Jaaroverzicht: Ontwikkelingen in besturingssystemenland

Windows

Begin februari lanceerde Microsoft het langverwachte Windows Vista voor de consument. Drie maanden eerder, in november 2006, konden bedrijven het nieuwe besturingssysteem al in gebruik nemen, maar de 'echte' lancering vond dus pas in 2007 plaats. De eerste verkoopresultaten bleven achter ten opzichte van de eerste verkoopweek van Windows XP - het besturingssysteem dat door Vista vergeten moest worden - maar uiteindelijk zijn, in ieder geval volgens Microsoft, de verkoopcijfers van Vista niet tegengevallen, hoewel onderzoeksbedrijven die mening niet helemaal delen.

De verkoopcijfers zijn voor een echte tweaker niet interessant, bij hem gaat het natuurlijk vooral over de technische mogelijkheden van een nieuw besturingssysteem. Vista laat wat dat betreft de gebruiker niet in de steek. De nieuwe grafische interface die gebruikmaakt van de aanwezige 3d-hardware zorgde ervoor dat de grafische presentatie van het nieuwe besturingssysteem uit Redmond een stuk verbeterd was ten opzichte van zijn voorganger. Ook op beveiligingsgebied betekende de introductie van Vista een belangrijke verbetering. Gewone gebruikers werken bijvoorbeeld standaard niet meer als administrator, waardoor kwaadwillende programma's niet zonder meer het hele systeem om zeep kunnen helpen.

Een andere interessante toevoeging in Vista, waar nog niet erg veel systemen gebruik van maken, staat bekend onder de naam ReadyDrive en ReadyBoost. Hiermee zou het besturingssysteem gebruikmaken van in computersystemen aanwezig flashgeheugen om bepaalde gegevens te cachen, zodat deze sneller beschikbaar zijn. Nog niet veel laptop- en computerfabrikanten voorzien hun systemen van hardware die hier op is voorbereid, maar verwacht kan worden dat dit op termijn nog wel gaat verbeteren. Zo liet Samsung in juli weten een 4GB grote ssd-schijf op de markt te brengen die speciaal voor deze feature van Vista is ontwikkeld.

Helaas waren er voor de snelle overstapper naar Vista enkele problemen te overwinnen. Voornamelijk drivers van hardware lieten op zich wachten, en sommige fabrikanten, zoals nVidia die problemen met de driverontwikkeling onderschatte, en ook Creative, hadden moeite om Vista-drivers op tijd gereed te krijgen. De Consumentenbond liet ook van zich horen en oordeelde dat Vista geen volwaardige vervanger is van Windows XP.

Ondanks de introductie van Vista is Windows XP ook bij Microsoft nog niet helemaal in de vergetelheid geraakt. In september maakte de softwaregigant bekend dat Windows XP langer verkrijgbaar zal blijven en pas eind juni 2008 uit de winkelschappen zal verdwijnen. Bovendien werd in de laatste maand van 2007 de eerste bètaversie van Service Pack 3 voor Windows XP vrijgegeven, dat het oudere besturingssysteem voorziet van beveiligingsupdates en verbeterde tools voor netwerkbeheerders.

Ook over de toekomst na Vista wordt al nagedacht bij Microsoft. In juli werd bekend dat de opvolger van Vista, nu nog bekend onder de codenaam Vienna, een 'cloud'-besturingssysteem in zal gaan houden, wat betekent dat het erg modulair is opgebouwd en gebruik zal gaan maken van webcomponenten. Wanneer deze nieuwe Windows-versie beschikbaar zal zijn is erg onzeker, maar volgens berichten uit begin 2007 kon worden opgemaakt dat Vienna ergens in 2009 verwacht kan worden. Deze nieuwe versie van Windows zal verder voorzien zijn van geïntegreerde virtuele machines waarin programma's gaan draaien die voor oudere Windows-versies zijn geschreven.

Apple richt zijn pijlen in zijn marketingcampagnes volledig op Vista om te benadrukken hoe superieur zijn eigen besturingssysteem wel is in vergelijking met het oogappeltje van Microsoft.

Wat betreft releasedatum wist Apple Microsoft dan ook goed te imiteren door de release van Leopard een aantal keer uit te stellen. In eerste instantie zou het besturingssysteem nog begin 2007 beschikbaar zijn, maar in april werd bekend dat we Leopard niet vóór oktober hoefden te verwachten. De redenen voor het uitstel waren volgens de officiële lezing de iPhone, maar volgens andere bronnen zou de release uitgesteld zijn vanwege Vista-ondersteuning.


Op 26 oktober was het dan zo ver: Apple gaf Leopard vrij. De meeste nieuwe features van het nieuwe Apple-besturingssysteem waren al bekend en er waren weinig nieuwe verrassingen te bespeuren na de daadwerkelijke introductie. Opvallend waren de nieuwe gebruikersinterface die meer eenheid op de desktop met zich mee moet brengen, een nieuw backupssysteem, virtuele desktops en verbeteringen aan spotlight, Mail, iCal en de adressenapplicatie.

