergebruikt zijn om te testen. Op naar flight 15, hopelijk volgende week, met misschien eindelijk een catch van starship, booster denk ik niet, ze kunnen nu nog maar 1tje vangen vanwege dat de 1e tower nog niet klaar is.

[KaiTak]

14 lanceringen... nog eigenlijk geen product... Appolo... had al mensen op de maan.... gezet...

[Jorah_Newstone]

uhm, grootste rakket ooit, Kijk eens naar V1 en V14 en zie het verschil in performance. Dit is gewoon letterlijk rocket science. Hoeveel geld je er tegenaan gooit maakt geen verschil. Ze komen er echt wel, alleen het heeft echt tijd nodig.

[Webgnome]

Wat gebeurd er eigenlijk met de troep die deze 'gecontroleerde ontploffingen' met zich mee brengen. Dat kan niet heel gezond zijn voor de directe omgeving. Of is dit er eentje van . ach het is de zee dus who cares?

[rammelkast]

Echt "goed" voor de omgeving zal het inderdaad nooit zijn, maar met uitzondering van de hittetegels en een paar carbon fiber COPVs (drukvaten) bestaat Starship vooral uit staal. Het is dus niet veel anders dan als een boot zinkt, met als resultaat een kunstmatig koraalrif. Het enige waarbij ik me kan voorstellen dat het een probleem is zijn de hittetegels, welke uit een soort van silica-vezels bestaan. Als je SpaceX-personeel ziet werken met deze tegels dragen ze altijd flinke mondkapjes om de longen te beschermen, dus ik vraag me af wat een explosie aan het einde voor deze tegels betekent.

[Webgnome]

" Daar is het net zoveel vervuiling als een gezonken schip lijkt me" En dan is het een goed ding? Rare redenatie lijkt mij?

[bzzzt]

Een pak staal op de zeebodem heeft niet echt impact op de omgeving en wordt in sommige gevallen zelfs een onderkomen voor zeedieren.

Om het geheel in proportie te zien: er liggen wereldwijd ongeveer 2,5 miljoen(!) scheepswrakken op zeebodems.

[rammelkast]

Staal is inert en niet-toxisch in zeewater, en vormt vaak een natuurlijk rif voor lokale vissen en andere zeedieren. Het enige echte milieuprobleem met scheepswrakken is de bunkerolie en (in het geval van oorlogsschepen) lekkende munitie. Een gezonken Starship heeft geen van deze problemen. Verder is dit ditchen in de oceaan enkel tot Starship gevangen kan worden terug op de lanceerbasis, terwijl concurrerende firmas tot de dag van vandaag nog steeds standaard hun hele booster in de oceaan dumpen.

Ik snap jouw redenatie ook wel: bij plastic flesjes in de natuur is "er ligt toch al zoveel, wat maakt dit dan nog uit" inderdaad geen stevig argument. Wellicht moet de VN statiegeld gaan invoeren op ruimtevaarttuigen

[JP1980]

Dat worden hele grote inleverautomaten.

[multikoe]

Nee. Denk even na. Staal is op zichzelf helemaal niet schadelijk voor het milieu en precies wat @rammelkast al zegt: in bepaalde situaties zal dit afval ook weer voor een leefomgeving zorgen voor kleine dieren (we maken nu ook al kunstmatige riffen door boten te laten zinken).

Natuurlijk is een gezonken schip of ruimtevaartuig niet alleen maar staal, maar ook veel kunststof en vervelende vloeistoffen, dus vervuiling is er zeker. Maar "choose your battles". De battle tegen vervuiling door ruimtepuin ga je niet winnen, de belangen zijn te groot. Bovendien is de vervuiling veroorzaakt door deze lanceringen nog altijd minimaal. Je kunt je beter boos maken over de vele pleziervluchten naar all-inclusive vakantieparken in Turkije.

[YGDRASSIL]

Het is er eentje van; een hele kleine druppel in het grote plaatje. Doel is ze te hergebruiken. Op de weg daarnaartoe ontploffen er een paar gecontroleerd. Tegenover alle troep die er al is en dagelijks gebeurd in de wereld is dat echt volledig verwaarloosbaar. En SpaceX gaat juist voor hergebruik, dus waarom deze negatieve focus. De visie dat de mensheid om te overleven ook naar andere planeten moet gaan is de achtergrond en, imho, erg belangrijk.

