Het Nederlandse demissionaire kabinet heeft zijn visie op generatieve AI in Nederland gepresenteerd. Zo moet de kunstmatige intelligentie veilig en rechtvaardig worden ontwikkeld en toegepast, en moet deze het menselijk welzijn dienen.
De overheidsbrede visie op generatieve AI draait om vier uitgangspunten, waaronder dat generatieve AI op een veilige en rechtvaardige manier wordt ontwikkeld en toegepast, en dat de kunstmatige intelligentie het menselijk welzijn en de menselijke autonomie dienen. De AI moet ook bijdragen aan duurzaamheid en de Nederlandse welvaart. Het kabinet ontwikkelde deze visie vanwege de mogelijke positieve als negatieve effecten die AI kan hebben. "Dit benadrukt het belang van regie", schrijft de regering, vandaar dat deze 'waardengedreven benadering' is bedacht.
Volgens het demissionaire kabinet heeft Nederland met deze aanpak 'de kans om een leidende rol te spelen in Nederland en op wereldniveau'. Daarom wil de regering inzetten op het ontwikkelen en toepassen van nieuwe generaties generatieve AI met Nederlandse en Europese partners. Deze nieuwe vormen van AI moeten 'zo open mogelijk en geschoeid zijn op publieke waarden en grondrechten'. Daarnaast wil de regering op nationaal en internationaal niveau inzetten op nieuwe regulering en stimulering van generatieve AI. Tegelijkertijd moet het bewustzijn van en kennis over de AI-vorm in de samenleving worden vergroot, om ervoor te zorgen dat 'iedereen de vruchten ervan kan plukken en tegelijkertijd weerbaar is als het gaat om de risico's'.
Zes actielijnen
De vier uitgangspunten worden omgezet in zes actielijnen, waarvan een deel al loopt. Zo wil de regering actief samenwerken met inwoners, bedrijven 'en professionals' bij het ontwikkelen van generatieve AI. De regering denkt ook aan het gebruiken van de kunstmatige intelligentie als ondersteuning bij de communicatie met burgers, om deze communicatie duidelijker en inclusiever te maken. De regering spreekt daarbij over generatieve-AI-pilots om de overheidsdienstverlening te verbeteren.
Een andere actielijn is het volgen van de ontwikkelingen op generatieve kunstmatige intelligentie, waarbij het kabinet denkt aan een AI-adviesorgaan en een monitor. Met een kennispunt generatieve AI wil het kabinet weer informatie over het gebruik van de kunstmatige intelligentie kunnen delen met andere overheidsorganisaties. Daarnaast wil het de Sociaal-Economische Raad vragen onderzoek te doen naar de impact van kunstmatige intelligentie op de arbeidsproductiviteit, kwantiteit en kwaliteit van werk.
GPT-NL en een nationaal AI-testfaciliteit
Bij de visie verwijst het kabinet ook naar GPT-NL, een large language model waar de Nederlandse overheid eerder 13,5 miljoen euro voor uittrok. Dit taalmodel zou de maatschappelijke, juridische en ethische waarden van Europa en Nederland beter nastreven dan concurrerende taalmodellen uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Naast GPT-NL onderzoekt het kabinet de mogelijkheid tot een publieke, nationale AI-testfaciliteit waar generatieve AI verantwoord kan worden getest.
Alexandra van Huffelen, demissionair staatssecretaris Digitalisering en coördinerend bewindspersoon bij het ontwikkelen van de visie, verwijst bij publicatie van de visie naar een onderzoek van het IMF waarin staat dat mogelijk zestig procent van de banen door AI wordt getroffen. "Bestaanszekerheid in Nederland willen we niet alleen overlaten aan grote techbedrijven. Dit vraagt daarom om een overheid die ambitie en visie heeft, gebaseerd op publieke waarden en onze doelen: iedereen kan meedoen in het digitale tijdperk, iedereen kan de digitale wereld vertrouwen en iedereen heeft regie op het digitale leven. Door nu te bepalen waar we voor staan, houden we grip in de toekomst."