Consoleoorlog keert terug: Sony en Microsoft sturen op exclusives

Grote games verschijnen in de regel op verschillende platforms: pc, PlayStation, XBOX, Switch. Dit geldt zelfs voor veel zogeheten firstpartygames, gemaakt door de studio's van console- en platformmakers als Microsoft en Sony. Hierdoor kunnen gamers hun favoriete games – met uitzondering van Nintendo-games – spelen op een platform naar keuze. Daar lijkt nu een einde aan te komen. Vijf tekenen aan de wand dat gameconsoles weer eilanden worden met eigen exclusives.

Vele jaren na de felle consoleoorlogen, gevoerd met meerdere generaties gameconsoles, brak een tijdperk aan van crossplatformgames. Een XBOX-game op Windows was niet ongehoord en zelfs op PlayStations verschenen Microsoft-games. Sony bracht zijn PlayStation-games ook uit voor concurrerende platforms. Soms was er sprake van een 'timed exclusive' en kwam zo'n game wat later uit. De eilanden van gameconsoles vormden samen een archipel.

Dit tijdperk van vrede lijkt nu slechts een interbellum te zijn. Bij Sony zou een terugkeer naar exclusives voor de PlayStation spelen. Bij Microsoft waait een nieuwe wind voor de XBOX. En bij Nintendo zijn er – enkele zeldzame historische uitzonderingen daargelaten – nooit crossplatformgames van die consolemaker zelf geweest.

De nieuwste hint: van Sony

Sony zou dinsdag intern hebben medegedeeld dat het stopt met het uitbrengen van verhalende singleplayergames voor de pc. Deze games komen dan voortaan alleen nog uit voor de PlayStation, waar de consolemaker zo meer de nadruk op legt.

Waarschijnlijk blijven multiplayer- en onlinegames zoals Marathon en Marvel Tōkon nog wel uitkomen op Windows. PS5-games als Saros en Ghost of Yōtei zijn concreet genoemd als titels die door dit nieuwe beleid van Sony niet verschijnen voor pc's.

Volgens de Amerikaanse gamejournalist Jason Schreier viel de verkoop van sommige pc-ports tegen. Deze terugtrekking van het pc-platform kwam eind februari en begin maart al naar voren in nieuwsberichten. De afgelopen weken schrapte PlayStation volgens geruchten al de ontwikkeling van enkele eigen games voor de pc. Nu zou het Japanse bedrijf deze koerswijziging intern hebben medegedeeld.

Twee games van externe ontwikkelaars die door PlayStation worden uitgegeven, staan nog wel gepland om dit jaar uit te komen op de pc. Dit zijn Death Stranding 2 en Kena: Scars of Kosmora. Die laatste game is nog in ontwikkeling en de releasedatum voor de PS5 is nog niet bekend.

De vorige hint: van Microsoft

De verse leiding van Microsofts gamingdivisie laat er geen gras over groeien. XBOX-ceo Asha Sharma liet eind april weten dat het bedrijf een terugkeer naar exclusieve games overweegt. De topvrouw schreef samen met chief content officer Matt Booty in een interne memo dat ze de aanpak voor exclusives opnieuw beoordelen.

"Het model dat ons hier heeft gebracht, zal niet het model zijn dat ons verder brengt", verklaren de twee XBOX-leidinggevenden. Ze noemen daarbij factoren als toegenomen concurrentie en de opkomst van buitenlandse gamestudio's. Sommige van de grootste recente gamehits kwamen van kleine ontwikkelteams of zelfs van individuele gamemakers, schrijven Sharma en Booty.

Net zoals Sony geeft Microsoft via zijn gamingdivisie ook games uit van externe ontwikkelaars. Soms worden succesvolle gamemakers dan ingelijfd. Een voorbeeld daarvan is Playground Games, maker van de Forza Horizon-racegames, waarvan het zesde deel nu net uit is op pc en XBOX. Die franchise van racegames begon ooit op de eerste generatie XBOX als tegenhanger van het bekende Gran Turismo op de PlayStation.

