Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door , , 32 reacties
Submitter: Countess

AMD en IBM hebben een chip aan de praat gekregen door een wafer met euv-lithografie te bewerken. De techniek zou een stap op weg zijn naar 22nm-fabricagetechnieken die in 2016 gemeengoed moeten zijn.

WaferAMD is er in geslaagd een chip met behulp van euv-lithografie te bakken, schrijft Xbitlabs. Vooralsnog is het alleen gelukt de metalen interconnects van de afzonderlijke transistors op de chip via euv-lithografie te maken. In toekomstige tests moet de techniek voor alle lagen van geïntegreerde circuits gebruikt gaan worden. Het uiteindelijke doel is het fabriceren van chips met een 22nm-proces.

Volgens de Itrs, dat zich met de halfgeleidertoekomst bezighoudt, worden chips in 2016 op 22nm gefabriceerd. Tegen die tijd moet het euv-proces gebruikt kunnen worden om de gehele chip te produceren. Voor de productie van de chip, werkte AMD samen met IBM, Asml en Cnse. De chip werd middels traditionele 193nm-lithografie in de Duitse AMD-fabriek in Dresden opgebouwd, waarna IBM in het Cnse-lab met een euv-lithografie-scanner van Asml voor de metalen interconnects zorgde.

Het gebruik van uv-licht met kortere golflengte in lithografie stelt chipfabrikanten in staat kleinere componenten op een wafer te etsen. Traditionele 193nm-lithografie kan structuren tot ongeveer 50nm op de wafer overbrengen, terwijl immersie-lithografie dankzij vloeistof tussen lens en wafer tot structuren van ongeveer 32nm in staat is. Door licht met nog kortere golflengtes te gebruiken, extreem ultraviolet heeft een golflengte van 13,5nm, zouden structuren van 22nm mogelijk zijn. Overigens is Philips Extreme UV in samenwerking met Xtreme technologies erin geslaagd de energie-output van een gasontlading-euv-bron omhoog te schroeven naar 500 watt. Meer energie is wenselijk, aangezien de optische elementen in euv-lithografie-apparatuur een groot deel van de straling absorberen, waardoor onvoldoende energie voor het lithografie-proces overblijft.

EUV Lithografie

Lees meer over

Gerelateerde content

Alle gerelateerde content (24)
Moderatie-faq Wijzig weergave

Reacties (32)

intel verkleint zijn productie proces elke twee jaar, dit zou betekenen dat ze tegen 2011 al op 22nm zitten, 2016 zou dus een beetje laat zijn voor AMD en co.
2011 is als ze de eerste test chips van intel zien, niet de eerste CPU's. kan nog 2 jaar daarna zijn voor ze de eerste cpu's maken.

daarbij gaat het om de release van UEV technieken voor massaproductie die in 2016 gereed moet zijn, en niet AMD's 22nm. de 22nm is alleen een gekozen om te testen met de nieuwe techniek en om er ervaring mee op te doen. uiteindelijke zullen ze hier waarschijnlijk dus kleiner chips mee maken.

[Reactie gewijzigd door Countess op 28 februari 2008 20:16]

Nu nog het channel-effect tegengaan en AMD is misschien wel de eerste met 22nm chips.

edit: AMD niet in caps getypt

[Reactie gewijzigd door Hazurr op 28 februari 2008 17:12]

Je bedoelt om het licht te sturen zodat het op de juiste plek terrecht komt? Wat dus nu nog dmv en vloeistof-film gebeurt. (in lekentaal) Toch?

Maar hier zijn ze toch al een tijdje mee bezig als ik de nieuwsberichten goed herinner....
Ach intel is er ook al tijden mee bezig, helaas voor jou, ik verwacht niet echt dat AMD er alleen als eerste er mee aankomt zetten.

Beetje goooooooogelen levert dit op, uit 2006,

Intel yesterday announced that it has developed a new technology - the tri-gate transistor – which will be suitable for volume manufacturing of future processors, produced using 32nm or 22nm process technologies, according to X-bit Labs.
It seems that tri-gate transistors will represent the future of Intel’s transistors performances, as it essentially needs lower power consumption than the predecessors’ - the planar transistors.