[multikoe]

Je hebt helemaal gelijk als je zegt dat de herbruikbaarheid van booster en ship uiteindelijk voor minder rommel gaat zorgen. En dat je daar in de ontwikkelfase even doorheen moet.

Maar het probleem met die herbruikbaarheid is ook weer dat lanceringen een stuk goedkoper worden en in frequentie toenemen. En dat is weer slecht voor het klimaat.

Zo heb elk voordeel ze nadeel

[Redondo1982]

Ik als leek -maar wel super geïnteresseerd in dit soort dingen altijd- denk dan: maar hoe meer we de ruimte inschieten des te meer we kunnen volgen, meten of wat dan ook. Hiermee kunnen we klimaatverandering en het voorkomen van milieurampen beter inschatten en waarnodig remmen/voorkomen.

[multikoe]

Dat is één deel van het verhaal. Een ander deel is dat met name Starlink, maar ondertussen ook andere aanbieders, enorm veel satellieten in een erg lage baan om de aarde brengen en daarmee de studie van hemellichamen en het heelal belemmeren.
Die aantallen vergroten de kans op onderlinge botsingen. Zo'n botsing veroorzaakt ruimtepuin. Dat ruimtepuin is, in tegenstelling tot een satelliet, niet bestuurbaar en kan dus nog meer botsingen veroorzaken. Een soort kettingreactie die uiteindelijk voor alle satellieten een probleem kan zijn. Dus ook de noodzakelijke.

[Redondo1982]

Deel II is inderdaad wel de andere kant van de medaille. Moeilijke materie en dus ook de bijbehorende afwegingen. Nu is het ook zo dat er voor commerciële en wetenschappelijke doelen de ruimte ingeschoten wordt. Dat maakt de boel ook niet makkelijker.

[YGDRASSIL]

Al het puin tot x km hoog wordt aangetrokken door de aarde en verbrand in de dampkring. Daarboven is de kans op botsingen best klein. Groter oppervlak dan de aarde, dikke laag. En veel minder zwevende dingen dan autos op aarde. Denk dat het botspuinrisico overdreven wordt maar dat is mijn leken mening. Ze roepen al dichtbij als iets op 1km langskomt. Op de snelweg zie je die ander dan niet eens.

[multikoe]

Alle objecten, ongeacht de afstand tot de aarde worden "aangetrokken" door de aarde. Maar het is niet de zwaartekracht die ze uiteindelijk doet neerstorten, dat is de weerstand die ze ondervinden van de atmosfeer. Die is natuurlijk minder naarmate je hoger komt, maar de atmosfeer heeft geen grens en dus wordt elk ruimtevaartuig in een baan om de aarde afgeremd en valt een keer terug.

"Denk dat het botspuinrisico overdreven wordt maar dat is mijn leken mening". Wel, je had het gedeelte over terugvallen al fout, dus ik ben wel benieuwd waar jij het vertrouwen vandaan haalt om de mening van heel veel mensen die er wel heel veel verstand van hebben vandaan haalt om hun mening te weerleggen...

[YGDRASSIL]

De zwaartekracht trekt ze aan en luchteeerstand remt ze af. Ze verbranden in de dampkring. En hoe verder weg de satelliet hoe kleiner dit effect. En als je zegt dat alles terugvalt ruimt dus alle puin zichzelf op uiteindelijk.

[multikoe]

Yep, maar dat terugvallen duurt al snel jaren tot tientallen jaren. Het probleem is niet zozeer de kans dat twee satellieten in botsing komen, want die is voorlopig nog erg klein. Hoewel... het ISS moet toch erg regelmatig uitwijkmaneuvres maken om ruimtepuin te ontwijken. Want dat is het grootste probleem: bouten, stukken beschermingsmateriaal, alles blijft in een baan om de aarde en zelfs de kleinste onderdelen kunnen met een klap van 20.000 km/h enorme schade veroorzaken. En dat is wat er aan zit te komen. Twee satellieten die in botsing komen veroorzaken een wolk aan kleine onderdelen, die ook niet meer te tracken zijn. Elk van die kleine onderdelen kan weer ergens tegenaan knallen en weer een wolk van kleine onderdelen veroorzaken. Die kettingreactie is waar iedereen op dit moment erg bang voor wordt (Kessler syndroom).

