Artemis II-missie vliegt langs achterkant maan en verbreekt afstandsrecord

De Artemis II-missie heeft afgelopen nacht de achterkant van de maan gepasseerd, waarmee het doel van de missie is bereikt. Daarbij werd het afstandsrecord voor menselijke ruimtevluchten verbroken. Dat record stond op 400.171 kilometer.

De astronauten vlogen zeven uur lang langs het oppervlak van de maan, schrijft NASA. Daarbij hebben ze landschapselementen gefotografeerd en beschreven. Het gaat onder meer om oude lavastromen, kraters en scheuren. Daarbij keken ze ook naar verschillen in kleuren, helderheid en texturen, wat wetenschappers meer aanwijzingen moet geven over de samenstelling van het maanoppervlak.

Tijdens de vlucht zagen de astronauten hoe de aarde achter de horizon van de maan verdween en weer opkwam aan de andere kant van de maan. De astronauten zagen ook een zonsverduistering, toen de maan tussen de zon en het ruimtevaartuig kwam. Daardoor konden de astronauten zeldzame verschijnselen zien, zoals zes lichtflitsen veroorzaakt door meteoroïden die neerslaan op de maan.

Bij de vlucht vlogen de astronauten verder dan 400.171 kilometer, waardoor het afstandsrecord van de Apollo 13-missie uit 1972 is verbroken. Uiteindelijk kwamen de astronauten 406.771 kilometer ver.

De Artemis II-missie is nu over de helft. Naar verwachting landen de astronauten in de nacht van vrijdag op zaterdag in zee in de buurt van San Diego. De missie werd vorige week gelanceerd. De missie is een opmaat naar een maanlanding, die in 2028 moet plaatsvinden.

De Artemis II-crew met van links naar rechts: Canadees Jeremy Hansen en de Amerikanen Christina Koch, Reid Wiseman en Victor Glover.

Reacties (142)

[roel0]

Wat jammer dat de flyby zo slecht live in beeld werd gebracht.

Ik snap dat tijdens de missie, de camera's binnen meer bandwith krijgen. Echter kan je de bandwith verdeling toch een beetje dynamisch maken?

[Carn82]

Zoals praktisch bijna alles in de ruimtevaart gaat het om keuzes.

(edit: even misbruik maken van mijn post om mensen naar de laatste fotos te verwijzen: https://images.nasa.gov/ ! )

The headline data rate for O2O is 260 Mbps downlink. This is enough, as project manager Steve Horowitz has confirmed, to transmit 4K video from the Moon. However it is very much a peak figure. The nominal operating rate is 80 Mbps, and the planned concept of operations specifies a minimum of one hour of laser link per day throughout the mission.

Even at that constrained schedule, the numbers are striking: using one hour of laser link per day, Orion can downlink around 36 GB of data — roughly six times what the DSN's S-band connection would manage in the same period. The uplink rate, for commands and data sent from Earth to Orion, meanwhile, is up to 20 Mbps.

As of April 4, way before lunar turnaround, NASA confirmed that over 100 GB of data has been transmitted via O2O. And yes, the Hello World picture was part of that data.

Orion carries two distinct camera systems, and they feed into the broadcast pipeline in very different ways. The fixed camera system — 11 internal and external cameras supplied by Redwire Corporation — records 4K video and 12 MP stills, and is designed for continuous streaming of both the spacecraft interior and exterior. These are the cameras most likely to be the source of any live video transmitted via O2O to the ground and onward to the public.

The Nikon D5 handheld cameras used by the crew are a different matter. Video from the D5s can be routed through Orion's onboard ZCube encoder, a Z3 Technology unit that accepts 3G-SDI input at up to 60 frames per second and encodes to H.265 or H.264 before packetising the output over Ethernet. That Ethernet stream is what feeds into the O2O pipeline.

However, NASA's own Orion Imagery Working Group planning document recommends keeping D5 in-flight video downlinks to 1080p or 720p. Large 4K and UHD files from the D5s will most likely wait for physical retrieval after splashdown. NASA is looking at 4K D5 footage, and presumably 4K Z9 footage now as well as one snuck onboard at the last moment, to be a post-mission asset, not a live broadcast source.