Het nieuwste deel debuteert nu op de twee platforms van Microsoft, maar komt dit jaar nog wel uit op de console van Sony. De datum voor die release is nog onbekend. Begin dit jaar beloofde Microsoft juist duidelijker te zijn over wanneer games uitkomen voor de PS5.

Forza Horizon 6, Japanse stad. Bron: XBOX — Forza Horizon 6

De carrièrehint: van XBOX-veteraan Phil Spencer

Begin dit jaar stapte plots de leiding op van Microsofts gamingdivisie. XBOX-veteraan Phil Spencer ging met pensioen, zo luidde de officiële verklaring. De onverwachte pensionering van de 58-jarige ceo was een veeg teken. Spencer was de gamingtopman die brak met de consoleoorlog en die van XBOX een ecosysteem maakte.

Het gelijktijdige vertrek van zijn rechterhand Sarah Bond versterkte de indruk dat er iets aan de hand was. De 47-jarige techtopvrouw stond te boek als beoogd opvolger van Spencer, als hij ooit zou vertrekken.

In plaats van Bond trad een andere topvrouw aan als nieuwe baas van Microsofts divisie voor games en de XBOX. De opvolger van Spencer is Asha Sharma, voormalig hoofd van de AI-tak bij de techreus, die breekt met elementen van de recente koers van het bedrijf.

De nieuwe ceo voerde al vrij snel opvallende veranderingen door. Dit zijn positief ontvangen stappen als het hernoemen van de bedrijfstak Microsoft Gaming naar XBOX, het afremmen van AI-integratie en recent nog het wijzigen van de naam Xbox in XBOX.

Die laatste wijziging komt uit een recente enquête die Sharma hield onder fans. De stijlverandering in de schrijfwijze is een terugkeer naar de begindagen van Microsofts gameconsole die dit jaar zijn vijfentwintigste verjaardag viert. In die begindagen was de naam in hoofdletters en waren exclusieve games de norm.

XBOX 25 jaar, booth op GDC 2026 (zicht op 2001). Bron: Microsoft — XBOX 25 jaar, Microsoft-booth op GDC 2026

De door Sharma gezette stappen – plus mogelijk nog komende koerswijzigingen – zijn niet volledig op het conto van die nieuwe ceo te schrijven. Een olietanker als XBOX, met het nog grotere moederbedrijf Microsoft daarboven, valt nu eenmaal niet snel te keren. Ook niet door de nieuwe kapitein aan het roer.

Het is goed mogelijk dat de nu zichtbare strategieveranderingen van Microsoft al enige tijd geleden waren uitgestippeld. Online speculeren mensen dat dit wellicht bijdroeg aan het vertrek van Spencer. Microsoft verklaarde in juli vorig jaar nog dat hij voorlopig niet met pensioen zou gaan.

De hardwarehint: van Windows-handhelds

Ogenschijnlijk slaat Sony met een voorkeur voor meer exclusives een andere weg in dan Microsoft. Onder de plots vertrokken ceo Spencer had XBOX de strategie om die merknaam veel breder te trekken. Computerpartner ASUS mocht de naam van de gameconsole voeren op zijn nieuwe handheldapparaten. Daarbij hadden Microsoft en ASUS actief samengewerkt aan het ontwerp van de pc-gaminghardware die de bekende consolenaam voert.

Opvallend is dat een partner als MSI ook een Windows-gaminghandheld biedt, maar dan zonder de XBOX-merknaam. Voor de komst van deze nieuwere partnerproducten was het plan dat Windows en XBOX voor gaming meer naar elkaar toe zouden groeien, vooral gericht op handhelds. Concurreren met pc-gamingplatform Steam en de handheld Steam Deck leek daarbij een belangrijk doel.