Ook heeft Apple een goed voorbeeld genomen aan Microsoft wat betreft het enthousiast zijn over de verkoopcijfers. In het eerste weekend na de release van Leopard zijn er volgens Apple namelijk twee miljoen exemplaren verkocht, waarmee Leopard volgens Apple de 'meest succesvolle OS-release uit zijn geschiedenis' is.

Helaas voor Apple kent ook Leopard zijn problemen. Diverse bugs en onhebbelijkheden zorgen voor kleine en grotere problemen. Een van de kritiekpunten vanuit de ontwikkelaarshoek was het ontbreken van Java 6 in het nieuwe besturingssysteemen. Inmiddels is de eerste update van het nieuwe besturingssysteem al vrijgegeven om een aantal problemen verhelpen, zoals een te strenge firewall en bugs in applicaties zoals Mail, iCall en Spotlight. Apple-bezitters die nog niet de overstap naar de nieuwste versie van Mac OS X durfden te wagen, werden geconfronteerd met een verminderde functionaliteit, aangezien de bètaversie van Boot Camp niet meer ondersteund wordt op Mac OS X Tiger.

Naast Microsoft en Apple is er nog een flinke groep bedrijven die besturingssystemen produceren op basis van de Linux-kernel. In 2007 waren de belangrijkste spelers op dit gebied Red Hat, Novell en Canonical voor desktopbesturingssystemen. Naast de 'losse' Linux-distributies kwamen het afgelopen jaar ook de nodige organisaties en bedrijven met een kant-en-klaar concept bestaande uit hardware met daarop een Linux-distributie.

Wellicht het bekendste voorbeeld hiervan is de XO-laptop, die is ontwikkeld in het kader van het One Laptop Per Child-project. Deze energiezuinige laptop gebruikt een Linux-distributie die is gebaseerd op het Fedora-project en grotendeels wordt ontwikkeld door Red Hat. In februari werd bekend dat een miljoen exemplaren van de laptop zouden zijn verkocht, maar later werd dit bijgesteld naar slechts honderdduizend exemplaren. Tegen het eind van dit jaar werd bekend dat de XO-laptop ook door gewone consumenten kon worden gekocht, waarbij de prijs vierhonderd dollar zou bedragen en waarbij ook een OLPC-systeem werd gedoneerd aan een kind in een ontwikkelingsland.

Naast de XO-laptop zijn er ook diverse andere fabrikanten die energiezuinige Linux-systemen op de markt brachten, zoals bijvoorbeeld het bedrijf Zonbu dat een Linux-desktopsysteem op de markt bracht dat werkt op een aangepaste Gentoo-distributie.

De 'traditionele' Linux-distributeurs lieten uiteraard ook van zich horen gedurende het afgelopen jaar. Ook in 2007 was Ubuntu waarschijnlijk het meest in het nieuws wanneer het gaat over Linux voor op desktopsystemen. In april werd Feisty Fawn, met versienummer 7.04, uitgebracht gevolgd door versie 7.10 met de naam 'Gutsy Gibbon' in oktober. Vooral deze laatste versie was interessant dankzij de standaard ondersteuning van 3d-versnelling op de desktop, waardoor de grafische presentatie van een gemiddelde Ubuntu-desktop zich beter kon meten met de concurrentie. Om dit laatste beter te laten werken in de toekomst werkt AMD samen met Novell aan opensource-drivers voor zijn ATI-videochips, wat uiteraard positief werd ontvangen in de Linux-gemeenschap.

Naast nieuwe versies van Linux-distributies zijn de belangrijkste nieuwsfeiten op Linux-gebied niet van technische aard. In mei introduceerde Dell namelijk zijn eerste consumentensystemen waarop Linux voorgeïnstalleerd wordt geleverd. Ook concurrent Lenovo is van plan om Linux voorgeïnstalleerd te gaan leveren. Deze ontwikkeling is belangrijk voor het marktaandeel van Linux op de desktop, aangezien het een drempel voor de consument wegneemt.

Een andere belangrijke niet-technische nieuwsfeit in 2007 was de officiële introductie van de derde versie van de General Public License. Deze omstreden opensourcelicentie zal de komende jaren vermoedelijk door een groot aantal opensourceprojecten gebruikt gaan worden. De aanpassingen ten opzichte van zijn voorganger hebben vooral betrekking op patenten, opensourcesoftware die als een webservice wordt aangeboden en een verbod op het gebruik van closed-source firmware in combinatie met opensourcesoftware. Vooral dit laatste punt deed heel wat stof opwaaien, aangezien het ook consequenties heeft voor het gebruik van drm in opensourcesoftware.

Ook werd dit jaar bekend dat in navolging van Novell ook Linspire een patentovereenkomst met Microsoft heeft gesloten en dat Microsoft zijn ooxml-formaat tot standaard wil laten verheffen. De Open Document Foundation - wat overigens geen officiële instantie is - is daar blijkbaar zo van geschrokken dat het de steun voor het ODF-formaat heeft opgezegd om uiteindelijk een nieuw formaat te kunnen ontwikkelen.