Crucially, what NASA has actually specified for real-time video over O2O is more conservative than the 4K capability figure suggests. The official operations concept confirms that O2O will be used to provide real-time SD and HD video to mission control, not 4K. The system is capable of 4K at peak throughput, but that bandwidth is shared across all mission data: telemetry, flight plans, scientific data, file transfers, and voice. In practice, live video over O2O means HD at best during normal operations, with true 4K content more likely to return to Earth on CompactFlash cards after splashdown.

NASA has confirmed that for Artemis II, data arriving from Orion will be compressed after it reaches Earth to manage the volume of information, with priority given to crew voice communications and mission-critical data. Image and video quality will take the hit. Future Artemis missions will upgrade those ground processing systems, with NASA explicitly citing improved image and video clarity as a goal. But for this flight, the compression pipeline is another layer between O2O's raw capability and what any viewer eventually sees.

https://www.redsharknews....o-laser-communications-4k

----

Edit: als ik dit artikel mag geloven is O2O ook niet continu in gebruik en zal een deel van het dataverkeer via het bestaande Deep Space Network lopen; wat qua bandbreedte in verhouding nog veel beperkter is.

[Reactie gewijzigd door Carn82 op 7 april 2026 15:43]

[Archcry]

Wellicht komen er nog betere beelden beschikbaar die on-board opgeslagen zijn bij terugkeer op aarde. Dat kan ook wel de afweging geweest zijn, meer bandwidth voor de bemanning op dit "cruciale" moment en achteraf hoge resolutie beelden van de maan.

[Reactie gewijzigd door Archcry op 7 april 2026 08:18]

[Sniffels]

Je hoorde in de live broadcast dat ze allemaal aparte genummerde sd kaarten hadden voor bepaalde tijden en onderwerpen. dus dat komt wel goed hopelijk.

[gooos]

Mag toch hopen dat ze die al beginnen veilig te stellen voordat ze bij de aarde terug zijn op aarde. Wel zo fijn om wel de beelden binnen te hebben in het geval er (laten we hopen van niet) iets mis gaat met de terugkeer of landing.

[Carn82]

Deel van de data wordt tijdens de missie teruggestuurd, maar het meeste 4K-materiaal pas bij terugkomst.

[Carn82]

Die zijn en komen er zeker. Maar het gros waarschijnlijk pas bij terugkeer

[loekf2]

Viel mij ook op vanmorgen, ik zie op X clips van de flypass, maar zelfs op de NASA websit (https://www.nasa.gov/gallery/journey-to-the-moon/) ontbreken foto's. Ik zie een foto van de maan, maar die is voor de fly pass genomen vanaf afstand. Een vliegende pot Nutella in beeld kon er dan weer wel af.

[Carn82]

https://images.nasa.gov/ de keuze is reuze

[Freakiebeakie]

Ja ik ben een paar keer wezen kijken maar vond het erg teleurstellend.

[Alex3]

Een vliegende pot Nutella in beeld kon er dan weer wel af.

Dat zie je overal waar toeristen komen.

[N3vS]

Ze vertelde in de livestream dat de video's beperkt bandbreedte hebben, omdat ander verkeer voorrang krijgt op de verbinding, zoals informatie en data over life-support systemen enzo.

[michelr]

"Artemis II-missie vliegt langs achterkant maan en verbreekt afstandsrecord!"
Tweakers: Jammer van de verslaggeving.
Het is geen media-event zoals SpaceX of Bezos' penisraket. Je kan nagenoeg continu naar een livestream die in HD zo je huiskamer binnenkomt te kijken. Vroeger (opa vertelt) moest je het doen met een zwart-wit blokkerig beeld met ruis doen, en high-res shots zag je pas nadat men weer thuis was. Jullie zijn verwend geraakt

[Reactie gewijzigd door michelr op 7 april 2026 10:26]

[boner]

Niet iedereen weet het maar in de tijd van Apollo werden door fysieke camera's de beelden van de lancering gemaakt. Die camera's vlogen mee en pas later werden de beelden uitgezonden. Nu denken een heleboel mensen dat het 'live' beelden waren tijdens de lancering. Kijk maar eens naar dit filmpje. Dat is met een klassieke filmrol opgenomen en pas vrijgegeven nadat de astonauten terug op aarde waren en het filmpje ontwikkeld was.