13th June 2006, 09:23 GMT
http://news.softpedia.com...nm-Processors-26406.shtml

edit, spelfout

[Reactie gewijzigd door bamboe op 28 februari 2008 18:05]

Twee opmerkingen:
1) Wat heeft Intels tri-gate technologie te maken met het onderwerp van dit artikel; Röntgen-litho? Nergens vond ik terug dat die tri-gates gemaakt zijn met Röntgen litho, maar allicht heb ik iets over het hoofd gezien.
2) AMD heeft al sinds 2002 tri-gate achtige technologie die het ze mogelijk maakt transistors tot 10nm te 'verkleinen'. Zij noemen het echter FinFET; Intel noemt het tri-gate.
waarschijnlijk ook in samenwerking met ASML, aangezien zij de enige zijn die een werkende euv-machine hebben.
Ik bedoel dat electronen tussen de onderdelen kunnen lekken als het kleiner wordt, het is ook al een ontwerp probleem bij de 45nm Core procs van Intel.
Mooi dat een Nederlands bedrijf zoveel invloed heeft. We hebben het hier altijd over AMD en Intel maar ASML is ook zeer belangrijk. En dan krijgen we straks ook nog Mapper in Delft en Nederlandse bedrijven maken alleen nog maar lithografie machines :P
Nu nog het channel-effect tegengaan en AMd is misschien wel de eerste met 22nm chips.
Daar hebben ze nu toch dat nieuwe materiaal met betere k-waarden voor?
En jij denkt dat ASML Nederlands blijft ? Hoop doet leven :)

Toch vind ik dit soort technieken langzaam gaan in ontwikkeling maar het is een streefdatum. Mogelijk dat ze al eerder ermee kunnen komen.
Verder wel leuk om te zien dat AMD en IBM krachten bundelen, wat mogelijk ook voor GPU en PPU veel kan betekenen op den duur want met name de GPU blijft een verbuiker en volgens mij kan dat veel beter dan tot op heden met oplossingen zoals SLi en CrossFire.
En jij denkt dat ASML Nederlands blijft?
Daar zit al een valse aanname in, namelijk dat het nu wél Nederlands zou zijn. Nederlandse beursgenoteerde bedrijven kenmerken zich echter door het feit dat het merendeel van de aandelen vaak in buitenlandse handen is; dus feitelijk zijn die bedrijven (ABN-AMRO is een ander voorbeeld) al lang in buitenlandse handen. Het enige wat zou gebeuren als een bedrijf als ASML aan een buitenlands bedrijf verkocht wordt is dat andere buitenlanders de rol van de huidige buitenlandse aandeelhouders overnemen.

Kortom, wie zich er druk over maakt dat NL bedrijven in buitenlandse handen komt is al lang te laat.

[Reactie gewijzigd door kidde op 29 februari 2008 01:07]

Dat is natuurlijk niet helemaal waar. Als een nederlands bedrijf wordt overgenomen wordt vaak het hoofdkantoor ook uit nederland gehaald. Dat betekent minder (hoge) nederlandse banen. Ook vallen bedrijven niet meer onder nederlandse regelgeving wat samen zorgt voor een andere (niet nederlandse) bedrijfscultuur.
Bedrijven worden dus zeker wel minder nederlands als ze worden overgenomen.
Langzaam? Ik wil een exponentiële groei (of in dit geval verkleining) nou niet echt langzaam noemen. Als ze dit (22nm) in 2016 voor elkaar krijgen, dan volgen ze nog mooi Moore's law. Als jij me een voorbeeld kan geven van een industrie waarin gedurende bijna 40 jaar een snellere ontwikkeling heeft plaats gevonden, dan hou ik me aanbevolen. :)
Allemaal aandelen inslaan en die gewoon niet verkopen? 8-)
En dan krijgen we straks ook nog Mapper in Delft en Nederlandse bedrijven maken alleen nog maar lithografie machines
ware het niet dat een of ander hedgefund gedrocht zich alweer aandiende om ASML in stukjes te hakken en te verkopen. Daar gaat alle expertise en glorie.
Haal je nu ASMI en ASML door elkaar? Dit is voor mij nieuw.
hoe kan je een bedrijf in stukjes hakken, welk maar 1 product maakt.?
dat zou ze gegunt zijn , dat zou bewijzen dat bedrijven zoals amd met minder geld instaat zijn om het zelfde te doen als intel met meer geld
nou zit aan dezelfde tafel als AMD zit natuurlijk ook IBM... niet de minste als het gaat om geld, research en chips ontwikkelen :)
AMD en IBM werken al een tijdje samen ivm hun processen. Ook niet vergeten dat het fabriceren van chips maar een klein stukje van IBM zijn activiteit uitmaakt, waardoor Intel veel meer geld tegen zijn onderzoek en ontwikkeling voor nieuwe chip fabricatie technieken kan aangooien.
hmmm waarom kan IBM AMD niet overnemen en concurrentie met Intel aangaan?
niet de core business van IBM, en AMD's x86 licentie is niet overdraagbaar dus elke bedrijf dat AMD zou willen overnemen moet eerst bij intel een x86 licentie zien te krijgen.