Maar goed, ik vraag me nog steeds af waar jij het vertrouwen vandaan haalt om tegen de mening van een hele trits aan experts in te gaan en te zeggen dat het geen probleem is. Ik heb er verder ook weinig verstand van, maar ik vertrouw op anderen die meer kennis hebben.

[YGDRASSIL]

Geinformeerd boerenverstand. Niet alles wat elke media zegt is waar. Je moet zelf blijven denken. En voor Kessler geld dat 'The concern is generally deterioration over decades or centuries'. Dus dat gebeurd niet morgen en de lagere gebieden schonen uit zichzelf al vrij snel op.

[multikoe]

Niet alles wat elke media zegt is waar. Je moet zelf blijven denken

Oeioeioei. Rode vlag....

Om te beginnen: De media zeggen zelf helemaal niets, "de" media is een podium voor meningen. De waarschuwingen voor ruimtepuin komen van mensen die in de ruimtevaart werkzaam zijn of die er heel veel van af weten en die via de media hun waarschuwingen publiekelijk maken.

Dan: "zelf blijven denken" is helemaal dikke prima, maar de stap die jij impliciet daaraan koppelt is dat je in staat bent om een analyse te doen met behulp van beschikbare data, aangevuld met eventueel berekeningen en/of simulaties en dat je dat alles doet met voldoende kennis van de materie. Wat jij voorstelt is het advies van een vaatchirurg over gezond eten om het risico op een hartaanval te verminderen zelf tegen het licht denkt te kunnen houden en vervolgens met je "boerenverstand" te concluderen dat je je nog prima voelt en die biefstuk met patat dus prima kunnen...

En als laatste: het Kesslersyndroom beschrijft een mechanisme waarin de hoeveelheid ruimtepuin op een gegeven moment zo groot wordt dat een kettingreactie kan ontstaan. In alle beschrijvingen van dat Kesslersyndroom wordt gezegd dat het een scenario voor de toekomst is. Wat jij voorstelt is dat we er nu nog niets aan hoeven doen, want er is nu, op dit moment, geen gevaar. Kennelijk is het in jouw universum niet verstandig om je op iets voor te bereiden of op z'n minst nu al te beginnen met het voorkomen ervan. Bijzonder.

[YGDRASSIL]

Niks rode vlag. Trump Social is ook media en dan moet je zelf blijven opletten want niet objectief (op zn zachtst) en ook rare gasten krijgen een podium via 'de media'. Rondzwevend puin is wat anders dan vaatchirurgie. Vind je vergelijking een beetje misplaatst. En in 'mijn universum' (red flag dat je dat zo noemt?) is het zeker verstandig om je voor te bereiden op dingen die bedreigend zijn. Ik doe druk mee aan klimaat proberen te redden en ben juist van de lange adem. Maar ruimtepuin zit in de ruimte. Het gaat pas over decennia tot eventueel zelfs eeuwen na nu mis. En als het daar mis gaat is er hier op aarde nog weinig aan de hand. Dus voorbereiden is goed hoor, alleen zie ik de prio niet zo. Er is ook duidelijk dat onze zon over wat langere termijn een rode reus wordt. Nog lagere prio wat mij betreft. En ook daar ben ik inderdaad geen 'expert' .

[3raser]

Een explosie is van zichzelf natuurlijk niet heel gezond voor alles in zijn directe omgeving. Maar veel langdurige impact is er volgens mij verder niet. De brandstof explodeert waardoor er niet veel van overblijft om het water te bevuilen. En voor de rest bestaat dat ding grotendeels uit roestvrij staal wat gewoon naar de bodem zinkt. Daar is het net zoveel vervuiling als een gezonken schip lijkt me. En dat zijn vaak oases van leven op de zeebodem, dus wie weet hoeveel impact dit heeft.