YouTube: How NASA Will Build A City On The Moon

[3raser]

Elders las ik over 4 impact flashes die gezien zouden zijn. Hoe dan ook best beangstigend dat een eventuele basis op de maan bloot wordt gesteld aan zo'n hoge hoeveelheid aan meteorieten. Dan zijn we toch blij met onze atmosfeer hier op aarde.

[deknegt]

Het gevaar haal je nooit helemaal weg, maar de gevaren worden wel geminimaliseerd door een paar pertinente keuzes die er (hoogst)waarschijnlijk gemaakt worden.

- De maan staat vast in opzichte naar de aarde, en een basis word in het belang van communicatie naar de aarde gericht. Door de spelende zwaartekrachten worden ruimtegevaren afgeschoten naar of de aarde, terug de ruimte in, of klapt (hard) tegen de 'achterkant' van de maan aan.

- Een enige basis word waarschijnlijk dichter op de polen gezet, omdat hier de kans op het vinden van ijs het grootste is voor het vervaardigen van water(stof) voor continue bezetting. Het zonnestelsel heeft het voordeel dat de meeste objecten op hetzelfde vlak circuleren als de aarde. Dit klinkt misschien niets, maar betekent wel dat het grootste gros aan ruimteobjecten inslaan rond de evenaren van andere ruimteobjecten zoals de aarde als de maan. De kans is er natuurlijk altijd dat er iets naar de polen gaat, maar dan heb je nog steeds het grootste verschil.

- De maan is een best grote knakker, de kans dat een dodelijk stuk ruimtesteen precies bij de Shackleton Krater (de waarschijnlijke keus voor een basis) valt, en bij die 21km grote krater precies op de plek waar een basis staat inslaat, dan heb je wel astronomisch veel pech gehad.

Zeg nooit nooit, maar NASA doet zijn best om elke astronaut weer terug naar huis te krijgen, want om het een beetje cynisch aan te kleden zijn dode astronauten slecht voor de PR.

[jeroen3]

Uh, de maan heeft een nacht van twee weken, dus je zit met je basis steeds twee weken "aan de donkere kant".

[svenk91]

Met de donkere kant van de maan wordt normaliter verwezen naar het deel dat nooit van de aarde te zien is (en dus nooit zonlicht krijgt gereflecteerd van de aarde).

[Universal Creations]

Maar wel licht van de zon krijgt zonder dat de Aarde er tussen staat. Dus "Dark side of the Moon" is gewoon een foute benaming en mogelijk nog uit een tijd dat we niet beter wisten.

[WeeDzi]

we wisten wel beter maar het is gewoon te letterlijk vertaald naar het nederlands. Maar zelfs in het engels was het dubbelzinning. daarom heeft men het in wetenschappelijke kringen over far en near side.

[svenk91]

Het is dan ook een poëtische naam, niet een wetenschappelijke naam.

Lange tijd waren we ‘in het donker’ over wat zich daar bevond.

[Rrob]

Wat een ophef... In 1968 konden we na ca. 20 jaar ruimtevaart mensen om de maan heen sturen. In 2026 kunnen we ze na ca. 80 jaar ruimtevaart een paar procent verder krijgen.

Dat eerste was een prestatie en dat tweede is marketing.

[Vagax]

Dan vat je het gehele project niet, Artemis is een langer project om uiteindelijk een permanente basis op te zetten op de maan, Artemis II is een systeem validatie om risico op Artemis III+ te verminderen, Artemis III+ heeft als doel om uiteindelijk weer te landen op de maan en iets permanente op te zetten, deels als forwarding base naar uiteindelijk Mars.

[Saekerhett]

Volgens de NOS, RTL en andere bronnen was de recordafstand 406.773 kilometer.

Daarnaast was de Apollo 13-missie in 1970, niet in 1972...

[lenwar]

De laatste Apollo-missie die uitgevoerd was (Apollo 17), was ik 1972, dus mogelijk heeft de redacteur hier een vergissing in gemaakt.

De afstandsbronnen variëren sowieso. Op Wikipedia hebben ze het over 406780 km

Ik vraag me eigenlijk nu ook af, vanaf waar ze meten. De aarde is tenslotte geen perfecte ‘bol’, maar een grillige ‘ei-vorm’ (een ellipsoïde met een afwijking van ongeveer 22km). En met dat gegeven heb je al snel kleine afwijkingen met metingen.

