Zuid-Korea ontwerpt regels voor robots

Zuid-Korea is bezig met het opstellen van richtlijnen die de rechtspositie van robots regelt. De opmars van de mechanische mens is volgens de regering niet te stuiten, en dus moeten mensen tegen robots en robots tegen mensen beschermd worden.

De 'Robot Ethics Charter' moet nog dit jaar in werking treden. Een vijfkoppige commissie, waar onder meer een sciencefictionauteur zitting in heeft, zal normen bevatten waar fabrikanten en gebruikers zich aan te houden hebben. Bovendien moeten er richtlijnen voor ethische problemen bij het gebruik van intelligente machines komen, en de verwachting is dat dat niet al te lang meer duurt: het Aziatische land geldt als een van de meest geavanceerde maatschappijen ter wereld en de regering heeft de robotica tot een van de speerpunten van zijn technologische beleid gemaakt. De miljoenen dollars die in de robotindustrie worden gepompt zouden tot gevolg moeten hebben dat elk Zuid-Koreaans huishouden vóór 2020 over een eigen robot beschikt, hoopt het Ministerie van Handel, Industrie en Energie. Een recent onderzoek voorspelde dat het gebruik van robots voor medische ingrepen tegen 2018 'routinematig' zal zijn.

Het Charter moet, net als de fameuze Wetten van de Robotica van sf-auteur Isaac Asimov, in elk geval zorgen dat mensen controle over robots houden. Het is wel te hopen dat de opstellers ook naar The Animatrix hebben gekeken, want daarin wordt uitgelegd dat juist die 'vermeende' superioriteit voor de robots reden was om heibel te schoppen. Niet alleen de lusten, maar ook de lasten van robots horen thuis bij de menselijke eigenaar, en daarom moet misbruik - bijvoorbeeld een door robots uitgevoerde bankoverval - op voorhand buiten de wet geplaatst worden. Ook meer eigentijdse problemen worden overigens aangepakt: zo zou de in een robot opgeslagen data een beschermde status moeten krijgen.

Er zijn talloze scenario's en problemen denkbaar waar het Charter een oplossing voor zou kunnen moeten bieden, al was het niet helemaal duidelijk wat minister Hye-Young Park bedoelde toen ze, helaas zonder verdere toelichting, zei: 'Stel je eens voor wat er gebeurt als mensen een robot als hun vrouw gaan behandelen!' Dat de interactie met robots in de snel vergrijzende Zuid-Koreaanse samenleving verslavend kan werken en problemen als vereenzaming in de hand kan werken, behoeft daarentegen weinig toelichting. Om adequaat op dergelijke problemen te kunnen reageren werkt ook het European Robotics Research Network aan een vergelijkbare set regels. 'De 21e eeuw zal ons voor het eerst met niet-menselijke intelligentie in contact brengen - die van robots', was in een toelichting daarop te lezen. In een Brits rapport werd onlangs zelfs beweerd dat robots binnen vijftig jaar zelfbeschikkingsrecht zouden kunnen eisen, maar zelfs als 'toasters with an attitude' toekomstmuziek blijven, is de robotica in diverse opzichten vergelijkbaar met omstreden technische vernieuwingen als genetische manipulatie en kernenergie. 'De introductie van robots zal dan ook gepaard gaan met een ruime hoeveelheid ethische, sociale en economische problemen', schreef de ERRN al.