Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door , , 35 reacties

Na een bijeenkomst van technici is besloten dat de Large Hadron Collider van het CERN eind september weer zal worden geactiveerd. Een maand later zou het weer mogelijk moeten zijn deeltjes te laten botsen in de bijna 30 kilometer lange ring.

De technici van het internationale samenwerkingsverband van natuurkundigen CERN kwamen begin februari in het Franse Chamonix bijeen om de toekomst van de Large Hadron Collider te bespreken. De deeltjesversneller werd in september 2008 stilgelegd nadat een heliumlek flinke schade had aangericht. De reparaties en de aanscherping van de veiligheidsmaatregelen duurden veel langer dan oorspronkelijk was ingeschat, waardoor de heringebruikname van de deeltjesversneller enkele malen moest worden uitgesteld. De technici hebben nu vastgesteld dat de werkzaamheden eind september afgerond kunnen zijn.

Vanaf eind september zal de LHC weer deeltjes langs zijn 27km lange supergekoelde ring versnellen. Daarmee zouden de reparatiewerkzaamheden ongeveer zes weken langer duren dan eerder was geschat. Een maand later, in oktober, zouden de eerste botsingen moeten plaatsvinden. Rond de kerst zal de LHC weer stilgelegd worden en daarna tot het najaar van 2010 actief blijven. Wetenschappers kunnen dan hun experimenten uitvoeren en zouden in de loop van 2010 ook loodionen kunnen laten botsen.

De reparatiewerkzaamheden behelsen onder meer het aanbrengen van extra drukventielen die een herhaling moeten voorkomen van de gebeurtenissen die op 19 september plaatsvonden. Toen veroorzaakte kortsluiting een heliumlek, waarna het weggelekte gas flinke schade aan de LHC toebracht. Het helium wordt gebruikt om magneten tot bijna 0 Kelvin te koelen, waardoor deze supergeleidend worden en in staat zijn deeltjes in de ringvormige versneller in hun baan te houden. De deeltjes kunnen vervolgens met hoge energie op elkaar botsen, waarbij gedurende korte tijd zeer veel energie en elementaire, subatomaire deeltjes ontstaan. Een van de deeltjes die de onderzoekers met de LHC hopen waar te nemen, is het Higgs boson, het theoretisch 'gevonden' deeltje dat andere deeltjes hun massa zou geven.

LHC magneten
Moderatie-faq Wijzig weergave

Reacties (35)

Die "niet altijd draaien" is ook vrij logisch vind ik. 1 gelukt, of gefaald, experiment levert ongelooflijk veel data op, dus ze zullen denkelijk testen of een set tests runnen, dan alles platleggen en gewoon evalueren, en dan daarop verder bouwen.

Een soort iteratieve cyclus als je wilt die iets runned, evalueert en dan de output naar input doorsluist en de operaties opnieuw runned.
Normaal gesproken wel, maar de LHC is te groot om zomaar even een wijziging aan te brengen in de opstelling en daarna verder te testen. De wijzigingen die tijdens de winterstops worden aangebracht zijn voornamelijk uit technisch oogpunt handig, aan de experimentele setup verandert niet heel veel.

Momenteel wordt er al hard gewerkt aan computer-software die de data verwerkt en vergelijkt met hoe we verwachten dat dingen eruitzien, zodat nieuwe zaken snel opvallen.

Zodra de data-stroom op gang komt wordt deze verwerkt door een computer-grid met een hele forse capaciteit. Er wordt op 3 momenten gefilterd om de niet-interessante data eruit te halen. De eerste stap gebeurt in speciale hardware, die heel snel, maar alleen met heel simpele criteria het grootste gedeelte van de zogenaamde 'events' weggooit. De volgende stap is een rekencentrum op CERN zelf, waar weer een deel van de events zonder interessante fysica wordt weggegooid. De derde stap gebeurd op supercomputers door heel Europa (google eens op de "LHC Computing Grid"), waaronder hier op het Science Park in Amsterdam (waar het NIKHEF en Sara zitten).

Overigens wordt de upgrade van de LHC nu al uitgedacht. Eventuele wijzigingen in de detectoren en aanverwante zaken worden dan toegepast. Tot die tijd moet men het doen met de data zoals die uit de detectoren komt (maar da's ook wel genoeg voorlopig, er zullen veel events zijn en ieder event zal uitgebreid beschreven worden door allerlei variabelen).

[Reactie gewijzigd door Rannasha op 10 februari 2009 15:04]

Ze kunnen ook maar in een beperkt tijdsvenster opereren, ze gebruiken dermate veel energie dat er in overleg met de energieleverancier is besloten dat de LHC maar een paar maanden in het jaar (waar de minste afname is) mag draaien.