[Olaf van der Spek]

Ik vraag me eigenlijk nu ook af, vanaf waar ze meten.

De km-teller op het dashboard?

[ralph t]

Meten vanaf het middenpunt van de aarde zou wel het meest eenduidig zijn.

[lenwar]

Dus voordat ze vertrokken zijn, zijn ze dus ergens tussen de 6.378km (gemeten vanaf de evenaar) en 6.356km (gemeten van de polen) Dat is makkelijk scoren

[ralph t]

Dat schiet wel lekker op ja.

Maar goed, bij de onderlinge afstand tussen lichamen in de ruimte, bijvoorbeeld aarde - maan, wordt ook altijd de afstand tussen de middenpunten gebruikt. Vandaar dat dit me logisch lijkt.

[Ricco02]

Maar waar is het middenpunt van de aarde als die niet precies rond is? Dan krijg je die discussie weer.

Maar goed, zelfs met die afwijkingen zijn ze verder dan ooit gekomen. Heel knap.

[lenwar]

Nee hoor, daar is dan geen discussie over. Daar zijn wiskundigen het prima over eens Het is hooguit moeilijk om te berekenen. En in de praktijk waarschijnlijk weinig zinvol om het heel precies te doen. Op een bepaald moment is 'ongeveer' goed genoeg, en als iedereen het eens is met die 'ongeveer', dan houd je dat aan als standaard.

Zelfde met bijvoorbeeld de jaartellingen wereldwijd. 'Onze jaartelling' is gebaseerd op de geboorte van Jesus Christus, maar er is zoveel jaar geleden bepaald dat we er eigenlijk een x-aantal jaar naast zitten. Het jaartal zelf is nu een ding, en de bron ervan is, vanuit dat aspect, eigenlijk niet meer van belang.

En fun fact: Er zijn landen waar ze in de geschiedenis een aantal dagen/maanden hebben overgeslagen, of denk aan 'tijdelijke tijdzonewijzigingen' (Het VK was tijdens de tweede wereldoorlog op GMT+2, zodat ze beter met het vaste land kunnen communiceren.), of dat sommigen landen een paar weken hebben overslagen, tijdens de overgang van Juliaanse kalender naar de Gregoriaanse kalender, enz . Maar goed ik dwaal af

[Ricco02]

Tuurlijk is daar nog altijd discussie over. De één zal als argument aanvoeren dat het geografische middelpunt van de aarde het ware middelpunt is, terwijl een ander juist het zwaartekrachtsmiddelpunt als het echte middelpunt beschouwt.

[CivLord]

De Aarde is niet precies rond, maar komt daar wel heel erg in de buurt.

Wanneer de Aarde zo groot zou zijn als een biljartbal, dan zijn de afwijkingen t.o,v. een perfecte bol kleiner dan van een echte biljratbal.
Wanneer de Aarde zo groot zou zijn als een karrewiel, dan is de atmosfeer ongeveer even dik als een vloeitje.

[Alex3]

Misschien hebben ze in 1970 vanaf het oppervlak gemeten en nu vanaf het middelpunt; dat verklaart ook bijna het verschil van 6600 km. Daarnaast neemt de afstand van de maan in de loop van de tijd toe. De NASA gebruikt intern SI, maar voor het Amerikaanse publiek wordt het naar mijlen omgerekend, en dat rekenen we hier dan weer terug naar kilometers. Als je niet steeds precies dezelfde factor gebruikt (b.v. 1,6 in plaats van 1,609344) krijg je ook al verschillen.

[lenwar]

Daarnaast neemt de afstand van de maan in de loop van de tijd toe.

Is dat zo? Ik had in m'n hoofd zitten dat de baan van de maan om de Aarde niet perfect rond is (dus dat hij in een ovaal/ei-vorm om de Aarde heen draait. (wat het verschil van het optische formaat van de maan verklaart.) Of bedoel je het anders?

[Alex3]

Door de getijdenwerking neemt de afstand toe. Overigens is geen enkele baan perfect rond maar ovaal.