In het verleden heeft SpaceX nog wel eens een restant geborgen maar dat was meer voor onderzoek dan vanwege het milieu.

[Scriptkid]

Het leuke aan deze vlucht was om te zien wat het verschil is tussen sub orbital en orbital injection.

Starship heeft aan het eind van de succesvolle suborbital injection een orbital burn gedaan van MAAR 12 seconden op 1 motor om 300 Km/h toe te voegen. Daarmee halen ze successvole orbital injection.

Ook leuk was om de shots van starship naar achteren waar je de halve aarde zag en dan een heel piep klein bolletje als de maan. wat meteen heel duidelijk liet zien hoever weg de maan staat terwijl iedereen denkt dat die dichbij de aarde staat.

Uitvallende raptors is totaal geen issue daarom hebben ze er redudante en gimballing raptors bij zodat ze dat kunnen compenseren net als bij vliegtuigen. En van buiten zullen veel mensen denken dat Starship en booster weinig veranderd zijn , maar achter het reflecterende staal zit echt compleet totaal andere designs en wat nu vliegt lijkt in de verre verte niet meer op de graan silos die we eerst hadden,

En vergeet niet alles wat men leert van een vlucht duurt een aantal itteraties voordat je dat werkend ziet want de volgende is alweer bijna klaar voor launch.

[multikoe]

Ook leuk was om de shots van starship naar achteren waar je de halve aarde zag en dan een heel piep klein bolletje als de maan. wat meteen heel duidelijk liet zien hoever weg de maan staat terwijl iedereen denkt dat die dichbij de aarde staat.

De camera's die ons de beelden gaven hebben allemaal wide-angle lenzen. De maan is dan altijd heel erg klein. Dat zegt niets over de afstand. Met een telelens was de maan weer groot geweest.

Uitvallende raptors is totaal geen issue daarom hebben ze er redudante en gimballing raptors bij zodat ze dat kunnen compenseren net als bij vliegtuigen.

Ow, dit is twee keer raar.

Het uitvallen van een motor van de booster is wel degelijk een probleem, je raakt toch 3% van je stuwkracht kwijt. Dat lijkt weinig, maar het is niet voor niets dat SpaceX "hot staging" gebruikt bij het loskoppelen van de booster: elk procentje stuwkracht is nodig om de juiste snelheid te halen.

Het is niet alleen een probleem i.v.m. performance, het is ook een betrouwbaarheidsprobleem. Tot nu toe zijn volgens mij bij elke vlucht wel één of meerdere motoren uitgevallen. Dat lijkt me erg zorgwekkend.

[Scriptkid]

ja en nee, ze kunnen bijna 4 motor uitvallen op SH tollereren voordat orbital insertion in gevaar komt. zolang het maar niet aan 1 kant is.

Maan is veel kleiner en staat veel verder weg dan je denkt: door de misplaatste illusions op plaatjes en als je hem aan de hemel ziet verdoezeld de echte afstand. Vraag maar eens op straat met 2 schaal modellen aan mensen om ze op de juiste afstand te zetten. Wedden dat niemand ook maar in de buurt komt.
Five Things to Know about the Moon - NASA Science

[Reactie gewijzigd door Scriptkid op 29 september 2026 09:22]

[multikoe]

Het ging mij meer om dat "totaal geen issue".

En dat kleiner of groter zijn van de maan. De maan is voor ons mensen ongeveer zo groot als een vingertop op armslengte. Lenzen maken de maan groter (telelenzen) of kleiner (groothoeklenzen). Voor de interpretatie van de afstand maakt dat overigens helemaal niets uit, want wij mensen kunnen ons namelijk helemaal geen voorstelling maken van de grootte van de maan en de afstand tot de maan. Dat gaat ons bevattingsvermogen te boven. We hebben dat probleem met heel veel objecten op afstand, bijvoorbeeld vliegtuigen. Die lijken altijd heel erg langzaam te vliegen als ze landen, ons brein kan simpelweg de afmetingen van een vliegtuig niet inschatten. Nog een mooi voorbeeld hoe ons brein het allemaal niet snapt: we vinden de maan ook altijd een stuk groter als hij dicht bij de horizon staat. Allemaal omdat ons brein niet in staat is objectief en/of nauwkeurig grootte en afstand in te schatten. Dat is ook de reden dat flatearthers hun denkbeelden zo lang vol kunnen houden: de zon en de maan kunnen helemaal prima op 3000 km boven het aardoppervlak zweven, als ze maar de juiste grootte hebben.