@poefel:
Een van de vele bronnen:
t takes a lot of energy to run the LHC. CERN estimates that the annual power consumption for the collider will be about 800,000 megawatt hours (MWh). It could have been much higher, but the facility will not operate during the winter months.
bron

[Reactie gewijzigd door CyBeRSPiN op 10 februari 2009 12:54]

Waar baseer je dat op? Het lijkt me wel dat ze hier over nagedacht hebben en dat ze niet een miljardenproject de helft van de tijd stil leggen omdat een knullige centrale om de hoek niet genoeg energie kan maken.
De afspraken die CERN heeft met de energieleverancier bevatten een clausule die zegt dat er niet het hele jaar door energie geleverd hoeft te worden. De leverancier heeft een aantal dagen waarop ze CERN mogen afsluiten om zo aan piek-vraag op het gewone net te kunnen voldoen. In de praktijk komt dit niet voor, maar omdat er met een flat-fee overeenkomst gewerkt wordt, maakt de leverancier toch gebruik van deze clausule door aan het eind van het jaar, de stroomtoevoer naar de versnellers af te sluiten (de kantoorgebouwen en de werkplaatsen hebben uiteraard nog wel gewoon stroom, deze verbruiken stukken minder).

Daarnaast moeten er regelmatig controles en onderhoud plaatsvinden in de tunnel en het is niet mogelijk om daar bij te kunnen als het apparaat draait. Met de huidige methode van supergeleidende magneten kost het zelfs een aantal weken voor het systeem om weer op te warmen. De, vrij lange, onderhoudsperiode wordt daarom altijd rond de jaarwisseling gehouden, tegelijk met de stop van de energietoevoer.

Overigens kost de LHC minder energie dan zijn voorganger, LEP, ondanks dat LHC in dezelfde tunnel hogere botsings-energien gaat opleveren. Dit komt door de supergeleidende magneten, die veel minder stroom nodig hebben dan gewone electro-magneten. Het nadeel is dat je superkoeling nodig hebt, wat voor extra complicaties kan zorgen.
Misschien is dat juist wel een van de afspraken, zo'n enorm supergekoeld ding vreet nou eenmaal tonnen stroom, en dat moet wel van die knullige centrale om de hoek komen, ze kunnen lastig alles zelf gaan opwekken ;)
Zeg, het is een kernonderzoekscentrum (Conseil Europťen pour la Recherche Nuclťaire), hoe moeilijk zou het voor hun zijn om een kerncentrale te bouwen speciaal voor de LHC? ;)
Misschien is dat juist wel een van de afspraken, zo'n enorm supergekoeld ding vreet nou eenmaal tonnen stroom, en dat moet wel van die knullige centrale om de hoek komen, ze kunnen lastig alles zelf gaan opwekken ;)
Zo supergeleidende magneten verbruiken juist geen stroom. Je moet er 10kA doorjagen om het magnetische veld op te wekken. Maar over de magneten is geen spanningsval, dus is het verstookte vermogen nul. Je kan dus bij wijze van spreken je magneten in serie zetten met de verbruikers. Dan jaag je de stroom van 10kA door je magneten, maar je hebt geen verlies.
Het koelen daarentegen kost wťl een hoop energie. Misschien dat je hier op doelt?
Volgens mij zegt hij nergens dat die magneten stroom verbruiken, hij heeft het over een "ding", wat evengoed de volledige LHC kan zijn.

[Reactie gewijzigd door Sorcix op 10 februari 2009 19:01]

Daar doelde ik inderaad op, ik zei dan ook 'supergekoeld ding', niet 'supergeleidend ding' ;)
Eigenlijk heb ik de hoop dat ITER de complete voeding voor dit project op den duur zou kunnen overnemen; dat zal wel ideaal zijn!
Dan kunnen ze waarschijnlijk hooguit maar enkele uren per jaar draaien 8)7
En maar hopen dat men bij een succesvolle collision opvalt dat er gravitonen ontbreken, dit zou namelijk de snaar-theorie bewijzen. (niet dat ik die helemaal begrijp hoor..)
Als de snaar theorie waar blijkt, leven we in iets van 14 of 16 dimenties, als we tenminste van de documantaires "The Elegant Universe" mogen geloven. Zowieso de moeite om die te kijken, erg interessant, duidelijke uitleg van een moeilijke materie..
"De snaartheorie is namelijk niet eens een volwaardige theorie, maar een vermoeden, dat ongelooflijk sterk gepopulariseerd is."

En dat baseer jij op??
nee hoor, wiskundig klopt de snaar theorie weldegelijk, men had alleen nog geen technologie om de theorie in de praktijk te bewijzen; dat is er nu dus wel, indien de gravitonen ontbreken na een collision.
Dat werd tijd. De LHC is een enorm interessant project, net als de kern fusie reactior trouwens. De voorganger kreeg een stuk minder media-coverage vind ik. Maar goed, met zo'n groot apparaat kan er nogsteeds wat mis gaan als constructiefout.