[gmafs]

Door de getijdenwerking neemt de afstand elk jaar met 3,8 cm toe (dit weten we dankzij de laserreflectoren die mbv de Apollo-missies op de maan zijn geplaatst). Sinds de laatste vlucht van Apollo 17 in 1972 is de afstand Aarde-|Maan dus met circa 2 meter toegenomen (54 × 3,8 cm = 205,2cm).

Verwaarloosbaar dus voor de vraag of dat meespeelt voor het feit dat ze verder weg waren dan ooit

[lenwar]

Wikipedia: Vorm van de Aarde

Vanwege de afplatting van de Aarde is de bolvorm echter niet ideaal. Deze afplatting wordt veroorzaakt door de rotatie van de Aarde en betekent in de praktijk dat de straal van de Aarde bij de polen ongeveer 21 km kleiner is dan bij de evenaar, te weinig om vanuit de ruimte te kunnen zien

Nee, ik heb er geen foto's van, en ik denk dat die zullen ook niet bestaan, aangezien het 'te miniem' is. Volgens Wikipedia is er een verschil van ongeveer 21km tussen de polen en de evenaar. Op een 'gemiddelde straal' van 6370km is dat niet makkelijk te zien.

Maar voor bovenstaande discussie waar het verschil over een paar km gaat, kan dat dus een relevant verschil worden

[MSalters]

Prima te zien dus. Op een 4K video is 1 pixel 1.5 km dus 21 km is 14 pixels.

[lenwar]

Dus als ik met m'n 4k camera in m'n achtertuin film, is één pixel 1.5km? Ik denk niet dat het zo werkt

We hebben het hier over 'De Aarde' hè?. Die is sowieso grillig (bergen/dalen/oceanen en heeft een atmosfeer (dus niet 'haarscherp' op beeld).

[MSalters]

Context is hier de aarde vanaf de maan. Niet vanuit jouw achtertuin.

Een 8km berg is dus zichtbaar op de horizon, maar de bulk van de horizon is geen berg. Er is doorgaans veel zee.

[lenwar]

Ah, helder

Maar dan nog. Ik maak nu even de aanname dat je dan met een telelens 'precies heel de Aarde' in beeld neemt, zonder marge. (als je een groothoeklens pakt (gechargeerd), dan is de Aarde een klein stipje en dan is heel je 4k-beeld met 'leeg' gevuld (of in elk geval 'niet-Aarde').

4k is breedbeeld met 3840x2160. Ik neem getallen van deze Wikipedia pagina:
Wikipedia: Aarde (planeet)

Met de aanname dat de diameter over de polen het 'kleinst' is (kleinste straal), houden we de camera schuin, zodat er zoveel mogelijk 2160 pixels de Aarde in beeld heeft (dus effectief staat de aarde 'recht in beeld, met de noordpool aan de bovenkant van het beeld, en de zuidpool dus aan de onderkant.) (We pakken niet de 3840, anders valt een derde van de Aarde van het beeld af). De Aarde heeft daar een diameter van 12714 kilometer (aldus Wikipedia). Dat is 12714 kilometer / 2160 pixel = 5,886111111 kilometer per pixel.

De diameter over de evenaar (waar de Aarde het breedst zou moeten zijn) is 12756 kilometer (aldus Wikipedia). Dat is dan dus 12756 kilometer / 5,886111111 kilometer per pixel = 2167,135 pixels. Dat verschil is dan dus ongeveer iets minder als 7 pixels verschil. 3,5 links en 3,5 rechts. Dus inderdaad, in theorie te zien, maar als we nog rekening houden met atmosferische verstoringen, oceanen, bergen, stormen, enz, enz, denk ik dat het in de praktijk onzichtbaar is op een zinvolle manier.:)

[MSalters]

Oh, je kunt makkelijk tot op een fractie van een pixel meten. Je doet een curve fit op de omtrek en die is duizenden pixels lang. Al die ruis middelt uit.

[lenwar]

Succes daarmee 😄

[gooos]

"Dat record stond op 400.171 kilometer."

De huidige afstand wordt 1x in het artikel genoemd, het vorige record 2x.

[Saekerhett]

Nee, lezen: "Uiteindelijk kwamen de astronauten 406.771 kilometer ver".
Dat klopt dus niet, dat moet 406.773 kilometer zijn.