Maar naast dat ene front in de strijd om het geld van de gamer heeft Microsoft ook een front tegenover Sony. De ingezette samenvoeging van Windows en XBOX kan een oppepper zijn voor gaming op Microsofts pc-platform.

Tegelijkertijd kan het een verwatering zijn voor Microsofts gamingplatform. Binnen Sony leeft naar verluidt een soortgelijke zorg: dat PlayStation-games op pc misschien een verwatering zijn voor het consoleplatform.

Daarbij speelt ook mee dat er al jaren geruchten zijn dat Sony met een nieuwe handheldconsole komt, die PS5-games lokaal draait. Dit in tegenstelling tot de PlayStation Portal die games alleen streamt vanaf een PS5 of vanuit Sony's cloud. PlayStation-games die draaien op Windows en daarmee op pc-handhelds zouden deze vermeende PS6-handheld (codenaam Canis) ondermijnen.

De hint uit de toekomst: van PS6 en Project Helix

Het leven wordt duurder en dat geldt ook voor gaming. Huidige consoles kregen al prijsverhogingen, onder meer door duurdere geheugenchips, en de volgende generatie wordt waarschijnlijk niet goedkoper. Sony en Microsoft steken veel geld in de ontwikkeling van hun toekomstige consoles, die gaan strijden op een markt met moordende concurrentie.

De concurrentie speelt niet alleen tussen de consolefabrikanten en tussen verschillende games en gamemakers. Een nieuw ontstaan strijdveld betreft geheugenchips, die door de AI-hype schaars en dus flink duurder zijn geworden. De lopende geheugencrisis raakt de verkoop en planning van gameconsoles, maar kan ook prognoses en verdienmodellen op de schop gooien. Sony zou volgens een gerucht de PlayStation 6 willen uitstellen tot 2028 of 2029 vanwege de hoge geheugenprijzen. Officieel heeft Sony nog niet besloten wanneer de PS6 uitkomt en wat die gaat kosten. Hetzelfde geldt voor de volgende XBOX, waarvan in 2027 een vroege hardwareversie beschikbaar komt voor gameontwikkelaars.

In de lange aanloop naar de next-gen consoles zijn de makers druk bezig met strategisch voorsorteren. Het ontwerpen, maken en op de markt brengen van nieuwe hardware kost veel tijd en geld.

Dit gaat samen met een soortgelijk proces voor games. Er zitten jaren in het maken van triple-A-games en eventueel contractueel claimen van exclusives. Een nieuwe Halo, Forza of Fable voor de volgende XBOX (Project Helix) is jaren in voorbereiding. Hetzelfde geldt voor een nieuwe Horizon, Gran Turismo of Last of Us voor de PS6 (codenaam Orion).

Belangrijk daarbij is het hebben van grip op de platforms waarop games verschijnen, plus wanneer. Een 'timed exclusive' kan veel inkomsten schelen. Hetzelfde geldt voor de bewuste keuze een game uit te brengen op één of enkele consoles en wel of niet op Windows. Door games voor de pc uit te brengen, ondermijnt Sony niet alleen zijn vermeende PS6-handheld, maar mogelijk ook zijn thuisconsoles. De volgende XBOX draait ook Windows-games. Daardoor zouden PlayStation-games die voor pc verschijnen ook op een concurrerende console kunnen draaien, zonder dat Sony daar zelf voor kiest.

Sony en Microsoft willen hun investeringen terugverdienen, waarbij games een belangrijk middel zijn. De verkoop van gameconsoles is als de verkoop van scheermesjes. Fabrikanten houden de prijzen van de houders (consoles) laag en kunnen daar zelfs verlies op lijden, maar maken winst op de benodigde mesjes (games). Crossplatformgames snijden door dit verdienmodel heen en zijn mogelijk op een gegeven moment niet meer wenselijk. Die tijd lijkt in aantocht, gezien de hints die we krijgen.

_{Redactie: Jasper Bakker • Eindredactie: Monique van den Boomen}