Ik denk dat je niet moet gaan kibbelen over dat het 'theoretisch' is. De computer bestond in theorie ook heel erg lang en bleek bij ontwikkeling ervan in de parktijk ook onverwachts veel voordelen te hebben.


Stel nou he, dat er parallelle universums bestaan afgescheiden door een membraam van zeer dichte ruimte/tijd en stel nou he dat twee pulsen op interdimensionaal dezelfde locatie op hetzelfde tijdstip plaatsvinden, moetwillig. Dan zou dus hypothetisch een portaal moeten ontstaan.

Niet dat ik wil suggereren dat ik iets weet wat anderen niet weten. XD
Stel nou he, dat er parallelle universums bestaan afgescheiden door een membraam van zeer dichte ruimte/tijd en stel nou he dat twee pulsen op interdimensionaal dezelfde locatie op hetzelfde tijdstip plaatsvinden, moetwillig. Dan zou dus hypothetisch een portaal moeten ontstaan.
Ik weet vrijwel zeker dat die bestaan. Maar we zullen wel nooit de mogelijkheid hebben om daar uit vrije wil naartoe te gaan. Hetgeen wat wij als "werkelijkheid" zien eindigd bij de grens met dat andere parallele universum, waar een heel andere "werkelijkheid" is.

Dit is mijn theorie, het is niet onderheven aan onze werkelijkheid en zal dat ook nooit zijn.
Het heelal heeft geen grens dacht ik.
Als je een rechte lijn trekt niet nee. Maar:

We leven in een driedimensionaal universum (hoogte, breedte en diepte). Onze werkelijkheid / kennis gaat niet verder dan die drie dimensies. Wij weten echter wel wat achter ons ligt: de ťťndimensionele (breedte) en tweedimensionele (hoogte en breedte) universums. Een universum wat vůůr ons ligt zou 4D (hoogte, breedte, diepte en...) zijn en is, vanuit ons perspectief, onbegrijpelijk.

Sommige mensen denken dat de 4e dimensie "Tijd" zal zijn, hen moet ik helaas teleurstellen, want "Tijd" is er al in een 1D wereld maar lengte en diepte niet. Wat de 4e dimensie wel is? Tja, dat is iets wat we nooit zullen kunnen beantwoorden.

Daarbij denk ik als je ver genoeg gaat dat je in een oneindige leegte terecht komt (waar dus geen stelsels meer zullen zijn)

[Reactie gewijzigd door sanderev66 op 10 februari 2009 12:58]

Ik moet je toch op een groot aantal punten corrigeren:

1) We leven niet in een 3 dimensionaal universum, maar in een 4 of meer dimensionaal universum(afhankelijk van de theorie) bestaande uit, in ieder geval, breedte, hoogte, diepte en tijd.(x,y,z en t)

2) Tijd is wel degelijk de 4de dimensie, omdat het universum namelijk uit ruimte-tijd(spacetime in het engels) bestaat. Als je tijd namelijk niet als een 4de dimensie beschouwd, dan kom je in de problemen wanneer je naar relativiteit gaat kijken. Verschillende materie kan zich namelijk op verschillende snelheden voorwaarts door de tijd heen begeven afhankelijk van de snelheid in de overige 3 dimensies. Hoe dichter materie bij de lichtsnelheid komt, hoe langzamer het zich voorwaarts door de tijd begeeft, relatief gezien.

3) Wat betreft het bestaan van meer dan 4 dimensies zijn er heel veel theorieŽn. Eťn daarvan beschrijft bijvoorbeeld het bestaan van 3 extra dimensies op sub-atomair niveau. Door de grootte van die extra dimensies is het niet mogelijk om ze op macro niveau te zien, maar ze zouden dus wel kunnen bestaan. Er zijn echter ook theorieŽn die tot wel 15 dimensies totaal gaan. Welke uiteindelijk gelijk krijgen zullen we maar moeten zien.

4) Wat betreft de oneindige ruimte, daar bestaan ook meerdere theorieŽn over. Het probleem wat echter steeds aangehaald wordt bij het zien van het universum als oneindig is de groei van het universum. Binnen de huidige aangenomen theorieŽn kan iets met massa zich niet met de lichtsnelheid of sneller bewegen, maar er zijn sterrenstelsels die zich met een relatieve snelheid hoger dan die van het licht van de onze af bewegen.