[Kadasz]

De reden dat er voor hot staging is gekozen is niet omdat ze de extra snelheid nodig hebben, maar om "sloshing" van de brandstof tegen te gaan. Op het moment dat de booster al zijn motoren uit zet gaat de brandstof zweven in de tanks. Als de boostar na het loskoppelen van Starship zijn motoren weer zou ontsteken komen de tientallen tonnen aan brandstof ineens met een harde klap onder in de tanks. En onderin die tanks zitten allemaal buizen en verdeelstukken. Door hot staging blijft de brandstof onder in de tanks.

[RJG-223]

De reden dat er voor hot staging is gekozen is niet omdat ze de extra snelheid nodig hebben, maar om "sloshing" van de brandstof tegen te gaan. Op het moment dat de booster al zijn motoren uit zet gaat de brandstof zweven in de tanks. Als de boostar na het loskoppelen van Starship zijn motoren weer zou ontsteken komen de tientallen tonnen aan brandstof ineens met een harde klap onder in de tanks. En onderin die tanks zitten allemaal buizen en verdeelstukken. Door hot staging blijft de brandstof onder in de tanks.

Bijkomend voordeel is dat ook geen gasbellen in de brandstofleidingen komen (door rondzweven van brandstof overal in de tank ipv bij de ingang van de brandstofleiding), waar de motoren ook van uit kunnen vallen

[multikoe]

Ah, dat wist ik niet. Ik dacht gelezen te hebben dat ze dat deden om geen onderbreking te hebben in de stuwdruk. Met die opmerking kun je twee kanten op, maar die van jou is logischer. Dank!

[oNNoZeLe]

Wat ik cool vond om te horen was die gast van die tegeltjes.. doordat de vorige starship heel gebleven was hebben ze die tegels en hun werking goed kunnen onderzoeken waardoor ze maanden tijdswinst geboekt hadden en lessen kunnen trekken uit de tegels die daar op zaten. Lessen die ze volgens mij op deze starship hebben kunnen toepassen.

[Scriptkid]

Lessen die ze volgens mij op deze starship hebben kunnen toepassen.

op de test tiles op de vleugels,

Heatshield zelf was al lang klaar voordat recovery in een staat was dat ze goede inspecties konden doen.

[Mathijs Kok]

wat meteen heel duidelijk liet zien hoever weg de maan staat terwijl iedereen denkt dat die dichbij de aarde staat.

Aan de andere kant, we is niets wat dichterbij is.....

[TrafalgarLaw]

Ik vraag me af of we niet teveel satellieten in orbit krijgen als er alsmaar meer toegevoegd/gelanceerd worden. Zo wordt het risico op het Kessler Syndroom (kettingreactie aan ruimtedebris) alleen maar groter.

[oNNoZeLe]

Nagenoeg alles wat in die baan om de aarde hangt komt ook gewoon weer naar onder..

ik meen te herinneren dat die starlink dingen na 5 jaar ofzo gewoon weer terug naar de aarde vallen.

[RJG-223]

Nagenoeg alles wat in die baan om de aarde hangt komt ook gewoon weer naar onder..

Ja, maar dingen in hogere banen (niet Starlink dus) doen daar misschien wel tientallen, honderden, duizenden jaren, of nog langer over. Naar de menselijke maaatstaf bekeken is 10 jaar al erg lang, en 100 jaar is bijna eeuwig, en komen dat soort objecten dus eigenlijk zo goed als 'nooit meer' naar beneden !

[oNNoZeLe]

daarom schreef ik precies "die baan". want hoger is dit vehicle niet geweest.

[Scriptkid]

zolang ze nog niet aan de miljarden nieuwe satelieten per jaar weg schieten is er nog genoeg ruimte.