[svane]

Dat klopt dus niet, dat moet 406.773 kilometer zijn.

Hoe weet je dat NOS / RTL er niet naast zit?

Tweakers linkt naar NASA zelf als bron, en daar staat:

Two minutes later, the crew reached the mission’s maximum distance from Earth at 252,756 miles, setting a new record for human spaceflight.

Omgerekend 406.771 km. Al is op deze schaal een marge van 2km natuurlijk überhaupt niet heel relevant.

Die 1972 is wel duidelijk fout, dat zou je eventueel hier kunnen aangeven (of via de 'feedback' knop bovenaan.

[curkey]

https://www.flickr.com/photos/nasa2explore/with/55186902076

Het nasa account op Flickr met de foto's van Artemis

[Turanmegil]

Voor de liefhebbers was er ook nog een mooi moment waarbij ze een krater vernoemen naar de overleden vrouw van een van de astronauten: YouTube: Artemis II crew names moon crater after late wife of astronaut Reid Wiseman

[ArnoldVNL]

4 astronauten en een cameraman?

[Benedykt]

Hoe kan je op Tweakers zitten en nog nooit van een camera mount gehoord hebben?

[aveenhuysen]

Na 50 jaar vliegen we achter de maan langs. Leuk, maar we hadden toch al lang een maanbasis moeten hebben. We hebben al op de maan gelopen en gereden. Duurt allemaal erg lang zo. Over 50 jaar weer eens kijken of er wat gebouwd is :-)

[Vagax]

Dan verbaasd het je nog altijd hoeveel ontkenners er zelfs op Tweakers zijn over dit soort dingen, in de jaren 70 had je natuurlijk ook vol de attentie dat de maanlanding verzonnen was maar anno het desinformatie tijdperk van 2026 hebben we het nog altijd, niet zo gek ook aangezien de naam.

Zie vooral mensen die niet geloven over dat ze in 4K kunnen streamen en zelfs daar zijn gewoon artikelen over

[Reactie gewijzigd door Vagax op 7 april 2026 13:33]

[Kimbo72]

Genoeg bewijzen dat ze er zijn geweest, zelfs foto's van de landingsplek en sporen van de auto.

[Vagax]

Helaas genoeg mensen die daar niks van aantrekken en dat ook allemaal als nep zien. Valt moeilijk te winnen als iemands mening van waarheid anders is dan die van de rest.

[Kimbo72]

Tja dat soort mensen weten niet beter, leven in een andere wereld.

[trackah123]

Nu nog landen op de achterkant.

Gek genoeg heb ik weinig met raketten en propulsie ervan. Maar als het gaat om exotische propulsie, denk bijv aan de theoretische "Alcubierre Drive", Ionenstuwraketten (elektrische voortstuwing) en zelfs de conspiracy theorieën over UFO's met anti-zwaartekracht dmv elektromagnetisch veld en een soort kern die heel krachtig is (kracht van een ster door het gebruikt exotische materialen of negatieve materie) met een soort frictieloze bubbel eromheen die licht buigt en ruimtetijd vervormt vind ik fascinerende dingen. Dus je gaat dan niet van A naar B, maar je "surft" de ruimte zelf of je trekt zegmaar B naar A, net als een trekpondje op een rivier.

Ik snap wat dat betreft niet dat ze nog steeds met "ouderwetse raketten rommelen" ipv serieuze nieuwe propulsies proberen uit te vinden.

[MSalters]

"In plaats van"?

We doen beiden. Onze exotische deeltjes fabriek is CERN. Alleen, al de nieuwe deeltjes die we daar vinden blijken zich alsnog aan de hoofdregels te houden. Zwaartekracht blijft hetzelfde.

[Jonataurus]

Een hoop van de "nieuwe propulsies" die je noemt zijn helaas niet mogelijk. ion / elektrische propulsie bestaat maar de thrust is te laag om ermee van de aarde te komen. Het kan dus alleen gebruikt worden als je al in orbit bent. Verder is nucleare propulsie ook mogelijk en heeft meer thrust. Maar daarmee stoot je radioactief materiaal uit. Dus ook die kan je niet gebruiken in de atmospheer.

[Kimbo72]

Volgens mij gaat China dit doen.