De Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit legt een voorwaardelijke boete op aan uitgever Mediahuis, omdat die cookiebanners gebruikte waarbij de knop om cookies te weigeren verstopt zit. In Nederland is Mediahuis ook actief als de uitgever van onder meer de Telegraaf.
De Gegevensbeschermingsautoriteit legt Mediahuis in België een last onder dwangsom op. De uitgever moet de cookiebanner op vier websites binnen 45 dagen aanpassen, anders krijgt het een boete van 25.000 euro per dag per website. Het gaat om de cookiebanner op de websites van De Standaard, Het Belang van Limburg, Het Nieuwsblad en de Gazet van Antwerpen. Mediahuis geeft ook in Nederland meerdere kranten en media uit, waaronder de Telegraaf. Die laatste maakt gebruik van dezelfde soort cookiewall als de Belgische websites. Hoewel een AVG-beslissing overal in Europa hetzelfde is, is niet duidelijk of Mediahuis ook de cookiewall van de Nederlandse websites wil en gaat aanpassen.
De kern van de klacht van de GBA is dat de cookiemuur het moeilijker maakt om cookies te weigeren dan te accepteren. Gebruikers die op de website komen, hebben de keus om alle cookies te accepteren, waaronder ook thirdpartytrackingcookies. Als ze echter cookies willen weigeren, moeten ze eerst doorklikken. "De plaatsing van niet strikt noodzakelijke cookies is enkel toegestaan op voorwaarde dat de toestemming vrij, specifiek, ondubbelzinnig en op een geïnformeerde wijze wordt verkregen", schrijft de GBA. Dat is niet het geval als het weigeren op een andere manier gaat dan het accepteren. "Ook is de toestemming niet ondubbelzinnig omdat de gebruiker niet weet dat hij cookies kan weigeren, vermits deze optie pas in een volgend informatieniveau wordt aangeboden", voegt de GBA toe.
In de AVG staat niet expliciet beschreven hoe een cookiemuur moet zijn opgesteld; de wet is bewust 'technologieneutraal'. Wel staat er in de wet dat toestemming voor het verwerken van persoonsgegevens geïnformeerd moet gebeuren. Toezichthouders hebben al vaker gezegd dat een 'alles weigeren'-knop op dezelfde manier moet worden weergegeven als een 'alles accepteren'-knop, maar tot nu toe leidde dat in Nederland of België nog niet tot definitieve sancties of onderzoeken.
Dat België daar nu mee komt, is omdat de Gegevensbeschermingsautoriteit zich het afgelopen jaar meer is gaan richten op cookies. In 2022 kregen ook al meerdere Belgische media een boete voor een overtredende cookiewall, maar dat had te maken met zogenaamde dark patterns. Bovendien plaatsten de sites al cookies voordat gebruikers instemming konden geven.
De GBA startte een onderzoek naar aanleiding van een klacht van de Oostenrijkse privacystichting noyb van Max Schrems. Die heeft in meerdere landen meldingen gedaan bij de nationale privacytoezichthouders over de implementatie van cookiewalls.
Groene en grijze knop
De GBA heeft nog meer klachten over de cookiewall van Mediahuis. Zo noemt het de kleuren in de cookiebanner 'misleidend'. De 'Accepteren'-knop is groen, terwijl de knop om door te klikken grijs is. Dat heeft overigens wel te maken met het eerdere punt: in dit geval zouden de knoppen dezelfde kleuren en hetzelfde uiterlijk moeten hebben.
Verder hekelt de GBA het feit dat het moeilijk is om cookietoestemming weer in te trekken. "Dit kon enkel na een aantal kliks, terwijl voor het accepteren van alle cookies bij het verkrijgen van toestemming slechts één klik nodig was", schrijft de GBA. Wel voegt het eraan toe dat Mediahuis recent 'de nodige stappen heeft ondernomen' om dat probleem te verhelpen.
Mediahuis beriep zich daarnaast op een gerechtvaardigd belang als reden om analytische, maar ook marketingcookies te verzamelen. Die zijn niet noodzakelijk voor de werking van de site en daarom moeten gebruikers toestemming geven, zegt de GBA. Met een gerechtvaardigd belang als grondslag is zo'n toestemming niet nodig, en dat is wat Mediahuis stelde. Dat is volgens de GBA dus onterecht.
Update: in de kop van het artikel stond aanvankelijk het woord 'boete', maar het gaat om een voorwaardelijke boete. Aangezien dat niet in de kop past, is dat veranderd naar 'sanctie'.