[RJG-223]

Lees je eens in over het Kessler Syndroom

[Mol_1248163264]

Het is al een flinke vooruitgang dat Starship ook zonder alle ontstoken motoren een orbit kan halen en niet direct explodeert. Ook kunnen ze zo beter testen hoe Starship reageert als niet alle motoren actief zijn. Starship is natuurlijk veel zwaarder dan alle eerdere raketten die SpaceX gelanceerd heeft. Door deze test hebben ze heel veel informatie kunnen verzamelen om de resterende problemen op te lossen.

[Reactie gewijzigd door Mol_1248163264 op 29 september 2026 08:54]

[Skit3000]

Bij eerdere testvluchten zaten ze expres net onder de snelheid die nodig is om in een baan om de aarde te komen, zodat ongeacht wat er met het schip zou gebeuren, deze altijd met een ballistische baan terug op aarde zou komen. Het verschil tussen die vluchten en deze, is dat er één motor negentien seconden extra is ontstoken om de juiste snelheid te krijgen.

[HarmFull]

Wat je ook van Elon vindt, wat SpaceX technisch allemaal bereikt is ongelofelijk en zeker ook bewonderingswaardig.

[multikoe]

Elon heeft een aantal ontwikkelingen goed ingeschat (electrische auto's, herbruikbare raketten, internet via satellieten) én is daar succesvol mee aan de slag gegaan. Op zich zijn zijn ideeen niet per sé innovatief, maar Elon Musk is wel uniek in die zin dat veel van zijn ideeen erg baanbrekend en succesvol zijn geworden.

Dat hierboven is het bewonderenswaardige stuk. De nadelen van al die ontwikkelingen (met name zijn ruimtevaart-activiteiten) zijn in veel opzichten groot. De manier waarop hij over allerlei maatschappelijke problemen heendendert is bepaald niet bewonderenswaardig.

[AtariXLfanboy]

Maar 'visonair'? Een van z'n grootste blunders was het niet plaatsen van een waterdemper (deluge) bij StarShip flight test 1. Verder kan ik nogal wat mislukkingen/teleurstellende projecten noemen van Musk : Hyperloop, Vegas Loop, Solar Roof tiles, Tesla Semi, Tesla Cybertruck schieten mij zo te binnen.
Vergeet niet dat de winst van Tesla uit emissierechten ed bestaat. Ondanks de grote faal van Musk in z'n Doge dagen heeft Trump deze nog niet opgeheven. Trump wil SpaxeX vooral gebruiken voor z'n Golden Dome project en wil daarbij uiteraard faliekant mislukte subsidies zoals de bijna 2 miljard voor een test-maanlanding wel door de vingers zien. Ja dat is mislukt, want een jaartje of 5 vertraging zonder landing is dat. (En hoe lang gaat dat nu nog duren?)
Musk is simpelweg een handige enterpreneur. Maar niet erg 'visonair' De mislukkingen worden wel handig weggepoetst door de Musk marketing machine waarbij een geheugen als een goudvis over eerdere claims die Musk gedaan heel handig is.

P.S. Wat blijft er van dit alles over als de liquiditeitscrisis in de wereld veel groter wordt dan die nu al is?

[Reactie gewijzigd door AtariXLfanboy op 30 september 2026 02:19]

[multikoe]

Alle negatieve voorbeelden die jij noemt hebben helemaal niets te maken met visie. Visie is kijken naar de verre toekomst en ideeen schetsen en in grove lijnen aangeven hoe daar te komen.

Als je dan het deluge systeem aanvoert als argument dat hij geen visie heeft, dan weet je niet wat visie is.

Jouw post is één grote samenvatting van de "Elon is stom" stroming.

[AtariXLfanboy]

Het zijn voorbeelden van waar z'n 'visie' simpelweg niet klopte. Waar hij simpelweg teveel in z'n eigen bullshit leek te geloven ook al kreeg hij van de echt slimme mensen in z'n bedrijven gedegen adviezen. Eigenlijk is geen enkel project uitgekomen zoals hij voor ogen had en is het grootste succes bv bij Tesla door het handig gebruik maken van de overheid.
Het succes van Musk is bepaald niet door visie tot stand gekomen, maar goed dat daarvoor moet je dus wat realistischer kijken naar zijn 'succes'