@ hamburg : je kan wel vinden dat het onzin is maar de pers en analisten hebben er goed naar gekeken en ibm, samsung, nvidia kunnen allemaal AMD niet overnemen en CPU's blijven maken zonder eerst van intel een x86 licentie te krijgen.

[Reactie gewijzigd door Countess op 29 februari 2008 09:49]

Dat laatste is natuurlijk onzin. Een overname van AMD door IBM is puur een verandering van aandeelhouder. Als bij elke verandering van aandeelhouder de licentie vervalt kunnen AMD en Intel wel continue aan tafel blijven zitten. AMD is een beursgenoteerd bedrijf en kan dus worden opgekocht.

In dat geval blijft AMD bestaan en blijft de licentie in handen van AMD geen probleem. Verkopen kan AMD de licentie echter niet.
Zoiets wordt ook vastgelegd met de melding dat bij een overname de licentie vervalt of niet. Die contracten zijn niet voor niets zo dik ;)
Zie afbeelding: http://www.aero.org/publi...mmer2003/images/03_02.gif

De channel zit onder de gate. Het channel effect kan veel zijn, maar meestal word ermee bedoelt dat de threshold voltage te veel omlaag komt, of zelfs dat het zo laag is dat de transistor lijkt altijd aan te staan. Er is dus altijd een stroom van source naar drain, dat moet natuurlijk alleen als er genoeg spanning (boven de threshold) op de gate staat.

Als je een transistor verkleint, en de afstand van source naar drain word als maar kleiner, dan is het niet raar dat er veel 'lek' stroom van source naar drain gaat, de threshold voltage omlaag gaat, en er problemen zijn met dat channel effect.

Dit is echter altijd al een probleem geweest, en men moet gewoon de doping van source, drain en halo aanpassen om dit tegen te gaan. Ook heeft het metalizeren van de gate er invloed op, enz. enz. enz. Het is dus niet een op te lossen iets, het is gewoon een probleem waar elke transistor maker al sinds dag 1 mee zit te stoeien.

Er is altijd wel een beetje channel effect, daar kom je niet onderuit.
De hele wereld wacht totdat ASML hun eerste EUV tools uitlevert. Er staan nu twee proto's in het veld. Echter het duurt nog enkele jaren voordat de tools volledig operationeel zijn volgens specificaties. En dan zijn deze tools al voor de jaren erna uitverkocht.
kijk dat ziet er goed uit. 22nm is een flinke challenge maar het is goed om te zien dat amd al bezig is met toekomstige die shrinks.
Kleine correctie: Niet alle lagen moeten in de toekomst met euv-lithografie gemaakt worden, maar alle kritische lagen.

Een processor bestaat uit zo'n 30 gestapelde lagen, waarbij het gros van de lagen niet zo kritisch is qua grootte van de patronen en de plaatsing. De aansluitpunten naar de chip pootjes bijvoorbeeld hoeft echt niet nanometer nauwkeurig.

Als dit niet zo zou zijn, zou een processor wel een factor 10 duurder zijn. Hoe kleiner en nauwkeuriger de lijntjes, hoe duurder het "printen" ervan is.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.



Apple iOS 10 Google Pixel Apple iPhone 7 Sony PlayStation VR AMD Radeon RX 480 4GB Battlefield 1 Google Android Nougat Watch Dogs 2

© 1998 - 2016 de Persgroep Online Services B.V. Tweakers vormt samen met o.a. Autotrack en Carsom.nl de Persgroep Online Services B.V. Hosting door True