Dit probleem wordt opgelost door te stellen dat de sterrenstelsels niet bewegen, maar dat de ruimte ertussen groeit. Dit is ook de oorsprong van de Oerknal-theorie. Als het universum echter oneindig groot is, dan zou het ook niet kunnen groeien. Wat dus zou betekenen dat alle daaraan gerelateerde theorieŽn(waaronder de Oerknal-theorie) incorrect zijn en door andere theorieŽn vervangen zouden moeten worden en dat laatste wordt vrijwel onmogelijk geacht.
Wat nou als je tijd als de 4e dimensie ziet en zou beschouwen dat wij in 4 dimensies leven? Of misschien wel in de 5e, omdat wij door keuzes te maken af kunnen splitsen van een bepaalde tijdlijn (tweedimensionaal dus)? We leven niet in de 6e dimensie. In 6 dimensies zou het mogelijk zijn om de 5e dimensie door de 6e dimensie heen te buigen (alsof je een 2D vel papier oprolt tot ie 3D is en je instantaan van de ene kant van het papier naar de andere kant van het papier kan "teleporteren") en daardoor in ťťn klap een keuze die je hebt gemaakt in het verleden omzetten naar een volledig andere toekomst. En bij mijn weten kunnen we dat niet.

:P
De meeste nemen inderdaad wel aan dat de 4e dimensie de tijd is.
Wat ook heel normaal is, volgens jouw schema bestaat er geen tijd !
Maar die speciale dimensie waar jij naar op zoek bent is niet de 4e maar de 5e.
Beetje kwestie van definitie.
een populaire suggestie is dat keuze een mogelijke dimensie is, zoals oshiro hier bedoeld.
maar dat sluit helemaal het bestaan van nog meer dimensie uit, net zoals het zelf niet bewezen is dat er meer dan 3.5 zijn. (consensus naar de tijd dimensie toe ;))

Reden waarom sommigen de tijd niet als 4e dimensie willen , is omdat je volgens de strikte axioma van een dimensie die in 2 richtingen kan gebruiken. en de tijd loopt enkel vooruit.

en is mij mijn weten ook nog niet achterwaarts toegankelijk. op een paar leuke theorieŽn na, maar valt te bezien.
Het gaat niet perse over de grens van ons universum, maar over het feit dat er een parallel universum zou kunnen bestaan, iets waar wij die opgebouwd zijn uit atomen etc nooit zullen kunnen inkomen omdat het in dat universum waarschijnlijk niet bestaat...
Eigenlijk zijn er heel veel uitvindingen die 'per ongeluk' zijn ontstaan als bijproduct van andere projecten. Het bekendste zijn waarschijnlijk klitteband en magnetrons, maar noem bijvoorbeeld ook post-its als bijproduct van een mislukt experiment om een sneldrogende superlijm te maken.
dit verwijst direct naar de game "another world", in het intro zie je ook een apparaat dat verrekte veel aan de LHC doet denken.
De voorganger kreeg ook wel media coverage hoor, maar toen was er nog geen internet voor de massa's. Maar ik weet nog dat we toen (dan heb ik het over midden jaren 80) tijdens de natuurkunde les uitleg kregen over de nobelprijzen die dankzij onderzoek met de LEP toegekend werden. Dat was destijds een van de zaken die me er toe aangezet hebben om uiteindelijk natuurkunde te gaan studeren.
Echt heel jammer dat het allemaal zo lang duurt, ik hoop maar dat dit ze dat ding in de toekomst goed kunnen gaan gebruiken, zou zonde zijn als er geen goed experimenten kunnen worden gedaan van al dat geinvesteerde geld.
Ach die paar maandjes stellen toch niets voor in vergelijking tot het 13 miljard jaar oude universum?
Men heeft straks in september wel gigantisch veel geld bespaart aan energie om de 27km. supergekoeld te houden.

Trouwens, wel knap dat men 7 maanden ver kan plannen met dergelijke complexe omstandigheden.
dat kunnen ze niet , het is waarschijnlijk ook gewoon maar een schatting , misschien vinden ze in de tussen tijd nog wel meer fouten/gebreken , het is ondertussen al wel vaker uitgesteld, daarom mag je het ook met enige zoutkorrel nemen
Iedereen die het moeilijk vindt om te begrijpen wat meer dan 3 dimensies zijn hebben veel baat bij het volgende filmpje dat uitlegt dat er 10 dimensies bestaan: http://www.tenthdimension.com/medialinks.php

Echt even de moeite waard om te bekijken!

Daarna snap je exact wat er bedoelt wordt en kun je het ook een beetje verbeelden.
De vorige keer dat ze dat ding 1 seconde aan hadden gezet werd de kredietcrisis veroorzaakt.
Ik moet er niet aan denken dat ze dat ding straks een hele dag aan zetten !

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.



Apple iOS 10 Google Pixel Apple iPhone 7 Sony PlayStation VR AMD Radeon RX 480 4GB Battlefield 1 Google Android Nougat Watch Dogs 2

© 1998 - 2016 de Persgroep Online Services B.V. Tweakers vormt samen met o.a. Autotrack en Carsom.nl de Persgroep Online Services B.V. Hosting door True